ഇക്ഷ്വാകൂണാം ഹി സര്വേഷാം പുരോധാഃ പരമാ ഗതിഃ। ന ചാതിക്രമിതും ശക്യം വചനം സത്യവാദിനഃ
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ എല്ലാവർക്കും പുരോഹിതൻ തന്നെയാണ് ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം. സത്യവാനായവന്റെ വാക്ക് ലംഘിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അശക്യമിതി സോവാച വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ। തം വയം വൈ സമാഹര്തും ക്രതും ശക്താഃ കഥംചന
അത് അസാധ്യമാണ് എന്ന് വസിഷ്ഠ മഹർഷി പറഞ്ഞു. എന്നാലും, ഞങ്ങൾ എങ്കിലും യാഗം നടത്താൻ എങ്ങനെയോ കഴിയും.
ബാലിശസ്ത്വം നരശ്രേഷ്ഠ ഗമ്യതാം സ്വപുരം പുനഃ। യാജനേ ഭഗവാന് ശക്തസ്ത്രൈലോക്യസ്യാപി പാര്ഥിവ
നീ ബാലിശനാണ്, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. തിരിച്ചു നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകൂ. മഹാനായ വസിഷ്ഠൻ മൂന്നു ലോകത്തിനും യാഗം നടത്താൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ്, രാജാവേ.
അവമാനം കഥം കര്തും തസ്യ ശക്ഷ്യാമഹേ വയമ്। തേഷാം തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ക്രോധപര്യാകുലാക്ഷരമ്
അദ്ദേഹത്തെ അപമാനിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ കഴിയും? അവരുടെ കോപഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
സ രാജാ പുനരേവൈതാനിദം വചനമബ്രവീത്। പ്രത്യാഖ്യാതോ ഭഗവതാ ഗുരുപുത്രൈസ്തഥൈവ ഹി
അപ്പോൾ രാജാവ് വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാനായ വസിഷ്ഠനും ഗുരുപുതന്മാരും എന്നെ നിരസിച്ചിരിക്കുന്നു.'
അന്യാം ഗതിം ഗമിഷ്യാമി സ്വസ്തി വോഽസ്തു തപോധനാഃ। ഋഷിപുത്രാസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ വാക്യം ഘോരാഭിസംഹിതമ്
'ഞാൻ മറ്റൊരു വഴി അന്വേഷിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ, മഹാതപസ്വികൾ.' ആ ഭയാനകമായ ഉദ്ദേശ്യത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ ഋഷിപുതന്മാർ കേട്ടപ്പോൾ—
ശേപുഃ പരമസംക്രുദ്ധാശ്ചണ്ഡാലത്വം ഗമിഷ്യസി। ഇത്യുക്ത്വാ തേ മഹാത്മാനോ വിവിശുഃ സ്വം സ്വമാശ്രമമ്
അവർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ശപിച്ചു: 'നീ ചണ്ഡാളനാകും!' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാക്കൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം രാജാ ചണ്ഡാലതാം ഗതഃ। നീലവസ്ത്രധരോ നീലഃ പുരുഷോ ധ്വസ്തമൂര്ധജഃ
രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് ചണ്ഡാളനായി. കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, കറുത്ത നിറം, മുടി ചിതറിച്ച നിലയിൽ.
ചിത്യമാല്യാംഗരാഗശ്ച ആയസാഭരണോഽഭവത്। തം ദൃഷ്ട്വാ മന്ത്രിണഃ സര്വേ ത്യജ്യ ചണ്ഡാലരൂപിണമ്
ചിതറിച്ച പൂക്കളും ചാരവും അണിഞ്ഞ്, ഇരുമ്പ് ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, ചണ്ഡാളരൂപത്തിൽ രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ മന്ത്രിമാരും—
പ്രാദ്രവന് സഹിതാ രാമ പൌരാ യേഽസ്യാനുഗാമിനഃ। ഏകോ ഹി രാജാ കാകുത്സ്ഥ ജഗാമ പരമാത്മവാന്
രാമ, അവനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന നഗരവാസികളും ചേർന്ന് ഓടി. കാകുത്ഥ വംശജനായ രാജാവ് മാത്രം, അത്യുത്തമമായ ആത്മസംയമനത്തോടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ദഹ്യമാനോ ദിവാരാത്രം വിശ്വാമിത്രം തപോധനമ്। വിശ്വാമിത്രസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനം വിഫലീകൃതമ്
ദിവസവും രാത്രിയും ദുഃഖത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ട്, അവൻ വിശ്വാമിത്ര മഹാതപസ്സുവിനെ സമീപിച്ചു. വിശ്വാമിത്രൻ, ഫലമില്ലാത്തവനായി മാറിയ രാജാവിനെ കണ്ടു—
ചണ്ഡാലരൂപിണം രാമ മുനിഃ കാരുണ്യമാഗതഃ। കാരുണ്യാത് സ മഹാതേജാ വാക്യം പരമധാര്മികഃ
രാമ, ചണ്ഡാളരൂപത്തിൽ രാജാവിനെ കണ്ട മഹർഷി കരുണയോടെ നിറഞ്ഞു. ആ മഹാതേജസ്വി, ഉത്തമധാർമ്മികൻ, കരുണകൊണ്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഇദം ജഗാദ ഭദ്രം തേ രാജാനം ഘോരദര്ശനമ്। കിമാഗമനകാര്യം തേ രാജപുത്ര മഹാബല
'നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ,' ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു. 'നീ എന്തിനാണ് വന്നത്, മഹാബലശാലിയായ രാജകുമാരാ?'
അയോധ്യാധിപതേ വീര ശാപാച്ചണ്ഡാലതാം ഗതഃ। അഥ തദ്വാക്യമാകര്ണ്യ രാജാ ചണ്ഡാലതാം ഗതഃ
അയോധ്യയുടെ രാജാവേ, വീരനേ, ശാപം കൊണ്ടു നീ ചാണ്ഡാളനായി. പിന്നെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവും ചാണ്ഡാളനായി.
അബ്രവീത് പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം വാക്യജ്ഞോ വാക്യകോവിദമ്। പ്രത്യാഖ്യാതോഽസ്മി ഗുരുണാ ഗുരുപുത്രൈസ്തഥൈവ ച
അവൻ കൈകൾ കൂട്ടി, വാക്കിൽ നിപുണനായ രാജാവ് വാക്കിന്റെ പണ്ഡിതനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഗുരുവും ഗുരുപുത്രന്മാരും എന്നെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.'
അനവാപ്യൈവ തം കാമം മയാ പ്രാപ്തോ വിപര്യയഃ। സശരീരോ ദിവം യായാമിതി മേ സൌമ്യദര്ശന
ആ ആഗ്രഹം നേടാതെ എനിക്ക് എതിർഫലം ലഭിച്ചു; ദയാവാനേ, ഈ ശരീരത്തോടെ ഞാൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
മയാ ചേഷ്ടം ക്രതുശതം തച്ച നാവാപ്യതേ ഫലമ്। അനൃതം നോക്തപൂര്വം മേ ന ച വക്ഷ്യേ കദാചന
നാനൂറു യാഗങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും ഫലം കിട്ടുന്നില്ല; ഞാൻ ഒരിക്കലും കള്ളം പറഞ്ഞിട്ടില്ല, ഇനി പറയാനും ഇല്ല.
കൃച്ഛ്രേഷ്വപി ഗതഃ സൌമ്യ ക്ഷത്രധര്മേണ തേ ശപേ। യജ്ഞൈര്ബഹുവിധൈരിഷ്ടം പ്രജാ ധര്മേണ പാലിതാഃ
പ്രിയനേ, എത്ര കഷ്ടപ്പാടുകൾ വന്നാലും ഞാൻ ക്ഷത്രിയന്റെ ധർമ്മം പാലിച്ചു; പലവിധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി ജനങ്ങളെ നീതിയോടെ രക്ഷിച്ചു.
ഗുരവശ്ച മഹാത്മാനഃ ശീലവൃത്തേന തോഷിതാഃ। ധര്മേ പ്രയതമാനസ്യ യജ്ഞം ചാഹര്തുമിച്ഛതഃ
മഹാത്മാക്കളായ ഗുരുമാർ എന്റെ നല്ല സ്വഭാവത്തിലും പ്രവർത്തിയിലും സന്തോഷിച്ചു; നീതിയിൽ ശ്രമിച്ചും യാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
പരിതോഷം ന ഗച്ഛന്തി ഗുരവോ മുനിപുംഗവ। ദൈവമേവ പരം മന്യേ പൌരുഷം തു നിരര്ഥകമ്
എന്നാൽ, മഹർഷിമാരും ഗുരുമാരും സന്തോഷിച്ചില്ല; ദൈവം തന്നെയാണ് പ്രധാനമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, മനുഷ്യശ്രമം വ്യർത്ഥമാണെന്ന് തോന്നുന്നു.
ദൈവേനാക്രമ്യതേ സര്വം ദൈവം ഹി പരമാ ഗതിഃ। തസ്യ മേ പരമാര്തസ്യ പ്രസാദമഭികാംക്ഷതഃ। കര്തുമര്ഹസി ഭദ്രം തേ ദൈവോപഹതകര്മണഃ
എല്ലാം ദൈവം കൊണ്ടാണ് നടക്കുന്നത്; ദൈവം തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ മാർഗ്ഗം. ഞാൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ നിന്നു നിന്റെ ദയ കാത്തിരിക്കുന്നു; ദൈവം തടഞ്ഞ പ്രവർത്തികൾക്കു നീ സഹായിക്കണം.
നാന്യാം ഗതിം ഗമിഷ്യാമി നാന്യച്ഛരണമസ്തി മേ। ദൈവം പുരുഷകാരേണ നിവര്തയിതുമര്ഹസി
മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ഞാൻ പോവില്ല, മറ്റൊരു ആശ്രയവും എനിക്ക് ഇല്ല; ദൈവത്തെ നീ മനുഷ്യശ്രമം കൊണ്ടു മാറ്റണം.
thumb|ഏകോനഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകോനഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അൻപത്തൊൻപതാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
ഉക്തവാക്യം തു രാജാനം കൃപയാ കുശികാത്മജഃ। അബ്രവീന്മധുരം വാക്യം സാക്ഷാച്ചണ്ഡാലതാം ഗതമ്
കൃപയോടെ കുശികന്റെ മകൻ, സത്യത്തിൽ ചാണ്ഡാളനായ രാജാവിനോട് മധുരമായി പറഞ്ഞു.
ഇക്ഷ്വാകോ സ്വാഗതം വത്സ ജാനാമി ത്വാം സുധാര്മികമ്। ശരണം തേ പ്രദാസ്യാമി മാ ഭൈഷീര്നൃപപുംഗവ
ഇക്ഷ്വാകുവേ, സ്വാഗതം മകനേ; നീ സത്യധർമ്മിയാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം. ഞാൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കും; ഭയപ്പെടേണ്ട, രാജാവേ.
അഹമാമന്ത്രയേ സര്വാന് മഹര്ഷീന് പുണ്യകര്മണഃ। യജ്ഞസാഹ്യകരാന് രാജംസ്തതോ യക്ഷ്യസി നിര്വൃതഃ
ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മഹർഷിമാരെ, യാഗത്തിൽ സഹായിക്കുന്നവരെ ഞാൻ വിളിക്കും; പിന്നെ രാജാവേ, നീ സന്തോഷത്തോടെ യാഗം നടത്താം.
ഗുരുശാപകൃതം രൂപം യദിദം ത്വയി വര്തതേ। അനേന സഹ രൂപേണ സശരീരോ ഗമിഷ്യസി
ഗുരുവിന്റെ ശാപം കൊണ്ടു നിന്നിൽ വന്ന ഈ രൂപം കൊണ്ടുതന്നെ നീ ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും.
ഹസ്തപ്രാപ്തമഹം മന്യേ സ്വര്ഗം തവ നരാധിപ। യസ്ത്വം കൌശികമാഗമ്യ ശരണ്യം ശരണാഗതഃ
രാജാവേ, നീ കൌശികന്റെ മകനായ അഭയം നൽകുന്നവനോടു അഭയം തേടി വന്നതുകൊണ്ട് സ്വർഗം നിന്റെ കൈവശം തന്നെയാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാഃ പുത്രാന് പരമധാര്മികാന്। വ്യാദിദേശ മഹാപ്രാജ്ഞാന് യജ്ഞസമ്ഭാരകാരണാത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള സന്യാസി, വളരെ ധാർമ്മികരായ തന്റെ പുത്രന്മാരെ യാഗസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
സര്വാന് ശിഷ്യാന് സമാഹൂയ വാക്യമേതദുവാച ഹ। സര്വാനൃഷീന് സവാസിഷ്ഠാനാനയധ്വം മമാജ്ഞയാ
അവൻ എല്ലാ ശിഷ്യന്മാരെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ കല്പനപ്രകാരം വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം എല്ലാ മഹർഷിമാരെയും കൊണ്ടുവരിക.'