ശമ്ബരോ ദേവരാജേന നരകോ വിഷ്ണുനാ യഥാ। തഥാദ്യ ശയിതാ രാമോ മയാ യുധി നിപാതിതഃ
ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ശംബരനെ, വിഷ്ണു നരകനെ നശിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഇന്നത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ രാമനെ വീഴ്ത്തും.
ശ്രുത്വാ ത്രിശിരസോ വാക്യം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ। പുനര്ജാതമിവാത്മാനം മന്യതേ കാലചോദിതഃ
ത്രിശിരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ, താനൊരു പുതുജന്മം ലഭിച്ചതുപോലെ അനുഭവിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ത്രിശിരസോ വാക്യം ദേവാന്തകനരാന്തകൌ। അതികായശ്ച തേജസ്വീ ബഭൂവുര്യുദ്ധഹര്ഷിതാഃ
ത്രിശിരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവാന്തകൻ, നരാന്തകൻ, പ്രകാശമുള്ള അതികായൻ എന്നിവരും യുദ്ധത്തിന് ആനന്ദത്തോടെ ഉത്സാഹിതരായി.
തതോഽഹമഹമിത്യേവം ഗര്ജന്തോ നൈര്ഋതര്ഷഭാഃ। രാവണസ്യ സുതാ വീരാഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമാഃ
അപ്പോൾ, 'ഞാനാണ് മുൻപന്തിയിലേത്!' എന്നു ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച്, രാവണന്റെ വീര്യശാലികളായ പുത്രന്മാർ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യശക്തിയുള്ളവർ, ഗർജിച്ചു.
അന്തരിക്ഷഗതാഃ സര്വേ സര്വേ മായാവിശാരദാഃ। സര്വേ ത്രിദശദര്പഘ്നാഃ സര്വേ സമരദുര്മദാഃ
അവരൊക്കെയും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിച്ചവരും, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ദേവന്മാരുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്നവരും, യുദ്ധത്തിൽ ഉന്മാദിതരായവരുമായിരുന്നു.
സര്വേ സുബലസമ്പന്നാഃ സര്വേ വിസ്തീര്ണകീര്തയഃ। സര്വേ സമരമാസാദ്യ ന ശ്രൂയന്തേ സ്മ നിര്ജിതാഃ
അവർക്കൊക്കെയും വലിയ ശക്തിയും വ്യാപകമായ പ്രശസ്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവർ തോറ്റതായി ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
ദേവൈരപി സഗന്ധര്വൈഃ സകിംനരമഹോരഗൈഃ। സര്വേഽസ്ത്രവിദുഷോ വീരാഃ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ। സര്വേ പ്രവരവിജ്ഞാനാഃ സര്വേ ലബ്ധവരാസ്തഥാ
ദേവന്മാരാലും ഗാന്ധർവന്മാരാലും കിന്നരന്മാരാലും മഹാസർപ്പങ്ങളാലും പോലും, ആയുധവിദ്യയിലും യുദ്ധത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, പരമജ്ഞാനമുള്ള, വരപ്രാപ്തരായ ഈ വീരന്മാരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
സ തൈസ്തഥാ ഭാസ്കരതുല്യവര്ചസൈഃ സുതൈര്വൃതഃ ശത്രുബലശ്രിയാര്ദനൈഃ। രരാജ രാജാ മഘവാന് യഥാമരൈ- ര്വൃതോ മഹാദാനവദര്പനാശനൈഃ
സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള, ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ തേജസ് നശിപ്പിക്കുന്ന പുത്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ്, മഹാദാനവരുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്ന ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
സ പുത്രാന് സമ്പരിഷ്വജ്യ ഭൂഷയിത്വാ ച ഭൂഷണൈഃ। ആശീര്ഭിശ്ച പ്രശസ്താഭിഃ പ്രേഷയാമാസ വൈ രണേ
അവൻ തന്റെ മക്കളെ അണിഞ്ഞു അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിപ്പിച്ച്, നല്ല ആശംസകൾ നേർന്ന്, യുദ്ധത്തിനായി അയച്ചു.
യുദ്ധോന്മത്തം ച മത്തം ച ഭ്രാതരൌ ചാപി രാവണഃ। രക്ഷണാര്ഥം കുമാരാണാം പ്രേഷയാമാസ സംയുഗേ
യുദ്ധത്തിന് ആകുലരായും ഉന്മാദമായും ഇരുന്ന രാവണൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെയും മക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ അയച്ചു.
തേഽഭിവാദ്യ മഹാത്മാനം രാവണം ലോകരാവണമ്। കൃത്വാ പ്രദക്ഷിണം ചൈവ മഹാകായാഃ പ്രതസ്ഥിരേ
അവരൊക്കെയും മഹാത്മാവായ ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായ രാവണനെ വണങ്ങി, ചുറ്റി നടന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സര്വൌഷധീഭിര്ഗന്ധൈശ്ച സമാലഭ്യ മഹാബലാഃ। നിര്ജഗ്മുര്നൈര്ഋതശ്രേഷ്ഠാഃ ഷഡേതേ യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണഃ
വിവിധ ഔഷധങ്ങളും സുഗന്ധങ്ങളും പുരട്ടിയ ആ ആറു ശക്തശാലികൾ, യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
ത്രിശിരാശ്ചാതികായശ്ച ദേവാന്തകനരാന്തകൌ। മഹോദരമഹാപാര്ശ്വൌ നിര്ജഗ്മുഃ കാലചോദിതാഃ
ത്രീശിരസ്, അതികായ, ദേവാന്തക, നരാന്തക, മഹോദര, മഹാപാർശ്വ — ഇവർ വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ സുദര്ശനം നാഗം നീലജീമൂതസംനിഭമ്। ഐരാവതകുലേ ജാതമാരുരോഹ മഹോദരഃ
പിന്നീട്, മഴമേഘംപോലെയുള്ള, ഐരാവത വംശത്തിൽ ജനിച്ച മനോഹരനായ സുദർശന എന്ന ആനയിൽ മഹോദരൻ കയറി.
സര്വായുധസമായുക്തസ്തൂണീഭിശ്ചാപ്യലംകൃതഃ। രരാജ ഗജമാസ്ഥായ സവിതേവാസ്തമൂര്ധനി
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ക്വിവറുകളും അണിഞ്ഞ്, ആ ആനയുടെ മുകളിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോലെ മഹോദരൻ തിളങ്ങി.
ഹയോത്തമസമായുക്തം സര്വായുധസമാകുലമ്। ആരുരോഹ രഥശ്രേഷ്ഠം ത്രിശിരാ രാവണാത്മജഃ
രാവണന്റെ മകൻ ത്രീശിരസ്, ഉത്തമമായ കുതിരകൾ കെട്ടിയ, ആയുധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മികച്ച രഥത്തിൽ കയറി.
ത്രിശിരാ രഥമാസ്ഥായ വിരരാജ ധനുര്ധരഃ। സവിദ്യുദുല്കഃ സജ്വാലഃ സേന്ദ്രചാപ ഇവാമ്ബുദഃ
വില്ലാളിയായ ത്രീശിരസ് രഥത്തിൽ കയറി, മിന്നലും തീയും ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലും ഉള്ള മഴമേഘംപോലെ തിളങ്ങി.
ത്രിഭിഃ കിരീടൈസ്ത്രിശിരാഃ ശുശുഭേ സ രഥോത്തമേ। ഹിമവാനിവ ശൈലേന്ദ്രസ്ത്രിഭിഃ കാഞ്ചനപര്വതൈഃ
മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ ധരിച്ച ത്രീശിരസ് ആ രഥത്തിൽ, മൂന്ന് പൊൻകുന്നുകളുള്ള ഹിമവാൻപോലെ ഭംഗിയായി കാഴ്ചവച്ചു.
അതികായോഽതിതേജസ്വീ രാക്ഷസേന്ദ്രസുതസ്തദാ। ആരുരോഹ രഥശ്രേഷ്ഠം ശ്രേഷ്ഠഃ സര്വധനുഷ്മതാമ്
അതിനുശേഷം അതികായൻ, അതിശക്തിയുള്ള രാക്ഷസാധിപന്റെ പുത്രൻ, വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ, ഉത്തമരഥത്തിൽ കയറി.
സുചക്രാക്ഷം സുസംയുക്തം സ്വനുകര്ഷം സുകൂബരമ്। തൂണീബാണാസനൈര്ദീപ്തം പ്രാസാസിപരിഘാകുലമ്
അത് നല്ല ചക്രങ്ങളും, ഭംഗിയായി കെട്ടിയ കുതിരകളും, ശബ്ദവും, ഉത്തമമായ ദണ്ഡവും, ക്വിവറുകളും വില്ലുകളും അണിഞ്ഞതും, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, ഗദകൾ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
സ കാഞ്ചനവിചിത്രേണ കിരീടേന വിരാജതാ। ഭൂഷണൈശ്ച ബഭൌ മേരുഃ പ്രഭാഭിരിവ ഭാസയന്
പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ കിരീടം ധരിച്ച്, അലങ്കാരങ്ങളാൽ, അതികായൻ പ്രകാശം പകർന്നു, പ്രകാശത്തിൽ മേരുകുന്നുപോലെ തിളങ്ങി.
സ രരാജ രഥേ തസ്മിന് രാജസൂനുര്മഹാബലഃ। വൃതോ നൈര്ഋതശാര്ദൂലൈര്വജ്രപാണിരിവാമരൈഃ
ആ മഹാബലശാലിയായ രാജകുമാരൻ, നൈരൃതനേതാക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആ രഥത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ തിളങ്ങി.
ഹയമുച്ചൈഃശ്രവഃപ്രഖ്യം ശ്വേതം കനകഭൂഷണമ്। മനോജവം മഹാകായമാരുരോഹ നരാന്തകഃ
നരാന്തകൻ, ഉച്ചൈശ്രവസിനെപ്പോലെയുള്ള, വെള്ള നിറമുള്ള, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച, മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ള വലിയ കുതിരയിൽ കയറി.
ഗൃഹീത്വാ പ്രാസമുല്കാഭം വിരരാജ നരാന്തകഃ। ശക്തിമാദായ തേജസ്വീ ഗുഹഃ ശിഖിഗതോ യഥാ
അഗ്നിപോലെ തെളിഞ്ഞ കുന്തം കൈവശമാക്കി, നരാന്തകൻ തിളങ്ങി; പ്രകാശമുള്ള ഗുഹൻ, ആയുധം എടുത്തു, കുന്നിലെ മയിൽപോലെ ആയിരുന്നു.
ദേവാന്തകഃ സമാദായ പരിഘം ഹേമഭൂഷണമ്। പരിഗൃഹ്യ ഗിരിം ദോര്ഭ്യാം വപുര്വിഷ്ണോര്വിഡമ്ബയന്
ദേവാന്തകൻ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ഗദയും, കൈകൊണ്ട് ഒരു പർവ്വതവും പിടിച്ചു, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം അനുകരിച്ചുപോലെ നിന്നു.
മഹാപാര്ശ്വോ മഹാതേജാ ഗദാമാദായ വീര്യവാന്। വിരരാജ ഗദാപാണിഃ കുബേര ഇവ സംയുഗേ
മഹാപാർശ്വൻ, വലിയ തേജസ്സും വീര്യവും ഉള്ളവൻ, ഗദ എടുത്ത്, യുദ്ധത്തിൽ ഗദ കൈവശമുള്ള കുബേരനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
തേ പ്രതസ്ഥുര്മഹാത്മാനോഽമരാവത്യാഃ സുരാ ഇവ। താന് ഗജൈശ്ച തുരങ്ഗൈശ്ച രഥൈശ്ചാമ്ബുദനിഃസ്വനൈഃ
അവ വലിയ മനസ്സുള്ളവർ അമരാവതിയിലെ ദേവന്മാരെപ്പോലെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുകയായിരുന്നു. ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ചേർന്ന് ഉരുള്ക്കൊണ്ടു വരുന്ന മേഘങ്ങൾ പോലെ വലിയ ശബ്ദം മുഴക്കി അവർ അങ്ങോട്ട് പോന്നു.
അനൂത്പേതുര്മഹാത്മാനോ രാക്ഷസാഃ പ്രവരായുധാഃ। തേ വിരേജുര്മഹാത്മാനഃ കുമാരാഃ സൂര്യവര്ചസഃ
ശ്രേഷ്ഠ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള മഹാബലശാലികളായ രാക്ഷസന്മാർ അവിടെ കയറി. സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്ന രാജകുമാരന്മാർ അതിൽ പ്രകാശിച്ചു.
കിരീടിനഃ ശ്രിയാ ജുഷ്ടാ ഗ്രഹാ ദീപ്താ ഇവാമ്ബരേ। പ്രഗൃഹീതാ ബഭൌ തേഷാം ശസ്ത്രാണാമവലിഃ സിതാ
മുടിയണിഞ്ഞ് മഹിമയോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവർ ആകാശത്തിലെ പ്രകാശമുള്ള ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെയായിരുന്നു. അവരുടെ ആയുധങ്ങളുടെ നിര വെളുത്ത് തിളങ്ങി.
ശരദഭ്രപ്രതീകാശാ ഹംസാവലിരിവാമ്ബരേ। മരണം വാപി നിശ്ചിത്യ ശത്രൂണാം വാ പരാജയമ്
ശരത്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങളെപ്പോലെയും ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന അണ്ണാനികൾ പോലെയും അവർ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, മരണമോ ശത്രുക്കളുടെ തോൽവിയോ എന്നോർത്തു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.