ത്രിശങ്കുരിതി വിഖ്യാത ഇക്ഷ്വാകുകുലവര്ധനഃ। തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാ യജേയമിതി രാഘവ
ത്രിശങ്കു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തെ വളർത്തിയവൻ; അവന്റെ മനസ്സിൽ 'ഞാൻ യജ്ഞം നടത്തണം, രഘുവംശജനായവനേ' എന്ന ആലോചന ഉദിച്ചുവന്നു.
ഗച്ഛേയം സ്വശരീരേണ ദേവതാനാം പരാം ഗതിമ്। വസിഷ്ഠം സ സമാഹൂയ കഥയാമാസ ചിന്തിതമ്
'എന്റെ ശരീരത്തോടുകൂടി ദേവന്മാരുടെ പരമഗതി നേടണം.' എന്നാശയം വസിഷ്ഠനെ വിളിച്ചു അവൻ തന്റെ ആഗ്രഹം പറഞ്ഞു.
അശക്യമിതി ചാപ്യുക്തോ വസിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ। പ്രത്യാഖ്യാതോ വസിഷ്ഠേന സ യയൌ ദക്ഷിണാം ദിശമ്
പക്ഷേ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ 'അത് അസാധ്യമാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു. വസിഷ്ഠൻ നിരസിച്ചതിനുശേഷം അവൻ തെക്കോട്ടു പോയി.
തതസ്തത്കര്മസിദ്ധ്യര്ഥം പുത്രാംസ്തസ്യ ഗതോ നൃപഃ। വാസിഷ്ഠാ ദീര്ഘതപസസ്തപോ യത്ര ഹി തേപിരേ
അതിനുശേഷം ആ കര്മ്മം സിദ്ധിക്കാനായി രാജാവ് വസിഷ്ഠന്റെ പുത്രന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു; അവിടെ ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന വസിഷ്ഠപുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രിശങ്കുസ്തു മഹാതേജാഃ ശതം പരമഭാസ്വരമ്। വസിഷ്ഠപുത്രാന് ദദൃശേ തപ്യമാനാന് മനസ്വിനഃ
മഹാതേജസ്സുള്ള ത്രിശങ്കു അതിയായി പ്രകാശമുള്ള വസിഷ്ഠപുത്രന്മാരിൽ നൂറുപേരെ, മനസ്സിൽ അചഞ്ചലരായി തപസ്സു ചെയ്യുന്നവരെ കണ്ടു.
സോഽഭിഗമ്യ മഹാത്മാനഃ സര്വാനേവ ഗുരോഃ സുതാന്। അഭിവാദ്യാനുപൂര്വേണ ഹ്രിയാ കിംചിദവാങ്മുഖഃ
അവൻ ആ മഹാത്മാക്കളായ ഗുരുപുത്രന്മാരെ ഒരൊന്നായി സമീപിച്ചു, എല്ലാവരെയും വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, ലജ്ജയോടെ തല താഴ്ത്തി നിന്നു.
അബ്രവീത് സ മഹാത്മാനഃ സര്വാനേവ കൃതാഞ്ജലിഃ। ശരണം വഃ പ്രപന്നോഽഹം ശരണ്യാന് ശരണം ഗതഃ
അവൻ കയ്യുകൂപ്പി ആ മഹാത്മാക്കളോടൊക്കെ പറഞ്ഞു: 'ശരണ്യന്മാരായ നിങ്ങളെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.'
പ്രത്യാഖ്യാതോ ഹി ഭദ്രം വോ വസിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ। യഷ്ടുകാമോ മഹായജ്ഞം തദനുജ്ഞാതുമര്ഹഥ
'മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ എന്നെ നിരസിച്ചു; മഹായജ്ഞം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദയവായി നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകണം.'
ഗുരുപുത്രാനഹം സര്വാന് നമസ്കൃത്യ പ്രസാദയേ। ശിരസാ പ്രണതോ യാചേ ബ്രാഹ്മണാംസ്തപസി സ്ഥിതാന്
'ഗുരുപുത്രന്മാരെ ഞാൻ വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു; തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ തലകുനിഞ്ഞ് അപേക്ഷിക്കുന്നു.'
തേ മാം ഭവന്തഃ സിദ്ധ്യര്ഥം യാജയന്തു സമാഹിതാഃ। സശരീരോ യഥാഹം വൈ ദേവലോകമവാപ്നുയാമ്
'നിങ്ങൾ എന്റെ കര്മ്മം സിദ്ധിക്കാനായി ഏകാഗ്രതയോടെ യജ്ഞം നടത്തിക്കൊടുക്കണം, അതിലൂടെ ഞാൻ ശരീരത്തോടുകൂടി ദേവലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ.'
പ്രത്യാഖ്യാതോ വസിഷ്ഠേന ഗതിമന്യാം തപോധനാഃ। ഗുരുപുത്രാനൃതേ സര്വാന് നാഹം പശ്യാമി കാംചന
വസിഷ്ഠൻ എന്നെ നിരസിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗുരുപുതന്മാരുടെ സഹായം ഒഴികെ മറ്റൊരു വഴി ഞാൻ കാണുന്നില്ല, മഹാതപസ്വികൾ.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം ഹി സര്വേഷാം പുരോധാഃ പരമാ ഗതിഃ। തസ്മാദനന്തരം സര്വേ ഭവന്തോ ദൈവതം മമ
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ എല്ലാവർക്കും പ്രധാനമായ മാർഗ്ഗം പുരോഹിതൻ തന്നെയാണ്. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എനിക്ക് ദൈവംപോലെയാണ്.
thumb|അഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ അഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പത്തിയെട്ടാം സർഗം കേൾക്കൂ.
തതസ്ത്രിശങ്കോര്വചനം ശ്രുത്വാ ക്രോധസമന്വിതമ്। ഋഷിപുത്രശതം രാമ രാജാനമിദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ, രാമ, ത്രിശങ്കുവിന്റെ കോപഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ ഋഷിപുതന്മാർ നൂറുപേരും രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രത്യാഖ്യാതോഽസി ദുര്മേധോ ഗുരുണാ സത്യവാദിനാ। തം കഥം സമതിക്രമ്യ ശാഖാന്തരമുപേയിവാന്
നിന്റെ സത്യവാനായ ഗുരു നിന്നെ നിരസിച്ചിരിക്കുന്നു, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ. എങ്ങനെ ആ ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് അവഗണിച്ച് നീ മറ്റൊരു ശാഖയിലേക്ക് പോയി?
ഇക്ഷ്വാകൂണാം ഹി സര്വേഷാം പുരോധാഃ പരമാ ഗതിഃ। ന ചാതിക്രമിതും ശക്യം വചനം സത്യവാദിനഃ
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ എല്ലാവർക്കും പുരോഹിതൻ തന്നെയാണ് ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം. സത്യവാനായവന്റെ വാക്ക് ലംഘിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അശക്യമിതി സോവാച വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ। തം വയം വൈ സമാഹര്തും ക്രതും ശക്താഃ കഥംചന
അത് അസാധ്യമാണ് എന്ന് വസിഷ്ഠ മഹർഷി പറഞ്ഞു. എന്നാലും, ഞങ്ങൾ എങ്കിലും യാഗം നടത്താൻ എങ്ങനെയോ കഴിയും.
ബാലിശസ്ത്വം നരശ്രേഷ്ഠ ഗമ്യതാം സ്വപുരം പുനഃ। യാജനേ ഭഗവാന് ശക്തസ്ത്രൈലോക്യസ്യാപി പാര്ഥിവ
നീ ബാലിശനാണ്, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. തിരിച്ചു നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകൂ. മഹാനായ വസിഷ്ഠൻ മൂന്നു ലോകത്തിനും യാഗം നടത്താൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ്, രാജാവേ.
അവമാനം കഥം കര്തും തസ്യ ശക്ഷ്യാമഹേ വയമ്। തേഷാം തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ക്രോധപര്യാകുലാക്ഷരമ്
അദ്ദേഹത്തെ അപമാനിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ കഴിയും? അവരുടെ കോപഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
സ രാജാ പുനരേവൈതാനിദം വചനമബ്രവീത്। പ്രത്യാഖ്യാതോ ഭഗവതാ ഗുരുപുത്രൈസ്തഥൈവ ഹി
അപ്പോൾ രാജാവ് വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാനായ വസിഷ്ഠനും ഗുരുപുതന്മാരും എന്നെ നിരസിച്ചിരിക്കുന്നു.'
അന്യാം ഗതിം ഗമിഷ്യാമി സ്വസ്തി വോഽസ്തു തപോധനാഃ। ഋഷിപുത്രാസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ വാക്യം ഘോരാഭിസംഹിതമ്
'ഞാൻ മറ്റൊരു വഴി അന്വേഷിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ, മഹാതപസ്വികൾ.' ആ ഭയാനകമായ ഉദ്ദേശ്യത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ ഋഷിപുതന്മാർ കേട്ടപ്പോൾ—
ശേപുഃ പരമസംക്രുദ്ധാശ്ചണ്ഡാലത്വം ഗമിഷ്യസി। ഇത്യുക്ത്വാ തേ മഹാത്മാനോ വിവിശുഃ സ്വം സ്വമാശ്രമമ്
അവർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ശപിച്ചു: 'നീ ചണ്ഡാളനാകും!' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാക്കൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം രാജാ ചണ്ഡാലതാം ഗതഃ। നീലവസ്ത്രധരോ നീലഃ പുരുഷോ ധ്വസ്തമൂര്ധജഃ
രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് ചണ്ഡാളനായി. കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, കറുത്ത നിറം, മുടി ചിതറിച്ച നിലയിൽ.
ചിത്യമാല്യാംഗരാഗശ്ച ആയസാഭരണോഽഭവത്। തം ദൃഷ്ട്വാ മന്ത്രിണഃ സര്വേ ത്യജ്യ ചണ്ഡാലരൂപിണമ്
ചിതറിച്ച പൂക്കളും ചാരവും അണിഞ്ഞ്, ഇരുമ്പ് ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, ചണ്ഡാളരൂപത്തിൽ രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ മന്ത്രിമാരും—
പ്രാദ്രവന് സഹിതാ രാമ പൌരാ യേഽസ്യാനുഗാമിനഃ। ഏകോ ഹി രാജാ കാകുത്സ്ഥ ജഗാമ പരമാത്മവാന്
രാമ, അവനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന നഗരവാസികളും ചേർന്ന് ഓടി. കാകുത്ഥ വംശജനായ രാജാവ് മാത്രം, അത്യുത്തമമായ ആത്മസംയമനത്തോടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ദഹ്യമാനോ ദിവാരാത്രം വിശ്വാമിത്രം തപോധനമ്। വിശ്വാമിത്രസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനം വിഫലീകൃതമ്
ദിവസവും രാത്രിയും ദുഃഖത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ട്, അവൻ വിശ്വാമിത്ര മഹാതപസ്സുവിനെ സമീപിച്ചു. വിശ്വാമിത്രൻ, ഫലമില്ലാത്തവനായി മാറിയ രാജാവിനെ കണ്ടു—
ചണ്ഡാലരൂപിണം രാമ മുനിഃ കാരുണ്യമാഗതഃ। കാരുണ്യാത് സ മഹാതേജാ വാക്യം പരമധാര്മികഃ
രാമ, ചണ്ഡാളരൂപത്തിൽ രാജാവിനെ കണ്ട മഹർഷി കരുണയോടെ നിറഞ്ഞു. ആ മഹാതേജസ്വി, ഉത്തമധാർമ്മികൻ, കരുണകൊണ്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഇദം ജഗാദ ഭദ്രം തേ രാജാനം ഘോരദര്ശനമ്। കിമാഗമനകാര്യം തേ രാജപുത്ര മഹാബല
'നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ,' ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു. 'നീ എന്തിനാണ് വന്നത്, മഹാബലശാലിയായ രാജകുമാരാ?'
അയോധ്യാധിപതേ വീര ശാപാച്ചണ്ഡാലതാം ഗതഃ। അഥ തദ്വാക്യമാകര്ണ്യ രാജാ ചണ്ഡാലതാം ഗതഃ
അയോധ്യയുടെ രാജാവേ, വീരനേ, ശാപം കൊണ്ടു നീ ചാണ്ഡാളനായി. പിന്നെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവും ചാണ്ഡാളനായി.
അബ്രവീത് പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം വാക്യജ്ഞോ വാക്യകോവിദമ്। പ്രത്യാഖ്യാതോഽസ്മി ഗുരുണാ ഗുരുപുത്രൈസ്തഥൈവ ച
അവൻ കൈകൾ കൂട്ടി, വാക്കിൽ നിപുണനായ രാജാവ് വാക്കിന്റെ പണ്ഡിതനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഗുരുവും ഗുരുപുത്രന്മാരും എന്നെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.'