അദ്യായം ദുര്മതിഃ കാലേ ഗുരുഭാരപ്രപീഡിതഃ। പ്രചരന് രാക്ഷസോ ഭൂമൌ നാന്യാന് ഹന്യാത് പ്ലവംഗമാന്
ഇന്ന് ഈ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള രാക്ഷസൻ ഭാരത്തിൽ തളർന്ന് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരു വാനരനെയും കൊല്ലരുത്.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ രാജപുത്രസ്യ ധീമതഃ। തേ സമാരുരുഹുര്ഹൃഷ്ടാഃ കുമ്ഭകര്ണം മഹാബലാഃ
ആ ധീരനായ രാജപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ആ മഹാബലശാലികൾ ആനന്ദത്തോടെ കുംഭകർണ്ണന്റെ മേൽ കയറി.
കുമ്ഭകര്ണസ്തു സംക്രുദ്ധഃ സമാരൂഢഃ പ്ലവംഗമൈഃ। വ്യധൂനയത് താന് വേഗേന ദുഷ്ടഹസ്തീവ ഹസ്തിപാന്
വാനരന്മാർ കയറിയപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ കുംഭകർണ്ണൻ, ഒരു കാട്ടാനൻ മഹാവേഗത്തിൽ മഹാവേട്ടക്കാരെ തള്ളിയിടുന്നതുപോലെ അവരെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
താന് ദൃഷ്ട്വാ നിര്ധുതാന് രാമോ രുഷ്ടോഽയമിതി രാക്ഷസമ്। സമുത്പപാത വേഗേന ധനുരുത്തമമാദദേ
അവരെ അങ്ങനെ തള്ളിക്കളഞ്ഞത് കണ്ട രാമൻ, രാക്ഷസനോടുള്ള കോപത്തിൽ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ചാടി, തന്റെ ഉത്തമമായ വില്ലെടുത്തു.
ക്രോധരക്തേക്ഷണോ ധീരോ നിര്ദഹന്നിവ ചക്ഷുഷാ। രാഘവോ രാക്ഷസം വേഗാദഭിദുദ്രാവ വേഗിതഃ। യൂഥപാന് ഹര്ഷയന് സര്വാന് കുമ്ഭകര്ണബലാര്ദിതാന്
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ധീരനായ രാഘവൻ, കണ്ണുകൊണ്ടു തീപൊള്ളിക്കുന്നതുപോലെ, വേഗത്തിൽ രാക്ഷസന്റെ നേരെ ഓടി, കുംഭകർണ്ണന്റെ ശക്തിയിൽ തളർന്നിരുന്ന എല്ലാ യൂഥപന്മാരെയും ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.
സ ചാപമാദായ ഭുജംഗകല്പം ദൃഢജ്യമുഗ്രം തപനീയചിത്രമ്। ഹരീന് സമാശ്വാസ്യ സമുത്പപാത രാമോ നിബദ്ധോത്തമതൂണബാണഃ
പാമ്പുപോലെയുള്ള, ദൃഢമായ ജ്യയുള്ള, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വില്ലെടുത്ത്, ഉത്തമമായ അമ്പുകൾ നിറച്ച ക്വിവർ ധരിച്ച്, രാമൻ വാനരന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട് ചാടി.
സ വാനരഗണൈസ്തൈസ്തു വൃതഃ പരമദുര്ജയൈഃ। ലക്ഷ്മണാനുചരോ വീരഃ സമ്പ്രതസ്ഥേ മഹാബലഃ
അത്വരെയുള്ള അതികഠിനമായ വാനരഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ലക്ഷ്മണനൊപ്പം ധീരനും മഹാബലശാലിയുമായ രാമൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സ ദദര്ശ മഹാത്മാനം കിരീടിനമരിംദമമ്। ശോണിതാപ്ലുതരക്താക്ഷം കുമ്ഭകര്ണം മഹാബലഃ
അവൻ മഹാത്മാവും കിരീടധാരിയും ശത്രുനാശകനുമായ കുംഭകർണ്ണനെ കണ്ടു; മഹാബലശാലിയായ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പും ശരീരം രക്തത്തിൽ കുതിർന്നതുമായിരുന്നു.
സര്വാന് സമഭിധാവന്തം യഥാ രുഷ്ടം ദിശാഗജമ്। മാര്ഗമാണം ഹരീന് ക്രുദ്ധം രാക്ഷസൈഃ പരിവാരിതമ്
അവൻ എല്ലാവരെയും ആക്രമിക്കാൻ ഓടിയെത്തുന്ന, ദിശകളുടെ കാട്ടാനൻ പോലെ, വാനരന്മാരെ തിരയുന്ന, രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ക്രുദ്ധനായവനെ കണ്ടു.
വിന്ധ്യമന്ദരസംകാശം കാഞ്ചനാങ്ഗദഭൂഷണമ്। സ്രവന്തം രുധിരം വക്ത്രാദ് വര്ഷമേഘമിവോത്ഥിതമ്
വിന്ദ്യയും മന്ദരപർവ്വതവും പോലെയുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അങ്കദങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്ന, പുതുതായി ഉയർന്ന മഴമേഘംപോലെയുള്ളവനായിരുന്നു അവൻ.
ജിഹ്വയാ പരിലിഹ്യന്തം സൃക്കിണീ ശോണിതോക്ഷിതേ। മൃദ്നന്തം വാനരാനീകം കാലാന്തകയമോപമമ്
നാവുകൊണ്ടു രക്തം പുരണ്ട അധരങ്ങൾ ചൂഷണം ചെയ്ത്, വാനരസൈന്യത്തെ ചവിട്ടി തകർത്തുകൊണ്ട്, കാലാന്തകയമൻപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
തം ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠം പ്രദീപ്താനലവര്ചസമ്। വിസ്ഫാരയാമാസ തദാ കാര്മുകം പുരുഷര്ഷഭഃ
അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ അപ്പോൾ തന്റെ വിൽ വലിച്ചു.
സ തസ്യ ചാപനിര്ഘോഷാത് കുപിതോ രാക്ഷസര്ഷഭഃ। അമൃഷ്യമാണസ്തം ഘോഷമഭിദുദ്രാവ രാഘവമ്
വില്ലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ക്രുദ്ധനായ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ, ആ ശബ്ദം സഹിക്കാനാവാതെ രാഘവന്റെ നേരെ ചാടി.
തതസ്തു വാതോദ്ധതമേഘകല്പം ഭുജംഗരാജോത്തമഭോഗബാഹുഃ। തമാപതന്തം ധരണീധരാഭ- മുവാച രാമോ യുധി കുമ്ഭകര്ണമ്
പാമ്പുകളുടെ രാജാവിന്റെ ചുരുളുകൾപോലെയുള്ള കൈകളുമായി, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന മഴമേഘംപോലെയും, പർവ്വതംപോലെയും മുന്നേറുന്ന കുംഭകർണ്ണനോട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാമൻ പറഞ്ഞു.
ആഗച്ഛ രക്ഷോഽധിപ മാ വിഷാദ- മവസ്ഥിതോഽഹം പ്രഗൃഹീതചാപഃ। അവേഹി മാം രാക്ഷസവംശനാശനം യസ്ത്വം മുഹൂര്താദ് ഭവിതാ വിചേതാഃ
വരിക, രാക്ഷസാധിപാ, ഭയപ്പെടേണ്ട; ഞാൻ വില്ലുമായി ഇവിടെ നിന്നിരിക്കുന്നു. രാക്ഷസവംശത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ വന്നവനെന്നു അറിയുക; നീ ഉടൻ ബോധംകഴിഞ്ഞു വീഴും.
രാമോഽയമിതി വിജ്ഞായ ജഹാസ വികൃതസ്വനമ്। അഭ്യധാവത സംക്രുദ്ധോ ഹരീന് വിദ്രാവയന് രണേ
‘ഇവൻ രാമനാണ്’ എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ കുംഭകർണ്ണൻ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദത്തിൽ ചിരിച്ചു, യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായി വാനരന്മാരെ ഓടിച്ചു ചിതറിച്ചു.
ദാരയന്നിവ സര്വേഷാം ഹൃദയാനി വനൌകസാമ്। പ്രഹസ്യ വികൃതം ഭീമം സ മേഘസ്തനിതോപമമ്
അവൻ ഭയങ്കരമായി ചിരിച്ചു, മേഘങ്ങൾ ഗർജിക്കുന്നതുപോലെ, അകത്തുള്ളവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ കീറുന്നവനായി കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്നവരെ ഭയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
കുമ്ഭകര്ണോ മഹാതേജാ രാഘവം വാക്യമബ്രവീത്। നാഹം വിരാധോ വിജ്ഞേയോ ന കബന്ധഃ ഖരോ ന ച। ന വാലീ ന ച മാരീചഃ കുമ്ഭകര്ണഃ സമാഗതഃ
വലിയ തേജസ്സുള്ള കുംഭകർണ്ണൻ രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വിരാധനല്ല, കബന്ദനല്ല, ഖരനല്ല; വാലിയുമല്ല, മാരീചനും അല്ല—ഞാൻ കുംഭകർണ്ണൻ തന്നെ വന്നിരിക്കുന്നു.'
പശ്യ മേ മുദ്ഗരം ഭീമം സര്വം കാലായസം മഹത്। അനേന നിര്ജിതാ ദേവാ ദാനവാശ്ച പുരാ മയാ
നീ എന്റെ ഭയങ്കരമായ, മുഴുവനും കറുത്ത ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിതമായ, വലിയ മുദ്ഗരം നോക്കൂ. ഇതുപയോഗിച്ച് ഞാൻ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും നേരത്തെ ജയിച്ചിരുന്നതാണ്.
വികര്ണനാസ ഇതി മാം നാവജ്ഞാതും ത്വമര്ഹസി। സ്വല്പാപി ഹി ന മേ പീഡാ കര്ണനാസാവിനാശനാത്
'കാതും മൂക്കും ഇല്ലാത്തവൻ' എന്ന് എന്നെ അപഹസിക്കേണ്ട. എന്റെ കാതും മൂക്കും നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ചെറുതും വേദനയില്ല.
ദര്ശയേക്ഷ്വാകുശാര്ദൂല വീര്യം ഗാത്രേഷു മേഽനഘ। തതസ്ത്വാം ഭക്ഷയിഷ്യാമി ദൃഷ്ടപൌരുഷവിക്രമമ്
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ സിംഹമേ, പാപമില്ലാത്തവനേ, നീ എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു നിന്റെ വീര്യം കാണിക്കൂ. അതിനുശേഷം നിന്റെ ധൈര്യവും ശക്തിയും കണ്ടിട്ട് ഞാൻ നിന്നെ തിന്നുകളയും.
സ കുമ്ഭകര്ണസ്യ വചോ നിശമ്യ രാമഃ സുപുങ്ഖാന് വിസസര്ജ ബാണാന്। തൈരാഹതോ വജ്രസമപ്രവേഗൈ- ര്ന ചുക്ഷുഭേ ന വ്യഥതേ സുരാരിഃ
കുംഭകർണ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ നന്നായി അണിഞ്ഞ ബാണങ്ങൾ വിട്ടു; അതിനാൽ ദൈവശത്രുവായവൻ, വജ്രംപോലെ വേഗമുള്ളവയാൽ തൊട്ടിട്ടും, അലയാതെ, ഭയപ്പെടാതെ നിന്നു.
യൈഃ സായകൈഃ സാലവരാ നികൃത്താ വാലീ ഹതോ വാനരപുങ്ഗവശ്ച। തേ കുമ്ഭകര്ണസ്യ തദാ ശരീരം വജ്രോപമാ ന വ്യഥയാമ്പ്രചക്രുഃ
വാലിയെ കൊല്ലാനും വലിയ സാലവൃക്ഷങ്ങൾ വെട്ടാനും ഉപയോഗിച്ച അതേ അമ്പുകൾ കുംഭകർണ്ണന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിച്ചെങ്കിലും, അവ വജ്രംപോലെ കഠിനമായതുകൊണ്ട് അവനെ ഒന്നും ബാധിച്ചില്ല.
സ വാരിധാരാ ഇവ സായകാംസ്താന് പിബന് ശരീരേണ മഹേന്ദ്രശത്രുഃ। ജഘാന രാമസ്യ ശരപ്രവേഗം വ്യാവിധ്യ തം മുദ്ഗരമുഗ്രവേഗമ്
ഇന്ദ്രശത്രുവായ കുംഭകർണ്ണൻ, ആ അമ്പുകൾ ശരീരത്തിൽ കുടിയേറ്റ വെള്ളധാരകളെപോലെ ആസ്വദിച്ചു, ഭയങ്കരവും വേഗമുള്ളതുമായ മുദ്ഗരം ഉയർത്തി രാമന്റെ അമ്പ് പ്രഹരത്തെ നേരിട്ടു.
തതസ്തു രക്ഷഃ ക്ഷതജാനുലിപ്തം വിത്രാസനം ദേവമഹാചമൂനാമ്। വ്യാവിധ്യ തം മുദ്ഗരമുഗ്രവേഗം വിദ്രാവയാമാസ ചമൂം ഹരീണാമ്
അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ, രക്തം പുരണ്ട മുട്ടുകളോടെ, ദേവരുടെ വലിയ സൈന്യങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, ഭയങ്കരവും വേഗമുള്ളതുമായ മുദ്ഗരം ഉയർത്തി, കുരങ്ങുകളുടെ സൈന്യത്തെ ഓടിച്ചു.
വായവ്യമാദായ തതോഽപരാസ്ത്രം രാമഃ പ്രചിക്ഷേപ നിശാചരായ। സമുദ്ഗരം തേന ജഹാര ബാഹും സ കൃത്തബാഹുസ്തുമുലം നനാദ
അതിനുശേഷം രാമൻ വായുവിന്റെ ശക്തിയുള്ള ഒരു ആയുധം എടുത്ത് മറ്റൊരു ആയുധം ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; അതിനാൽ കുംഭകർണ്ണന്റെ ഒരു കൈയും മുദ്ഗരവും ഒറ്റയടിയിൽ വെട്ടി വീഴ്ത്തി, ഒറ്റകൈയോടെ അവൻ ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചു.
സ തസ്യ ബാഹുര്ഗിരിശൃങ്ഗകല്പഃ സമുദ്ഗരോ രാഘവബാണകൃത്തഃ। പപാത തസ്മിന് ഹരിരാജസൈന്യേ ജഘാന താം വാനരവാഹിനീം ച
കുംഭകർണ്ണന്റെ ആ കൈ, പർവ്വതശിഖരത്തെപ്പോലെ, മുദ്ഗരത്തോടൊപ്പം രാഘവന്റെ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി, കുരങ്ങുകളുടെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ വീണു, അവരെ ചതച്ചുകളഞ്ഞു.
തേ വാനരാ ഭഗ്നഹതാവശേഷാഃ പര്യന്തമാശ്രിത്യ തദാ വിഷണ്ണാഃ। പ്രപീഡിതാങ്ഗാ ദദൃശുഃ സുഘോരം നരേന്ദ്രരക്ഷോഽധിപസംനിപാതമ്
അവശേഷിച്ച കുരങ്ങുകൾ തകർന്നും പരിക്കേറ്റും നിരാശരായി അറ്റത്തേക്ക് ഓടി അഭയം തേടി; അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ തകർന്ന അവസ്ഥയിൽ, മനുഷ്യരാജാവും രാക്ഷസാധിപനും തമ്മിലുള്ള അതി ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം അവർ കണ്ടു.
സ കുമ്ഭകര്ണോഽസ്ത്രനികൃത്തബാഹു- ര്മഹാസികൃത്താഗ്ര ഇവാചലേന്ദ്രഃ। ഉത്പാടയാമാസ കരേണ വൃക്ഷം തതോഽഭിദുദ്രാവ രണേ നരേന്ദ്രമ്
ദൈവായുധം കൊണ്ട് കൈ വെട്ടപ്പെട്ട കുംഭകർണ്ണൻ, വലിയ പർവ്വതശിഖരം വെട്ടിയതുപോലെ, കൈകൊണ്ട് ഒരു വൃക്ഷം പിഴുതെടുത്തു, പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യരാജാവിനെ നേരെ ഓടിച്ചു.
തം തസ്യ ബാഹും സഹതാലവൃക്ഷം സമുദ്യതം പന്നഗഭോഗകല്പമ്। ഐന്ദ്രാസ്ത്രയുക്തേന ജഘാന രാമോ ബാണേന ജാമ്ബൂനദചിത്രിതേന
പനമരത്തെയും പാമ്പിന്റെ ചുരുളിനെപ്പോലെ കാണുന്ന കൈയും ഉയർത്തി പിടിച്ച കുംഭകർണ്ണന്റെ ആ കൈ രാമൻ, ഇന്ദ്രായുധത്തിന്റെ ശക്തിയുള്ള പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി വീഴ്ത്തി.