വാനരാണാം ച ശൂരാസ്തു തേ സര്വേ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ। അയുധ്യന്ത ശിലാഹസ്താഃ സമവേതാഃ സമന്തതഃ
വാനരന്മാരിൽ ധീരന്മാരായ അവർ എല്ലാവരും ചുറ്റും ഒത്തുചേർന്ന് കയ്യിൽ കല്ലുകളും എടുത്ത് യുദ്ധം നടത്തി.
തത്രായുധസഹസ്രാണി തസ്മിന്നായോധനേ ഭൃശമ്। രാക്ഷസാഃ കപിമുഖ്യേഷു പാതയാംചക്രിരേ തദാ
അവിടെയുള്ള ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാർ വാനരസേനാപതിമാരുടെ മേൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആയുധങ്ങൾ ഉഗ്രമായി എറിഞ്ഞു.
വാനരാശ്ചൈവ രക്ഷഃസു ഗിരിവൃക്ഷാന് മഹാശിലാഃ। പ്രവീരാഃ പാതയാമാസുര്മത്തവാരണസംനിഭാഃ
വാനരസേനയിൽ ധീരന്മാർ, മദം കയറിയ ആനകളെപ്പോലെയുള്ളവർ, രാക്ഷസന്മാരുടെ മേൽ പർവതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും വലിയ കല്ലുകളും എറിഞ്ഞു.
ശൂരാണാം യുധ്യമാനാനാം സമരേഷ്വനിവര്തിനാമ്। തദ് രാക്ഷസഗണാനാം ച സുയുദ്ധം സമവര്തത
പിന്മാറാതിരുന്ന ധീരന്മാരും രാക്ഷസഗണങ്ങളും തമ്മിൽ അവിടെ അത്യന്തം ഉഗ്രവും നൈപുണ്യപൂർവവുമായ യുദ്ധം നടന്നു.
പ്രഭിന്നശിരസഃ കേചിച്ഛിന്നൈഃ പാദൈശ്ച ബാഹുഭിഃ। ശസ്ത്രൈരര്ദിതദേഹാസ്തു രുധിരേണ സമുക്ഷിതാഃ
ചിലരുടേത് തല പൊട്ടിപ്പൊട്ടി, മറ്റുള്ളവരുടെ കാലും കൈയും മുറിഞ്ഞു; ആയുധങ്ങളാൽ തുളച്ച ശരീരങ്ങൾ രക്തത്തിൽ കുളിച്ചു.
ഹരയോ രാക്ഷസാശ്ചൈവ ശേരതേ ഗാം സമാശ്രിതാഃ। കങ്കഗൃധ്രബലാഢ്യാശ്ച ഗോമായുകുലസംകുലാഃ
വാനരരും രാക്ഷസന്മാരും നിലത്തുവീണു കിടന്നു; അപ്പുറത്ത് കാക്കകളും കഴുകന്മാരും നരിക്കൂട്ടങ്ങളും ചുറ്റിനിന്നു.
കബന്ധാനി സമുത്പേതുര്ഭീരൂണാം ഭീഷണാനി വൈ। ഭുജപാണിശിരശ്ഛിന്നാശ്ഛിന്നകായാശ്ച ഭൂതലേ
ഭയക്കരമായ തലകറ്റ ശരീരങ്ങൾ ഭീരുക്കൾക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായി നിലത്തു ഉയർന്നു; കൈകളും കൈവിരലുകളും തലകളും മുറിഞ്ഞ ശരീരഭാഗങ്ങളും നിലത്തു ചിതറിപ്പോയി.
വാനരാ രാക്ഷസാശ്ചാപി നിപേതുസ്തത്ര ഭൂതലേ। തതോ വാനരസൈന്യേന ഹന്യമാനം നിശാചരമ്
വാനരരും രാക്ഷസന്മാരും അവിടെ നിലത്ത് വീണു; പിന്നെ വാനരസൈന്യം രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
പ്രാഭജ്യത ബലം സര്വം വജ്രദംഷ്ട്രസ്യ പശ്യതഃ। രാക്ഷസാന് ഭയവിത്രസ്താന് ഹന്യമാനാന് പ്ലവംഗമൈഃ
വജ്രദംഷ്ട്രൻ നോക്കുന്തോറും അവന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും തകർന്നു; ഭയത്താൽ വിറെച്ച രാക്ഷസന്മാർ വാനരന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ സ രോഷതാമ്രാക്ഷോ വജ്രദംഷ്ട്രഃ പ്രതാപവാന്। പ്രവിവേശ ധനുഷ്പാണിസ്ത്രാസയന് ഹരിവാഹിനീമ്
ഇത് കണ്ട വജ്രദംഷ്ട്രൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ധനുസ്സുമായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ കടന്നു വാനരസൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിച്ചു.
ശരൈര്വിദാരയാമാസ കങ്കപത്രൈരജിഹ്മഗൈഃ। ബിഭേദ വാനരാംസ്തത്ര സപ്താഷ്ടൌ നവ പഞ്ച ച
അവിടെ കങ്കപക്ഷി പാറയുള്ള, നേരായ ഉഗ്രബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അവൻ ഏഴു, എട്ട്, ഒൻപത്, അഞ്ചു വാനരന്മാരെ തുളച്ചു.
വിവ്യാധ പരമക്രുദ്ധോ വജ്രദംഷ്ട്രഃ പ്രതാപവാന്। ത്രസ്താഃ സര്വേ ഹരിഗണാഃ ശരൈഃ സംകൃത്തദേഹിനഃ। അങ്ഗദം സമ്പ്രധാവന്തി പ്രജാപതിമിവ പ്രജാഃ
വജ്രദംഷ്ട്രൻ അത്യന്തര കോപത്തിലും വീര്യത്തിലും ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, അങ്ങോട്ട് ഭയപ്പെട്ട് ഓടുന്ന വാനരസേനയെ അഗ്നിബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വെട്ടി വീഴ്ത്തി; അവരൊക്കെയും ശരങ്ങൾ കൊണ്ട് വെട്ടപ്പെട്ട ശരീരങ്ങളോടെ അങ്കദനിലേക്കു ജനങ്ങൾ സൃഷ്ടാവനിലേക്കു ഓടുന്നത് പോലെ ഓടിപ്പോയി.
തതോ ഹരിഗണാന് ഭഗ്നാന് ദൃഷ്ട്വാ വാലിസുതസ്തദാ। ക്രോധേന വജ്രദംഷ്ട്രം തമുദീക്ഷന്തമുദൈക്ഷത
അപ്പോൾ വാനരസേന തകർന്നതുകണ്ട് വാലിയുടെ മകൻ അങ്കദൻ, കോപത്തോടെ വജ്രദംഷ്ട്രൻ തന്റെ നേരെ നോക്കുന്നതും കണ്ടു അവനെയും ഉറ്റുനോക്കി.
വജ്രദംഷ്ട്രോഽങ്ഗദശ്ചോഭൌ യോയുധ്യേതേ പരസ്പരമ്। ചേരതുഃ പരമക്രുദ്ധൌ ഹരിമത്തഗജാവിവ
വജ്രദംഷ്ട്രനും അങ്കദനും ഇരുവരും അത്യന്തം കോപത്തോടെ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി, രണ്ട് ഉഗ്രമായ കാട്ടാനകളെപ്പോലെ പോരാടിച്ചു.
തതഃ ശതസഹസ്രേണ ഹരിപുത്രം മഹാബലമ്। ജഘാന മര്മദേശേഷു ശരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ
അപ്പോൾ, അഗ്നിജ്വാലപോലുള്ള ഒരു ലക്ഷത്തോളം ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വാനരനായ മഹാബലശാലിയായ മകനെ അവൻ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ അടി ചെയ്തു.
രുധിരോക്ഷിതസര്വാങ്ഗോ വാലിസൂനുര്മഹാബലഃ। ചിക്ഷേപ വജ്രദംഷ്ട്രായ വൃക്ഷം ഭീമപരാക്രമഃ
വാലിയുടെ മകൻ അങ്കദൻ, ശരീരമൊക്കെയും രക്തത്തിൽ തൂവെച്ച അവൻ, ഭയങ്കരമായ ശക്തിയോടെ ഒരു വൃക്ഷം വജ്രദംഷ്ട്രനിലേക്കു എറിഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാ പതന്തം തം വൃക്ഷമസമ്ഭ്രാന്തശ്ച രാക്ഷസഃ। ചിച്ഛേദ ബഹുധാ സോഽപി മഥിതഃ പ്രാപതദ് ഭുവി
ആ വൃക്ഷം തനിക്കു നേരെ പറക്കുന്നത് കണ്ടിട്ടും ആ രാക്ഷസൻ ഭയപ്പെട്ടില്ല; അവൻ അതിനെ പല ഭാഗങ്ങളായി വെട്ടി, അതു തകർന്നു നിലത്ത് വീണു.
തം ദൃഷ്ട്വാ വജ്രദംഷ്ട്രസ്യ വിക്രമം പ്ലവഗര്ഷഭഃ। പ്രഗൃഹ്യ വിപുലം ശൈലം ചിക്ഷേപ ച നനാദ ച
വജ്രദംഷ്ട്രന്റെ വീര്യം കണ്ട വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ഒരു വലിയ പർവതം പിടിച്ചു, ഉച്ചത്തിൽ കൂവിച്ചുകൊണ്ട് അതു എറിഞ്ഞു.
തമാപതന്തം ദൃഷ്ട്വാ സ രഥാദാപ്ലുത്യ വീര്യവാന്। ഗദാപാണിരസമ്ഭ്രാന്തഃ പൃഥിവ്യാം സമതിഷ്ഠത
അത് തനിക്കു നേരെ വരുന്നത് കണ്ട വീരൻ, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പുറത്തു വന്നു, ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭയമില്ലാതെ നിലത്ത് ഉറച്ചുനിന്നു.
അങ്ഗദേന ശിലാ ക്ഷിപ്താ ഗത്വാ തു രണമൂര്ധനി। സചക്രകൂബരം സാശ്വം പ്രമമാഥ രഥം തദാ
അങ്കദൻ എറിഞ്ഞ ശില, യുദ്ധഭൂമിയിലെ നടുവിൽ വീണു, ചക്രവും അക്ഷഭാഗവും കുതിരകളും കൂടിയ രഥം തകർത്തു.
തതോഽന്യച്ഛിഖരം ഗൃഹ്യ വിപുലം ദ്രുമഭൂഷിതമ്। വജ്രദംഷ്ട്രസ്യ ശിരസി പാതയാമാസ വാനരഃ
അതിനുശേഷം, മറ്റൊരു വലിയ മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പർവതശിഖരം പിടിച്ച് വാനരൻ വജ്രദംഷ്ട്രന്റെ തലയ്ക്കു മുകളിൽ ഇടിച്ചു.
അഭവച്ഛോണിതോദ്ഗാരീ വജ്രദംഷ്ട്രഃ സുമൂര്ച്ഛിതഃ। മുഹൂര്തമഭവന്മൂഢോ ഗദാമാലിങ്ഗ്യ നിഃശ്വസന്
വജ്രദംഷ്ട്രൻ, രക്തം ഒഴുകി, അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച അവൻ, ഒരു നിമിഷം ഗദയെ ചേർത്തുപിടിച്ച് കഠിനമായി ശ്വാസംവിട്ടു.
സ ലബ്ധസംജ്ഞോ ഗദയാ വാലിപുത്രമവസ്ഥിതമ്। ജഘാന പരമക്രുദ്ധോ വക്ഷോദേശേ നിശാചരഃ
ബോധം തിരിച്ചുവന്ന രാക്ഷസൻ, അത്യന്തം കോപത്തോടെ വാലിയുടെ മകൻ നേരെ നിന്നപ്പോൾ, ഗദകൊണ്ട് അവന്റെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു.
ഗദാം ത്യക്ത്വാ തതസ്തത്ര മുഷ്ടിയുദ്ധമകുര്വത। അന്യോന്യം ജഘ്നതുസ്തത്ര താവുഭൌ ഹരിരാക്ഷസൌ
അതിനുശേഷം, ഇരുവരും ഗദകൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവിടെ മുഷ്ടിയുദ്ധം തുടങ്ങി; വാനരനും രാക്ഷസനും തമ്മിൽ തമ്മിൽ അടിച്ചു.
രുധിരോദ്ഗാരിണൌ തൌ തു പ്രഹാരൈര്ജനിതശ്രമൌ। ബഭൂവതുഃ സുവിക്രാന്താവങ്ഗാരകബുധാവിവ
രക്തം ഒഴുകി, അടികളാൽ ക്ഷീണിച്ച ഇരുവരും, ആകാശത്ത് ജ്വലിക്കുന്ന അങ്കാരകനും ബുധനും പോലെ ധൈര്യത്തോടെയും വീര്യത്തോടെയും നിലകൊണ്ടു.
തതഃ പരമതേജസ്വീ അങ്ഗദഃ പ്ലവഗര്ഷഭഃ। ഉത്പാട്യ വൃക്ഷം സ്ഥിതവാനാസീത് പുഷ്പഫലൈര്യുതഃ
അതിനുശേഷം, മഹാവീര്യശാലിയായ അങ്കദൻ, പൂവും പഴവും നിറഞ്ഞ ഒരു വൃക്ഷം പിഴുതെടുത്തു, പോരിന് തയ്യാറായി നിന്നു.
ജഗ്രാഹ ചാര്ഷഭം ചര്മ ഖഡ്ഗം ച വിപുലം ശുഭമ്। കിങ്കിണീജാലസംഛന്നം ചര്മണാ ച പരിഷ്കൃതമ്
അവൻ മനോഹരമായ വലിയ വാൾ, മണികൾ കെട്ടിയ കാളയുടെ തോൽ എന്നിവ പിടിച്ചു, ആ തോളിൽ ചുറ്റി ധരിച്ചു.
ചിത്രാംശ്ച രുചിരാന് മാര്ഗാംശ്ചേരതുഃ കപിരാക്ഷസൌ। ജഘ്നതുശ്ച തദാന്യോന്യം നര്ദന്തൌ ജയകാംക്ഷിണൌ
വാനരനും രാക്ഷസനും മനോഹരമായ വഴികളിലൂടെ അലയിച്ചു, ജയത്തിനായി കൂവിച്ചുകൊണ്ട് പരസ്പരം അടിച്ചു.
വ്രണൈഃ സാസ്രൈരശോഭേതാം പുഷ്പിതാവിവ കിംശുകൌ। യുധ്യമാനൌ പരിശ്രാന്തൌ ജാനുഭ്യാമവനീം ഗതൌ
രക്തം കവിഞ്ഞ വ്രണങ്ങളാൽ അവരുടേത് പൂത്ത കിംശുകവൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി. യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച ഇരുവരും മുട്ടുകുത്തി നിലത്ത് വീണു.
നിമേഷാന്തരമാത്രേണ അങ്ഗദഃ കപികുഞ്ജരഃ। ഉദതിഷ്ഠത ദീപ്താക്ഷോ ദണ്ഡാഹത ഇവോരഗഃ
നോട്ടം മുട്ടുന്നത്ര നേരംകൊണ്ട് കപികളിലെ ഗജനായ അങ്ങദൻ, കണ്ണുകൾ തീപോലെ ജ്വലിച്ച്, ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ട പാമ്പിനെപ്പോലെ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു.