സ കുമ്ഭകര്ണസ്യ ഭുജോ നികൃത്തഃ പപാത ഭൂമൌ ഗിരിസംനികാശഃ। വിചേഷ്ടമാനോ നിജഘാന വൃക്ഷാന് ശൈലാന് ശിലാവാനരരാക്ഷസാംശ്ച
കുംഭകർണ്ണന്റെ ആ കൈ വെട്ടി, പർവ്വതത്തിനെപ്പോലെ നിലത്ത് വീണു; അതു ചലിച്ചപ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങളും പാറകളും കുരങ്ങുകളും രാക്ഷസന്മാരും ചതച്ചു വീണു.
തം ഛിന്നബാഹും സമവേക്ഷ്യ രാമഃ സമാപതന്തം സഹസാ നദന്തമ്। ദ്വാവര്ധചന്ദ്രൌ നിശിതൌ പ്രഗൃഹ്യ ചിച്ഛേദ പാദൌ യുധി രാക്ഷസസ്യ
കൈ വെട്ടപ്പെട്ട അവനെ രാമൻ കണ്ടു; അവൻ ഉരുണ്ടു കത്തിയപ്പോൾ രാമൻ രണ്ടു മൂൺപോലുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ എടുത്ത് യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്റെ കാലുകൾ വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
തൌ തസ്യ പാദൌ പ്രദിശോ ദിശശ്ച ഗിരേര്ഗുഹാശ്ചൈവ മഹാര്ണവം ച। ലങ്കാം ച സേനാം കപിരാക്ഷസാനാം വിനാദയന്തൌ വിനിപേതതുശ്ച
അവന്റെ ആ രണ്ടു കാലുകളും, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ, ദിശകളിലും പർവ്വതഗുഹകളിലും മഹാസമുദ്രത്തിലും ലങ്കയിലും കുരങ്ങുകളും രാക്ഷസന്മാരും ഉള്ള സൈന്യങ്ങളിലും പതിച്ചു.
നികൃത്തബാഹുര്വിനികൃത്തപാദോ വിദാര്യ വക്ത്രം വഡവാമുഖാഭമ്। ദുദ്രാവ രാമം സഹസാഭിഗര്ജന് രാഹുര്യഥാ ചന്ദ്രമിവാന്തരിക്ഷേ
കൈയും കാലുകളും വെട്ടപ്പെട്ട അവൻ, വടവാമുഖംപോലെ വായ് തുറന്ന്, കത്തിയ ശബ്ദത്തോടെ രാമനെ നേരെ ചാടിക്കയറി, ആകാശത്തിൽ രാഹു ചന്ദ്രനെ പിടിക്കാൻ പോകുന്നതുപോലെ.
അപൂരയത് തസ്യ മുഖം ശിതാഗ്രൈ രാമഃ ശരൈര്ഹേമപിനദ്ധപുങ്ഖൈഃ। സമ്പൂര്ണവക്ത്രോ ന ശശാക വക്തും ചുകൂജ കൃച്ഛ്രേണ മുമൂര്ച്ഛ ചാപി
രാമൻ കുത്തിയ മൂർച്ചയുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ട് കെട്ടിയ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ വായ് നിറച്ചു. വായ് മുഴുവനും നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട് അവൻ സംസാരിക്കാൻ കഴിയാതെ വല്ലാതെ കഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഒരു ശബ്ദം മുഴക്കി, അവിടെ തന്നെ ബോധംകെട്ടുപോയി.
അഥാദദേ സൂര്യമരീചികല്പം സ ബ്രഹ്മദണ്ഡാന്തകകാലകല്പമ്। അരിഷ്ടമൈന്ദ്രം നിശിതം സുപുങ്ഖം രാമഃ ശരം മാരുതതുല്യവേഗമ്
അപ്പോൾ രാമൻ സൂര്യന്റെ കിരണത്തോളം പ്രകാശമുള്ള, ബ്രഹ്മദണ്ഡം, യമദണ്ഡം, കാലദണ്ഡം എന്നിവയെപ്പോലെയുള്ള, ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയുള്ള, മൂർച്ചയുള്ള, വേഗമുള്ള, നന്നായി അണിഞ്ഞ അമ്പ് എടുത്തു.
തം വജ്രജാമ്ബൂനദചാരുപുങ്ഖം പ്രദീപ്തസൂര്യജ്വലനപ്രകാശമ്। മഹേന്ദ്രവജ്രാശനിതുല്യവേഗം രാമഃ പ്രചിക്ഷേപ നിശാചരായ
വജ്രംപോലും പൊന്നുപോലും തിളങ്ങുന്ന ആ അമ്പ് സൂര്യനും അഗ്നിയുമെന്ത് പ്രകാശമുള്ളതും, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലും വേഗമുള്ളതുമായത്, രാമൻ ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്റെ നേരെ എറിഞ്ഞു.
സ സായകോ രാഘവബാഹുചോദിതോ ദിശഃസ്വഭാസാ ദശ സമ്പ്രകാശയന്। വിധൂമവൈശ്വാനരഭീമദര്ശനോ ജഗാമ ശക്രാശനിഭീമവിക്രമഃ
രാഘവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ആ അമ്പ് തന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട് പത്ത് ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചു. പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലും, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലും ഭയങ്കരമായ വേഗതയോടെ അത് മുന്നോട്ട് പോന്നു.
സ തന്മഹാപര്വതകൂടസംനിഭം സുവൃത്തദംഷ്ട്രം ചലചാരുകുണ്ഡലമ്। ചകര്ത രക്ഷോഽധിപതേഃ ശിരസ്തദാ യഥൈവ വൃത്രസ്യ പുരാ പുരംദരഃ
അത് വലിയ പർവതശിഖരത്തോളം വലിപ്പമുള്ള, നന്നായി വളർന്ന പല്ലുകളും കുലുങ്ങുന്ന മനോഹരമായ കുന്ദലങ്ങളും ഉള്ള രാക്ഷസാധിപന്റെ തല വെട്ടി അകറ്റി, പുരാണത്തിൽ പുരന്ദരൻ വൃത്രനെ വെട്ടിയതുപോലെ.
കുമ്ഭകര്ണശിരോ ഭാതി കുണ്ഡലാലംകൃതം മഹത്। ആദിത്യേഽഭ്യുദിതേ രാത്രൌ മധ്യസ്ഥ ഇവ ചന്ദ്രമാഃ
കുമ്പകര്ണന്റെ വലിയ തല കുന്ദലങ്ങൾ അണിഞ്ഞത്, രാത്രിയിൽ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ മധ്യത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തദ് രാമബാണാഭിഹതം പപാത രക്ഷഃശിരഃ പര്വതസംനികാശമ്। ബഭഞ്ജ ചര്യാഗൃഹഗോപുരാണി പ്രാകാരമുച്ചം തമപാതയച്ച
രാമന്റെ അമ്പ് കൊണ്ട് തല്ലപ്പെട്ട ആ പർവതംപോലുള്ള രാക്ഷസന്റെ തല താഴെ വീണു, ആശ്രമങ്ങളും ഗോപുരങ്ങളും തകർത്തു, ഉയർന്ന മതിലുകളും ഇടിച്ചുകീറി.
തച്ചാതികായം ഹിമവത് പ്രകാശം രക്ഷസ്തദാ തോയനിധൌ പപാത। ഗ്രാഹാന് പരാന് മീനവരാന് ഭുജംഗമാന് മമര്ദ ഭൂമിം ച തഥാ വിവേശ
ഹിമവാനെപ്പോലും തിളങ്ങുന്ന ആ വലിയ തല കടലിൽ വീണു; അതു मगरങ്ങളെയും വലിയ മീനുകളെയും പാമ്പുകളെയും ചതച്ചു, ഭൂമിയിലേക്കും കടന്നു.
തസ്മിന് ഹതേ ബ്രാഹ്മണദേവശത്രൌ മഹാബലേ സംയതി കുമ്ഭകര്ണേ। ചചാല ഭൂര്ഭൂമിധരാശ്ച സര്വേ ഹര്ഷാച്ച ദേവാസ്തുമുലം പ്രണേദുഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ശത്രുവായ കുമ്പകര്ണൻ എന്ന മഹാബലവാനായവൻ യുദ്ധത്തിൽ വീണപ്പോൾ ഭൂമിയും പർവതങ്ങളും മുഴുവൻ വിറച്ചു; ദേവന്മാർ ആനന്ദത്തിൽ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ വാഴ്ത്തി.
തതസ്തു ദേവര്ഷിമഹര്ഷിപന്നഗാഃ സുരാശ്ച ഭൂതാനി സുപര്ണഗുഹ്യകാഃ। സയക്ഷഗന്ധര്വഗണാ നഭോഗതാഃ പ്രഹര്ഷിതാ രാമപരാക്രമേണ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, മഹർഷിമാർ, പാമ്പുകൾ, സ്വർഗ്ഗവാസികൾ, ഭൂതങ്ങൾ, ഗരുഡന്മാർ, ഗുഹ്യന്മാർ, യക്ഷന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും ആകാശത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് രാമന്റെ വീര്യത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു.
തതസ്തു തേ തസ്യ വധേന ഭൂരിണാ മനസ്വിനോ നൈര്ഋതരാജബാന്ധവാഃ। വിനേദുരുച്ചൈര്വ്യഥിതാ രഘൂത്തമം ഹരിം സമീക്ഷ്യൈവ യഥാ മതംഗജാഃ
അപ്പോൾ രാക്ഷസാധിപന്റെ ബുദ്ധിമാൻ ബന്ധുക്കൾ, ആ വലിയ മരണത്തിൽ വിഷമിച്ച്, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമനെ നോക്കി, ആനകൾ ദുഃഖത്തിൽ നിലവിളിക്കുന്നതുപോലെ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
സ ദേവലോകസ്യ തമോ നിഹത്യ സൂര്യോ യഥാ രാഹുമുഖാദ് വിമുക്തഃ। തഥാ വ്യഭാസീദ്ധരിസൈന്യമധ്യേ നിഹത്യ രാമോ യുധി കുമ്ഭകര്ണമ്
രാഹുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് മോചിതനായ സൂര്യൻ ദേവലോകത്തിലെ ഇരുണ്ട അകറ്റുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ കുമ്പകര്ണനെ സംഹരിച്ച രാമൻ കുരങ്ങുകളുടെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ പ്രകാശിച്ചു.
പ്രഹര്ഷമീയുര്ബഹവശ്ച വാനരാഃ പ്രബുദ്ധപദ്മപ്രതിമൈരിവാനനൈഃ। അപൂജയന് രാഘവമിഷ്ടഭാഗിനം ഹതേ രിപൌ ഭീമബലേ നൃപാത്മജമ്
അനേകം വാനരന്മാർ ഉണർന്ന താമരപൂക്കളെപ്പോലുള്ള മുഖങ്ങളോടെ സന്തോഷംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞു; ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ശത്രുവായ രാജകുമാരനെ സംഹരിച്ചശേഷം, ഇഷ്ടഫലദായകനായ രാഘവനെ അവർ ആദരിച്ചു.
സ കുമ്ഭകര്ണം സുരസൈന്യമര്ദനം മഹത്സു യുദ്ധേഷു കദാചനാജിതമ്। നനന്ദ ഹത്വാ ഭരതാഗ്രജോ രണേ മഹാസുരം വൃത്രമിവാമരാധിപഃ
വാനരസൈന്യത്തെ തകർത്തു, വലിയ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ലാത്ത കുമ്പകര്ണനെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ച ശേഷം, ഭാരതന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ ആനന്ദിച്ചതുപോലെ സന്തോഷിച്ചു.
thumb|അഷ്ടഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയെട്ടാം സര്ഗം കേൾക്കുക.
കുമ്ഭകര്ണം ഹതം ദൃഷ്ട്വാ രാഘവേണ മഹാത്മനാ। രാക്ഷസാ രാക്ഷസേന്ദ്രായ രാവണായ ന്യവേദയന്
മഹാത്മാവായ രാഘവൻ കുമ്പകര്ണനെ സംഹരിച്ചതു കണ്ട രാക്ഷസന്മാർ, രാക്ഷസാധിപനായ രാവണനോട് ഈ വാർത്ത അറിയിച്ചു.
രാജന് സ കാലസംകാശഃ സംയുക്തഃ കാലകര്മണാ। വിദ്രാവ്യ വാനരീം സേനാം ഭക്ഷയിത്വാ ച വാനരാന്
രാജാവേ, മരണസ്വരൂപനായവൻ, മരണത്തിന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ട്, വാനരസൈന്യത്തെ ചിതറിച്ചു, പല വാനരന്മാരെയും തിന്നു.
പ്രതപിത്വാ മുഹൂര്തം തു പ്രശാന്തോ രാമതേജസാ। കായേനാര്ധപ്രവിഷ്ടേന സമുദ്രം ഭീമദര്ശനമ്
കുറച്ചു നേരം ശത്രുവിനെ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, രാമന്റെ തേജസ്സിൽ കീഴടങ്ങി, ഭയങ്കരമായ സമുദ്രത്തിൽ അരശരീരം മുങ്ങി, അവൻ ശാന്തനായി.
നികൃത്തനാസാകര്ണേന വിക്ഷരദ്രുധിരേണ ച। രുദ്ധ്വാ ദ്വാരം ശരീരേണ ലങ്കായാഃ പര്വതോപമഃ
മൂക്ക് കാത് മുറിച്ച് രക്തം ഒഴുകുന്ന അവൻ, മലപോലെയുള്ള ശരീരത്തോടെ ലങ്കയുടെ വാതിൽ തടഞ്ഞു നിന്നു.
കുമ്ഭകര്ണസ്തവ ഭ്രാതാ കാകുത്സ്ഥശരപീഡിതഃ। അഗണ്ഡഭൂതോ വിവൃതോ ദാവദഗ്ധ ഇവ ദ്രുമഃ
കാകുത്സ്ഥന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേദനിച്ച നിന്റെ സഹോദരൻ കുംഭകർണൻ, തീയിൽ ചുട്ടുപോയ വൃക്ഷംപോലെ, ദേഹഭംഗം സംഭവിച്ച് നിലത്ത് വീണു കിടന്നു.
ശ്രുത്വാ വിനിഹതം സംഖ്യേ കുമ്ഭകര്ണം മഹാബലമ്। രാവണഃ ശോകസംതപ്തോ മുമോഹ ച പപാത ച
യുദ്ധത്തിൽ മഹാബലനായ കുംഭകർണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് കേട്ട രാവണൻ, ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയവൻ, ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണു.
പിതൃവ്യം നിഹതം ശ്രുത്വാ ദേവാന്തകനരാന്തകൌ। ത്രിശിരാശ്ചാതികായശ്ച രുരുദുഃ ശോകപീഡിതാഃ
പിതൃസഹോദരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന വാർത്ത കേട്ട്, ദേവാന്തകൻ, നരാന്തകൻ, ത്രിശിരസ്, അതികായൻ എന്നിവർ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലരായി കരഞ്ഞു.
ഭ്രാതരം നിഹതം ശ്രുത്വാ രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ। മഹോദരമഹാപാര്ശ്വൌ ശോകാക്രാന്തൌ ബഭൂവതുഃ
രാമൻ, നിർമലമായ പ്രവൃത്തിയുള്ളവൻ, സഹോദരനെ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിഞ്ഞ മഹോദരനും മഹാപാർശ്വനും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.
തതഃ കൃച്ഛ്രാത് സമാസാദ്യ സംജ്ഞാം രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ। കുമ്ഭകര്ണവധാദ് ദീനോ വിലലാപാകുലേന്ദ്രിയഃ
ശക്തിയായി ബോധം തിരിച്ചെടുത്ത റാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, കുംഭകർണന്റെ മരണത്തിൽ വിഷാദഭരിതനായി, മനസ്സു കുഴഞ്ഞ് വിലപിച്ചു.
ഹാ വീര രിപുദര്പഘ്ന കുമ്ഭകര്ണ മഹാബല। ത്വം മാം വിഹായ വൈ ദൈവാദ് യാതോഽസി യമസാദനമ്
അയ്യോ, ശത്രുക്കളുടെ അഭിമാനം തകർക്കുന്ന വീരനായ മഹാബലിയായ കുംഭകർണാ, വിധിയുടെ ഇഷ്ടം കൊണ്ടു നീ എന്നെ വിട്ട് യമലോകത്തിലേക്ക് പോയല്ലോ.
മമ ശല്യമനുദ്ധൃത്യ ബാന്ധവാനാം മഹാബല। ശത്രുസൈന്യം പ്രതാപ്യൈകഃ ക്വ മാം സംത്യജ്യ ഗച്ഛസി
എന്റെ മനസ്സിലെ കുരു നീക്കും, ബന്ധുക്കളുടെ കഷ്ടം മാറ്റിയും, ശത്രുസൈന്യത്തെ ഒറ്റയ്ക്ക് ദഹിപ്പിച്ച മഹാബലീ, എന്നെ വിട്ട് നീ എവിടേക്ക് പോകുന്നു?