യത് തു വീര്യബലോത്സാഹൈസ്തോഷിതോഽഹം രണേ ത്വയാ। രാമമേവൈകമിച്ഛാമി ഹന്തും യസ്മിന് ഹതേ ഹതമ്
നീ യുദ്ധത്തിൽ കാണിച്ച ധൈര്യവും ശക്തിയും ഉത്സാഹവും കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. എങ്കിലും ഞാൻ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് രാമനെയാണ്; രാമൻ മരിച്ചാൽ എല്ലാം അവസാനിക്കും.
രാമേ മയാത്ര നിഹതേ യേഽന്യേ സ്ഥാസ്യന്തി സംയുഗേ। താനഹം യോധയിഷ്യാമി സ്വബലേന പ്രമാഥിനാ
ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ രാമനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, ശേഷിക്കുന്നവരെ എന്റെ ശക്തിയോടെ ഞാൻ നേരിടും.
ഇത്യുക്തവാക്യം തദ് രക്ഷഃ പ്രോവാച സ്തുതിസംഹിതമ്। മൃധേ ഘോരതരം വാക്യം സൌമിത്രിഃ പ്രഹസന്നിവ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ രാക്ഷസൻ സ്തുതിയോടുകൂടിയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; സുമിത്രിയുടെ മകൻ, യുദ്ധത്തിൽ കൂടുതൽ ഭയാനകമായ വാക്കുകൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യസ്ത്വം ശക്രാദിഭിര്ദേവൈരസഹ്യഃ പ്രാപ്യ പൌരുഷമ്। തത് സത്യം നാന്യഥാ വീര ദൃഷ്ടസ്തേഽദ്യ പരാക്രമഃ
നീ ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും നേരിടാൻ കഴിയാത്തവനാണ്; നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ വീരത്വം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് സത്യമാണ്, ഇന്ന് നിന്റെ വീര്യം ഞാൻ കണ്ടു.
ഏഷ ദാശരഥീ രാമസ്തിഷ്ഠത്യദ്രിരിവാചലഃ। ഇതി ശ്രുത്വാ ഹ്യനാദൃത്യ ലക്ഷ്മണം സ നിശാചരഃ
ഇവിടെ ദശരഥന്റെ മകൻ രാമൻ പർവതം പോലെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; ഇത് കേട്ട ശേഷം, ആ നിശാചരൻ ലക്ഷ്മണനെ അവഗണിച്ചു.
അതിക്രമ്യ ച സൌമിത്രിം കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ। രാമമേവാഭിദുദ്രാവ കമ്പയന്നിവ മേദിനീമ്
സൗമിത്രിയെ മറികടന്ന്, മഹാശക്തിയുള്ള കുംഭകർണ്ണൻ നേരെ രാമന്റെ ദിശയിൽ ഓടിയെത്തി; ഭൂമിയെ നടുക്കിച്ചു.
അഥ ദാശരഥീ രാമോ രൌദ്രമസ്ത്രം പ്രയോജയന്। കുമ്ഭകര്ണസ്യ ഹൃദയേ സസര്ജ നിശിതാന് ശരാന്
അപ്പോൾ ദശരഥന്റെ മകൻ രാമൻ ഭയാനകമായ ആയുധം ഉപയോഗിച്ചു; കുംഭകർണ്ണന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾ എറിഞ്ഞു.
തസ്യ രാമേണ വിദ്ധസ്യ സഹസാഭിപ്രധാവതഃ। അങ്ഗാരമിശ്രാഃ ക്രുദ്ധസ്യ മുഖാന്നിശ്ചേരുരര്ചിഷഃ
രാമൻ അമ്പുകൊണ്ട് കുത്തി, കുംഭകർണ്ണൻ ഉഗ്രമായി മുന്നോട്ടു ചാടുമ്പോൾ, കോപത്തിൽ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ചുണ്ടു ചേർന്ന തീക്കണങ്ങൾ പുറത്ത് പൊട്ടിയിറങ്ങി.
രാമാസ്ത്രവിദ്ധോ ഘോരം വൈ നര്ദന് രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ। അഭ്യധാവത സംക്രുദ്ധോ ഹരീന് വിദ്രാവയന് രണേ
രാമന്റെ ആയുധം കൊണ്ടു വെടിയേറ്റ രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭയാനകനായ നേതാവ് ഉഗ്രമായി മുഴക്കിയതോടെ, കോപത്തോടെ വാനരന്മാരുടെ നേരെ ഓടിയെത്തി, യുദ്ധത്തിൽ അവരെ ചിതറിച്ചു.
തസ്യോരസി നിമഗ്നാസ്തേ ശരാ ബര്ഹിണവാസസഃ। ഹസ്താച്ചാസ്യ പരിഭ്രഷ്ടാ ഗദാ ചോര്വ്യാം പപാത ഹ
മയില്പിറകുകൾ അണിയിച്ച അമ്പുകൾ അവന്റെ നെഞ്ചിൽ കയറി; അവന്റെ കൈയിൽ നിന്നു ഗദയും വീണു ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു.
ആയുധാനി ച സര്വാണി വിപ്രകീര്യന്ത ഭൂതലേ। സ നിരായുധമാത്മാനം യദാ മേനേ മഹാബലഃ
അവന്റെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോയി; മഹാശക്തിയുള്ളവൻ ഇനി ആയുധമില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
മുഷ്ടിഭ്യാം ച കരാഭ്യാം ച ചകാര കദനം മഹത്। സ ബാണൈരതിവിദ്ധാങ്ഗഃ ക്ഷതജേന സമുക്ഷിതഃ। രുധിരം പരിസുസ്രാവ ഗിരിഃ പ്രസ്രവണം യഥാ
കൈകളും മുഷ്ടികളും ഉപയോഗിച്ച് വലിയ നാശം സൃഷ്ടിച്ചു; അമ്പുകൾ കൊണ്ടു കുത്തി, രക്തം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട അവന്റെ ശരീരം, പർവതത്തിലെ ജലധാര പോലെ രക്തം ഒഴുകി.
സ തീവ്രേണ ച കോപേന രുധിരേണ ച മൂര്ച്ഛിതഃ। വാനരാന് രാക്ഷസാനൃക്ഷാന് ഖാദന് സ പരിധാവതി
ഉഗ്രമായ കോപവും രക്തം നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ മൂർച്ചയും കൊണ്ടു, അവൻ വാനരന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും കരടികളെയും പിടിച്ചു കഴിച്ചു, ചുറ്റും ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
അഥ ശൃങ്ഗം സമാവിധ്യ ഭീമം ഭീമപരാക്രമഃ। ചിക്ഷേപ രാമമുദ്ദിശ്യ ബലവാനന്തകോപമഃ
ഭയാനകമായ വീരത്വമുള്ള മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, ഒരു ഭയാനകമായ പർവതശൃംഗം ഉയർത്തി, അതിനെ രാമന്റെ ദിശയിൽ എറിഞ്ഞു; അതിന്റെ ശക്തി യമന്റെതുപോലെയായിരുന്നു.
അപ്രാപ്തമന്തരാ രാമഃ സപ്തഭിസ്തമജിഹ്മഗൈഃ। ചിച്ഛേദ ഗിരിശൃങ്ഗം തം പുനഃ സംധായ കാര്മുകമ്
അത് രാമനെത്താൻ മുമ്പ്, രാമൻ തന്റെ വില്ലിൽ അമ്പുകൾ ചാർത്തി, ആ പർവതശൃംഗം ഏഴായി നേരെ പറക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വെട്ടി.
തതസ്തു രാമോ ധര്മാത്മാ തസ്യ ശൃങ്ഗം മഹത് തദാ। ശരൈഃ കാഞ്ചനചിത്രാങ്ഗൈശ്ചിച്ഛേദ ഭരതാഗ്രജഃ
അപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച, ഭാരതന്റെ അഗ്രജനായ രാമൻ, ആ വലിയ ശൃംഗം പൊൻ അണിയിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തകർത്തു.
തന്മേരുശിഖരാകാരം ദ്യോതമാനമിവ ശ്രിയാ। ദ്വേ ശതേ വാനരാണാം ച പതമാനമപാതയത്
മേരു പർവതത്തിന്റെ ശൃംഗം പോലുള്ള, തിളങ്ങുന്ന ആ ശൃംഗം, വീഴുമ്പോൾ ഇരുനൂറ് വാനരന്മാരുടെ മേൽ പതിച്ചു.
തസ്മിന് കാലേ സ ധര്മാത്മാ ലക്ഷ്മണോ രാമമബ്രവീത്। കുമ്ഭകര്ണവധേ യുക്തോ യോഗാന് പരിമൃശന് ബഹൂന്
അത് കണ്ട സമയത്ത്, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ലക്ഷ്മണൻ, കുംഭകർണ്ണനെ കൊല്ലാനുള്ള പല തന്ത്രങ്ങൾ ചിന്തിച്ച്, രാമനോട് പറഞ്ഞു.
നൈവായം വാനരാന് രാജന് ന വിജാനാതി രാക്ഷസാന്। മത്തഃ ശോണിതഗന്ധേന സ്വാന് പരാംശ്ചൈവ ഖാദതി
രാജാവേ, ഈ രാക്ഷസന് വാനരന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും വേർതിരിച്ച് അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല; രക്തത്തിന്റെ ഗന്ധത്തിൽ മയങ്ങി, അവൻ സ്വന്തം കൂട്ടുകാരെയും ശത്രുക്കളെയും ഒരുപോലെ തിന്നുന്നു.
സാധ്വേനമധിരോഹന്തു സര്വതോ വാനരര്ഷഭാഃ। യൂഥപാശ്ച യഥാ മുഖ്യാസ്തിഷ്ഠന്ത്വസ്മിന് സമന്തതഃ
എല്ലാ വശത്തും പ്രധാന വാനരന്മാർ കയറി നിൽക്കട്ടെ; പ്രധാന യൂഥപന്മാർ ചുറ്റും കാവലായി നിലകൊള്ളട്ടെ.
അദ്യായം ദുര്മതിഃ കാലേ ഗുരുഭാരപ്രപീഡിതഃ। പ്രചരന് രാക്ഷസോ ഭൂമൌ നാന്യാന് ഹന്യാത് പ്ലവംഗമാന്
ഇന്ന് ഈ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള രാക്ഷസൻ ഭാരത്തിൽ തളർന്ന് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരു വാനരനെയും കൊല്ലരുത്.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ രാജപുത്രസ്യ ധീമതഃ। തേ സമാരുരുഹുര്ഹൃഷ്ടാഃ കുമ്ഭകര്ണം മഹാബലാഃ
ആ ധീരനായ രാജപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ആ മഹാബലശാലികൾ ആനന്ദത്തോടെ കുംഭകർണ്ണന്റെ മേൽ കയറി.
കുമ്ഭകര്ണസ്തു സംക്രുദ്ധഃ സമാരൂഢഃ പ്ലവംഗമൈഃ। വ്യധൂനയത് താന് വേഗേന ദുഷ്ടഹസ്തീവ ഹസ്തിപാന്
വാനരന്മാർ കയറിയപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ കുംഭകർണ്ണൻ, ഒരു കാട്ടാനൻ മഹാവേഗത്തിൽ മഹാവേട്ടക്കാരെ തള്ളിയിടുന്നതുപോലെ അവരെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
താന് ദൃഷ്ട്വാ നിര്ധുതാന് രാമോ രുഷ്ടോഽയമിതി രാക്ഷസമ്। സമുത്പപാത വേഗേന ധനുരുത്തമമാദദേ
അവരെ അങ്ങനെ തള്ളിക്കളഞ്ഞത് കണ്ട രാമൻ, രാക്ഷസനോടുള്ള കോപത്തിൽ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ചാടി, തന്റെ ഉത്തമമായ വില്ലെടുത്തു.
ക്രോധരക്തേക്ഷണോ ധീരോ നിര്ദഹന്നിവ ചക്ഷുഷാ। രാഘവോ രാക്ഷസം വേഗാദഭിദുദ്രാവ വേഗിതഃ। യൂഥപാന് ഹര്ഷയന് സര്വാന് കുമ്ഭകര്ണബലാര്ദിതാന്
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ധീരനായ രാഘവൻ, കണ്ണുകൊണ്ടു തീപൊള്ളിക്കുന്നതുപോലെ, വേഗത്തിൽ രാക്ഷസന്റെ നേരെ ഓടി, കുംഭകർണ്ണന്റെ ശക്തിയിൽ തളർന്നിരുന്ന എല്ലാ യൂഥപന്മാരെയും ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.
സ ചാപമാദായ ഭുജംഗകല്പം ദൃഢജ്യമുഗ്രം തപനീയചിത്രമ്। ഹരീന് സമാശ്വാസ്യ സമുത്പപാത രാമോ നിബദ്ധോത്തമതൂണബാണഃ
പാമ്പുപോലെയുള്ള, ദൃഢമായ ജ്യയുള്ള, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വില്ലെടുത്ത്, ഉത്തമമായ അമ്പുകൾ നിറച്ച ക്വിവർ ധരിച്ച്, രാമൻ വാനരന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട് ചാടി.
സ വാനരഗണൈസ്തൈസ്തു വൃതഃ പരമദുര്ജയൈഃ। ലക്ഷ്മണാനുചരോ വീരഃ സമ്പ്രതസ്ഥേ മഹാബലഃ
അത്വരെയുള്ള അതികഠിനമായ വാനരഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ലക്ഷ്മണനൊപ്പം ധീരനും മഹാബലശാലിയുമായ രാമൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സ ദദര്ശ മഹാത്മാനം കിരീടിനമരിംദമമ്। ശോണിതാപ്ലുതരക്താക്ഷം കുമ്ഭകര്ണം മഹാബലഃ
അവൻ മഹാത്മാവും കിരീടധാരിയും ശത്രുനാശകനുമായ കുംഭകർണ്ണനെ കണ്ടു; മഹാബലശാലിയായ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പും ശരീരം രക്തത്തിൽ കുതിർന്നതുമായിരുന്നു.
സര്വാന് സമഭിധാവന്തം യഥാ രുഷ്ടം ദിശാഗജമ്। മാര്ഗമാണം ഹരീന് ക്രുദ്ധം രാക്ഷസൈഃ പരിവാരിതമ്
അവൻ എല്ലാവരെയും ആക്രമിക്കാൻ ഓടിയെത്തുന്ന, ദിശകളുടെ കാട്ടാനൻ പോലെ, വാനരന്മാരെ തിരയുന്ന, രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ക്രുദ്ധനായവനെ കണ്ടു.
വിന്ധ്യമന്ദരസംകാശം കാഞ്ചനാങ്ഗദഭൂഷണമ്। സ്രവന്തം രുധിരം വക്ത്രാദ് വര്ഷമേഘമിവോത്ഥിതമ്
വിന്ദ്യയും മന്ദരപർവ്വതവും പോലെയുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അങ്കദങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്ന, പുതുതായി ഉയർന്ന മഴമേഘംപോലെയുള്ളവനായിരുന്നു അവൻ.