താംസ്തു വിദ്രവതോ ദൃഷ്ട്വാ വാനരാ ജിതകാശിനഃ। പ്രണേദുഃ സുമഹാനാദാന് ദിശഃ ശബ്ദേന പൂരയന്
അരക്കന്മാർ ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടു, വിജയിച്ച വാനരന്മാർ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങി, ആ ശബ്ദം നാലു ദിക്കുകളും നിറച്ചു.
തതഃ പ്രവൃത്തം തുമുലം ഹരീണാം രാക്ഷസൈഃ സഹ। ഘോരാണാം ഭീമരൂപാണാമന്യോന്യവധകാങ്ക്ഷിണാമ്
അപ്പോൾ വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരവും ഭീഷണമായും, പരസ്പരം കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു വലിയ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
നിഷ്പതന്തോ മഹോത്സാഹാ ഭിന്നദേഹശിരോധരാഃ। രുധിരോക്ഷിതസര്വാങ്ഗാ ന്യപതന് ധരണീതലേ
വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെ അവർ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു, അവരുടെ ശരീരം, തല, കഴുത്ത് തകർന്നു, രക്തം മുഴുവൻ ഒഴുകി, അവർ നിലത്തു വീണു.
കേചിദന്യോന്യമാസാദ്യ ശൂരാഃ പരിഘബാഹവഃ। ചിക്ഷിപുര്വിവിധാന് ശസ്ത്രാന് സമരേഷ്വനിവര്തിനഃ
ചില വീരന്മാർ തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ കൈവശം വച്ചു, പലവിധ ആയുധങ്ങൾ എറിയുകയും, യുദ്ധത്തിൽ പിന്നോട്ട് പോകാതെ പോരാടുകയും ചെയ്തു.
ദ്രുമാണാം ച ശിലാനാം ച ശസ്ത്രാണാം ചാപി നിഃസ്വനഃ। ശ്രൂയതേ സുമഹാംസ്തത്ര ഘോരോ ഹൃദയഭേദനഃ
അവിടെ മരങ്ങളും കല്ലുകളും ആയുധങ്ങളും കൂട്ടിച്ചേർന്ന ഒരു ഭയങ്കരവും ഹൃദയം തുളയ്ക്കുന്ന ശബ്ദം ഉയർന്നു.
രഥനേമിസ്വനസ്തത്ര ധനുഷശ്ചാപി ഘോരവത്। ശങ്ഖഭേരീമൃദങ്ഗാനാം ബഭൂവ തുമുലഃ സ്വനഃ
അവിടെ രഥചക്രങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനവും, ഭയങ്കരമായ വില്ലുകളുടെ ശബ്ദവും, ശംഖം, ഭേരി, മൃദംഗം എന്നിവയുടെ മുഴക്കം കൂടി വലിയ ശബ്ദമായി മുഴങ്ങി.
കേചിദസ്ത്രാണി സംത്യജ്യ ബാഹുയുദ്ധമകുര്വത
ചിലർ ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കൈകൊണ്ടുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
തലൈശ്ച ചരണൈശ്ചാപി മുഷ്ടിഭിശ്ച ദ്രുമൈരപി। ജാനുഭിശ്ച ഹതാഃ കേചിദ് ഭഗ്നദേഹാശ്ച രാക്ഷസാഃ। ശിലാഭിശ്ചൂര്ണിതാഃ കേചിദ് വാനരൈര്യുദ്ധദുര്മദൈഃ
ചില രാക്ഷസന്മാർ കയ്യാൽ, കാലിൽ, മുഷ്ടിയാൽ, മരങ്ങളാൽ, മുട്ടുകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടു. ചിലരുടെ ശരീരം തകർന്നു, യുദ്ധഭ്രാന്തനായ വാനരന്മാർ കല്ലുകൾ എറിഞ്ഞ് അവരെ ചിതറിച്ചു.
വജ്രദംഷ്ട്രോ ഭൃശം ബാണൈ രണേ വിത്രാസയന് ഹരീന്। ചചാര ലോകസംഹാരേ പാശഹസ്ത ഇവാന്തകഃ
വജ്രദംഷ്ട്രൻ യുദ്ധത്തിൽ വാനരന്മാരെ അമ്പുകൊണ്ട് ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, ലോകം നശിപ്പിക്കാൻ പാശം കൈവശമുള്ള യമൻപോലെ ചുറ്റി നടന്നു.
ബലവന്തോഽസ്ത്രവിദുഷോ നാനാപ്രഹരണാ രണേ। ജഘ്നുര്വാനരസൈന്യാനി രാക്ഷസാഃ ക്രോധര്മൂച്ഛിതാഃ
ശക്തിയും ആയുധജ്ഞാനവും ഉള്ള, പലവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള രാക്ഷസന്മാർ, കോപം കത്തിച്ചുകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ വാനരസൈന്യങ്ങളെ ആക്രമിച്ചു.
ജഘ്നേ താന് രാക്ഷസാന് സര്വാന് ധൃഷ്ടോ വാലിസുതോ രണേ। ക്രോധേന ദ്വിഗുണാവിഷ്ടഃ സംവര്തക ഇവാനലഃ
വാലിയുടെ മകൻ ധൃഷ്ടൻ, ഇരട്ടിയാകുന്ന കോപത്തോടെ, ലോകം നശിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ ആ രാക്ഷസന്മാരെ എല്ലാം സംഹരിച്ചു.
താന് രാക്ഷസഗണാന് സര്വാന് വൃക്ഷമുദ്യമ്യ വീര്യവാന്। അങ്ഗദഃ ക്രോധതാമ്രാക്ഷഃ സിംഹഃ ക്ഷുദ്രമൃഗാനിവ
ശക്തിയുള്ള അങ്കദൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ഒരു വൃക്ഷം ഉയർത്തി, ആ രാക്ഷസസമൂഹങ്ങളെ സിംഹം ചെറുവന്യജീവികളെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ ആക്രമിച്ചു.
ചകാര കദനം ഘോരം ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ। അങ്ഗദാഭിഹതാസ്തത്ര രാക്ഷസാ ഭീമവിക്രമാഃ
ഇന്ദ്രനോടു സമാനമായ വീര്യശാലിയായ അങ്ങദൻ അവിടെയുണ്ടായ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം ഭയാനകമായ ശക്തിയുള്ള രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
വിഭിന്നശിരസഃ പേതുര്നികൃത്താ ഇവ പാദപാഃ। രഥൈശ്ചിത്രൈര്ധ്വജൈരശ്വൈഃ ശരീരൈര്ഹരിരക്ഷസാമ്
തലകൾ ചിതറിപ്പൊട്ടിയ അവരവിടെയെല്ലാം മുറിച്ചുവീഴുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ നിലംപതിച്ചു; പതാകകൾ അലങ്കരിച്ച രഥങ്ങളും കുതിരകളും വാനരരാക്ഷസരുടെ ശരീരങ്ങളും കൂടെ ചിതറിപ്പോയി.
രുധിരൌഘേണ സംഛന്നാ ഭൂമിര്ഭയകരീ തദാ। ഹാരകേയൂരവസ്ത്രൈശ്ച ശസ്ത്രൈശ്ച സമലംകൃതാ
അപ്പോൾ രക്തം ഒഴുകി നിലം മുഴുവൻ മൂടി ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ദൃശ്യമാവുകയും, മാലകളും കൈവളകളും വസ്ത്രങ്ങളും ആയുധങ്ങളും കൊണ്ടു ഭൂമി അലങ്കരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഭൂമിര്ഭാതി രണേ തത്ര ശാരദീവ യഥാ നിശാ। അങ്ഗദസ്യ ച വേഗേന തദ് രാക്ഷസബലം മഹത്। പ്രാകമ്പത തദാ തത്ര പവനേനാമ്ബുദോ യഥാ
അവിടെയുള്ള യുദ്ധഭൂമി ശരദ്കാലത്തിലെ രാത്രിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു; അങ്ങദന്റെ ശക്തിയാൽ ആ മഹത്തായ രാക്ഷസസൈന്യം കാറ്റിൽ ആണ്ടുപോകുന്ന മേഘംപോലെ വിറെച്ചു.
thumb|ചതുഷ്പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുഷ്പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിനാലാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കുക.
സ്വബലസ്യ ച ഘാതേന അങ്ഗദസ്യ ബലേന ച। രാക്ഷസഃ ക്രോധമാവിഷ്ടോ വജ്രദംഷ്ട്രോ മഹാബലഃ
തന്റെ സൈന്യം നശിച്ചതിലും അങ്ങദന്റെ ശക്തിയിലും രാക്ഷസനായ വജ്രദംഷ്ട്രൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
വിസ്ഫാര്യ ച ധനുര്ഘോരം ശക്രാശനിസമപ്രഭമ്। വാനരാണാമനീകാനി പ്രാകിരച്ഛരവൃഷ്ടിഭിഃ
ഇന്ദ്രന്റെ ഉഗ്രമായ ഇടിയുപമമായ ഭയങ്കരമായ ധനുസ്സെടുത്ത് വജ്രദംഷ്ട്രൻ വാനരസൈന്യത്തിലേക്ക് അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
രാക്ഷസാശ്ചാപി മുഖ്യാസ്തേ രഥേഷു സമവസ്ഥിതാഃ। നാനാപ്രഹരണാഃ ശൂരാഃ പ്രായുധ്യന്ത തദാ രണേ
രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്ന് വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള ധീരരായ പ്രധാന രാക്ഷസന്മാർ അപ്പോൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉത്സാഹത്തോടെ പോരാടിച്ചു.
വാനരാണാം ച ശൂരാസ്തു തേ സര്വേ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ। അയുധ്യന്ത ശിലാഹസ്താഃ സമവേതാഃ സമന്തതഃ
വാനരന്മാരിൽ ധീരന്മാരായ അവർ എല്ലാവരും ചുറ്റും ഒത്തുചേർന്ന് കയ്യിൽ കല്ലുകളും എടുത്ത് യുദ്ധം നടത്തി.
തത്രായുധസഹസ്രാണി തസ്മിന്നായോധനേ ഭൃശമ്। രാക്ഷസാഃ കപിമുഖ്യേഷു പാതയാംചക്രിരേ തദാ
അവിടെയുള്ള ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാർ വാനരസേനാപതിമാരുടെ മേൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആയുധങ്ങൾ ഉഗ്രമായി എറിഞ്ഞു.
വാനരാശ്ചൈവ രക്ഷഃസു ഗിരിവൃക്ഷാന് മഹാശിലാഃ। പ്രവീരാഃ പാതയാമാസുര്മത്തവാരണസംനിഭാഃ
വാനരസേനയിൽ ധീരന്മാർ, മദം കയറിയ ആനകളെപ്പോലെയുള്ളവർ, രാക്ഷസന്മാരുടെ മേൽ പർവതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും വലിയ കല്ലുകളും എറിഞ്ഞു.
ശൂരാണാം യുധ്യമാനാനാം സമരേഷ്വനിവര്തിനാമ്। തദ് രാക്ഷസഗണാനാം ച സുയുദ്ധം സമവര്തത
പിന്മാറാതിരുന്ന ധീരന്മാരും രാക്ഷസഗണങ്ങളും തമ്മിൽ അവിടെ അത്യന്തം ഉഗ്രവും നൈപുണ്യപൂർവവുമായ യുദ്ധം നടന്നു.
പ്രഭിന്നശിരസഃ കേചിച്ഛിന്നൈഃ പാദൈശ്ച ബാഹുഭിഃ। ശസ്ത്രൈരര്ദിതദേഹാസ്തു രുധിരേണ സമുക്ഷിതാഃ
ചിലരുടേത് തല പൊട്ടിപ്പൊട്ടി, മറ്റുള്ളവരുടെ കാലും കൈയും മുറിഞ്ഞു; ആയുധങ്ങളാൽ തുളച്ച ശരീരങ്ങൾ രക്തത്തിൽ കുളിച്ചു.
ഹരയോ രാക്ഷസാശ്ചൈവ ശേരതേ ഗാം സമാശ്രിതാഃ। കങ്കഗൃധ്രബലാഢ്യാശ്ച ഗോമായുകുലസംകുലാഃ
വാനരരും രാക്ഷസന്മാരും നിലത്തുവീണു കിടന്നു; അപ്പുറത്ത് കാക്കകളും കഴുകന്മാരും നരിക്കൂട്ടങ്ങളും ചുറ്റിനിന്നു.
കബന്ധാനി സമുത്പേതുര്ഭീരൂണാം ഭീഷണാനി വൈ। ഭുജപാണിശിരശ്ഛിന്നാശ്ഛിന്നകായാശ്ച ഭൂതലേ
ഭയക്കരമായ തലകറ്റ ശരീരങ്ങൾ ഭീരുക്കൾക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായി നിലത്തു ഉയർന്നു; കൈകളും കൈവിരലുകളും തലകളും മുറിഞ്ഞ ശരീരഭാഗങ്ങളും നിലത്തു ചിതറിപ്പോയി.
വാനരാ രാക്ഷസാശ്ചാപി നിപേതുസ്തത്ര ഭൂതലേ। തതോ വാനരസൈന്യേന ഹന്യമാനം നിശാചരമ്
വാനരരും രാക്ഷസന്മാരും അവിടെ നിലത്ത് വീണു; പിന്നെ വാനരസൈന്യം രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
പ്രാഭജ്യത ബലം സര്വം വജ്രദംഷ്ട്രസ്യ പശ്യതഃ। രാക്ഷസാന് ഭയവിത്രസ്താന് ഹന്യമാനാന് പ്ലവംഗമൈഃ
വജ്രദംഷ്ട്രൻ നോക്കുന്തോറും അവന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും തകർന്നു; ഭയത്താൽ വിറെച്ച രാക്ഷസന്മാർ വാനരന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ സ രോഷതാമ്രാക്ഷോ വജ്രദംഷ്ട്രഃ പ്രതാപവാന്। പ്രവിവേശ ധനുഷ്പാണിസ്ത്രാസയന് ഹരിവാഹിനീമ്
ഇത് കണ്ട വജ്രദംഷ്ട്രൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ധനുസ്സുമായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ കടന്നു വാനരസൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിച്ചു.