ചുകോപ ച മഹാതേജാ ബ്രഹ്മദത്തവരോ യുധി। അതികായോഽദ്രിസംകാശോ ദേവദാനവദര്പഹാ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും അഹങ്കാരം തകർക്കുന്ന അതികായൻ, മഹത്തായ തേജസ്സോടെ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ചു.
സ ഭാസ്കരസഹസ്രസ്യ സംഘാതമിവ ഭാസ്വരമ്। രഥമാരുഹ്യ ശക്രാരിരഭിദുദ്രാവ വാനരാന്
ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ദീപ്തിയോടെ, ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുവായ അവൻ, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി വാനരന്മാരുടെ നേരെ ഓടി.
സ വിസ്ഫാര്യ തദാ ചാപം കിരീടീ മൃഷ്ടകുണ്ഡലഃ। നാമ സംശ്രാവയാമാസ നനാദ ച മഹാസ്വനമ്
അപ്പോൾ കിരീടവും തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലവും ധരിച്ച്, അമ്പ് വലിച്ച്, തന്റെ പേര് പ്രഖ്യാപിച്ചു, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ഗർജിച്ചു.
തേന സിംഹപ്രണാദേന നാമവിശ്രാവണേന ച। ജ്യാശബ്ദേന ച ഭീമേന ത്രാസയാമാസ വാനരാന്
സിംഹംപോലെയുള്ള ആ ഗർജനയും, തന്റെ പേരിന്റെ പ്രഖ്യാപനവും, ഭയങ്കരമായ അമ്പിന്റെ ശബ്ദവും കൊണ്ട് വാനരന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി.
തേ ദൃഷ്ട്വാ ദേഹമാഹാത്മ്യം കുമ്ഭകര്ണോഽയമുത്ഥിതഃ। ഭയാര്താ വാനരാഃ സര്വേ സംശ്രയന്തേ പരസ്പരമ്
കുംബകർണ്ണൻ തന്നെ ഉയർന്ന് വന്നതുപോലെയുള്ള ആ ഭയാനകമായ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ വാനരന്മാരും ഭയത്താൽ പരസ്പരം ചേർന്ന് ആശ്രയം തേടി.
തേ തസ്യ രൂപമാലോക്യ യഥാ വിഷ്ണോസ്ത്രിവിക്രമേ। ഭയാദ് വാനരയോധാസ്തേ വിദ്രവന്തി തതസ്തതഃ
വിഷ്ണു മൂന്നു പടി എടുത്തപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഭയപോലെ, അവന്റെ രൂപം കണ്ടു, വാനരസൈനികർ ഭയത്താൽ എല്ലാടും പിരിഞ്ഞോടി.
തേഽതികായം സമാസാദ്യ വാനരാ മൂഢചേതസഃ। ശരണ്യം ശരണം ജഗ്മുര്ലക്ഷ്മണാഗ്രജമാഹവേ
അവരിൽ ചിലർ അതികായനെ നേരിട്ടപ്പോൾ, മനസ്സു മങ്ങിപ്പോയ വാനരന്മാർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരനിൽ ആശ്രയം തേടി.
തതോഽതികായം കാകുത്സ്ഥോ രഥസ്ഥം പര്വതോപമമ്। ദദര്ശ ധന്വിനം ദൂരാദ് ഗര്ജന്തം കാലമേഘവത്
അപ്പോൾ കാകുത്ഥസന്താനനായ രാമൻ, ദൂരത്ത് നിന്ന്, രഥത്തിൽ കയറി, പർവ്വതംപോലെ ഭീമൻ, അമ്പു കൈവശമുള്ളതും, കറുത്ത മേഘംപോലെ ഗർജിക്കുന്നതുമായ അതികായനെ കണ്ടു.
സ തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാകായം രാഘവസ്തു സുവിസ്മിതഃ। വാനരാന് സാന്ത്വയിത്വാ ച വിഭീഷണമുവാച ഹ
ആ മഹാകായനെ കണ്ട രാഘവൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; വാനരന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു.
കോഽസൌ പര്വതസംകാശോ ധനുഷ്മാന് ഹരിലോചനഃ। യുക്തേ ഹയസഹസ്രേണ വിശാലേ സ്യന്ദനേ സ്ഥിതഃ
പർവ്വതംപോലെയുള്ള, അമ്പു കൈവശമുള്ള, സിംഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളുള്ള, ആയിരം കുതിരകൾ കെട്ടിയ വലിയ രഥത്തിൽ നില്ക്കുന്ന ഈയാൾ ആരാണ്?
യ ഏഷ നിശിതൈഃ ശൂലൈഃ സുതീക്ഷ്ണൈഃ പ്രാസതോമരൈഃ। അര്ചിഷ്മദ്ഭിര്വൃതോ ഭാതി ഭൂതൈരിവ മഹേശ്വരഃ
മുഴുവൻ കൂർത്ത കുന്തങ്ങളും ഉഗ്രമായ ശൂലങ്ങളും തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ആയുധങ്ങളുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന ഈ മഹാശക്തൻ, ഭൂതങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ട് നില്ക്കുന്ന മഹേശ്വരനെപ്പോലെയാണ്.
കാലജിഹ്വാപ്രകാശാഭിര്യ ഏഷോഽഭിവിരാജതേ। ആവൃതോ രഥശക്തീഭിര്വിദ്യുദ്ഭിരിവ തോയദഃ
കാലന്റെ നാവുപോലെ തിളങ്ങുന്ന രഥശക്തികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, മിന്നൽപൊതിഞ്ഞ മേഘംപോലെ ഈയാൾ ദീപ്തിയോടെ നില്ക്കുന്നു.
ധനൂംഷി ചാസ്യ സജ്ജാനി ഹേമപൃഷ്ഠാനി സര്വശഃ। ശോഭയന്തി രഥശ്രേഷ്ഠം ശക്രചാപമിവാമ്ബരമ്
സർവ്വവും പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വില്ലുകൾ അവന്റെ മഹാരഥത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ആകാശത്തെ ഇന്ദ്രധനുസ്സിനെപ്പോലെ അതു ഭംഗിയാർന്നിരിക്കുന്നു.
യ ഏഷ രക്ഷഃശാര്ദൂലോ രണഭൂമിം വിരാജയന്। അഭ്യേതി രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠോ രഥേനാദിത്യവര്ചസാ
യുദ്ധഭൂമിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഈ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള രഥത്തിൽ ഇരുന്ന്, രഥികളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലായി മുന്നോട്ട് വരുന്നു.
ധ്വജശൃങ്ഗപ്രതിഷ്ഠേന രാഹുണാഭിവിരാജതേ। സൂര്യരശ്മിപ്രഭൈര്ബാണൈര്ദിശോ ദശ വിരാജയന്
രഥത്തിൽ കയറ്റിയിരിക്കുന്ന കൊടികൊണ്ടു രാഹുവിനെപ്പോലെയും, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് പത്തു ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടു, അവൻ തിളങ്ങുന്നു.
ത്രിനതം മേഘനിര്ഹ്രാദം ഹേമപൃഷ്ഠമലംകൃതമ്। ശതക്രതുധനുഃപ്രഖ്യം ധനുശ്ചാസ്യ വിരാജതേ
മൂന്നു പെട്ടി കെട്ടിയ, മേഘത്തിന്റെ ഇടിമുഴക്കത്തോട് സമമായ, പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വില്ല്, ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലിനെപ്പോലെ അവനിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സധ്വജഃ സപതാകശ്ച സാനുകര്ഷോ മഹാരഥഃ। ചതുഃസാദിസമായുക്തോ മേഘസ്തനിതനിഃസ്വനഃ
കൊടിയും പതാകകളും പിൻതളവും ഉള്ള ഈ മഹാരഥം, നാലു കുതിരകളാൽ വലിച്ചുകൊണ്ടു, മേഘത്തിന്റെ ഇടിമുഴക്കത്തോട് സമമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.
വിംശതിര്ദശ ചാഷ്ടൌ ച തൂണാസ്യ രഥമാസ്ഥിതാഃ। കാര്മുകാണി ച ഭീമാനി ജ്യാശ്ച കാഞ്ചനപിങ്ഗലാഃ
ഇരുപത്, പത്ത്, എട്ട് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു തൂണികൾ രഥത്തിൽ കയറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതോടൊപ്പം ഭയങ്കരമായ വില്ലുകളും പൊന്നുപോലെയുള്ള ജ്യകളും ഉണ്ട്.
ദ്വൌ ച ഖഡ്ഗൌ ച പാര്ശ്വസ്ഥൌ പ്രദീപ്തൌ പാര്ശ്വശോഭിതൌ। ചതുര്ഹസ്തത്സരുയുതൌ വ്യക്തഹസ്തദശായതൌ
രഥത്തിന്റെ ഇരുവശത്തും നാലു കൈപ്പിടികളോടും പത്ത് വിരലുകൾ വ്യക്തമായി കാണുന്ന വിധം, ജ്വലിക്കുന്ന രണ്ടു വാളുകൾ അലങ്കാരമായി തിളങ്ങുന്നു.
രക്തകണ്ഠഗുണോ ധീരോ മഹാപര്വതസംനിഭഃ। കാലഃ കാലമഹാവക്ത്രോ മേഘസ്ഥ ഇവ ഭാസ്കരഃ
ചുവപ്പുനിറമുള്ള വില്ലിന്റെ ജ്യയോടെ, ധൈര്യത്തോടും മഹാപർവതത്തോട് സമമായ വലിപ്പത്തോടും കൂടിയവൻ, കാലൻതന്നെ പോലെ, വലിയ വായ് തുറന്ന്, മേഘത്തിനുള്ളിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ നില്ക്കുന്നു.
കാഞ്ചനാങ്ഗദനദ്ധാഭ്യാം ഭുജാഭ്യാമേഷ ശോഭതേ। ശൃങ്ഗാഭ്യാമിവ തുങ്ഗാഭ്യാം ഹിമവാന് പര്വതോത്തമഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ച ഇരുചെവികളുമായി, അവൻ, ഹിമവാന്റെ ഉയർന്ന ഇരുപർവതശൃംഗങ്ങളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നു.
കുണ്ഡലാഭ്യാമുഭാഭ്യാം ച ഭാതി വക്ത്രം സുഭീഷണമ്। പുനര്വസ്വന്തരഗതം പരിപൂര്ണോ നിശാകരഃ
രണ്ടു കുണ്ടലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഭയങ്കരമായ മുഖം, പുനർവസു നക്ഷത്രത്തിനുള്ളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പൂർത്തിയായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ആചക്ഷ്വ മേ മഹാബാഹോ ത്വമേനം രാക്ഷസോത്തമമ്। യം ദൃഷ്ട്വാ വാനരാഃ സര്വേ ഭയാര്താ വിദ്രുതാ ദിശഃ
മഹാബാഹുവായവനേ, ഈ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ ആരാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ; അവനെ കണ്ടു എല്ലാ വാനരരും ഭയത്താൽ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയിരിക്കുന്നു.
സ പൃഷ്ടോ രാജപുത്രേണ രാമേണാമിതതേജസാ। ആചചക്ഷേ മഹാതേജാ രാഘവായ വിഭീഷണഃ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള രാജകുമാരനായ രാമൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, മഹാതേജസ്സുള്ള വിഭീഷണൻ രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
ദശഗ്രീവോ മഹാതേജാ രാജാ വൈശ്രവണാനുജഃ। ഭീമകര്മാ മഹാത്മാ ഹി രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ
ഇവൻ മഹാശക്തിയുള്ള, പത്ത് തലകളുള്ള, വൈശ്രവണന്റെ അനിയൻ, ഭയങ്കരമായ പ്രവർത്തികളുള്ള, മഹാത്മാവായ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണനാണ്.
തസ്യാസീദ് വീര്യവാന് പുത്രോ രാവണപ്രതിമോ ബലേ। വൃദ്ധസേവീ ശ്രുതിധരഃ സര്വാസ്ത്രവിദുഷാം വരഃ
അവനു വീര്യശാലിയായ ഒരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ശക്തിയിൽ രാവണനോടു തുല്യൻ, മൂപ്പന്മാരെ ആദരിക്കുന്നവൻ, ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, എല്ലാ ആയുധവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.
അശ്വപൃഷ്ഠേ നാഗപൃഷ്ഠേ ഖഡ്ഗേ ധനുഷി കര്ഷണേ। ഭേദേ സാന്ത്വേ ച ദാനേ ച നയേ മന്ത്രേ ച സമ്മതഃ
കുതിരപ്പുറത്തും ആനപ്പുറത്തും കുതിരയിടാനും വില്ലുപിടിക്കാനും, വിരുദ്ധരെ തകർക്കാനും, സമാധാനം നടത്താനും, ദാനം ചെയ്യാനും, തന്ത്രങ്ങൾ ആലോചിക്കാനും, ഉപദേശങ്ങൾ നൽകാനും കഴിവുള്ളവനായിരുന്നു.
യസ്യ ബാഹും സമാശ്രിത്യ ലങ്കാ ഭവതി നിര്ഭയാ। തനയം ധാന്യമാലിന്യാ അതികായമിമം വിദുഃ
അവന്റെ ഭുജത്തിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ലങ്ക ഭയമില്ലാതെ നില്ക്കുന്നത്; ധന്യമാലിനിയുടെ മകനായ ഈയാൾ അതികായൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഏതേനാരാധിതോ ബ്രഹ്മാ തപസാ ഭാവിതാത്മനാ। അസ്ത്രാണി ചാപ്യവാപ്താനി രിപവശ്ച പരാജിതാഃ
അവൻ തപസ്സിലൂടെ മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ ആയുധങ്ങൾ ലഭിച്ചു, ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചു.
സുരാസുരൈരവധ്യത്വം ദത്തമസ്മൈ സ്വയംഭുവാ। ഏതച്ച കവചം ദിവ്യം രഥശ്ച രവിഭാസ്വരഃ
സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് അവനു ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തിയും, ഈ ദിവ്യമായ കവചവും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന രഥവും നൽകി.