ഇദാനീം ഖല്വഹം നാസ്മി യസ്യ മേ പതിതോ ഭുജഃ। ദക്ഷിണോഽയം സമാശ്രിത്യ ന ബിഭേമി സുരാസുരാത്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഞാൻ തന്നെയല്ല, കാരണം ഞാൻ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന എന്റെ വലതുകൈ വീണുപോയി; ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
കഥമേവംവിധോ വീരോ ദേവദാനവദര്പഹാ। കാലാഗ്നിപ്രതിമോ ഹ്യദ്യ രാഘവേണ രണേ ഹതഃ
ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും അഭിമാനം തകർക്കുന്ന, കാലാഗ്നിപോലെയുള്ള അത്തരം വീരൻ, ഇന്ന് രാഘവന്റെ അമ്പുകളിൽ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുമോ?
യസ്യ തേ വജ്രനിഷ്പേഷോ ന കുര്യാദ് വ്യസനം സദാ। സ കഥം രാമബാണാര്തഃ പ്രസുപ്തോഽസി മഹീതലേ
വജ്രം പോലും ദോഷം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ, രാമന്റെ അമ്പുകളിൽ വേദനിച്ചു ഭൂമിയിൽ ഉറങ്ങുന്നതെങ്ങനെ?
ഏതേ ദേവഗണാഃ സാര്ധമൃഷിഭിര്ഗഗനേ സ്ഥിതാഃ। നിഹതം ത്വാം രണേ ദൃഷ്ട്വാ നിനദന്തി പ്രഹര്ഷിതാഃ
ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ആകാശത്ത് നിന്നു നിന്നു, യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു വിളിച്ചു.
ധ്രുവമദ്യൈവ സംഹൃഷ്ടാ ലബ്ധലക്ഷാഃ പ്ലവംഗമാഃ। ആരോക്ഷ്യന്തീഹ ദുര്ഗാണി ലങ്കാദ്വാരാണി സര്വശഃ
ഇന്ന് തന്നെ ലക്ഷ്യം നേടിയ ആനന്ദത്തിൽ കുതിച്ചുചാടുന്ന വാനരന്മാർ, ലങ്കയുടെ എല്ലാ കോട്ടകളും വാതിലുകളും കീഴടക്കും എന്ന് ഉറപ്പാണ്.
രാജ്യേന നാസ്തി മേ കാര്യം കിം കരിഷ്യാമി സീതയാ। കുമ്ഭകര്ണവിഹീനസ്യ ജീവിതേ നാസ്തി മേ മതിഃ
രാജ്യത്തോടോ സീതയോടോ എനിക്ക് ഇനി കാര്യമില്ല; കുംഭകർണൻ ഇല്ലാതായപ്പോൾ എനിക്ക് ജീവിക്കാൻ മനസ്സില്ല.
യദ്യഹം ഭ്രാതൃഹന്താരം ന ഹന്മി യുധി രാഘവമ്। നനു മേ മരണം ശ്രേയോ ന ചേദം വ്യര്ഥജീവിതമ്
ഞാൻ എന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലുന്ന രാഘവനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഈ വെറുതെ ജീവിക്കുന്നതേക്കാൾ മരണം എനിക്ക് മെച്ചം.
അദ്യൈവ തം ഗമിഷ്യാമി ദേശം യത്രാനുജോ മമ। നഹി ഭ്രാതൄന് സമുത്സൃജ്യ ക്ഷണം ജീവിതുമുത്സഹേ
ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ എന്റെ ഇളയാനായ സഹോദരൻ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോകും; സഹോദരന്മാരെ വിട്ട് ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
ദേവാ ഹി മാം ഹസിഷ്യന്തി ദൃഷ്ട്വാ പൂര്വാപകാരിണമ്। കഥമിന്ദ്രം ജയിഷ്യാമി കുമ്ഭകര്ണ ഹതേ ത്വയി
ദേവന്മാരോട് ആദ്യം ദോഷം ചെയ്ത എന്നെ അവർ കണ്ടാൽ തീർച്ചയായും പരിഹസിക്കും; കുംഭകർണാ, നീ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെ ഇന്ദ്രനെ ജയിക്കും?
തദിദം മാമനുപ്രാപ്തം വിഭീഷണവചഃ ശുഭമ്। യദജ്ഞാനാന്മയാ തസ്യ ന ഗൃഹീതം മഹാത്മനഃ
ഇപ്പോൾ വിബീഷണന്റെ നല്ല ഉപദേശം എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നു; എന്നാൽ ആ മഹാത്മാവിന്റെ വാക്ക് അപ്പോൾ ഞാൻ അറിവില്ലാതെ അവഗണിച്ചു.
വിഭീഷണവചസ്താവത് കുമ്ഭകര്ണപ്രഹസ്തയോഃ। വിനാശോഽയം സമുത്പന്നോ മാം വ്രീഡയതി ദാരുണഃ
വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശം അവഗണിച്ചതിനാൽ, കുംഭകർണ്ണനും പ്രഹസ്തനും നശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഭയങ്കരമായ നാശം എനിക്ക് അത്യന്തം ലജ്ജയും വേദനയും ഉണർത്തുന്നു.
തസ്യായം കര്മണഃ പ്രാപ്തോ വിപാകോ മമ ശോകദഃ। യന്മയാ ധാര്മികഃ ശ്രീമാന് സ നിരസ്തോ വിഭീഷണഃ
ധാർമ്മികനും മഹത്വമുള്ളവനുമായ വിഭീഷണനെ ഞാൻ തള്ളിക്കളഞ്ഞത്, അതിന്റെ കഠിനഫലമാണ് ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഈ ദു:ഖം സംഭവിക്കുന്നത്.
ഇതി ബഹുവിധമാകുലാന്തരാത്മാ കൃപണമതീവ വിലപ്യ കുമ്ഭകര്ണമ്। ന്യപതദപി ദശാനനോ ഭൃശാര്ത- സ്തമനുജമിന്ദ്രരിപും ഹതം വിദിത്വാ
ഇങ്ങനെ ഉള്ളിൽ വലിയ കലഹത്തോടെ, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി, ദയനീയമായി വിലപിച്ച രാവണൻ, ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുവായ സഹോദരൻ കുംഭകർണ്ണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടെന്നറിഞ്ഞ്, അതിന്റെ വേദനയിൽ അവന്റെ അരികിൽ വീണു.
thumb|ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗ്ഗം ഇനി കേൾക്കൂ.
ഏവം വിലപമാനസ്യ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ। ശ്രുത്വാ ശോകാഭിഭൂതസ്യ ത്രിശിരാ വാക്യമബ്രവീത്
അങ്ങനെയാണ് ദുഷ്ടനായ രാവണൻ ദു:ഖത്തിൽ വിലപിക്കുന്നത് കേട്ടു, ത്രിശിരസ് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഏവമേവ മഹാവീര്യോ ഹതോ നസ്താതമധ്യമഃ। ന തു സത്പുരുഷാ രാജന് വിലപന്തി യഥാ ഭവാന്
നമ്മുടെ മഹാശക്തനായ വീരനും പിതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നത് സത്യമാണ്. പക്ഷേ രാജാവേ, സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കാറില്ല.
നൂനം ത്രിഭുവനസ്യാപി പര്യാപ്തസ്ത്വമസി പ്രഭോ। സ കസ്മാത് പ്രാകൃത ഇവ ശോചസ്യാത്മാനമീദൃശമ്
പ്രഭുവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും നീ മതിയാകുന്നവനല്ലേ? അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ദു:ഖിക്കുന്നു?
ബ്രഹ്മദത്താസ്തി തേ ശക്തിഃ കവചം സായകോ ധനുഃ। സഹസ്രഖരസംയുക്തോ രഥോ മേഘസമസ്വനഃ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ശക്തിയും കവചവും അമ്പും വില്ലും നിനക്കുണ്ട്. ആയിരം കുതിരകൾ ചേർത്ത, മേഘംപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ള രഥവും നിനക്കുണ്ട്.
ത്വയാസകൃദ്ധി ശസ്ത്രേണ വിശസ്താ ദേവദാനവാഃ। സ സര്വായുധസമ്പന്നോ രാഘവം ശാസ്തുമര്ഹസി
നീ പലതവണ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചവനല്ലേ? എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ള നീ രാഘവനെ കീഴടക്കേണ്ടതല്ലേ?
കാമം തിഷ്ഠ മഹാരാജ നിര്ഗമിഷ്യാമ്യഹം രണേ। ഉദ്ധരിഷ്യാമി തേ ശത്രൂന് ഗരുഡഃ പന്നഗാനിവ
മഹാരാജാവേ, നീ എങ്ങനെയിരുന്നാലും ഞാൻ പോരിലേക്ക് പുറപ്പെടും. ഗരുഡൻ പാമ്പുകളെ തുരത്തുന്നതുപോലെ ഞാൻ നിന്റെ ശത്രുക്കളെ ഇല്ലാതാക്കും.
ശമ്ബരോ ദേവരാജേന നരകോ വിഷ്ണുനാ യഥാ। തഥാദ്യ ശയിതാ രാമോ മയാ യുധി നിപാതിതഃ
ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ശംബരനെ, വിഷ്ണു നരകനെ നശിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഇന്നത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ രാമനെ വീഴ്ത്തും.
ശ്രുത്വാ ത്രിശിരസോ വാക്യം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ। പുനര്ജാതമിവാത്മാനം മന്യതേ കാലചോദിതഃ
ത്രിശിരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ, താനൊരു പുതുജന്മം ലഭിച്ചതുപോലെ അനുഭവിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ത്രിശിരസോ വാക്യം ദേവാന്തകനരാന്തകൌ। അതികായശ്ച തേജസ്വീ ബഭൂവുര്യുദ്ധഹര്ഷിതാഃ
ത്രിശിരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവാന്തകൻ, നരാന്തകൻ, പ്രകാശമുള്ള അതികായൻ എന്നിവരും യുദ്ധത്തിന് ആനന്ദത്തോടെ ഉത്സാഹിതരായി.
തതോഽഹമഹമിത്യേവം ഗര്ജന്തോ നൈര്ഋതര്ഷഭാഃ। രാവണസ്യ സുതാ വീരാഃ ശക്രതുല്യപരാക്രമാഃ
അപ്പോൾ, 'ഞാനാണ് മുൻപന്തിയിലേത്!' എന്നു ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച്, രാവണന്റെ വീര്യശാലികളായ പുത്രന്മാർ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യശക്തിയുള്ളവർ, ഗർജിച്ചു.
അന്തരിക്ഷഗതാഃ സര്വേ സര്വേ മായാവിശാരദാഃ। സര്വേ ത്രിദശദര്പഘ്നാഃ സര്വേ സമരദുര്മദാഃ
അവരൊക്കെയും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിച്ചവരും, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ദേവന്മാരുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്നവരും, യുദ്ധത്തിൽ ഉന്മാദിതരായവരുമായിരുന്നു.
സര്വേ സുബലസമ്പന്നാഃ സര്വേ വിസ്തീര്ണകീര്തയഃ। സര്വേ സമരമാസാദ്യ ന ശ്രൂയന്തേ സ്മ നിര്ജിതാഃ
അവർക്കൊക്കെയും വലിയ ശക്തിയും വ്യാപകമായ പ്രശസ്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവർ തോറ്റതായി ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
ദേവൈരപി സഗന്ധര്വൈഃ സകിംനരമഹോരഗൈഃ। സര്വേഽസ്ത്രവിദുഷോ വീരാഃ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ। സര്വേ പ്രവരവിജ്ഞാനാഃ സര്വേ ലബ്ധവരാസ്തഥാ
ദേവന്മാരാലും ഗാന്ധർവന്മാരാലും കിന്നരന്മാരാലും മഹാസർപ്പങ്ങളാലും പോലും, ആയുധവിദ്യയിലും യുദ്ധത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, പരമജ്ഞാനമുള്ള, വരപ്രാപ്തരായ ഈ വീരന്മാരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
സ തൈസ്തഥാ ഭാസ്കരതുല്യവര്ചസൈഃ സുതൈര്വൃതഃ ശത്രുബലശ്രിയാര്ദനൈഃ। രരാജ രാജാ മഘവാന് യഥാമരൈ- ര്വൃതോ മഹാദാനവദര്പനാശനൈഃ
സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള, ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ തേജസ് നശിപ്പിക്കുന്ന പുത്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ്, മഹാദാനവരുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്ന ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
സ പുത്രാന് സമ്പരിഷ്വജ്യ ഭൂഷയിത്വാ ച ഭൂഷണൈഃ। ആശീര്ഭിശ്ച പ്രശസ്താഭിഃ പ്രേഷയാമാസ വൈ രണേ
അവൻ തന്റെ മക്കളെ അണിഞ്ഞു അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിപ്പിച്ച്, നല്ല ആശംസകൾ നേർന്ന്, യുദ്ധത്തിനായി അയച്ചു.
യുദ്ധോന്മത്തം ച മത്തം ച ഭ്രാതരൌ ചാപി രാവണഃ। രക്ഷണാര്ഥം കുമാരാണാം പ്രേഷയാമാസ സംയുഗേ
യുദ്ധത്തിന് ആകുലരായും ഉന്മാദമായും ഇരുന്ന രാവണൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെയും മക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ അയച്ചു.