ലോഹിതാര്ദ്രാസ്തു ബഹവഃ ശേരതേ വാനരര്ഷഭാഃ। നിരസ്താഃ പതിതാ ഭൂമൌ താമ്രപുഷ്പാ ഇവ ദ്രുമാഃ
രക്തത്തിൽ തളിച്ച കുരങ്ങുമേധാവികൾ പലരും തോറ്റു നിലത്ത് വീണു കിടന്നു; ചെമ്പനിറമുള്ള പൂക്കളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ.
ലങ്ഘയന്തഃ പ്രധാവന്തോ വാനരാ നാവലോകയന്। കേചിത് സമുദ്രേ പതിതാഃ കേചിദ് ഗഗനമാസ്ഥിതാഃ
കുരങ്ങുകൾ തിരിഞ്ഞുനോക്കാതെ ചാടിയും ഓടിയും, ചിലർ സമുദ്രത്തിൽ വീണു, ചിലർ ആകാശത്തേക്ക് എത്തി.
വധ്യമാനാസ്തു തേ വീരാ രാക്ഷസേന ച ലീലയാ। സാഗരം യേന തേ തീര്ണാഃ പഥാ തേനൈവ ദുദ്രുവുഃ
രാക്ഷസൻ എളുപ്പത്തിൽ കൊല്ലുമ്പോൾ, ആ വീരന്മാർ സമുദ്രം കടന്ന അതേ വഴിയിലൂടെ തിരിച്ചോടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തേ സ്ഥലാനി തദാ നിമ്നം വിവര്ണവദനാ ഭയാത്। ഋക്ഷാ വൃക്ഷാന് സമാരൂഢാഃ കേചിത് പര്വതമാശ്രിതാഃ
അപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ മുഖം നിറംകെട്ട കരടികൾ, നിലം ഉപേക്ഷിച്ച്, ചിലർ വൃക്ഷങ്ങളിൽ കയറി, ചിലർ പർവതത്തിൽ അഭയം തേടി.
മമജ്ജുരര്ണവേ കേചിദ് ഗുഹാഃ കേചിത് സമാശ്രിതാഃ। നിപേതുഃ കേചിദപരേ കേചിന്നൈവാവതസ്ഥിരേ। കേചിദ് ഭൂമൌ നിപതിതാഃ കേചിത് സുപ്താ മൃതാ ഇവ
ചിലർ കഠിനമായ കടലിൽ മുങ്ങിപ്പോയി, ചിലർ ഗുഹകളിൽ അഭയം തേടി, മറ്റുചിലർ വീണു കിടന്നു, ചിലർ നിലനിൽക്കാനാവാതെ പോയി; ചിലർ നിലത്ത് വീണ് കിടന്നു, ചിലർ മരിച്ചവരെപ്പോലെ ഉറങ്ങി കിടന്നു.
താന് സമീക്ഷ്യാങ്ഗദോ ഭഗ്നാന് വാനരാനിദമബ്രവീത്। അവതിഷ്ഠത യുധ്യാമോ നിവര്തധ്വം പ്ലവംഗമാഃ
വാനരന്മാർ തകർന്നുപോയതുകണ്ട് അങ്കദൻ പറഞ്ഞു: 'നിലനിൽക്കൂ! നമുക്ക് പോരാടാം! മടങ്ങിവരൂ, വാനരന്മാരേ!'
ഭഗ്നാനാം വോ ന പശ്യാമി പരിക്രമ്യ മഹീമിമാമ്। സ്ഥാനം സര്വേ നിവര്തധ്വം കിം പ്രാണാന് പരിരക്ഷഥ
നിങ്ങൾ തകർന്നുപോയതുകൊണ്ട് ഈ ഭൂമി ചുറ്റി നോക്കിയാലും എവിടെയും അഭയം കാണുന്നില്ല. എല്ലാവരും മടങ്ങിവരൂ! ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ എന്തിനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്?
നിരായുധാനാം ക്രമതാമസങ്ഗഗതിപൌരുഷാഃ। ദാരാ ഹ്യുപഹസിഷ്യന്തി സ വൈ ഘാതഃ സുജീവതാമ്
ആയുധങ്ങളില്ലാതെ, ധൈര്യവും വീര്യവും ഇല്ലാതെ, നിങ്ങളുടെ ഭാര്യമാർ നിങ്ങളെ പരിഹസിക്കും; അതാണ് നല്ല ജീവിതം നയിക്കുന്നവരുടെ നാശം.
കുലേഷു ജാതാഃ സര്വേഽസ്മിന് വിസ്തീര്ണേഷു മഹത്സു ച। ക്വ ഗച്ഛത ഭയത്രസ്താഃ പ്രാകൃതാ ഹരയോ യഥാ। അനാര്യാഃ ഖലു യദ്ഭീതാസ്ത്യക്ത്വാ വീര്യം പ്രധാവത
ഈ മഹത്തായ വലിയ വംശങ്ങളിൽ ജനിച്ച എല്ലാവരും, ഭയപ്പെട്ട് സാധാരണ വാനരന്മാരെപ്പോലെ എവിടേക്കാണ് ഓടുന്നത്? ധൈര്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭയന്ന് ഓടുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അധമർ.
വികത്ഥനാനി വോ യാനി ഭവദ്ഭിര്ജനസംസദി। താനി വഃ ക്വ നു യാതാനി സോദഗ്രാണി ഹിതാനി ച
നിങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പറഞ്ഞ് വീര്യത്തോടെ അഭിമാനിച്ച വാക്കുകൾ എവിടെയായി? ആ മഹത്വമുള്ള വാക്കുകൾ എവിടേക്ക് പോയി?
ഭീരോഃ പ്രവാദാഃ ശ്രൂയന്തേ യസ്തു ജീവതി ധിക്കൃതഃ। മാര്ഗഃ സത്പുരുഷൈര്ജുഷ്ടഃ സേവ്യതാം ത്യജ്യതാം ഭയമ്
ഭീരുക്കളുടെ സംസാരമാണ് കേൾക്കുന്നത്; ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നവൻ അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാത്മാക്കൾ ആദരിക്കുന്ന വഴി പിന്തുടരൂ, ഭയം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
ശയാമഹേ വാ നിഹതാഃ പൃഥിവ്യാമല്പജീവിതാഃ। പ്രാപ്നുയാമോ ബ്രഹ്മലോകം ദുഷ്പ്രാപം ച കുയോധിഭിഃ
നാം ഈ ഭൂമിയിൽ വീണു മരിച്ചാലും നല്ലത്; ജീവൻ ചെറുതായിരിക്കും. ദുഷ്ടന്മാർക്കു പ്രാപിക്കാനാവാത്ത ബ്രഹ്മലോകം നമുക്ക് ലഭിച്ചേക്കാം.
അവാപ്നുയാമഃ കീര്തിം വാ നിഹത്വാ ശത്രുമാഹവേ। നിഹതാ വീരലോകസ്യ ഭോക്ഷ്യാമോ വസു വാനരാഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ശത്രുവിനെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ച് കീർത്തി നേടാം; മരിച്ചാൽ വീരലോകം അനുഭവിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ സമ്പത്ത് നേടാം, വാനരന്മാരേ.
ന കുമ്ഭകര്ണഃ കാകുത്സ്ഥം ദൃഷ്ട്വാ ജീവന് ഗമിഷ്യതി। ദീപ്യമാനമിവാസാദ്യ പതങ്ഗോ ജ്വലനം യഥാ
കുംഭകർണൻ കാകുത്സ്ഥനെ കണ്ടാൽ ജീവിച്ചിരിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഒരു പുഴു കത്തുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് ചെന്ന് നശിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
പലായനേന ചോദ്ദിഷ്ടാഃ പ്രാണാന് രക്ഷാമഹേ വയമ്। ഏകേന ബഹവോ ഭഗ്നാ യശോ നാശം ഗമിഷ്യതി
നാം ഓടിപ്പോകുന്നതിലൂടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുകയാണ്; ഒരാളാൽ പലരും തകർന്നുപോയി, നമ്മുടെ മഹത്വം നഷ്ടമാകും.
ഏവം ബ്രുവാണം തം ശൂരമങ്ഗദം കനകാങ്ഗദമ്। ദ്രവമാണാസ്തതോ വാക്യമൂചുഃ ശൂരവിഗര്ഹിതമ്
പൊന്നാലങ്കരിച്ച അങ്കദൻ ഇങ്ങനെ ധൈര്യത്തോടെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഓടിപ്പോവുന്നവരിൽ ചിലർ വീരന്മാർ അവഹേളിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കൃതം നഃ കദനം ഘോരം കുമ്ഭകര്ണേന രക്ഷസാ। ന സ്ഥാനകാലോ ഗച്ഛാമോ ദയിതം ജീവിതം ഹി നഃ
കുംഭകർണൻ എന്ന രാക്ഷസൻ ഞങ്ങൾക്കു ഭയാനകമായ വധം വരുത്തി; ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കാനുള്ള സമയമോ സ്ഥലമോ അല്ല—നമുക്ക് പോകാം, ജീവൻ ഞങ്ങൾക്കു പ്രിയമാണ്.
ഏതാവദുക്ത്വാ വചനം സര്വേ തേ ഭേജിരേ ദിശഃ। ഭീമം ഭീമാക്ഷമായാന്തം ദൃഷ്ട്വാ വാനരയൂഥപാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം എല്ലാവരും വിവിധ ദിക്കുകളിലേക്ക് പിരിഞ്ഞു; ഭയാനകമായ ഭീമൻ കഠിനമായ കണ്ണുകളോടെ വരുന്നത് കണ്ടാണ് വാനരനായകന്മാർ അങ്ങനെ ചെയ്തത്.
ദ്രവമാണാസ്തു തേ വീരാ അങ്ഗദേന ബലീമുഖാഃ। സാന്ത്വനൈശ്ചാനുമാനൈശ്ച തതഃ സര്വേ നിവര്തിതാഃ
എങ്കിലും അങ്കദനെ മുന്നിൽ വെച്ച് ആ വീരന്മാർ അവന്റെ ആശ്വസനവും പ്രേരണയും കേട്ട് എല്ലാവരും തിരികെവന്നു.
പ്രഹര്ഷമുപനീതാശ്ച വാലിപുത്രേണ ധീമതാ। ആജ്ഞാപ്രതീക്ഷാസ്തസ്ഥുശ്ച സര്വേ വാനരയൂഥപാഃ
ബുദ്ധിമാൻ വാലിപുത്രൻ ആനന്ദം നൽകുമ്പോൾ എല്ലാ വാനരനായകന്മാരും ആജ്ഞ കാത്ത് നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
ഋഷഭശരഭമൈന്ദധൂമ്രനീലാഃ കുമുദസുഷേണഗവാക്ഷരമ്ഭതാരാഃ। ദ്വിവിദപനസവായുപുത്രമുഖ്യാ- സ്ത്വരിതതരാഭിമുഖം രണം പ്രയാതാഃ
ഋഷഭൻ, ശരഭൻ, മൈന്ദൻ, ധൂമ്രൻ, നീലൻ, കുമുദൻ, സുശേനൻ, ഗവാക്ഷൻ, രംഭൻ, താരൻ, ദ്വിവിദൻ, പനസൻ, വായുപുത്രൻ എന്നിവരും അതിവേഗം യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി.
thumb|സപ്തഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയേഴാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
തേ നിവൃത്താ മഹാകായാഃ ശ്രുത്വാങ്ഗദവചസ്തദാ। നൈഷ്ഠികീം ബുദ്ധിമാസ്ഥായ സര്വേ സംഗ്രാമകാങ്ക്ഷിണഃ
അങ്ങദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ആ മഹാവീരന്മാർ തിരികെവന്നു, മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത് എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി.
സമുദീരിതവീര്യാസ്തേ സമാരോപിതവിക്രമാഃ। പര്യവസ്ഥാപിതാ വാക്യൈരങ്ഗദേന ബലീയസാ
അവരുടെ ധൈര്യവും വീര്യവും ഉണർന്നു, ശക്തനായ അങ്ങദന്റെ വാക്കുകൾ അവരെ ഉറപ്പിച്ചു.
പ്രയാതാശ്ച ഗതാ ഹര്ഷം മരണേ കൃതനിശ്ചയാഃ। ചക്രുഃ സുതുമുലം യുദ്ധം വാനരാസ്ത്യക്തജീവിതാഃ
മരണത്തിന് മനസ്സുറപ്പിച്ച് ആ വാനരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോയി; ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടത്തി.
അഥ വൃക്ഷാന് മഹാകായാഃ സാനൂനി സുമഹാന്തി ച। വാനരാസ്തൂര്ണമുദ്യമ്യ കുമ്ഭകര്ണമഭിദ്രവന്
അപ്പോൾ വലിയ ശരീരമുള്ള വാനരന്മാർ വൻവൃക്ഷങ്ങളും മലശിഖരങ്ങളും വേഗത്തിൽ എടുത്ത് കുംഭകർണ്ണനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
കുമ്ഭകര്ണഃ സുസംക്രുദ്ധോ ഗദാമുദ്യമ്യ വീര്യവാന്। ധര്ഷയന് സ മഹാകായഃ സമന്താദ് വ്യക്ഷിപദ് രിപൂന്
കുംഭകർണ്ണൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ തന്റെ വലിയ ഗദ എടുത്ത്, തന്റെ ഭീമമായ ശരീരത്താൽ ചുറ്റുമുള്ള ശത്രുക്കളെ തകർത്തു.
ശതാനി സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച സഹസ്രാണി ച വാനരാഃ। പ്രകീര്ണാഃ ശേരതേ ഭൂമൌ കുമ്ഭകര്ണേന താഡിതാഃ
കുംഭകർണ്ണന്റെ അടിയേറ്റ് ഏഴുനൂറും എട്ടായിരം വാനരന്മാർ നിലത്ത് ചിതറിക്കിടന്നു.
ഷോഡശാഷ്ടൌ ച ദശ ച വിംശത്ത്രിംശത്തഥൈവ ച। പരിക്ഷിപ്യ ച ബാഹുഭ്യാം ഖാദന് സ പരിധാവതി। ഭക്ഷയന് ഭൃശസംക്രുദ്ധോ ഗരുഡഃ പന്നഗാനിവ
പതിനാറും എട്ടും പത്തും ഇരുപതും മുപ്പതും വാനരന്മാരെ കുംഭകർണ്ണൻ കൈകൊണ്ട് ചുറ്റി പിടിച്ച് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ തിന്നു, അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഗരുഡൻ പാമ്പുകളെ തിന്നുന്നതുപോലെ.
കൃച്ഛ്രേണ ച സമാശ്വസ്താഃ സംഗമ്യ ച തതസ്തതഃ। വൃക്ഷാദ്രിഹസ്താ ഹരയസ്തസ്ഥുഃ സംഗ്രാമമൂര്ധനി
വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടോടെ ചില വാനരന്മാർ വീണ്ടും ചേരുകയും, വൃക്ഷങ്ങളും മലകളും കൈവശമാക്കി യുദ്ധഭൂമിയുടെ മുന്നിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തു.