തതോ നാനാപ്രഹരണാ ഭീമാക്ഷാ ഭീമദര്ശനാഃ। നിഷ്പേതൂ രാക്ഷസാ മുഖ്യാ ബലാധ്യക്ഷപ്രചോദിതാഃ
പലതരത്തിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ച, ഭയങ്കരമായ കണ്ണുകളും ഭയാനകമായ രൂപവും ഉള്ള പ്രധാന രാക്ഷസന്മാർ സൈന്യാധിപന്മാർ പ്രേരിപ്പിച്ച് അന്നേരം പുറപ്പെട്ടു.
രഥമാസ്ഥായ വിപുലം തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണമ്। മേഘാഭോ മേഘവര്ണശ്ച മേഘസ്വനമഹാസ്വനഃ
തിളങ്ങുന്ന പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച, വലിയ, മേഘംപോലെയുള്ള, മേഘംപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ള രഥത്തിൽ കയറി,
രാക്ഷസൈഃ സംവൃതോ ഘോരൈസ്തദാ നിര്യാത്യകമ്പനഃ। നഹി കമ്പയിതും ശക്യഃ സുരൈരപി മഹാമൃധേ
ഭയങ്കരരായ രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അകമ്പനൻ അന്നേരം പുറപ്പെട്ടു; മഹായുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്കു പോലും അവനെ അലയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അകമ്പനസ്തതസ്തേഷാമാദിത്യ ഇവ തേജസാ। തസ്യ നിര്ധാവമാനസ്യ സംരബ്ധസ്യ യുയുത്സയാ
അവരുടെ ഇടയിൽ അകമ്പനൻ സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങി; യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സാഹത്തോടെ ഉഗ്രതയോടെ അവൻ മുന്നേറുമ്പോൾ,
അകസ്മാദ് ദൈന്യമാഗച്ഛദ്ധയാനാം രഥവാഹിനാമ്। വ്യസ്ഫുരന്നയനം ചാസ്യ സവ്യം യുദ്ധാഭിനന്ദിനഃ
അപ്രത്യക്ഷമായി, രഥസേനയുടെ കുതിരകൾക്ക് നിരാശയുണ്ടായി; യുദ്ധം ആസ്വദിക്കുന്ന അവന്റെ ഇടതുകണ്ണ് തള്ളിത്തുടങ്ങി.
വിവര്ണോ മുഖവര്ണശ്ച ഗദ്ഗദശ്ചാഭവത് സ്വനഃ। അഭവത് സുദിനേ കാലേ ദുര്ദിനം രൂക്ഷമാരുതമ്
അവന്റെ മുഖം നിറംകേടായി, ശബ്ദം തളർന്നു; നല്ല കാലാവസ്ഥയിലായിരുന്നു, എന്നാൽ ദുർദിനംപോലെയുള്ള കാറ്റ് വീശി.
ഊചുഃ ഖഗമൃഗാഃ സര്വേ വാചഃ ക്രൂരാ ഭയാവഹാഃ। സ സിംഹോപചിതസ്കന്ധഃ ശാര്ദൂലസമവിക്രമഃ
ആകാശത്തെയും കാട്ടിലെയും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും ഭയാനകവും ക്രൂരവുമായ ശബ്ദങ്ങൾ മുഴക്കി; അവന്റെ തോളുകൾ സിംഹത്തിൻ്റെതുപോലെ ബലമായിരുന്നു, വീര്യം കടുവയുടേതുപോലും.
താനുത്പാതാനചിന്ത്യൈവ നിര്ജഗാമ രണാജിരമ്। തഥാ നിര്ഗച്ഛതസ്തസ്യ രക്ഷസഃ സഹ രാക്ഷസൈഃ
അവ ശകുനങ്ങളും അശുഭസൂചനകളും അവഗണിച്ച്, ആ രാക്ഷസൻ തന്റെ കൂട്ടരോടൊപ്പം യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ബഭൂവ സുമഹാന് നാദഃ ക്ഷോഭയന്നിവ സാഗരമ്। തേന ശബ്ദേന വിത്രസ്താ വാനരാണാം മഹാചമൂഃ
അപ്പോൾ വലിയൊരു ശബ്ദം ഉയർന്നു, സമുദ്രം പോലും ഉണർത്തുന്നതുപോലെ; ആ ശബ്ദം കേട്ട് വാനരസൈന്യം ഭയത്താൽ വിറച്ചു.
ദ്രുമശൈലപ്രഹാരാണാം യോദ്ധും സമുപതിഷ്ഠതാമ്। തേഷാം യുദ്ധം മഹാരൌദ്രം സംജജ്ഞേ കപിരക്ഷസാമ്
വൃക്ഷങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും ആയുധമാക്കി യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിൽ അതിക്രൂരമായൊരു പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
രാമരാവണയോരര്ഥേ സമഭിത്യക്തദേഹിനഃ। സര്വേ ഹ്യതിബലാഃ ശൂരാഃ സര്വേ പര്വതസംനിഭാഃ
രാമനും രാവണനും വേണ്ടി, എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ശരീരത്തെ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചവരായി, അതീവശക്തരും ധൈര്യശാലികളും പർവ്വതങ്ങളുപോലെയും ആയിരുന്നു.
ഹരയോ രാക്ഷസാശ്ചൈവ പരസ്പരജിഘാംസയാ। തേഷാം വിനര്ദതാം ശബ്ദഃ സംയുഗേഽതിതരസ്വിനാമ്
വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും പരസ്പരം നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവരുടെ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം അതിവേഗവും ഉഗ്രവുമായിരുന്നു.
ശുശ്രുവേ സുമഹാന് കോപാദന്യോന്യമഭിഗര്ജതാമ്। രജശ്ചാരുണവര്ണാഭം സുഭീമമഭവദ് ഭൃശമ്
അവർ കോപത്തോടെ പരസ്പരം മുഴങ്ങുമ്പോൾ വലിയൊരു ഗർജ്ജനശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു; ചുവപ്പുനിറമുള്ള പൊടി അതീവ ഭയാനകമായി മാറി.
ഉദ്ധൃതം ഹരിരക്ഷോഭിഃ സംരുരോധ ദിശോ ദശ। അന്യോന്യം രജസാ തേന കൌശേയോദ്ധതപാണ്ഡുനാ
വാനരരും രാക്ഷസരും ഉയർത്തിയ പൊടി പത്ത് ദിശകളും മൂടി; ആ നൂലുപോലെയുള്ള വെളുത്ത പൊടിയിൽ അവർ ഒരുമുതലൊരാളെ കാണാനാവാതെ പോയി.
സംവൃതാനി ച ഭൂതാനി ദദൃശുര്ന രണാജിരേ। ന ധ്വജോ ന പതാകാ വാ ചര്മ വാ തുരഗോഽപി വാ
യുദ്ധഭൂമിയിലെ ജീവികൾ ഒന്നും കാണാനായില്ല; പതാകയോ കൊടിയോ കവചമോ കുതിരയോ ഒന്നും ദൃശ്യമായില്ല.
ആയുധം സ്യന്ദനോ വാപി ദദൃശേ തേന രേണുനാ। ശബ്ദശ്ച സുമഹാംസ്തേഷാം നര്ദതാമഭിധാവതാമ്
ആ പൊടിയിൽ ആയുധങ്ങളോ രഥങ്ങളോ ഒന്നും കാണാനായില്ല; അവരുടെയൊക്കെ മുഴങ്ങിയും ഓടിയും വരുന്ന വലിയ ശബ്ദം മാത്രമേ കേൾക്കാനായുള്ളു.
ശ്രൂയതേ തുമുലോ യുദ്ധേ ന രൂപാണി ചകാശിരേ। ഹരീനേവ സുസംരുഷ്ടാ ഹരയോ ജഘ്നുരാഹവേ
ആ വലിയ കലഹത്തിൽ ശബ്ദം മാത്രം കേൾക്കപ്പെട്ടു, രൂപങ്ങൾ ഒന്നും ദൃശ്യമായില്ല; വാനരന്മാർ അതിക്രൂരമായി യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ വീഴ്ത്തി.
രാക്ഷസാ രാക്ഷസാംശ്ചാപി നിജഘ്നുസ്തിമിരേ തദാ। തേ പരാംശ്ച വിനിഘ്നന്തഃ സ്വാംശ്ച വാനരരാക്ഷസാഃ
അപ്പോൾ ആ ഇരുണ്ടതിൽ രാക്ഷസന്മാർ രാക്ഷസന്മാരെ തന്നെ സംഹരിച്ചു; ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുമ്പോൾ വാനരരും രാക്ഷസരും തങ്ങളുടേതരെയും വീഴ്ത്തി.
രുധിരാര്ദ്രാം തദാ ചക്രുര്മഹീം പങ്കാനുലേപനാമ്। തതസ്തു രുധിരൌഘേണ സിക്തം ഹ്യപഗതം രജഃ
അപ്പോൾ അവർ ഭൂമിയെ രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന മണ്ണുപോലെ ആക്കി; രക്തം ഒഴുകിയപ്പോൾ പൊടി ഒഴിഞ്ഞു പോയി.
ശരീരശവസംകീര്ണാ ബഭൂവ ച വസുംധരാ। ദ്രുമശക്തിഗദാപ്രാസൈഃ ശിലാപരിഘതോമരൈഃ
ഭൂമി ശരീരങ്ങളും ശവങ്ങളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു; വൃക്ഷങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, ഗദകൾ, കിരാതങ്ങൾ, പാറകൾ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ, ഇട്ടികൾ എന്നിവയും ചിതറിക്കിടന്നു.
രാക്ഷസാ ഹരയസ്തൂര്ണം ജഘ്നുരന്യോന്യമോജസാ। ബാഹുഭിഃ പരിഘാകാരൈര്യുധ്യന്തഃ പര്വതോപമാന്
രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും വേഗത്തിൽ പരസ്പരം ശക്തിയോടെ ആക്രമിച്ചു; ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയുള്ള കൈകളാൽ, പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ അവർ യുദ്ധം നടത്തി.
ഹരയോ ഭീമകര്മാണോ രാക്ഷസാഞ്ജഘ്നുരാഹവേ। രാക്ഷസാസ്ത്വഭിസംക്രുദ്ധാഃ പ്രാസതോമരപാണയഃ
ഭീകരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ള വാനരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു; രാക്ഷസന്മാർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ കുന്തവും ഇട്ടിയും കൈവശം വച്ചു.
കപീന് നിജഘ്നിരേ തത്ര ശസ്ത്രൈഃ പരമദാരുണൈഃ। അകമ്പനഃ സുസംക്രുദ്ധോ രാക്ഷസാനാം ചമൂപതിഃ
അവിടെ അവർ അത്യന്തം ഭയാനകമായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് വാനരന്മാരെ സംഹരിച്ചു; രാക്ഷസസൈന്യത്തിൻ്റെ നായകൻ അകമ്പനൻ അതിവിശേഷമായ കോപത്തോടെ,
സംഹര്ഷയതി താന് സര്വാന് രാക്ഷസാന് ഭീമവിക്രമാന്। ഹരയസ്ത്വപി രക്ഷാംസി മഹാദ്രുമമഹാശ്മഭിഃ
ഭയങ്കരവീര്യശാലികളായ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വാനരന്മാർ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും വലിയ പാറകളും കൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
വിദാരയന്ത്യഭിക്രമ്യ ശസ്ത്രാണ്യാച്ഛിദ്യ വീര്യതഃ। ഏതസ്മിന്നന്തരേ വീരാ ഹരയഃ കുമുദോ നലഃ
അവിടെ ധൈര്യത്തോടെ മുന്നോട്ട് പായിച്ച കുരങ്ങന്മാർ, രാക്ഷസന്മാരുടെ ആയുധങ്ങൾ തകർത്തു, അവരെ കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു.
മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദഃ ക്രുദ്ധാശ്ചക്രുര്വേഗമനുത്തമമ്। തേ തു വൃക്ഷൈര്മഹാവീരാ രാക്ഷസാനാം ചമൂമുഖേ
അതേസമയം, വീരനായ കുമുദൻ, നളൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ എന്നിവരും ക്രോധത്തോടെ അതിവേഗം മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
കദനം സുമഹച്ചക്രുര്ലീലയാ ഹരിപുംഗവാഃ। മമന്ഥൂ രാക്ഷസാന് സര്വേ നാനാപ്രഹരണൈര്ഭൃശമ്
ആ കുരങ്ങന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, വൃക്ഷങ്ങൾ ആയുധമാക്കി കളിയോടെ രാക്ഷസസൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ വലിയ സംഹാരം നടത്തി; അവർ എല്ലാവരും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെ ഭയങ്കരമായി തകർത്തു.
thumb|ഷട്പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഷട്പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതാറാം സര്ഗം ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു. ഇനി അമ്പത്താറാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തദ് ദൃഷ്ട്വാ സുമഹത് കര്മ കൃതം വാനരസത്തമൈഃ। ക്രോധമാഹാരയാമാസ യുധി തീവ്രമകമ്പനഃ
കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ചെയ്ത അതിവലിയ വിജയം കണ്ട അകമ്പനൻ യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ക്രോധമൂിര്ച്ഛത തരൂപസ്തു ധുന്വന് പരമകാര്മുകമ്। ദൃഷ്ട്വാ തു കര്മ ശത്രൂണാം സാരഥിം വാക്യമബ്രവീത്
അകമ്പനൻ, അതികോപംകൊണ്ടു തന്റെ വലിയ വില്ല് വീശിക്കൊണ്ടു, ശത്രുക്കളുടെ പ്രവർത്തികൾ കണ്ടപ്പോൾ തന്റെ രഥസാരഥിയോട് പറഞ്ഞു.