തസ്മിന് കാലേ സുമിത്രായാഃ പുത്രഃ പരബലാര്ദനഃ। ചകാര ലക്ഷ്മണഃ ക്രുദ്ധോ യുദ്ധം പരപുരംജയഃ
അപ്പോൾ, സുമിത്രയുടെ പുത്രൻ, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണൻ, ക്രോധത്തിൽ, യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ശത്രുനഗരങ്ങൾ കീഴടക്കുന്നവൻ.
സ കുമ്ഭകര്ണസ്യ ശരാന് ശരീരേ സപ്ത വീര്യവാന്। നിചഖാനാദദേ ചാന്യാന് വിസസര്ജ ച ലക്ഷ്മണഃ
വീരനായ ലക്ഷ്മണൻ, കുംഭകർണന്റെ ശരീരത്തിൽ ഏഴ് അമ്പുകൾ കുത്തി, മറ്റുള്ളവയും എടുത്ത് അവയെ വിട്ടു.
പീഡ്യമാനസ്തദസ്ത്രം തു വിശേഷം തത് സ രാക്ഷസഃ। തതശ്ചുകോപ ബലവാന് സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ
ആ പ്രത്യേക ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ട രാക്ഷസൻ ക്രോധം പിടിച്ചു; അതിനുശേഷം, സുമിത്രയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന അതിശക്തനായ ലക്ഷ്മണനും കോപിച്ചു.
അഥാസ്യ കവചം ശുഭ്രം ജാമ്ബൂനദമയം ശുഭമ്। പ്രച്ഛാദയാമാസ ശരൈഃ സംധ്യാഭ്രമിവ മാരുതഃ
അപ്പോൾ, കുംഭകർണന്റെ ശുദ്ധ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച തിളങ്ങുന്ന കവചം, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു; മാരുതൻ സന്ധ്യാകാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾ മൂടുന്നതുപോലെ.
നീലാഞ്ജനചയപ്രഖ്യഃ ശരൈഃ കാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ। ആപീഡ്യമാനഃ ശുശുഭേ മേഘൈഃ സൂര്യ ഇവാംശുമാന്
നീല അഞ്ജനക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള അമ്പുകളും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, കുംഭകർണൻ മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ അംശുമാൻ സൂര്യൻപോലെ തിളങ്ങി.
തതഃ സ രാക്ഷസോ ഭീമഃ സുമിത്രാനന്ദവര്ധനമ്। സാവജ്ഞമേവ പ്രോവാച വാക്യം മേഘൌഘനിഃസ്വനഃ
അപ്പോൾ, ഭയാനകനായ രാക്ഷസൻ, സുമിത്രയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനെ അവജ്ഞയോടെ, മേഘങ്ങളുടെ ഗർജനംപോലെയുള്ള ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
അന്തകസ്യാപ്യകഷ്ടേന യുധി ജേതാരമാഹവേ। യുധ്യതാ മാമഭീതേന ഖ്യാപിതാ വീരതാ ത്വയാ
യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ ജയിക്കാൻ മരണനും ബുദ്ധിമുട്ടും; ഭയമില്ലാതെ എന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്തതിലൂടെ നീ വീരത്വം കാണിച്ചു.
പ്രഗൃഹീതായുധസ്യേഹ മൃത്യോരിവ മഹാമൃധേ। തിഷ്ഠന്നപ്യഗ്രതഃ പൂജ്യഃ കിമു യുദ്ധപ്രദായകഃ
യുദ്ധത്തിൽ ആയുധം പിടിച്ച് നിൽക്കുന്നവൻ, മഹാ യുദ്ധത്തിൽ മരണൻപോലെയുള്ളവൻ, മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ; യുദ്ധം നൽകുന്നവൻ എത്രയോ കൂടുതൽ.
ഐരാവതം സമാരൂഢോ വൃതഃ സര്വാമരൈഃ പ്രഭുഃ। നൈവ ശക്രോഽപി സമരേ സ്ഥിതപൂര്വഃ കദാചന
ഐരാവതത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ദേവന്മാരും ചുറ്റിയുള്ള ഇന്ദ്രൻ പോലും, യുദ്ധത്തിൽ എനിക്ക് നേരെ നിൽക്കാൻ ഒരിക്കലും ധൈര്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
അദ്യ ത്വയാഹം സൌമിത്രേ ബാലേനാപി പരാക്രമൈഃ। തോഷിതോ ഗന്തുമിച്ഛാമി ത്വാമനുജ്ഞാപ്യ രാഘവമ്
ഇന്ന്, സുമിത്രപുത്രാ, നീ ചെറുപ്പക്കാരനായിട്ടും നിന്നുടെ വീരത്വം കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു; ഞാൻ പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, രാഘവനിൽ നിന്ന് അനുമതി വാങ്ങി.
യത് തു വീര്യബലോത്സാഹൈസ്തോഷിതോഽഹം രണേ ത്വയാ। രാമമേവൈകമിച്ഛാമി ഹന്തും യസ്മിന് ഹതേ ഹതമ്
നീ യുദ്ധത്തിൽ കാണിച്ച ധൈര്യവും ശക്തിയും ഉത്സാഹവും കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. എങ്കിലും ഞാൻ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് രാമനെയാണ്; രാമൻ മരിച്ചാൽ എല്ലാം അവസാനിക്കും.
രാമേ മയാത്ര നിഹതേ യേഽന്യേ സ്ഥാസ്യന്തി സംയുഗേ। താനഹം യോധയിഷ്യാമി സ്വബലേന പ്രമാഥിനാ
ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ രാമനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, ശേഷിക്കുന്നവരെ എന്റെ ശക്തിയോടെ ഞാൻ നേരിടും.
ഇത്യുക്തവാക്യം തദ് രക്ഷഃ പ്രോവാച സ്തുതിസംഹിതമ്। മൃധേ ഘോരതരം വാക്യം സൌമിത്രിഃ പ്രഹസന്നിവ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ രാക്ഷസൻ സ്തുതിയോടുകൂടിയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; സുമിത്രിയുടെ മകൻ, യുദ്ധത്തിൽ കൂടുതൽ ഭയാനകമായ വാക്കുകൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യസ്ത്വം ശക്രാദിഭിര്ദേവൈരസഹ്യഃ പ്രാപ്യ പൌരുഷമ്। തത് സത്യം നാന്യഥാ വീര ദൃഷ്ടസ്തേഽദ്യ പരാക്രമഃ
നീ ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും നേരിടാൻ കഴിയാത്തവനാണ്; നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ വീരത്വം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് സത്യമാണ്, ഇന്ന് നിന്റെ വീര്യം ഞാൻ കണ്ടു.
ഏഷ ദാശരഥീ രാമസ്തിഷ്ഠത്യദ്രിരിവാചലഃ। ഇതി ശ്രുത്വാ ഹ്യനാദൃത്യ ലക്ഷ്മണം സ നിശാചരഃ
ഇവിടെ ദശരഥന്റെ മകൻ രാമൻ പർവതം പോലെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; ഇത് കേട്ട ശേഷം, ആ നിശാചരൻ ലക്ഷ്മണനെ അവഗണിച്ചു.
അതിക്രമ്യ ച സൌമിത്രിം കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ। രാമമേവാഭിദുദ്രാവ കമ്പയന്നിവ മേദിനീമ്
സൗമിത്രിയെ മറികടന്ന്, മഹാശക്തിയുള്ള കുംഭകർണ്ണൻ നേരെ രാമന്റെ ദിശയിൽ ഓടിയെത്തി; ഭൂമിയെ നടുക്കിച്ചു.
അഥ ദാശരഥീ രാമോ രൌദ്രമസ്ത്രം പ്രയോജയന്। കുമ്ഭകര്ണസ്യ ഹൃദയേ സസര്ജ നിശിതാന് ശരാന്
അപ്പോൾ ദശരഥന്റെ മകൻ രാമൻ ഭയാനകമായ ആയുധം ഉപയോഗിച്ചു; കുംഭകർണ്ണന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾ എറിഞ്ഞു.
തസ്യ രാമേണ വിദ്ധസ്യ സഹസാഭിപ്രധാവതഃ। അങ്ഗാരമിശ്രാഃ ക്രുദ്ധസ്യ മുഖാന്നിശ്ചേരുരര്ചിഷഃ
രാമൻ അമ്പുകൊണ്ട് കുത്തി, കുംഭകർണ്ണൻ ഉഗ്രമായി മുന്നോട്ടു ചാടുമ്പോൾ, കോപത്തിൽ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ചുണ്ടു ചേർന്ന തീക്കണങ്ങൾ പുറത്ത് പൊട്ടിയിറങ്ങി.
രാമാസ്ത്രവിദ്ധോ ഘോരം വൈ നര്ദന് രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ। അഭ്യധാവത സംക്രുദ്ധോ ഹരീന് വിദ്രാവയന് രണേ
രാമന്റെ ആയുധം കൊണ്ടു വെടിയേറ്റ രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭയാനകനായ നേതാവ് ഉഗ്രമായി മുഴക്കിയതോടെ, കോപത്തോടെ വാനരന്മാരുടെ നേരെ ഓടിയെത്തി, യുദ്ധത്തിൽ അവരെ ചിതറിച്ചു.
തസ്യോരസി നിമഗ്നാസ്തേ ശരാ ബര്ഹിണവാസസഃ। ഹസ്താച്ചാസ്യ പരിഭ്രഷ്ടാ ഗദാ ചോര്വ്യാം പപാത ഹ
മയില്പിറകുകൾ അണിയിച്ച അമ്പുകൾ അവന്റെ നെഞ്ചിൽ കയറി; അവന്റെ കൈയിൽ നിന്നു ഗദയും വീണു ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു.
ആയുധാനി ച സര്വാണി വിപ്രകീര്യന്ത ഭൂതലേ। സ നിരായുധമാത്മാനം യദാ മേനേ മഹാബലഃ
അവന്റെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോയി; മഹാശക്തിയുള്ളവൻ ഇനി ആയുധമില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
മുഷ്ടിഭ്യാം ച കരാഭ്യാം ച ചകാര കദനം മഹത്। സ ബാണൈരതിവിദ്ധാങ്ഗഃ ക്ഷതജേന സമുക്ഷിതഃ। രുധിരം പരിസുസ്രാവ ഗിരിഃ പ്രസ്രവണം യഥാ
കൈകളും മുഷ്ടികളും ഉപയോഗിച്ച് വലിയ നാശം സൃഷ്ടിച്ചു; അമ്പുകൾ കൊണ്ടു കുത്തി, രക്തം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട അവന്റെ ശരീരം, പർവതത്തിലെ ജലധാര പോലെ രക്തം ഒഴുകി.
സ തീവ്രേണ ച കോപേന രുധിരേണ ച മൂര്ച്ഛിതഃ। വാനരാന് രാക്ഷസാനൃക്ഷാന് ഖാദന് സ പരിധാവതി
ഉഗ്രമായ കോപവും രക്തം നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ മൂർച്ചയും കൊണ്ടു, അവൻ വാനരന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും കരടികളെയും പിടിച്ചു കഴിച്ചു, ചുറ്റും ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
അഥ ശൃങ്ഗം സമാവിധ്യ ഭീമം ഭീമപരാക്രമഃ। ചിക്ഷേപ രാമമുദ്ദിശ്യ ബലവാനന്തകോപമഃ
ഭയാനകമായ വീരത്വമുള്ള മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, ഒരു ഭയാനകമായ പർവതശൃംഗം ഉയർത്തി, അതിനെ രാമന്റെ ദിശയിൽ എറിഞ്ഞു; അതിന്റെ ശക്തി യമന്റെതുപോലെയായിരുന്നു.
അപ്രാപ്തമന്തരാ രാമഃ സപ്തഭിസ്തമജിഹ്മഗൈഃ। ചിച്ഛേദ ഗിരിശൃങ്ഗം തം പുനഃ സംധായ കാര്മുകമ്
അത് രാമനെത്താൻ മുമ്പ്, രാമൻ തന്റെ വില്ലിൽ അമ്പുകൾ ചാർത്തി, ആ പർവതശൃംഗം ഏഴായി നേരെ പറക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വെട്ടി.
തതസ്തു രാമോ ധര്മാത്മാ തസ്യ ശൃങ്ഗം മഹത് തദാ। ശരൈഃ കാഞ്ചനചിത്രാങ്ഗൈശ്ചിച്ഛേദ ഭരതാഗ്രജഃ
അപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച, ഭാരതന്റെ അഗ്രജനായ രാമൻ, ആ വലിയ ശൃംഗം പൊൻ അണിയിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തകർത്തു.
തന്മേരുശിഖരാകാരം ദ്യോതമാനമിവ ശ്രിയാ। ദ്വേ ശതേ വാനരാണാം ച പതമാനമപാതയത്
മേരു പർവതത്തിന്റെ ശൃംഗം പോലുള്ള, തിളങ്ങുന്ന ആ ശൃംഗം, വീഴുമ്പോൾ ഇരുനൂറ് വാനരന്മാരുടെ മേൽ പതിച്ചു.
തസ്മിന് കാലേ സ ധര്മാത്മാ ലക്ഷ്മണോ രാമമബ്രവീത്। കുമ്ഭകര്ണവധേ യുക്തോ യോഗാന് പരിമൃശന് ബഹൂന്
അത് കണ്ട സമയത്ത്, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ലക്ഷ്മണൻ, കുംഭകർണ്ണനെ കൊല്ലാനുള്ള പല തന്ത്രങ്ങൾ ചിന്തിച്ച്, രാമനോട് പറഞ്ഞു.
നൈവായം വാനരാന് രാജന് ന വിജാനാതി രാക്ഷസാന്। മത്തഃ ശോണിതഗന്ധേന സ്വാന് പരാംശ്ചൈവ ഖാദതി
രാജാവേ, ഈ രാക്ഷസന് വാനരന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും വേർതിരിച്ച് അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല; രക്തത്തിന്റെ ഗന്ധത്തിൽ മയങ്ങി, അവൻ സ്വന്തം കൂട്ടുകാരെയും ശത്രുക്കളെയും ഒരുപോലെ തിന്നുന്നു.
സാധ്വേനമധിരോഹന്തു സര്വതോ വാനരര്ഷഭാഃ। യൂഥപാശ്ച യഥാ മുഖ്യാസ്തിഷ്ഠന്ത്വസ്മിന് സമന്തതഃ
എല്ലാ വശത്തും പ്രധാന വാനരന്മാർ കയറി നിൽക്കട്ടെ; പ്രധാന യൂഥപന്മാർ ചുറ്റും കാവലായി നിലകൊള്ളട്ടെ.