രാമരാവണയോരര്ഥേ സമഭിത്യക്തദേഹിനഃ। സര്വേ ഹ്യതിബലാഃ ശൂരാഃ സര്വേ പര്വതസംനിഭാഃ
രാമനും രാവണനും വേണ്ടി, എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ശരീരത്തെ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചവരായി, അതീവശക്തരും ധൈര്യശാലികളും പർവ്വതങ്ങളുപോലെയും ആയിരുന്നു.
ഹരയോ രാക്ഷസാശ്ചൈവ പരസ്പരജിഘാംസയാ। തേഷാം വിനര്ദതാം ശബ്ദഃ സംയുഗേഽതിതരസ്വിനാമ്
വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും പരസ്പരം നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവരുടെ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം അതിവേഗവും ഉഗ്രവുമായിരുന്നു.
ശുശ്രുവേ സുമഹാന് കോപാദന്യോന്യമഭിഗര്ജതാമ്। രജശ്ചാരുണവര്ണാഭം സുഭീമമഭവദ് ഭൃശമ്
അവർ കോപത്തോടെ പരസ്പരം മുഴങ്ങുമ്പോൾ വലിയൊരു ഗർജ്ജനശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു; ചുവപ്പുനിറമുള്ള പൊടി അതീവ ഭയാനകമായി മാറി.
ഉദ്ധൃതം ഹരിരക്ഷോഭിഃ സംരുരോധ ദിശോ ദശ। അന്യോന്യം രജസാ തേന കൌശേയോദ്ധതപാണ്ഡുനാ
വാനരരും രാക്ഷസരും ഉയർത്തിയ പൊടി പത്ത് ദിശകളും മൂടി; ആ നൂലുപോലെയുള്ള വെളുത്ത പൊടിയിൽ അവർ ഒരുമുതലൊരാളെ കാണാനാവാതെ പോയി.
സംവൃതാനി ച ഭൂതാനി ദദൃശുര്ന രണാജിരേ। ന ധ്വജോ ന പതാകാ വാ ചര്മ വാ തുരഗോഽപി വാ
യുദ്ധഭൂമിയിലെ ജീവികൾ ഒന്നും കാണാനായില്ല; പതാകയോ കൊടിയോ കവചമോ കുതിരയോ ഒന്നും ദൃശ്യമായില്ല.
ആയുധം സ്യന്ദനോ വാപി ദദൃശേ തേന രേണുനാ। ശബ്ദശ്ച സുമഹാംസ്തേഷാം നര്ദതാമഭിധാവതാമ്
ആ പൊടിയിൽ ആയുധങ്ങളോ രഥങ്ങളോ ഒന്നും കാണാനായില്ല; അവരുടെയൊക്കെ മുഴങ്ങിയും ഓടിയും വരുന്ന വലിയ ശബ്ദം മാത്രമേ കേൾക്കാനായുള്ളു.
ശ്രൂയതേ തുമുലോ യുദ്ധേ ന രൂപാണി ചകാശിരേ। ഹരീനേവ സുസംരുഷ്ടാ ഹരയോ ജഘ്നുരാഹവേ
ആ വലിയ കലഹത്തിൽ ശബ്ദം മാത്രം കേൾക്കപ്പെട്ടു, രൂപങ്ങൾ ഒന്നും ദൃശ്യമായില്ല; വാനരന്മാർ അതിക്രൂരമായി യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ വീഴ്ത്തി.
രാക്ഷസാ രാക്ഷസാംശ്ചാപി നിജഘ്നുസ്തിമിരേ തദാ। തേ പരാംശ്ച വിനിഘ്നന്തഃ സ്വാംശ്ച വാനരരാക്ഷസാഃ
അപ്പോൾ ആ ഇരുണ്ടതിൽ രാക്ഷസന്മാർ രാക്ഷസന്മാരെ തന്നെ സംഹരിച്ചു; ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുമ്പോൾ വാനരരും രാക്ഷസരും തങ്ങളുടേതരെയും വീഴ്ത്തി.
രുധിരാര്ദ്രാം തദാ ചക്രുര്മഹീം പങ്കാനുലേപനാമ്। തതസ്തു രുധിരൌഘേണ സിക്തം ഹ്യപഗതം രജഃ
അപ്പോൾ അവർ ഭൂമിയെ രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന മണ്ണുപോലെ ആക്കി; രക്തം ഒഴുകിയപ്പോൾ പൊടി ഒഴിഞ്ഞു പോയി.
ശരീരശവസംകീര്ണാ ബഭൂവ ച വസുംധരാ। ദ്രുമശക്തിഗദാപ്രാസൈഃ ശിലാപരിഘതോമരൈഃ
ഭൂമി ശരീരങ്ങളും ശവങ്ങളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു; വൃക്ഷങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, ഗദകൾ, കിരാതങ്ങൾ, പാറകൾ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ, ഇട്ടികൾ എന്നിവയും ചിതറിക്കിടന്നു.
രാക്ഷസാ ഹരയസ്തൂര്ണം ജഘ്നുരന്യോന്യമോജസാ। ബാഹുഭിഃ പരിഘാകാരൈര്യുധ്യന്തഃ പര്വതോപമാന്
രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും വേഗത്തിൽ പരസ്പരം ശക്തിയോടെ ആക്രമിച്ചു; ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയുള്ള കൈകളാൽ, പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ അവർ യുദ്ധം നടത്തി.
ഹരയോ ഭീമകര്മാണോ രാക്ഷസാഞ്ജഘ്നുരാഹവേ। രാക്ഷസാസ്ത്വഭിസംക്രുദ്ധാഃ പ്രാസതോമരപാണയഃ
ഭീകരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ള വാനരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു; രാക്ഷസന്മാർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ കുന്തവും ഇട്ടിയും കൈവശം വച്ചു.
കപീന് നിജഘ്നിരേ തത്ര ശസ്ത്രൈഃ പരമദാരുണൈഃ। അകമ്പനഃ സുസംക്രുദ്ധോ രാക്ഷസാനാം ചമൂപതിഃ
അവിടെ അവർ അത്യന്തം ഭയാനകമായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് വാനരന്മാരെ സംഹരിച്ചു; രാക്ഷസസൈന്യത്തിൻ്റെ നായകൻ അകമ്പനൻ അതിവിശേഷമായ കോപത്തോടെ,
സംഹര്ഷയതി താന് സര്വാന് രാക്ഷസാന് ഭീമവിക്രമാന്। ഹരയസ്ത്വപി രക്ഷാംസി മഹാദ്രുമമഹാശ്മഭിഃ
ഭയങ്കരവീര്യശാലികളായ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വാനരന്മാർ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും വലിയ പാറകളും കൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
വിദാരയന്ത്യഭിക്രമ്യ ശസ്ത്രാണ്യാച്ഛിദ്യ വീര്യതഃ। ഏതസ്മിന്നന്തരേ വീരാ ഹരയഃ കുമുദോ നലഃ
അവിടെ ധൈര്യത്തോടെ മുന്നോട്ട് പായിച്ച കുരങ്ങന്മാർ, രാക്ഷസന്മാരുടെ ആയുധങ്ങൾ തകർത്തു, അവരെ കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു.
മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദഃ ക്രുദ്ധാശ്ചക്രുര്വേഗമനുത്തമമ്। തേ തു വൃക്ഷൈര്മഹാവീരാ രാക്ഷസാനാം ചമൂമുഖേ
അതേസമയം, വീരനായ കുമുദൻ, നളൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ എന്നിവരും ക്രോധത്തോടെ അതിവേഗം മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
കദനം സുമഹച്ചക്രുര്ലീലയാ ഹരിപുംഗവാഃ। മമന്ഥൂ രാക്ഷസാന് സര്വേ നാനാപ്രഹരണൈര്ഭൃശമ്
ആ കുരങ്ങന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, വൃക്ഷങ്ങൾ ആയുധമാക്കി കളിയോടെ രാക്ഷസസൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ വലിയ സംഹാരം നടത്തി; അവർ എല്ലാവരും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെ ഭയങ്കരമായി തകർത്തു.
thumb|ഷട്പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഷട്പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതാറാം സര്ഗം ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു. ഇനി അമ്പത്താറാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തദ് ദൃഷ്ട്വാ സുമഹത് കര്മ കൃതം വാനരസത്തമൈഃ। ക്രോധമാഹാരയാമാസ യുധി തീവ്രമകമ്പനഃ
കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ചെയ്ത അതിവലിയ വിജയം കണ്ട അകമ്പനൻ യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ക്രോധമൂിര്ച്ഛത തരൂപസ്തു ധുന്വന് പരമകാര്മുകമ്। ദൃഷ്ട്വാ തു കര്മ ശത്രൂണാം സാരഥിം വാക്യമബ്രവീത്
അകമ്പനൻ, അതികോപംകൊണ്ടു തന്റെ വലിയ വില്ല് വീശിക്കൊണ്ടു, ശത്രുക്കളുടെ പ്രവർത്തികൾ കണ്ടപ്പോൾ തന്റെ രഥസാരഥിയോട് പറഞ്ഞു.
തത്രൈവ താവത് ത്വരിതോ രഥം പ്രാപയ സാരഥേ। ഏതേ ച ബലിനോ ഘ്നന്തി സുബഹൂന് രാക്ഷസാന് രണേ
ഇവിടെ തന്നെ ഉടൻ രഥം വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക, സാരഥി; ഈ ശക്തിമാന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ കൊല്ലുന്നു.
ഏതേ ച ബലവന്തോ വാ ഭീമകോപാശ്ച വാനരാഃ। ദ്രുമശൈലപ്രഹരണാസ്തിഷ്ഠന്തി പ്രമുഖേ മമ
ഈ ശക്തിയുള്ള, ഭയങ്കരമായി കോപിച്ച കുരങ്ങന്മാർ വൃക്ഷങ്ങളും പർവതങ്ങളും ആയുധമാക്കി എന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.
ഏതാന് നിഹന്തുമിച്ഛാമി സമരശ്ലാഘിനോ ഹ്യഹമ്। ഏതൈഃ പ്രമഥിതം സര്വം രക്ഷസാം ദൃശ്യതേ ബലമ്
യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യം കാട്ടുന്ന ഇവരെ ഞാൻ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; രാക്ഷസന്മാരുടെ മുഴുവൻ ശക്തിയും ഇവർ തകർത്തതായി കാണുന്നു.
തതഃ പ്രചലിതാശ്വേന രഥേന രഥിനാം വരഃ। ഹരീനഭ്യപതദ് ദൂരാച്ഛരജാലൈരകമ്പനഃ
അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന കുതിരകളാൽ ഇഴഞ്ഞു വരുന്ന രഥത്തിൽ ഇരുന്ന അകമ്പനൻ, ദൂരത്ത് നിന്ന് കുരങ്ങന്മാരെ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ ആക്രമിച്ചു.
ന സ്ഥാതും വാനരാഃ ശേകുഃ കിം പുനര്യോദ്ധുമാഹവേ। അകമ്പനശരൈര്ഭഗ്നാഃ സര്വ ഏവാഭിദുദ്രുവുഃ
അകമ്പനന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർന്ന്, കുരങ്ങന്മാർക്ക് നിലകൊള്ളാനോ യുദ്ധം ചെയ്യാനോ കഴിഞ്ഞില്ല; എല്ലാവരും ഭയന്ന് പലദിശകളിലേക്കും ഓടി.
താന് മൃത്യുവശമാപന്നാനകമ്പനശരാനുഗാന്। സമീക്ഷ്യ ഹനുമാന് ജ്ഞാതീനുപതസ്ഥേ മഹാബലഃ
അകമ്പനന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മരണത്തിന്റെ വശത്തായ സ്വന്തം കൂട്ടുകാരെ കണ്ട ഹനുമാൻ, അതിവലിയ ശക്തിയോടെ അവരോടു ചേർന്നു.
തം മഹാപ്ലവഗം ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ തേ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ। സമേത്യ സമരേ വീരാഃ സംഹൃഷ്ടാഃ പര്യവാരയന്
ആ മഹാവീരനായ കുരങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവിടത്തെ എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ കുരങ്ങന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവനെ ചുറ്റി കൂടി.
വ്യവസ്ഥിതം ഹനൂമന്തം തേ ദൃഷ്ട്വാ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ। ബഭൂവുര്ബലവന്തോ ഹി ബലവന്തമുപാശ്രിതാഃ
ഹനുമാൻ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്ന 모습을 കണ്ടപ്പോൾ, ആ കുരങ്ങന്മാരും ശക്തിയുള്ളവരായി, കാരണം അവർ ശക്തനോടൊപ്പം ചേർന്നിരുന്നു.
അകമ്പനസ്തു ശൈലാഭം ഹനൂമന്തമവസ്ഥിതമ്। മഹേന്ദ്ര ഇവ ധാരാഭിഃ ശരൈരഭിവവര്ഷ ഹ
അകമ്പനൻ, പർവതംപോലെ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്ന ഹനുമാനെ കണ്ടു, മഹേന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ അവന്റെ മേൽ പെയ്തു.
അചിന്തയിത്വാ ബാണൌഘാന് ശരീരേ പാതിതാന് കപിഃ। അകമ്പനവധാര്ഥായ മനോ ദധ്രേ മഹാബലഃ
ശരീരം മുഴുവൻ വീണുവീഴുന്ന അമ്പുകളുടെ ഒഴുക്കിനെ അവഗണിച്ച്, ആ മഹാശക്തനായ കുരങ്ങൻ അകമ്പനനെ സംഹരിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.