ധനൂംഷി ച വിചിത്രാണി രാക്ഷസാനാം ജയൈഷിണാമ്। പ്രഗൃഹീതാന്യരാജന്ത വാനരാനഭിധാവതാമ്
വിജയം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച രാക്ഷസന്മാർ പിടിച്ചെടുത്ത വിവിധ വില്ലുകൾ, വാനരന്മാരെ നേരെ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ പ്രകാശിച്ചു.
ജഗൃഹുഃ പാദപാംശ്ചാപി പുഷ്പിതാംസ്തു ഗിരീംസ്തഥാ। ശിലാശ്ച വിപുലാ ദീര്ഘാ യോദ്ധുകാമാഃ പ്ലവംഗമാഃ
യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകരായ വാനരന്മാർ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും പർവതങ്ങളും വലിയ നീണ്ട കല്ലുകളും പിടിച്ചു.
തേഷാമന്യോന്യമാസാദ്യ സംഗ്രാമഃ സുമഹാനഭൂത്। ബഹൂനാമശ്മവൃഷ്ടിം ച ശരവര്ഷം ച വര്ഷതാമ്
അവർ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ വലിയൊരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി; പലരും കല്ലുകളും അമ്പുകളും മഴപെയ്യുന്നപോലെ എറിഞ്ഞു.
ബഹവോ രാക്ഷസാ യുദ്ധേ ബഹൂന് വാനരപുങ്ഗവാന്। വാനരാ രാക്ഷസാംശ്ചാപി നിജഘ്നുര്ബഹവോ ബഹൂന്
പല രാക്ഷസന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പല വാനരപ്രമുഖന്മാരെയും കൊല്ലുകയും, പല വാനരന്മാരും അതുപോലെ പല രാക്ഷസന്മാരെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ശൂലൈഃ പ്രമഥിതാഃ കേചിത് കേചിത് തു പരമായുധൈഃ। പരിഘൈരാഹതാഃ കേചിത് കേചിച്ഛിന്നാഃ പരശ്വധൈഃ
ചിലരെ ശൂലങ്ങൾ കൊണ്ട് തകർത്തു, ചിലരെ ശക്തമായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട്; ചിലരെ ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ കൊണ്ട് അടിച്ചു, ചിലരെ പരശുക്കൾ കൊണ്ട് വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
നിരുച്ഛ്വാസാഃ പുനഃ കേചിത് പതിതാ ജഗതീതലേ। വിഭിന്നഹൃദയാഃ കേചിദിഷുസംധാനസാധിതാഃ
ചിലർ ശ്വാസം മുട്ടി ഭൂമിയിൽ വീണു; ചിലരുടെ ഹൃദയം അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു പിളർന്നിരുന്നു.
കേചിദ് ദ്വിധാ കൃതാഃ ഖഡ്ഗൈഃ സ്ഫുരന്തഃ പതിതാ ഭുവി। വാനരാ രാക്ഷസൈഃ ശൂരൈഃ പാര്ശ്വതശ്ച വിദാരിതാഃ
ചിലർ ഖഡ്ഗം കൊണ്ട് രണ്ടായി വെട്ടപ്പെട്ടു, വേദനയോടെ നിലത്ത് വീണു; ധൈര്യശാലിയായ രാക്ഷസന്മാർ വാനരന്മാരെ വശങ്ങളിലൂടെ കീറിക്കളഞ്ഞു.
വാനരൈശ്ചാപി സംക്രുദ്ധൈ രാക്ഷസൌഘാഃ സമന്തതഃ। പാദപൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈശ്ച സമ്പിഷ്ടാ വസുധാതലേ
കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞ വാനരന്മാരും ചുറ്റുംവെച്ച് രാക്ഷസസേനയെ വൃക്ഷങ്ങളാലും പർവതശിഖരങ്ങളാലും ഭൂമിയിൽ അടിച്ചു തകർത്തു.
വജ്രസ്പര്ശതലൈര്ഹസ്തൈര്മുഷ്ടിഭിശ്ച ഹതാ ഭൃശമ്। വമന് ശോണിതമാസ്യേഭ്യോ വിശീര്ണദശനേക്ഷണാഃ
വജ്രത്തിന്റെ സ്പർശംപോലുള്ള കൈകളാൽ മുഷ്ടികൊണ്ട് അടിയേറ്റവർ വായിൽനിന്ന് രക്തം ഊറ്റി, പത്ത് കണ്ണുകളും തകർന്നു വീണു.
ആര്തസ്വനം ച സ്വനതാം സിംഹനാദം ച നര്ദതാമ്। ബഭൂവ തുമുലഃ ശബ്ദോ ഹരീണാം രക്ഷസാമപി
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും വേദനാരവവും സിംഹഘോഷവും ചേർന്ന് വലിയൊരു ശബ്ദം ഉയർന്നു.
വാനരാ രാക്ഷസാഃ ക്രുദ്ധാ വീരമാര്ഗമനുവ്രതാഃ। വിവൃത്തവദനാഃ ക്രൂരാശ്ചക്രുഃ കര്മാണ്യഭീതവത്
കോപം നിറഞ്ഞ വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും വീരതയുടെ വഴിയിൽ അർപ്പിതരായി, ഭയമില്ലാതെ മുഖം തിരിച്ചു ക്രൂരമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു.
നരാന്തകഃ കുമ്ഭഹനുര്മഹാനാദഃ സമുന്നതഃ। ഏതേ പ്രഹസ്തസചിവാഃ സര്വേ ജഘ്നുര്വനൌകസഃ
നരാന്തകൻ, കുംഭഹനു, മഹാനാദൻ, ഉയർന്നവൻ ഇവർ എല്ലാവരും പ്രഹസ്തന്റെ ഉപദേഷ്ടാക്കളായി കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവരെ സംഹരിച്ചു.
തേഷാം നിപതതാം ശീഘ്രം നിഘ്നതാം ചാപി വാനരാന്। ദ്വിവിദോ ഗിരിശൃങ്ഗേണ ജഘാനൈകം നരാന്തകമ്
അവരെ വാനരന്മാരെ വധിച്ച് വീഴുമ്പോൾ ദ്വിവിദൻ ഒരു പർവതശൃംഗം കൊണ്ടു നരാന്തകനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
ദുര്മുഖഃ പുനരുത്ഥായ കപിഃ സവിപുലദ്രുമമ്। രാക്ഷസം ക്ഷിപ്രഹസ്തം തു സമുന്നതമപോഥയത്
പിന്നീട് ദുർമുഖൻ, വലിയൊരു വൃക്ഷം എടുത്ത്, ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന കൃത്യഹസ്തനായ രാക്ഷസനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
ജാമ്ബവാംസ്തു സുസംക്രുദ്ധഃ പ്രഗൃഹ്യ മഹതീം ശിലാമ്। പാതയാമാസ തേജസ്വീ മഹാനാദസ്യ വക്ഷസി
ജാംബവാൻ അതീവ കോപത്തോടെ വലിയൊരു കല്ല് പിടിച്ചു, അതിനെ മഹാനാദന്റെ വക്ഷസ്സിൽ എറിഞ്ഞു.
അഥ കുമ്ഭഹനുസ്തത്ര താരേണാസാദ്യ വീര്യവാന്। വൃക്ഷേണ മഹതാ സദ്യഃ പ്രാണാന് സംത്യാജയദ് രണേ
അപ്പോൾ വീര്യശാലിയായ കുംഭഹനു താരനെ സമീപിച്ച്, വലിയൊരു വൃക്ഷം കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ ജീവൻ എടുത്തു.
അമൃഷ്യമാണസ്തത്കര്മ പ്രഹസ്തോ രഥമാസ്ഥിതഃ। ചകാര കദനം ഘോരം ധനുഷ്പാണിര്വനൌകസാമ്
അത് സഹിക്കാനാവാതെ പ്രഹസ്തൻ രഥത്തിൽ കയറി, വനംവാസികളെ ഭയങ്കരമായി വധിച്ചു.
ആവര്ത ഇവ സംജജ്ഞേ സേനയോരുഭയോസ്തദാ। ക്ഷുഭിതസ്യാപ്രമേയസ്യ സാഗരസ്യേവ നിഃസ്വനഃ
അപ്പോൾ ഇരുസൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയൊരു ആൾക്കുഴപ്പമുണ്ടായി; അതിന്റെ ശബ്ദം അളവറ്റ കടൽ ഉണർന്നപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
മഹതാ ഹി ശരൌഘേണ രാക്ഷസോ രണദുര്മദഃ। അര്ദയാമാസ സംക്രുദ്ധോ വാനരാന് പരമാഹവേ
വലിയ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ യുദ്ധഭ്രാന്തനായ രാക്ഷസൻ അതിക്രൂരമായി വാനരന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു.
വാനരാണാം ശരീരൈസ്തു രാക്ഷസാനാം ച മേദിനീ। ബഭൂവാതിചിതാ ഘോരൈഃ പര്വതൈരിവ സംവൃതാ
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമി ഭയങ്കരമായ പർവതങ്ങളുപോലെ കൂമ്പാരമായി കിടന്നു.
സാ മഹീ രുധിരൌഘേണ പ്രച്ഛന്നാ സമ്പ്രകാശതേ। സംഛന്നാ മാധവേ മാസി പലാശൈരിവ പുഷ്പിതൈഃ
രക്തം ഒഴുകി മൂടിയ ആ നിലം, വസന്തത്തിൽ പൂത്ത പലയശപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് മൂടിയതുപോലെ തെളിഞ്ഞു.
ഹതവീരൌഘവപ്രാം തു ഭഗ്നായുധമഹാദ്രുമാമ്। ശോണിതൌഘമഹാതോയാം യമസാഗരഗാമിനീമ്
വധിക്കപ്പെട്ട വീരന്മാരുടെ കൂമ്പാരങ്ങളും തകർന്ന ആയുധങ്ങളും വൻവൃക്ഷങ്ങളും, രക്തം ഒഴുകുന്ന വെള്ളം പോലെ, യമന്റെ കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന പോലെ തോന്നിച്ചു.
യകൃത് പ്ലീഹമഹാപങ്കാം വിനികീര്ണാന്ത്രശൈവലാമ്। ഭിന്നകായശിരോമീനാമങ്ഗാവയവശാദ്വലാമ്
കഴിവും മിലയും നിറഞ്ഞ വലിയ ചതളുകളും ചിതറിച്ചുള്ള കയറ്റങ്ങളും, തകർന്ന ശരീരങ്ങളുടെ തലയും അവയവങ്ങളും കരയോരത്തെ പുല്ലുപോലെയും അവിടെ കിടന്നു.
ഗൃധ്രഹംസവരാകീര്ണാം കങ്കസാരസസേവിതാമ്। മേദഃഫേനസമാകീര്ണാമാര്തസ്തനിതനിഃസ്വനാമ്
കഴുകനും ഹംസയും വാറനും നിറഞ്ഞു, കങ്കയും സാരസവും വന്നു, കൊഴുപ്പും അഴുകിയ കഫവും നിറഞ്ഞു, വേദനയോടെ നിലവിളിച്ച ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
താം കാപുരുഷദുസ്താരാം യുദ്ധഭൂമിമയീം നദീമ്। നദീമിവ ഘനാപായേ ഹംസസാരസസേവിതാമ്
കാപുരുഷന്മാർക്ക് കടക്കാൻ കഴിയാത്ത യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ നദി, മേഘങ്ങൾ മാറിയശേഷം ഹംസയും സാരസവും നിറയുന്ന നദിപോലെയായിരുന്നു.
രാക്ഷസാഃ കപിമുഖ്യാസ്തേ തേരുസ്താം ദുസ്തരാം നദീമ്। യഥാ പദ്മരജോധ്വസ്താം നലിനീം ഗജയൂഥപാഃ
പ്രധാന രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും ആ കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള നദി, പടർപ്പിച്ച പദ്മരജസ്സുള്ള കുളത്തിൽ ആനക്കൂട്ടം കടക്കുന്നതുപോലെ കടന്നു.
തതഃ സൃജന്തം ബാണൌഘാന് പ്രഹസ്തം സ്യന്ദനേ സ്ഥിതമ്। ദദര്ശ തരസാ നീലോ വിധമന്തം പ്ലവംഗമാന്
അപ്പോൾ നീലൻ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്നു അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴുക്കി വാനരന്മാരെ ആക്രമിക്കുന്ന പ്രഹസ്തനെ കണ്ടു.
ഉദ്ധൂത ഇവ വായുഃ ഖേ മഹദഭ്രബലം ബലാത്। സമീക്ഷ്യാഭിദ്രുതം യുദ്ധേ പ്രഹസ്തോ വാഹിനീപതിഃ
ആകാശത്ത് വലിയ മേഘക്കൂട്ടം കാറ്റ് പടർപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ നീലൻ ഓടിയെത്തുന്നതു കണ്ടു പ്രഹസ്തൻ, സൈന്യാധിപൻ.
രഥേനാദിത്യവര്ണേന നീലമേവാഭിദുദ്രുവേ। സ ധനുര്ധന്വിനാം ശ്രേഷ്ഠോ വികൃഷ്യ പരമാഹവേ
സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന രഥത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകളുടെ വല്ലഭനായ പ്രഹസ്തൻ, വലിച്ചെടുത്ത വില്ലുമായി, നീലന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
നീലായ വ്യസൃജദ് ബാണാന് പ്രഹസ്തോ വാഹിനീപതിഃ। തേ പ്രാപ്യ വിശിഖാ നീലം വിനിര്ഭിദ്യ സമാഹിതാഃ
സൈന്യാധിപനായ പ്രഹസ്തൻ നീലന്റെ നേരെ അമ്പുകൾ വിട്ടു; ആ അമ്പുകൾ നീലനെ തുളച്ച് കടന്നു.