വാനരാ രാക്ഷസാഃ ക്രുദ്ധാ വീരമാര്ഗമനുവ്രതാഃ। വിവൃത്തവദനാഃ ക്രൂരാശ്ചക്രുഃ കര്മാണ്യഭീതവത്
കോപം നിറഞ്ഞ വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും വീരതയുടെ വഴിയിൽ അർപ്പിതരായി, ഭയമില്ലാതെ മുഖം തിരിച്ചു ക്രൂരമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു.
നരാന്തകഃ കുമ്ഭഹനുര്മഹാനാദഃ സമുന്നതഃ। ഏതേ പ്രഹസ്തസചിവാഃ സര്വേ ജഘ്നുര്വനൌകസഃ
നരാന്തകൻ, കുംഭഹനു, മഹാനാദൻ, ഉയർന്നവൻ ഇവർ എല്ലാവരും പ്രഹസ്തന്റെ ഉപദേഷ്ടാക്കളായി കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവരെ സംഹരിച്ചു.
തേഷാം നിപതതാം ശീഘ്രം നിഘ്നതാം ചാപി വാനരാന്। ദ്വിവിദോ ഗിരിശൃങ്ഗേണ ജഘാനൈകം നരാന്തകമ്
അവരെ വാനരന്മാരെ വധിച്ച് വീഴുമ്പോൾ ദ്വിവിദൻ ഒരു പർവതശൃംഗം കൊണ്ടു നരാന്തകനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
ദുര്മുഖഃ പുനരുത്ഥായ കപിഃ സവിപുലദ്രുമമ്। രാക്ഷസം ക്ഷിപ്രഹസ്തം തു സമുന്നതമപോഥയത്
പിന്നീട് ദുർമുഖൻ, വലിയൊരു വൃക്ഷം എടുത്ത്, ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന കൃത്യഹസ്തനായ രാക്ഷസനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
ജാമ്ബവാംസ്തു സുസംക്രുദ്ധഃ പ്രഗൃഹ്യ മഹതീം ശിലാമ്। പാതയാമാസ തേജസ്വീ മഹാനാദസ്യ വക്ഷസി
ജാംബവാൻ അതീവ കോപത്തോടെ വലിയൊരു കല്ല് പിടിച്ചു, അതിനെ മഹാനാദന്റെ വക്ഷസ്സിൽ എറിഞ്ഞു.
അഥ കുമ്ഭഹനുസ്തത്ര താരേണാസാദ്യ വീര്യവാന്। വൃക്ഷേണ മഹതാ സദ്യഃ പ്രാണാന് സംത്യാജയദ് രണേ
അപ്പോൾ വീര്യശാലിയായ കുംഭഹനു താരനെ സമീപിച്ച്, വലിയൊരു വൃക്ഷം കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ ജീവൻ എടുത്തു.
അമൃഷ്യമാണസ്തത്കര്മ പ്രഹസ്തോ രഥമാസ്ഥിതഃ। ചകാര കദനം ഘോരം ധനുഷ്പാണിര്വനൌകസാമ്
അത് സഹിക്കാനാവാതെ പ്രഹസ്തൻ രഥത്തിൽ കയറി, വനംവാസികളെ ഭയങ്കരമായി വധിച്ചു.
ആവര്ത ഇവ സംജജ്ഞേ സേനയോരുഭയോസ്തദാ। ക്ഷുഭിതസ്യാപ്രമേയസ്യ സാഗരസ്യേവ നിഃസ്വനഃ
അപ്പോൾ ഇരുസൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയൊരു ആൾക്കുഴപ്പമുണ്ടായി; അതിന്റെ ശബ്ദം അളവറ്റ കടൽ ഉണർന്നപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
മഹതാ ഹി ശരൌഘേണ രാക്ഷസോ രണദുര്മദഃ। അര്ദയാമാസ സംക്രുദ്ധോ വാനരാന് പരമാഹവേ
വലിയ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ യുദ്ധഭ്രാന്തനായ രാക്ഷസൻ അതിക്രൂരമായി വാനരന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു.
വാനരാണാം ശരീരൈസ്തു രാക്ഷസാനാം ച മേദിനീ। ബഭൂവാതിചിതാ ഘോരൈഃ പര്വതൈരിവ സംവൃതാ
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമി ഭയങ്കരമായ പർവതങ്ങളുപോലെ കൂമ്പാരമായി കിടന്നു.
സാ മഹീ രുധിരൌഘേണ പ്രച്ഛന്നാ സമ്പ്രകാശതേ। സംഛന്നാ മാധവേ മാസി പലാശൈരിവ പുഷ്പിതൈഃ
രക്തം ഒഴുകി മൂടിയ ആ നിലം, വസന്തത്തിൽ പൂത്ത പലയശപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് മൂടിയതുപോലെ തെളിഞ്ഞു.
ഹതവീരൌഘവപ്രാം തു ഭഗ്നായുധമഹാദ്രുമാമ്। ശോണിതൌഘമഹാതോയാം യമസാഗരഗാമിനീമ്
വധിക്കപ്പെട്ട വീരന്മാരുടെ കൂമ്പാരങ്ങളും തകർന്ന ആയുധങ്ങളും വൻവൃക്ഷങ്ങളും, രക്തം ഒഴുകുന്ന വെള്ളം പോലെ, യമന്റെ കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന പോലെ തോന്നിച്ചു.
യകൃത് പ്ലീഹമഹാപങ്കാം വിനികീര്ണാന്ത്രശൈവലാമ്। ഭിന്നകായശിരോമീനാമങ്ഗാവയവശാദ്വലാമ്
കഴിവും മിലയും നിറഞ്ഞ വലിയ ചതളുകളും ചിതറിച്ചുള്ള കയറ്റങ്ങളും, തകർന്ന ശരീരങ്ങളുടെ തലയും അവയവങ്ങളും കരയോരത്തെ പുല്ലുപോലെയും അവിടെ കിടന്നു.
ഗൃധ്രഹംസവരാകീര്ണാം കങ്കസാരസസേവിതാമ്। മേദഃഫേനസമാകീര്ണാമാര്തസ്തനിതനിഃസ്വനാമ്
കഴുകനും ഹംസയും വാറനും നിറഞ്ഞു, കങ്കയും സാരസവും വന്നു, കൊഴുപ്പും അഴുകിയ കഫവും നിറഞ്ഞു, വേദനയോടെ നിലവിളിച്ച ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
താം കാപുരുഷദുസ്താരാം യുദ്ധഭൂമിമയീം നദീമ്। നദീമിവ ഘനാപായേ ഹംസസാരസസേവിതാമ്
കാപുരുഷന്മാർക്ക് കടക്കാൻ കഴിയാത്ത യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ നദി, മേഘങ്ങൾ മാറിയശേഷം ഹംസയും സാരസവും നിറയുന്ന നദിപോലെയായിരുന്നു.
രാക്ഷസാഃ കപിമുഖ്യാസ്തേ തേരുസ്താം ദുസ്തരാം നദീമ്। യഥാ പദ്മരജോധ്വസ്താം നലിനീം ഗജയൂഥപാഃ
പ്രധാന രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും ആ കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള നദി, പടർപ്പിച്ച പദ്മരജസ്സുള്ള കുളത്തിൽ ആനക്കൂട്ടം കടക്കുന്നതുപോലെ കടന്നു.
തതഃ സൃജന്തം ബാണൌഘാന് പ്രഹസ്തം സ്യന്ദനേ സ്ഥിതമ്। ദദര്ശ തരസാ നീലോ വിധമന്തം പ്ലവംഗമാന്
അപ്പോൾ നീലൻ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്നു അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴുക്കി വാനരന്മാരെ ആക്രമിക്കുന്ന പ്രഹസ്തനെ കണ്ടു.
ഉദ്ധൂത ഇവ വായുഃ ഖേ മഹദഭ്രബലം ബലാത്। സമീക്ഷ്യാഭിദ്രുതം യുദ്ധേ പ്രഹസ്തോ വാഹിനീപതിഃ
ആകാശത്ത് വലിയ മേഘക്കൂട്ടം കാറ്റ് പടർപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ നീലൻ ഓടിയെത്തുന്നതു കണ്ടു പ്രഹസ്തൻ, സൈന്യാധിപൻ.
രഥേനാദിത്യവര്ണേന നീലമേവാഭിദുദ്രുവേ। സ ധനുര്ധന്വിനാം ശ്രേഷ്ഠോ വികൃഷ്യ പരമാഹവേ
സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന രഥത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകളുടെ വല്ലഭനായ പ്രഹസ്തൻ, വലിച്ചെടുത്ത വില്ലുമായി, നീലന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
നീലായ വ്യസൃജദ് ബാണാന് പ്രഹസ്തോ വാഹിനീപതിഃ। തേ പ്രാപ്യ വിശിഖാ നീലം വിനിര്ഭിദ്യ സമാഹിതാഃ
സൈന്യാധിപനായ പ്രഹസ്തൻ നീലന്റെ നേരെ അമ്പുകൾ വിട്ടു; ആ അമ്പുകൾ നീലനെ തുളച്ച് കടന്നു.
മഹീം ജഗ്മുര്മഹാവേഗാ രോഷിതാ ഇവ പന്നഗാഃ। നീലഃ ശരൈരഭിഹതോ നിശിതൈര്ജ്വലനോപമൈഃ
വേഗത്തിൽ ഉഗ്രകോപംകൊണ്ടു പാമ്പുകൾ പോലെ അവർ നിലത്തേക്ക് വീണു; നീലൻ തീപോലെ കത്തുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടേറ്റു.
സ തം പരമദുര്ധര്ഷമാപതന്തം മഹാകപിഃ। പ്രഹസ്തം താഡയാമാസ വൃക്ഷമുത്പാട്യ വീര്യവാന്
അതിര് ശക്തിയുള്ള വാനരനായ നീലൻ, പിടിച്ചു പിഴുതെടുത്ത ഒരു വൃക്ഷം കൊണ്ട് അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ പ്രഹസ്തനെ അടിച്ചു.
സ തേനാഭിഹതഃ ക്രുദ്ധോ നര്ദന് രാക്ഷസപുംഗവഃ। വവര്ഷ ശരവര്ഷാണി പ്ലവംഗാനാം ചമൂപതൌ
അങ്ങനെ അടിയേറ്റ പ്രഹസ്തൻ, രാക്ഷസന്മാരിൽ പ്രധാനിയും കോപത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, വാനരസൈന്യത്തിന് മേൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്തു.
തസ്യ ബാണഗണാനേവ രാക്ഷസസ്യ ദുരാത്മനഃ। അപാരയന് വാരയിതും പ്രത്യഗൃഹ്ണാന്നിമീലിതഃ। യഥൈവ ഗോവൃഷോ വര്ഷം ശാരദം ശീഘ്രമാഗതമ്
അവൻ ദുഷ്ടനായ രാക്ഷസന്റെ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടം തടയാൻ കഴിയാതെ, നീലൻ കണ്ണടച്ച് അതെല്ലാം സഹിച്ചു; അതുപോലെ ഒരു കാളപ്പശു വേഗത്തിൽ വരുന്ന ശരത്കാല മഴ സഹിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏവമേവ പ്രഹസ്തസ്യ ശരവര്ഷാന് ദുരാസദാന്। നിമീലിതാക്ഷഃ സഹസാ നീലഃ സേഹേ ദുരാസദാന്
അങ്ങനെ തന്നെ, പ്രഹസ്തന്റെ അതികഠിനമായ അമ്പുകളുടെ മഴ നീലൻ കണ്ണടച്ച് അപ്രത്യക്ഷമായി സഹിച്ചു.
രോഷിതഃ ശരവര്ഷേണ സാലേന മഹതാ മഹാന്। പ്രജഘാന ഹയാന് നീലഃ പ്രഹസ്തസ്യ മഹാബലഃ
അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് കോപംകൊണ്ട നീലൻ, വലിയ ശക്തിയോടെ ഒരു വലിയ ശാലവൃക്ഷം കൊണ്ട് പ്രഹസ്തന്റെ കുതിരകളെ അടിച്ചു.
തതോ രോഷപരീതാത്മാ ധനുസ്തസ്യ ദുരാത്മനഃ। ബഭഞ്ജ തരസാ നീലോ നനാദ ച പുനഃ പുനഃ
അതിനുശേഷം, കോപംകൊണ്ട മനസ്സോടെ നീലൻ അതി വേഗത്തിൽ ദുഷ്ടനായ പ്രഹസ്തന്റെ വില്ല് തകർത്തു, വീണ്ടും വീണ്ടും മുഴങ്ങി.
വിധനുഃ സ കൃതസ്തേന പ്രഹസ്തോ വാഹിനീപതിഃ। പ്രഗൃഹ്യ മുസലം ഘോരം സ്യന്ദനാദവപുപ്ലുവേ
വില്ല് നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രഹസ്തൻ, സൈന്യാധിപൻ, ഭയങ്കരമായ ഒരു മൂങ്ങ പിടിച്ചു രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
താവുഭൌ വാഹിനീമുഖ്യൌ ജാതവൈരൌ തരസ്വിനൌ। സ്ഥിതൌ ക്ഷതജസിക്താങ്ഗൌ പ്രഭിന്നാവിവ കുഞ്ജരൌ
രണ്ടുപേരും സൈന്യങ്ങളുടെ പ്രധാനികളും, ശത്രുതയോടെ, ശക്തിയോടെ, രക്തത്തിൽ മുക്കിയ ശരീരങ്ങളോടെ, കൊമ്പ് ഒടിഞ്ഞ രണ്ട് ആനകളെപ്പോലെ നില്ക്കുന്നു.
ഉല്ലിഖന്തൌ സുതീക്ഷ്ണാഭിര്ദംഷ്ട്രാഭിരിതരേതരമ്। സിംഹശാര്ദൂലസദൃശൌ സിംഹശാര്ദൂലചേഷ്ടിതൌ
മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകൾ കൊണ്ട് ഒരുമനസ്സായി പരസ്പരം കീറിക്കൊണ്ടു, സിംഹത്തെയും കടുവയെയും പോലെ, അവരുടെ ചലനങ്ങളും അതുപോലെയാണ്.