ഉച്യന്താം വാനരാഃ സര്വേ യന്ത്രമേതത് സമുച്ഛ്രിതമ്। ഇതി വിജ്ഞായ ഹരയോ ഭവിഷ്യന്തീഹ നിര്ഭയാഃ
എല്ലാ വാനരന്മാരോടും പറയണം: ഇതാണ് ഉയർത്തിയ വലിയ യന്ത്രം; ഇത് മനസ്സിലാക്കി ഇവിടെയുള്ള വാനരന്മാർ ഭയമില്ലാതെ ഇരിക്കും.
വിഭീഷണവചഃ ശ്രുത്വാ ഹേതുമത് സുമുഖോദ്ഗതമ്। ഉവാച രാഘവോ വാക്യം നീലം സേനാപതിം തദാ
വിഭീഷണന്റെ യുക്തിപൂർവ്വവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാഘവൻ അന്നേ സമയം സൈന്യാധിപനായ നീലനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ സൈന്യാനി സര്വാണി വ്യൂഹ്യ തിഷ്ഠസ്വ പാവകേ। ദ്വാരാണ്യാദായ ലങ്കായാശ്ചര്യാശ്ചാസ്യാഥ സംക്രമാന്
നീ പോകൂ, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും ക്രമീകരിച്ച് ഒരുക്കിക്കൊൾക; അഗ്നിപോലെയുള്ളവനേ, ലങ്കയുടെ വാതിലുകളും വഴികളും കൈവശം എടുക്കുക.
ശൈലശൃങ്ഗാണി വൃക്ഷാംശ്ച ശിലാശ്ചാപ്യുപസംഹരന്। ഭവന്തഃ സായുധാഃ സര്വേ വാനരാഃ ശൈലപാണയഃ
പർവതശിഖരങ്ങളും മരങ്ങളും കല്ലുകളും ഒക്കെ ശേഖരിക്കുക; എല്ലാവരും ആയുധങ്ങളോടെ, കൈയിൽ പർവതങ്ങൾ പിടിച്ച് വാനരന്മാർ ഒരുക്കമായിരിക്കണം.
രാഘവേണ സമാദിഷ്ടോ നീലോ ഹരിചമൂപതിഃ। ശശാസ വാനരാനീകം യഥാവത് കപികുഞ്ജരഃ
രാഘവൻ അदेशം നൽകിയതനുസരിച്ച് ഹരിസൈന്യാധിപനായ നീലൻ, വലിയ കപിക്കുമാരനായി, വാനരസൈന്യത്തെ യഥാവിധി ക്രമീകരിച്ചു.
തതോ ഗവാക്ഷഃ ശരഭോ ഹനൂമാനങ്ഗദസ്തഥാ। ശൈലശൃങ്ഗാണി ശൈലാഭാ ഗൃഹീത്വാ ദ്വാരമഭ്യയുഃ
അതിനുശേഷം ഗവാക്ഷൻ, ശരഭൻ, ഹനുമാൻ, അങ്ങദൻ എന്നിവർ പർവതങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവരായി പർവതശിഖരങ്ങൾ എടുത്ത് വാതിലിലേക്ക് മുന്നേറി.
രാമവാക്യമുപശ്രുത്യ ഹരയോ ജിതകാശിനഃ। പാദപൈരര്ദയന് വീരാ വാനരാഃ പരവാഹിനീമ്
രാമന്റെ ആജ്ഞ കേട്ടയുടന് വിജയികളായ വാനര വീരന്മാര് മരങ്ങള് കൊണ്ടു ശത്രുസൈന്യത്തെ തകര്ത്തു.
തതോ ഹരീണാം തദനീകമുഗ്രം രരാജ ശൈലോദ്യതവൃക്ഷഹസ്തമ്। ഗിരേഃ സമീപാനുഗതം യഥൈവ മഹന്മഹാമ്ഭോധരജാലമുഗ്രമ്
അതിനുശേഷം മരങ്ങളും പര്വ്വതശിഖരങ്ങളും കൈവശമാക്കി കനത്ത വാനരസൈന്യം പര്വ്വതത്തിനടുത്ത് വലിയ കറുത്ത മേഘക്കൂട്ടംപോലെ ഭയാനകമായി തിളങ്ങി.
thumb|ദ്വിഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ദ്വിഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിരണ്ടാം സര്ഗം കേള്ക്കൂ.
സ തു രാക്ഷസശാര്ദൂലോ നിദ്രാമദസമാകുലഃ। രാജമാര്ഗം ശ്രിയാ ജുഷ്ടം യയൌ വിപുലവിക്രമഃ
അവന് — രാക്ഷസന്മാരില് ശൂരനായവന് — ഉറക്കത്തിലും മദത്തിലും മുഴുകി, മഹാശക്തിയോടെ, ഭംഗിയോടെ അലങ്കരിച്ച രാജപഥത്തിലൂടെ നടന്നു.
രാക്ഷസാനാം സഹസ്രൈശ്ച വൃതഃ പരമദുര്ജയഃ। ഗൃഹേഭ്യഃ പുഷ്പവര്ഷേണ കീര്യമാണസ്തദാ യയൌ
അതിര്ഭീകരനായ അവന് ആയിരക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട്, വീടുകളില്നിന്ന് പൂക്കള് വിതറിയതോടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സ ഹേമജാലവിതതം ഭാനുഭാസ്വരദര്ശനമ്। ദദര്ശ വിപുലം രമ്യം രാക്ഷസേന്ദ്രനിവേശനമ്
പൊന്നാല് അലങ്കരിച്ച, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, വിശാലവും മനോഹരവുമായ രാക്ഷസരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരം അവന് കണ്ടു.
സ തത്തദാ സൂര്യ ഇവാഭ്രജാലം പ്രവിശ്യ രക്ഷോധിപതേര്നിവേശനമ്। ദദര്ശ ദൂരേഽഗ്രജമാസനസ്ഥം സ്വയംഭുവം ശക്ര ഇവാസനസ്ഥമ്
അവന് സൂര്യന് മേഘക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ രാക്ഷസാധിപന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കടന്നു. അകലെ സിംഹാസനത്തില് ഇരിക്കുന്ന തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനെ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ അവന് കണ്ടു.
ഭ്രാതുഃ സ ഭവനം ഗച്ഛന് രക്ഷോഗണസമന്വിതഃ। കുമ്ഭകര്ണഃ പദന്യാസൈരകമ്പയത മേദിനീമ്
സഹോദരന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് രാക്ഷസഗണങ്ങളോടൊപ്പം കുംഭകര്ണ്ണന് നടന്നപ്പോള് അവന്റെ കാല്വെയ്പ്പില് ഭൂമി നടുങ്ങി.
സോഽഭിഗമ്യ ഗൃഹം ഭ്രാതുഃ കക്ഷ്യാമഭിവിഗാഹ്യ ച। ദദര്ശോദ്വിഗ്നമാസീനം വിമാനേ പുഷ്പകേ ഗുരുമ്
സഹോദരന്റെ വീട്ടിലെ അകത്തളത്തിലേക്ക് കടന്ന കുംഭകര്ണ്ണന് വിഷമത്തോടെ പുഷ്പകവിമാനത്തില് ഇരിക്കുന്ന ഗുരുവായ സഹോദരനെ കണ്ടു.
അഥ ദൃഷ്ട്വാ ദശഗ്രീവഃ കുമ്ഭകര്ണമുപസ്ഥിതമ്। തൂര്ണമുത്ഥായ സംഹൃഷ്ടഃ സംനികര്ഷമുപാനയത്
കുംഭകര്ണ്ണനെ എത്തിയതായി കണ്ട ദശമുഖന് ഉടന് എഴുന്നേറ്റ് സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
അഥാസീനസ്യ പര്യങ്കേ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ। ഭ്രാതുര്വവന്ദേ ചരണൌ കിം കൃത്യമിതി ചാബ്രവീത്
കുംഭകര്ണ്ണന് വലിയ ശക്തിയോടെ പര്യങ്കത്തില് ഇരിക്കുമ്പോള് സഹോദരന്റെ കാലുകളില് വന്ദനം ചെയ്തു, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്നു ചോദിച്ചു.
ഉത്പത്യ ചൈനം മുദിതോ രാവണഃ പരിഷസ്വജേ। സ ഭ്രാത്രാ സമ്പരിഷ്വക്തോ യഥാവച്ചാഭിനന്ദിതഃ
രാവണന് സന്തോഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് സഹോദരനെ അങ്കത്തിലേറ്റു; സഹോദരന്റെ ആലിംഗനം ലഭിച്ച കുംഭകര്ണ്ണന് യഥാക്രമം സ്വാഗതം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
കുമ്ഭകര്ണഃ ശുഭം ദിവ്യം പ്രതിപേദേ വരാസനമ്। സ തദാസനമാശ്രിത്യ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ
കുംഭകര്ണ്ണന് ദിവ്യവും ശുഭവുമായ സിംഹാസനം സ്വീകരിച്ചു; മഹാശക്തിയുള്ള കുംഭകര്ണ്ണന് അതില് ഇരുന്നു.
സംരക്തനയനഃ ക്രോധാദ് രാവണം വാക്യമബ്രവീത്। കിമര്ഥമഹമാദൃത്യ ത്വയാ രാജന് പ്രബോധിതഃ
കോപത്തില് കണ്ണുകള് ചുവന്ന കുംഭകര്ണ്ണന് രാവണനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ അടിയന്തിരമായി എന്നെ ഉണര്ത്തിയത്?'
ശംസ കസ്മാദ് ഭയം തേഽത്ര കോ വാ പ്രേതോ ഭവിഷ്യതി। ഭ്രാതരം രാവണഃ ക്രുദ്ധം കുമ്ഭകര്ണമവസ്ഥിതമ്
'ഇവിടെ നിനക്ക് എന്താണ് ഭയം? ആര്ക്കാണ് മരണഭാഗ്യം?' അങ്ങനെ രാവണന് കോപത്തോടെ നില്ക്കുന്ന സഹോദരന് കുംഭകര്ണ്ണനോട് ചോദിച്ചു.
രോഷേണ പരിവൃത്താഭ്യാം നേത്രാഭ്യാം വാക്യമബ്രവീത്। അദ്യ തേ സുമഹാന് കാലഃ ശയാനസ്യ മഹാബല
കോപത്തില് കണ്ണുകള് തിരിഞ്ഞ് അവന് പറഞ്ഞു: 'നീ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോള് വളരെ നീണ്ട കാലം കഴിഞ്ഞു, മഹാബലശാലിയേ.'
സുഷുപ്തസ്ത്വം ന ജാനീഷേ മമ രാമകൃതം ഭയമ്। ഏഷ ദാശരഥിഃ ശ്രീമാന് സുഗ്രീവസഹിതോ ബലീ
'നീ ആഴമായി ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോള് രാമന് എന്നെ ഉണ്ടാക്കിയ ഭയം നിനക്ക് അറിയില്ല. ഈ ദശരഥപുത്രന് മഹത്വവും ശക്തിയും ഉള്ളവന് സുഗ്രീവനോടൊപ്പം എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
സമുദ്രം ലങ്ഘയിത്വാ തു മൂലം നഃ പരികൃന്തതി। ഹന്ത പശ്യസ്വ ലങ്കായാം വനാന്യുപവനാനി ച
'സമുദ്രം കടന്ന് അവന് നമ്മുടെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ തകര്ക്കുകയാണ്. നോക്കൂ, ലങ്കയില് കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും.'
സേതുനാ സുഖമാഗത്യ വാനരൈകാര്ണവം കൃതമ്। യേ രാക്ഷസാ മുഖ്യതമാ ഹതാസ്തേ വാനരൈര്യുധി
പാലം കെട്ടി എളുപ്പത്തിൽ കടന്ന് വാനരങ്ങൾ സമുദ്രം നിറച്ചിരിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പ്രധാനമായിരുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ വാനരങ്ങൾ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
വാനരാണാം ക്ഷയം യുദ്ധേ ന പശ്യാമി കഥംചന। ന ചാപി വാനരാ യുദ്ധേ ജിതപൂര്വാഃ കദാചന
വാനരങ്ങൾക്ക് യുദ്ധത്തിൽ നാശം സംഭവിക്കുന്നതായി എനിക്ക് എങ്ങനെയും കാണുന്നില്ല. യുദ്ധത്തിൽ വാനരങ്ങൾ ഒരിക്കലും തോറ്റതുമില്ല.
തദേതദ് ഭയമുത്പന്നം ത്രായസ്വേഹ മഹാബല। നാശയ ത്വമിമാനദ്യ തദര്ഥം ബോധിതോ ഭവാന്
അതിനാൽ ഈ ഭയം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; മഹാബലശാലിയായ നീ ഞങ്ങളെ ഇവിടെ രക്ഷിക്കണം. ഈ ശത്രുക്കളെ ഇന്നേ തന്നെ നശിപ്പിക്കൂ; അതിനായിട്ടാണ് നിന്നെ വിളിച്ചുണർത്തിയത്.
സര്വക്ഷപിതകോശം ച സ ത്വമഭ്യുപപദ്യ മാമ്। ത്രായസ്വേമാം പുരീം ലങ്കാം ബാലവൃദ്ധാവശേഷിതാമ്
എന്റെ മുഴുവൻ ധനവും ചെലവായതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ബാലരും മൂപ്പന്മാരും മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ലങ്കാപുരിയെ രക്ഷിക്കണം.
ഭ്രാതുരര്ഥേ മഹാബാഹോ കുരു കര്മ സുദുഷ്കരമ്। മയൈവം നോക്തപൂര്വോ ഹി ഭ്രാതാ കശ്ചിത് പരംതപ
സഹോദരന്റെ خاطرം മഹാബാഹുവായ നീ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്യണം. ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ ഇതുവരെ ഒരിക്കലും മറ്റൊരു സഹോദരനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
ത്വയ്യസ്തി മമ ച സ്നേഹഃ പരാ സമ്ഭാവനാ ച മേ। ദേവാസുരേഷു യുദ്ധേഷു ബഹുശോ രാക്ഷസര്ഷഭ
നിനക്കുമറ്റു എനിക്കും പരസ്പരം സ്നേഹവും വലിയ മാന്യതയും ഉണ്ട്. ദേവന്മാരുമായും അസുരന്മാരുമായും നടന്ന യുദ്ധങ്ങളിൽ നീ പലതവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനേ.