ശംസ കസ്മാദ് ഭയം തേഽത്ര കോ വാ പ്രേതോ ഭവിഷ്യതി। ഭ്രാതരം രാവണഃ ക്രുദ്ധം കുമ്ഭകര്ണമവസ്ഥിതമ്
'ഇവിടെ നിനക്ക് എന്താണ് ഭയം? ആര്ക്കാണ് മരണഭാഗ്യം?' അങ്ങനെ രാവണന് കോപത്തോടെ നില്ക്കുന്ന സഹോദരന് കുംഭകര്ണ്ണനോട് ചോദിച്ചു.
രോഷേണ പരിവൃത്താഭ്യാം നേത്രാഭ്യാം വാക്യമബ്രവീത്। അദ്യ തേ സുമഹാന് കാലഃ ശയാനസ്യ മഹാബല
കോപത്തില് കണ്ണുകള് തിരിഞ്ഞ് അവന് പറഞ്ഞു: 'നീ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോള് വളരെ നീണ്ട കാലം കഴിഞ്ഞു, മഹാബലശാലിയേ.'
സുഷുപ്തസ്ത്വം ന ജാനീഷേ മമ രാമകൃതം ഭയമ്। ഏഷ ദാശരഥിഃ ശ്രീമാന് സുഗ്രീവസഹിതോ ബലീ
'നീ ആഴമായി ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോള് രാമന് എന്നെ ഉണ്ടാക്കിയ ഭയം നിനക്ക് അറിയില്ല. ഈ ദശരഥപുത്രന് മഹത്വവും ശക്തിയും ഉള്ളവന് സുഗ്രീവനോടൊപ്പം എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
സമുദ്രം ലങ്ഘയിത്വാ തു മൂലം നഃ പരികൃന്തതി। ഹന്ത പശ്യസ്വ ലങ്കായാം വനാന്യുപവനാനി ച
'സമുദ്രം കടന്ന് അവന് നമ്മുടെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ തകര്ക്കുകയാണ്. നോക്കൂ, ലങ്കയില് കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും.'
സേതുനാ സുഖമാഗത്യ വാനരൈകാര്ണവം കൃതമ്। യേ രാക്ഷസാ മുഖ്യതമാ ഹതാസ്തേ വാനരൈര്യുധി
പാലം കെട്ടി എളുപ്പത്തിൽ കടന്ന് വാനരങ്ങൾ സമുദ്രം നിറച്ചിരിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പ്രധാനമായിരുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ വാനരങ്ങൾ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
വാനരാണാം ക്ഷയം യുദ്ധേ ന പശ്യാമി കഥംചന। ന ചാപി വാനരാ യുദ്ധേ ജിതപൂര്വാഃ കദാചന
വാനരങ്ങൾക്ക് യുദ്ധത്തിൽ നാശം സംഭവിക്കുന്നതായി എനിക്ക് എങ്ങനെയും കാണുന്നില്ല. യുദ്ധത്തിൽ വാനരങ്ങൾ ഒരിക്കലും തോറ്റതുമില്ല.
തദേതദ് ഭയമുത്പന്നം ത്രായസ്വേഹ മഹാബല। നാശയ ത്വമിമാനദ്യ തദര്ഥം ബോധിതോ ഭവാന്
അതിനാൽ ഈ ഭയം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; മഹാബലശാലിയായ നീ ഞങ്ങളെ ഇവിടെ രക്ഷിക്കണം. ഈ ശത്രുക്കളെ ഇന്നേ തന്നെ നശിപ്പിക്കൂ; അതിനായിട്ടാണ് നിന്നെ വിളിച്ചുണർത്തിയത്.
സര്വക്ഷപിതകോശം ച സ ത്വമഭ്യുപപദ്യ മാമ്। ത്രായസ്വേമാം പുരീം ലങ്കാം ബാലവൃദ്ധാവശേഷിതാമ്
എന്റെ മുഴുവൻ ധനവും ചെലവായതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ബാലരും മൂപ്പന്മാരും മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ലങ്കാപുരിയെ രക്ഷിക്കണം.
ഭ്രാതുരര്ഥേ മഹാബാഹോ കുരു കര്മ സുദുഷ്കരമ്। മയൈവം നോക്തപൂര്വോ ഹി ഭ്രാതാ കശ്ചിത് പരംതപ
സഹോദരന്റെ خاطرം മഹാബാഹുവായ നീ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്യണം. ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ ഇതുവരെ ഒരിക്കലും മറ്റൊരു സഹോദരനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
ത്വയ്യസ്തി മമ ച സ്നേഹഃ പരാ സമ്ഭാവനാ ച മേ। ദേവാസുരേഷു യുദ്ധേഷു ബഹുശോ രാക്ഷസര്ഷഭ
നിനക്കുമറ്റു എനിക്കും പരസ്പരം സ്നേഹവും വലിയ മാന്യതയും ഉണ്ട്. ദേവന്മാരുമായും അസുരന്മാരുമായും നടന്ന യുദ്ധങ്ങളിൽ നീ പലതവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനേ.
ത്വയാ ദേവാഃ പ്രതിവ്യൂഹ്യ നിര്ജിതാശ്ചാസുരാ യുധി
നിന്റെ ശക്തിയാൽ ദേവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ അസുരന്മാരെയും നീ തോൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തദേതത് സര്വമാതിഷ്ഠ വീര്യം ഭീമപരാക്രമ। നഹി തേ സര്വഭൂതേഷു ദൃശ്യതേ സദൃശോ ബലീ
അതിനാൽ നീ മുഴുവൻ ശക്തിയും ഭയങ്കരമായ വീരത്വവും കാണിക്കണം; എല്ലാ ജീവികളിലും നിന്റെ തുല്യനായ ശക്തശാലി ആരും കാണുന്നില്ല.
കുരുഷ്വ മേ പ്രിയഹിതമേതദുത്തമം യഥാപ്രിയം പ്രിയരണ ബാന്ധവപ്രിയ। സ്വതേജസാ വ്യഥയ സപത്നവാഹിനീം ശരദ്ഘനം പവന ഇവോദ്യതോ മഹാന്
എന്റെ ഇഷ്ടവും നല്ലതുമായ ഈ പ്രവൃത്തി നീ ചെയ്യണം, യുദ്ധത്തിൽ പ്രിയനും ബന്ധുക്കൾക്കു പ്രിയങ്കരനുമായവനേ. നിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ശത്രുസൈന്യത്തെ തകർക്കണം, ശരദ്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങളെ വലിയ കാറ്റ് പിരിച്ചുകളയുന്നതുപോലെ.
thumb|ത്രിഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രിഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഇപ്പോൾ അറുപത്തിമൂന്നാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
തസ്യ രാക്ഷസരാജസ്യ നിശമ്യ പരിദേവിതമ്। കുമ്ഭകര്ണോ ബഭാഷേദം വചനം പ്രജഹാസ ച
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ വിലാപം കേട്ടു കുംഭകർണ്ണൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ടോ ദോഷോ ഹി യോഽസ്മാഭിഃ പുരാ മന്ത്രവിനിര്ണയേ। ഹിതേഷ്വനഭിയുക്തേന സോഽയമാസാദിതസ്ത്വയാ
നമ്മൾ മുമ്പ് ആലോചനയിൽ കണ്ട തെറ്റ്, ആരെങ്കിലും ഭവനത്തിന്റെ ഭാവി നോക്കാതെ ചെയ്തതാണെങ്കിൽ, അതാണ് ഇപ്പോൾ നിന്നെ ബാധിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ശീഘ്രം ഖല്വഭ്യുപേതം ത്വാം ഫലം പാപസ്യ കര്മണഃ। നിരയേഷ്വേവ പതനം യഥാ ദുഷ്കൃതകര്മണഃ
നീ പാപകരമായ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം വേഗത്തിൽ അനുഭവിച്ചിരിക്കുന്നു; ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർക്ക് നരകത്തിൽ വീഴുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
പ്രഥമം വൈ മഹാരാജ കൃത്യമേതദചിന്തിതമ്। കേവലം വീര്യദര്പേണ നാനുബന്ധോ വിചാരിതഃ
മഹാരാജാവേ, ഈ കാര്യങ്ങൾ ആദ്യം ആലോചിക്കാതെ, വെറും ശക്തിയിൽ അഭിമാനം കൊണ്ടാണ് ചെയ്തതും, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ചിന്തിച്ചില്ല.
യഃ പശ്ചാത്പൂര്വകാര്യാണി കുര്യാദൈശ്വര്യമാസ്ഥിതഃ। പൂര്വം ചോത്തരകാര്യാണി ന സ വേദ നയാനയൌ
ആധിപത്യം നേടിയവൻ ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് പിന്നീടും, പിന്നീടു ചെയ്യേണ്ടത് ആദ്യം ചെയ്യുകയുമാണെങ്കിൽ, അവൻ നല്ലതും ചീത്തയും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
ദേശകാലവിഹീനാനി കര്മാണി വിപരീതവത്। ക്രിയമാണാനി ദുഷ്യന്തി ഹവീംഷ്യപ്രയതേഷ്വിവ
സ്ഥലവും സമയവും അനുസരിക്കാതെ, തെറ്റായ രീതിയിൽ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ നശിക്കും; യജ്ഞത്തിൽ ഉത്സാഹമില്ലാതെ അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിസുപോലെ.
ത്രയാണാം പഞ്ചധാ യോഗം കര്മണാം യഃ പ്രപദ്യതേ। സചിവൈഃ സമയം കൃത്വാ സ സമ്യഗ് വര്തതേ പഥി
മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിച്ച ശേഷം മൂന്നു തരത്തിലുള്ള അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികൾ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ ശരിയായ വഴിയിൽ നടക്കുന്നു.
യഥാഗമം ച യോ രാജാ സമയം ച ചികീര്ഷതി। ബുധ്യതേ സചിവൈര്ബുദ്ധ്യാ സുഹൃദശ്ചാനുപശ്യതി
പാരമ്പര്യപ്രകാരം ഉടമ്പടി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ്, മന്ത്രിമാരുടെ ബുദ്ധിയാൽ അതിനെ മനസ്സിലാക്കുകയും സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ആലോചിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ധര്മമര്ഥം ഹി കാമം വാ സര്വാന് വാ രക്ഷസാം പതേ। ഭജേത പുരുഷഃ കാലേ ത്രീണി ദ്വന്ദ്വാനി വാ പുനഃ
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആഗ്രഹം — ഇവയിലേതെങ്കിലും അല്ലെങ്കിൽ മൂവെയും, അല്ലെങ്കിൽ ഇവയിൽ രണ്ട് കൂട്ടികളിലേതെങ്കിലും, ശരിയായ സമയത്ത് ഒരാൾ പിന്തുടരണം, രാക്ഷസാധിപതേ.
ത്രിഷു ചൈതേഷു യച്ഛ്രേഷ്ഠം ശ്രുത്വാ തന്നാവബുധ്യതേ। രാജാ വാ രാജമാത്രോ വാ വ്യര്ഥം തസ്യ ബഹുശ്രുതമ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും നല്ലത് കേട്ടിട്ടും അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ രാജാവോ അവന്റെ ഉപദേശകനോ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ പഠനം എല്ലാം വെർത്ഥമാണ്.
ഉപപ്രദാനം സാന്ത്വം ച ഭേദം കാലേ ച വിക്രമമ്। യോഗം ച രക്ഷസാം ശ്രേഷ്ഠ താവുഭൌ ച നയാനയൌ
സമാധാനം, സമ്മാനം, ഭേദം, സമയോചിതമായ ധൈര്യം, കൂട്ടുകെട്ട് — രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇവയിൽ നല്ലതും തെറ്റും രണ്ടും അറിയണം.
കാലേ ധര്മാര്ഥകാമാന് യഃ സമ്മന്ത്ര്യ സചിവൈഃ സഹ। നിഷേവേതാത്മവാഁല്ലോകേ ന സ വ്യസനമാപ്നുയാത്
ശ്രേഷ്ഠരായ മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിച്ച്, ലോകത്തിൽ ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ സമയോചിതമായി ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആഗ്രഹം എന്നിവ പിന്തുടർന്നാൽ അവൻ ദുരന്തം നേരിടുകയില്ല.
ഹിതാനുബന്ധമാലോക്യ കുര്യാത് കാര്യമിഹാത്മനഃ। രാജാ സഹാര്ഥതത്ത്വജ്ഞൈഃ സചിവൈര്ബുദ്ധിജീവിഭിഃ
ലാഭത്തിനോടുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കി, സമ്പത്തിന്റെ സാരവും ബുദ്ധിയുടെ മൂല്യവും അറിയുന്ന മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം രാജാവ് തന്റെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യണം.
അനഭിജ്ഞായ ശാസ്ത്രാര്ഥാന് പുരുഷാഃ പശുബുദ്ധയഃ। പ്രാഗല്ഭ്യാദ് വക്തുമിച്ഛന്തി മന്ത്രിഷ്വഭ്യന്തരീകൃതാഃ
ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം അറിയാത്ത, മൃഗബുദ്ധിയുള്ളവർ, ധൈര്യത്തിന്റെ പേരിൽ മന്ത്രിസഭയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അശാസ്ത്രവിദുഷാം തേഷാം കാര്യം നാഭിഹിതം വചഃ। അര്ഥശാസ്ത്രാനഭിജ്ഞാനാം വിപുലാം ശ്രിയമിച്ഛതാമ്
ശാസ്ത്രം അറിയാത്തവരും സമ്പത്തിന്റെ ഗുണം അറിയാത്തവരും വലിയ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിച്ച് പറയുന്ന വാക്കുകൾ കാര്യത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തരുത്.
അഹിതം ച ഹിതാകാരം ധാര്ഷ്ട്യാജ്ജല്പന്തി യേ നരാഃ। അവശ്യം മന്ത്രബാഹ്യാസ്തേ കര്തവ്യാഃ കൃത്യദൂഷകാഃ
ഹിതംപോലെ തോന്നിച്ചും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഹാനികരമായ കാര്യങ്ങൾ ധൈര്യത്തോടെ പറയുന്നവർ, നിർബന്ധമായും മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കണം; അവർ കാര്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും.