കാഞ്ചനാങ്ഗദനദ്ധാഭ്യാം ഭുജാഭ്യാമേഷ ശോഭതേ। ശൃങ്ഗാഭ്യാമിവ തുങ്ഗാഭ്യാം ഹിമവാന് പര്വതോത്തമഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ച ഇരുചെവികളുമായി, അവൻ, ഹിമവാന്റെ ഉയർന്ന ഇരുപർവതശൃംഗങ്ങളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നു.
കുണ്ഡലാഭ്യാമുഭാഭ്യാം ച ഭാതി വക്ത്രം സുഭീഷണമ്। പുനര്വസ്വന്തരഗതം പരിപൂര്ണോ നിശാകരഃ
രണ്ടു കുണ്ടലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഭയങ്കരമായ മുഖം, പുനർവസു നക്ഷത്രത്തിനുള്ളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പൂർത്തിയായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ആചക്ഷ്വ മേ മഹാബാഹോ ത്വമേനം രാക്ഷസോത്തമമ്। യം ദൃഷ്ട്വാ വാനരാഃ സര്വേ ഭയാര്താ വിദ്രുതാ ദിശഃ
മഹാബാഹുവായവനേ, ഈ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ ആരാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ; അവനെ കണ്ടു എല്ലാ വാനരരും ഭയത്താൽ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയിരിക്കുന്നു.
സ പൃഷ്ടോ രാജപുത്രേണ രാമേണാമിതതേജസാ। ആചചക്ഷേ മഹാതേജാ രാഘവായ വിഭീഷണഃ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള രാജകുമാരനായ രാമൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, മഹാതേജസ്സുള്ള വിഭീഷണൻ രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
ദശഗ്രീവോ മഹാതേജാ രാജാ വൈശ്രവണാനുജഃ। ഭീമകര്മാ മഹാത്മാ ഹി രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ
ഇവൻ മഹാശക്തിയുള്ള, പത്ത് തലകളുള്ള, വൈശ്രവണന്റെ അനിയൻ, ഭയങ്കരമായ പ്രവർത്തികളുള്ള, മഹാത്മാവായ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണനാണ്.
തസ്യാസീദ് വീര്യവാന് പുത്രോ രാവണപ്രതിമോ ബലേ। വൃദ്ധസേവീ ശ്രുതിധരഃ സര്വാസ്ത്രവിദുഷാം വരഃ
അവനു വീര്യശാലിയായ ഒരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ശക്തിയിൽ രാവണനോടു തുല്യൻ, മൂപ്പന്മാരെ ആദരിക്കുന്നവൻ, ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, എല്ലാ ആയുധവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.
അശ്വപൃഷ്ഠേ നാഗപൃഷ്ഠേ ഖഡ്ഗേ ധനുഷി കര്ഷണേ। ഭേദേ സാന്ത്വേ ച ദാനേ ച നയേ മന്ത്രേ ച സമ്മതഃ
കുതിരപ്പുറത്തും ആനപ്പുറത്തും കുതിരയിടാനും വില്ലുപിടിക്കാനും, വിരുദ്ധരെ തകർക്കാനും, സമാധാനം നടത്താനും, ദാനം ചെയ്യാനും, തന്ത്രങ്ങൾ ആലോചിക്കാനും, ഉപദേശങ്ങൾ നൽകാനും കഴിവുള്ളവനായിരുന്നു.
യസ്യ ബാഹും സമാശ്രിത്യ ലങ്കാ ഭവതി നിര്ഭയാ। തനയം ധാന്യമാലിന്യാ അതികായമിമം വിദുഃ
അവന്റെ ഭുജത്തിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ലങ്ക ഭയമില്ലാതെ നില്ക്കുന്നത്; ധന്യമാലിനിയുടെ മകനായ ഈയാൾ അതികായൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഏതേനാരാധിതോ ബ്രഹ്മാ തപസാ ഭാവിതാത്മനാ। അസ്ത്രാണി ചാപ്യവാപ്താനി രിപവശ്ച പരാജിതാഃ
അവൻ തപസ്സിലൂടെ മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ ആയുധങ്ങൾ ലഭിച്ചു, ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചു.
സുരാസുരൈരവധ്യത്വം ദത്തമസ്മൈ സ്വയംഭുവാ। ഏതച്ച കവചം ദിവ്യം രഥശ്ച രവിഭാസ്വരഃ
സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് അവനു ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തിയും, ഈ ദിവ്യമായ കവചവും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന രഥവും നൽകി.
ഏതേന ശതശോ ദേവാ ദാനവാശ്ച പരാജിതാഃ। രക്ഷിതാനി ച രക്ഷാംസി യക്ഷാശ്ചാപി നിഷൂദിതാഃ
ഇവയൊക്കെയുപയോഗിച്ച് അവൻ നൂറുകണക്കിനു ദേവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു, രാക്ഷസന്മാരെ രക്ഷിച്ചു, യക്ഷന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
വജ്രം വിഷ്ടമ്ഭിതം യേന ബാണൈരിന്ദ്രസ്യ ധീമതാ। പാശഃ സലിലരാജസ്യ യുദ്ധേ പ്രതിഹതസ്തഥാ
ധീരനായ ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രായുധം അവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തടഞ്ഞു, ജലരാജാവിന്റെ പാശവും യുദ്ധത്തിൽ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
ഏഷോഽതികായോ ബലവാന് രാക്ഷസാനാമഥര്ഷഭഃ। സ രാവണസുതോ ധീമാന് ദേവദാനവദര്പഹാ
ഇവൻ അതികായൻ, ശക്തനും രാക്ഷസന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനനും. രാവണന്റെ ബുദ്ധിമാൻ മകനും ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും അഹങ്കാരം തകർത്തവനുമാണ്.
തദസ്മിന് ക്രിയതാം യത്നഃ ക്ഷിപ്രം പുരുഷപുങ്ഗവ। പുരാ വാനരസൈന്യാനി ക്ഷയം നയതി സായകൈഃ
അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ഉടൻ ശ്രമിക്കണം; അതികായൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വാനരസൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്.
തതോഽതികായോ ബലവാന് പ്രവിശ്യ ഹരിവാഹിനീമ്। വിസ്ഫാരയാമാസ ധനുര്നനാദ ച പുനഃ പുനഃ
ശക്തനായ അതികായൻ വാനരസൈന്യത്തിലേക്ക് കയറി, വില്ല് വലിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും അതിന്റെ ശബ്ദം മുഴക്കിച്ചു.
തം ഭീമവപുഷം ദൃഷ്ട്വാ രഥസ്ഥം രഥിനാം വരമ്। അഭിപേതുര്മഹാത്മാനഃ പ്രധാനാ യേ വനൌകസഃ
ഭയങ്കരമായ രൂപവും രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, വനവാസികളിൽ പ്രധാനികളായ മഹാത്മാക്കൾ അവന്റെ നേരെ ഓടി.
കുമുദോ ദ്വിവിദോ മൈന്ദോ നീലഃ ശരഭ ഏവ ച। പാദപൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈശ്ച യുഗപത് സമഭിദ്രവന്
കുമുദൻ, ദ്വിവിദൻ, മൈന്ദൻ, നീലൻ, ശരഭൻ എന്നിവരും ഒരുമിച്ച് വൃക്ഷങ്ങളും പർവതശൃംഗങ്ങളും എടുത്ത് അവന്റെ നേരെ ചാർജ്ജ് ചെയ്തു.
തേഷാം വൃക്ഷാംശ്ച ശൈലാംശ്ച ശരൈഃ കനകഭൂഷണൈഃ। അതികായോ മഹാതേജാശ്ചിച്ഛേദാസ്ത്രവിദാം വരഃ
വലിയ തേജസ്സുള്ള ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അതികായൻ, സ്വർണ്ണം അലങ്കരിച്ച അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ വൃക്ഷങ്ങളും പർവതങ്ങളും വെട്ടിമുറിച്ചു.
താംശ്ചൈവ സര്വാന് സ ഹരീന് ശരൈഃ സര്വായസൈര്ബലീ। വിവ്യാധാഭിമുഖാന് സംഖ്യേ ഭീമകായോ നിശാചരഃ
ശക്തനായ ആ രാക്ഷസൻ, യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് വന്ന എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ഇരുമ്പ് അറ്റമുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി.
തേഽര്ദിതാ ബാണവര്ഷേണ ഭിന്നഗാത്രാഃ പരാജിതാഃ। ന ശേകുരതികായസ്യ പ്രതികര്തും മഹാഹവേ
അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ പരുക്കേറ്റും തോറ്റും, അവർ അതികായനെ വലിയ യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ കഴിയാതെ പോയി.
തത് സൈന്യം ഹരിവീരാണാം ത്രാസയാമാസ രാക്ഷസഃ। മൃഗയൂഥമിവ ക്രുദ്ധോ ഹരിര്യൌവനദര്പിതഃ
രാക്ഷസൻ ആ വാനര വീരരുടെ സൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തി, കോപത്തോടെ യുവാവായ സിംഹം മൃഗക്കൂട്ടത്തെ പേടിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
സ രാക്ഷസേന്ദ്രോ ഹരിയൂഥമധ്യേ നായുധ്യമാനം നിജഘാന കംചിത്। ഉത്പത്യ രാമം സ ധനുഃകലാപീ സഗര്വിതം വാക്യമിദം ബഭാഷേ
രാക്ഷസരാജാവ് വാനരസൈന്യത്തിനിടയിൽ യുദ്ധം ചെയ്യാത്ത ചിലരെ കൊല്ലുകയും, പിന്നെ കുതിച്ച് വില്ലും അമ്പും എടുത്ത് രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, അഭിമാനത്തോടെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
രഥേ സ്ഥിതോഽഹം ശരചാപപാണി- ര്ന പ്രാകൃതം കംചന യോധയാമി। യസ്യാസ്തി ശക്തിര്വ്യവസായയുക്തോ ദദാതു മേ ശീഘ്രമിഹാദ്യ യുദ്ധമ്
ഞാൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച് നിൽക്കുന്നു. സാധാരണ യോദ്ധാക്കളുമായി ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല. ആര്ക്ക് ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉണ്ടോ, അവൻ ഉടൻ ഇവിടെ വന്ന് എനിക്കൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യട്ടെ.
തത് തസ്യ വാക്യം ബ്രുവതോ നിശമ്യ ചുകോപ സൌമിത്രിരമിത്രഹന്താ। അമൃഷ്യമാണശ്ച സമുത്പപാത ജഗ്രാഹ ചാപം ച തതഃ സ്മയിത്വാ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന സൗമിത്രി കോപിച്ചു. സഹിക്കാനാവാതെ അവൻ ഉയർന്ന് വില്ല് എടുത്ത് പുഞ്ചിരിച്ചു.
ക്രുദ്ധഃ സൌമിത്രിരുത്പത്യ തൂണാദാക്ഷിപ്യ സായകമ്। പുരസ്താദതികായസ്യ വിചകര്ഷ മഹദ്ധനുഃ
കോപംകൊണ്ട സൗമിത്രി കുതിച്ച് ക്വിവറിൽ നിന്ന് ഒരു അമ്പ് എടുത്തു, അതികായന്റെ മുന്നിൽ വൻ വില്ല് വലിച്ചു.
പൂരയന് സ മഹീം സര്വാമാകാശം സാഗരം ദിശഃ। ജ്യാശബ്ദോ ലക്ഷ്മണസ്യോഗ്രസ്ത്രാസയന് രജനീചരാന്
ലക്ഷ്മണൻ വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ ശബ്ദം മുഴക്കിയപ്പോൾ ഭൂമി, ആകാശം, സമുദ്രം, ദിക്കുകൾ എല്ലാം അതിനാൽ നിറഞ്ഞു; ആ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി.
സൌമിത്രേശ്ചാപനിര്ഘോഷം ശ്രുത്വാ പ്രതിഭയം തദാ। വിസിസ്മിയേ മഹാതേജാ രാക്ഷസേന്ദ്രാത്മജോ ബലീ
സുമിത്രയുടെ വില്ലിന്റെ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള രാക്ഷസരാജാവിന്റെ പുത്രൻ അതിശയിച്ചു.
തദാതികായഃ കുപിതോ ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണമുത്ഥിതമ്। ആദായ നിശിതം ബാണമിദം വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ അതികായൻ, ലക്ഷ്മണനെ എഴുന്നേറ്റത് കണ്ടു കോപത്തോടെ, മൂർച്ചയുള്ള ഒരു അമ്പ് എടുത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ബാലസ്ത്വമസി സൌമിത്രേ വിക്രമേഷ്വവിചക്ഷണഃ। ഗച്ഛ കിം കാലസംകാശം മാം യോധയിതുമിച്ഛസി
സുമിത്രീ, നീ ഒരു ബാലൻ മാത്രമാണ്, വീര്യത്തിൽ പരിചയമില്ലാത്തവൻ. നീ പോകൂ; കാലനോട് തുല്യനായ എന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
നഹി മദ്ബാഹുസൃഷ്ടാനാം ബാണാനാം ഹിമവാനപി। സോഢുമുത്സഹതേ വേഗമന്തരിക്ഷമഥോ മഹീ
എന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ നിന്നു വിട്ടുവിടുന്ന അമ്പുകളുടെ ശക്തി, ഹിമവാൻപോലും ആകാശവും ഭൂമിയും സഹിക്കാനാവില്ല.