വിഭീഷണവചസ്താവത് കുമ്ഭകര്ണപ്രഹസ്തയോഃ। വിനാശോഽയം സമുത്പന്നോ മാം വ്രീഡയതി ദാരുണഃ
വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശം അവഗണിച്ചതിനാൽ, കുംഭകർണ്ണനും പ്രഹസ്തനും നശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഭയങ്കരമായ നാശം എനിക്ക് അത്യന്തം ലജ്ജയും വേദനയും ഉണർത്തുന്നു.
തസ്യായം കര്മണഃ പ്രാപ്തോ വിപാകോ മമ ശോകദഃ। യന്മയാ ധാര്മികഃ ശ്രീമാന് സ നിരസ്തോ വിഭീഷണഃ
ധാർമ്മികനും മഹത്വമുള്ളവനുമായ വിഭീഷണനെ ഞാൻ തള്ളിക്കളഞ്ഞത്, അതിന്റെ കഠിനഫലമാണ് ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഈ ദു:ഖം സംഭവിക്കുന്നത്.
ഇതി ബഹുവിധമാകുലാന്തരാത്മാ കൃപണമതീവ വിലപ്യ കുമ്ഭകര്ണമ്। ന്യപതദപി ദശാനനോ ഭൃശാര്ത- സ്തമനുജമിന്ദ്രരിപും ഹതം വിദിത്വാ
ഇങ്ങനെ ഉള്ളിൽ വലിയ കലഹത്തോടെ, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി, ദയനീയമായി വിലപിച്ച രാവണൻ, ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുവായ സഹോദരൻ കുംഭകർണ്ണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടെന്നറിഞ്ഞ്, അതിന്റെ വേദനയിൽ അവന്റെ അരികിൽ വീണു.
thumb|ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗ്ഗം ഇനി കേൾക്കൂ.
ഏവം വിലപമാനസ്യ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ। ശ്രുത്വാ ശോകാഭിഭൂതസ്യ ത്രിശിരാ വാക്യമബ്രവീത്
അങ്ങനെയാണ് ദുഷ്ടനായ രാവണൻ ദു:ഖത്തിൽ വിലപിക്കുന്നത് കേട്ടു, ത്രിശിരസ് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഏവമേവ മഹാവീര്യോ ഹതോ നസ്താതമധ്യമഃ। ന തു സത്പുരുഷാ രാജന് വിലപന്തി യഥാ ഭവാന്
നമ്മുടെ മഹാശക്തനായ വീരനും പിതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നത് സത്യമാണ്. പക്ഷേ രാജാവേ, സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കാറില്ല.
നൂനം ത്രിഭുവനസ്യാപി പര്യാപ്തസ്ത്വമസി പ്രഭോ। സ കസ്മാത് പ്രാകൃത ഇവ ശോചസ്യാത്മാനമീദൃശമ്
പ്രഭുവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും നീ മതിയാകുന്നവനല്ലേ? അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ദു:ഖിക്കുന്നു?
ബ്രഹ്മദത്താസ്തി തേ ശക്തിഃ കവചം സായകോ ധനുഃ। സഹസ്രഖരസംയുക്തോ രഥോ മേഘസമസ്വനഃ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ശക്തിയും കവചവും അമ്പും വില്ലും നിനക്കുണ്ട്. ആയിരം കുതിരകൾ ചേർത്ത, മേഘംപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ള രഥവും നിനക്കുണ്ട്.
ത്വയാസകൃദ്ധി ശസ്ത്രേണ വിശസ്താ ദേവദാനവാഃ। സ സര്വായുധസമ്പന്നോ രാഘവം ശാസ്തുമര്ഹസി
നീ പലതവണ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചവനല്ലേ? എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ള നീ രാഘവനെ കീഴടക്കേണ്ടതല്ലേ?
കാമം തിഷ്ഠ മഹാരാജ നിര്ഗമിഷ്യാമ്യഹം രണേ। ഉദ്ധരിഷ്യാമി തേ ശത്രൂന് ഗരുഡഃ പന്നഗാനിവ
മഹാരാജാവേ, നീ എങ്ങനെയിരുന്നാലും ഞാൻ പോരിലേക്ക് പുറപ്പെടും. ഗരുഡൻ പാമ്പുകളെ തുരത്തുന്നതുപോലെ ഞാൻ നിന്റെ ശത്രുക്കളെ ഇല്ലാതാക്കും.
ശമ്ബരോ ദേവരാജേന നരകോ വിഷ്ണുനാ യഥാ। തഥാദ്യ ശയിതാ രാമോ മയാ യുധി നിപാതിതഃ
ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ശംബരനെ, വിഷ്ണു നരകനെ നശിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഇന്നത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ രാമനെ വീഴ്ത്തും.
ശ്രുത്വാ ത്രിശിരസോ വാക്യം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ। പുനര്ജാതമിവാത്മാനം മന്യതേ കാലചോദിതഃ
ത്രിശിരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ, താനൊരു പുതുജന്മം ലഭിച്ചതുപോലെ അനുഭവിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ത്രിശിരസോ വാക്യം ദേവാന്തകനരാന്തകൌ। അതികായശ്ച തേജസ്വീ ബഭൂവുര്യുദ്ധഹര്ഷിതാഃ
ത്രിശിരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവാന്തകൻ, നരാന്തകൻ, പ്രകാശമുള്ള അതികായൻ എന്നിവരും യുദ്ധത്തിന് ആനന്ദത്തോടെ ഉത്സാഹിതരായി.
തതോഽഹമഹമിത്യേവം ഗര്ജന്തോ നൈര്ഋതര്ഷഭാഃ। രാവണസ്യ സുതാ വീരാഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമാഃ
അപ്പോൾ, 'ഞാനാണ് മുൻപന്തിയിലേത്!' എന്നു ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച്, രാവണന്റെ വീര്യശാലികളായ പുത്രന്മാർ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യശക്തിയുള്ളവർ, ഗർജിച്ചു.
അന്തരിക്ഷഗതാഃ സര്വേ സര്വേ മായാവിശാരദാഃ। സര്വേ ത്രിദശദര്പഘ്നാഃ സര്വേ സമരദുര്മദാഃ
അവരൊക്കെയും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിച്ചവരും, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ദേവന്മാരുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്നവരും, യുദ്ധത്തിൽ ഉന്മാദിതരായവരുമായിരുന്നു.
സര്വേ സുബലസമ്പന്നാഃ സര്വേ വിസ്തീര്ണകീര്തയഃ। സര്വേ സമരമാസാദ്യ ന ശ്രൂയന്തേ സ്മ നിര്ജിതാഃ
അവർക്കൊക്കെയും വലിയ ശക്തിയും വ്യാപകമായ പ്രശസ്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവർ തോറ്റതായി ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
ദേവൈരപി സഗന്ധര്വൈഃ സകിംനരമഹോരഗൈഃ। സര്വേഽസ്ത്രവിദുഷോ വീരാഃ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ। സര്വേ പ്രവരവിജ്ഞാനാഃ സര്വേ ലബ്ധവരാസ്തഥാ
ദേവന്മാരാലും ഗാന്ധർവന്മാരാലും കിന്നരന്മാരാലും മഹാസർപ്പങ്ങളാലും പോലും, ആയുധവിദ്യയിലും യുദ്ധത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, പരമജ്ഞാനമുള്ള, വരപ്രാപ്തരായ ഈ വീരന്മാരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
സ തൈസ്തഥാ ഭാസ്കരതുല്യവര്ചസൈഃ സുതൈര്വൃതഃ ശത്രുബലശ്രിയാര്ദനൈഃ। രരാജ രാജാ മഘവാന് യഥാമരൈ- ര്വൃതോ മഹാദാനവദര്പനാശനൈഃ
സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള, ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ തേജസ് നശിപ്പിക്കുന്ന പുത്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ്, മഹാദാനവരുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്ന ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
സ പുത്രാന് സമ്പരിഷ്വജ്യ ഭൂഷയിത്വാ ച ഭൂഷണൈഃ। ആശീര്ഭിശ്ച പ്രശസ്താഭിഃ പ്രേഷയാമാസ വൈ രണേ
അവൻ തന്റെ മക്കളെ അണിഞ്ഞു അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിപ്പിച്ച്, നല്ല ആശംസകൾ നേർന്ന്, യുദ്ധത്തിനായി അയച്ചു.
യുദ്ധോന്മത്തം ച മത്തം ച ഭ്രാതരൌ ചാപി രാവണഃ। രക്ഷണാര്ഥം കുമാരാണാം പ്രേഷയാമാസ സംയുഗേ
യുദ്ധത്തിന് ആകുലരായും ഉന്മാദമായും ഇരുന്ന രാവണൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെയും മക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ അയച്ചു.
തേഽഭിവാദ്യ മഹാത്മാനം രാവണം ലോകരാവണമ്। കൃത്വാ പ്രദക്ഷിണം ചൈവ മഹാകായാഃ പ്രതസ്ഥിരേ
അവരൊക്കെയും മഹാത്മാവായ ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായ രാവണനെ വണങ്ങി, ചുറ്റി നടന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സര്വൌഷധീഭിര്ഗന്ധൈശ്ച സമാലഭ്യ മഹാബലാഃ। നിര്ജഗ്മുര്നൈര്ഋതശ്രേഷ്ഠാഃ ഷഡേതേ യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണഃ
വിവിധ ഔഷധങ്ങളും സുഗന്ധങ്ങളും പുരട്ടിയ ആ ആറു ശക്തശാലികൾ, യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
ത്രിശിരാശ്ചാതികായശ്ച ദേവാന്തകനരാന്തകൌ। മഹോദരമഹാപാര്ശ്വൌ നിര്ജഗ്മുഃ കാലചോദിതാഃ
ത്രീശിരസ്, അതികായ, ദേവാന്തക, നരാന്തക, മഹോദര, മഹാപാർശ്വ — ഇവർ വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ സുദര്ശനം നാഗം നീലജീമൂതസംനിഭമ്। ഐരാവതകുലേ ജാതമാരുരോഹ മഹോദരഃ
പിന്നീട്, മഴമേഘംപോലെയുള്ള, ഐരാവത വംശത്തിൽ ജനിച്ച മനോഹരനായ സുദർശന എന്ന ആനയിൽ മഹോദരൻ കയറി.
സര്വായുധസമായുക്തസ്തൂണീഭിശ്ചാപ്യലംകൃതഃ। രരാജ ഗജമാസ്ഥായ സവിതേവാസ്തമൂര്ധനി
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ക്വിവറുകളും അണിഞ്ഞ്, ആ ആനയുടെ മുകളിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോലെ മഹോദരൻ തിളങ്ങി.
ഹയോത്തമസമായുക്തം സര്വായുധസമാകുലമ്। ആരുരോഹ രഥശ്രേഷ്ഠം ത്രിശിരാ രാവണാത്മജഃ
രാവണന്റെ മകൻ ത്രീശിരസ്, ഉത്തമമായ കുതിരകൾ കെട്ടിയ, ആയുധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മികച്ച രഥത്തിൽ കയറി.
ത്രിശിരാ രഥമാസ്ഥായ വിരരാജ ധനുര്ധരഃ। സവിദ്യുദുല്കഃ സജ്വാലഃ സേന്ദ്രചാപ ഇവാമ്ബുദഃ
വില്ലാളിയായ ത്രീശിരസ് രഥത്തിൽ കയറി, മിന്നലും തീയും ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലും ഉള്ള മഴമേഘംപോലെ തിളങ്ങി.
ത്രിഭിഃ കിരീടൈസ്ത്രിശിരാഃ ശുശുഭേ സ രഥോത്തമേ। ഹിമവാനിവ ശൈലേന്ദ്രസ്ത്രിഭിഃ കാഞ്ചനപര്വതൈഃ
മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ ധരിച്ച ത്രീശിരസ് ആ രഥത്തിൽ, മൂന്ന് പൊൻകുന്നുകളുള്ള ഹിമവാൻപോലെ ഭംഗിയായി കാഴ്ചവച്ചു.
അതികായോഽതിതേജസ്വീ രാക്ഷസേന്ദ്രസുതസ്തദാ। ആരുരോഹ രഥശ്രേഷ്ഠം ശ്രേഷ്ഠഃ സര്വധനുഷ്മതാമ്
അതിനുശേഷം അതികായൻ, അതിശക്തിയുള്ള രാക്ഷസാധിപന്റെ പുത്രൻ, വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ, ഉത്തമരഥത്തിൽ കയറി.
സുചക്രാക്ഷം സുസംയുക്തം സ്വനുകര്ഷം സുകൂബരമ്। തൂണീബാണാസനൈര്ദീപ്തം പ്രാസാസിപരിഘാകുലമ്
അത് നല്ല ചക്രങ്ങളും, ഭംഗിയായി കെട്ടിയ കുതിരകളും, ശബ്ദവും, ഉത്തമമായ ദണ്ഡവും, ക്വിവറുകളും വില്ലുകളും അണിഞ്ഞതും, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, ഗദകൾ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.