വിമുക്തൌ ശരബന്ധേന ദൃശ്യേതേ തൌ രണാജിരേ। പാശാനിവ ഗജൌ ഛിത്ത്വാ ഗജേന്ദ്രസമവിക്രമൌ
ഇപ്പോൾ അമ്പുകെട്ടിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, ആ ഇരുവരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു; വലിയ ആനകൾ പാശം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെയും, ആനാധിപനോട് തുല്യമായ വീര്യത്തോടെയും.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തേഷാം രാക്ഷസേന്ദ്രോ മഹാബലഃ। ചിന്താശോകസമാക്രാന്തോ വിവര്ണവദനോഽഭവത്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസാധിപൻ, മഹാശക്തനായവൻ, വലിയ ചിന്തയിലും ദുഃഖത്തിലും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു, മുഖം വാടിപ്പോയി.
ഘോരൈര്ദത്തവരൈര്ബദ്ധൌ ശരൈരാശീവിഷോപമൈഃ। അമോഘൈഃ സൂര്യസംകാശൈഃ പ്രമഥ്യേന്ദ്രജിതാ യുധി
ഭയങ്കരമായ, വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ കഠിനമായ അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇന്ദ്രജിത് യുദ്ധത്തിൽ അവരെ ബന്ധിച്ചു; അവ അച്യുതവും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളതുമായിരുന്നു.
തദസ്ത്രബന്ധമാസാദ്യ യദി മുക്തൌ രിപൂ മമ। സംശയസ്ഥമിദം സര്വമനുപശ്യാമ്യഹം ബലമ്
അവ അസ്ത്രങ്ങളുടെ ബന്ധനം നേരിട്ടിട്ടും എന്റെ ശത്രുക്കൾ ഇപ്പോൾ മോചിതരായെങ്കിൽ, എന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ നില മുഴുവൻ ഞാൻ സംശയത്തിലാണെന്ന് കാണുന്നു.
നിഷ്ഫലാഃ ഖലു സംവൃത്താഃ ശരാഃ പാവകതേജസഃ। ആദത്തം യൈസ്തു സംഗ്രാമേ രിപൂണാം ജീവിതം മമ
പോരിന്റെ തീപോലെ ജ്വലിച്ചിരുന്ന ആ അസ്ത്രങ്ങൾ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ ശത്രുക്കളുടെ ജീവൻ എടുത്തിട്ടും, ഇപ്പോൾ ഫലമില്ലാത്തവയായി മാറി.
ഏവമുക്ത്വാ തു സംക്രുദ്ധോ നിഃശ്വസന്നുരഗോ യഥാ। അബ്രവീദ് രക്ഷസാം മധ്യേ ധൂമ്രാക്ഷം നാമ രാക്ഷസമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പാമ്പുപോലെ ശ്വാസം പുറത്ത് വിടുന്ന ക്രുദ്ധനായവൻ, രാക്ഷസന്മാരുടെ നടുവിൽ ധൂമ്രാക്ഷ എന്ന രാക്ഷസനോട് പറഞ്ഞു.
ബലേന മഹതാ യുക്തോ രക്ഷസാം ഭീമവിക്രമ। ത്വം വധായാശു നിര്യാഹി രാമസ്യ സഹ വാനരൈഃ
നിനക്ക് വലിയ ശക്തിയും ഭയങ്കരമായ വീരത്വവും ഉണ്ട്; നീ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടൂ, രാമനെയും വാനരന്മാരെയും കൊല്ലാൻ.
ഏവമുക്തസ്തു ധൂമ്രാക്ഷോ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ ധീമതാ। പരിക്രമ്യ തതഃ ശീഘ്രം നിര്ജഗാമ നൃപാലയാത്
അങ്ങനെ ബുദ്ധിമാൻ രാക്ഷസരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധൂമ്രാക്ഷൻ അവനെ ചുറ്റി വണങ്ങി, ഉടൻ രാജമഹലിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
അഭിനിഷ്ക്രമ്യ തദ് ദ്വാരം ബലാധ്യക്ഷമുവാച ഹ। ത്വരയസ്വ ബലം ശീഘ്രം കിം ചിരേണ യുയുത്സതഃ
അവൻ അങ്കണത്തിൽ എത്തി സൈന്യാധിപനോട് പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകരായിരിക്കുമ്പോൾ വൈകാതെ സൈന്യം വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകൂ.'
ധൂമ്രാക്ഷവചനം ശ്രുത്വാ ബലാധ്യക്ഷോ ബലാനുഗഃ। ബലമുദ്യോജയാമാസ രാവണസ്യാജ്ഞയാ ഭൃശമ്
ധൂമ്രാക്ഷന്റെ കല്പന കേട്ട്, സൈന്യാധിപൻ രാവണന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ശക്തിയായി സൈന്യത്തെ ഒരുക്കി.
തേ ബദ്ധഘണ്ടാ ബലിനോ ഘോരരൂപാ നിശാചരാഃ। വിനദ്യമാനാഃ സംഹൃഷ്ടാ ധൂമ്രാക്ഷം പര്യവാരയന്
ബലമുള്ള, ഭയങ്കരരൂപമുള്ള, ഘണ്ടകൾ കെട്ടിയ, ഉല്ലാസത്തോടെ മുഴങ്ങുന്ന ആ നിശാചരന്മാർ ധൂമ്രാക്ഷനെ ചുറ്റി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
വിവിധായുധഹസ്താശ്ച ശൂലമുദ്ഗരപാണയഃ। ഗദാഭിഃ പട്ടിശൈര്ദണ്ഡൈരായസൈര്മുസലൈരപി
വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചവർ—കുന്തം, ഗദ, വടി, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം, ഉരുൾ എന്നിവയുമായി അവർ മുന്നോട്ട് പോന്നു.
പരിഘൈര്ഭിന്ദിപാലൈശ്ച ഭല്ലൈഃ പാശൈഃ പരശ്വധൈഃ। നിര്യയൂ രാക്ഷസാ ഘോരാ നര്ദന്തോ ജലദാ യഥാ
ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ, കല്ലെറിയുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ, അമ്പുകൾ, കയറുകൾ, കത്തികൾ എന്നിവയുമായി ആ ഭയങ്കരരാക്ഷസന്മാർ മേഘങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ മുഴങ്ങി പുറപ്പെട്ടു.
രഥൈഃ കവചിനസ്ത്വന്യേ ധ്വജൈശ്ച സമലംകൃതൈഃ। സുവര്ണജാലവിഹിതൈഃ ഖരൈശ്ച വിവിധാനനൈഃ
ചിലർ കവർച്ചയണിഞ്ഞു, പതാകകളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥങ്ങളിലും പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച, വിവിധ മുഖങ്ങളുള്ള കസേരകളിലും കയറി.
ഹയൈഃ പരമശീഘ്രൈശ്ച ഗജൈശ്ചൈവ മദോത്കടൈഃ। നിര്യയുര്നൈര്ഋതവ്യാഘ്രാ വ്യാഘ്രാ ഇവ ദുരാസദാഃ
വേഗമേറിയ കുതിരകളും ഉഗ്രമായ മദം നിറഞ്ഞ ആനകളും കയറി, ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കടുവകൾ കടുവകളെപ്പോലെ ഭയങ്കരരായി പുറപ്പെട്ടു.
വൃകസിംഹമുഖൈര്യുക്തം ഖരൈഃ കനകഭൂഷിതൈഃ। ആരുരോഹ രഥം ദിവ്യം ധൂമ്രാക്ഷഃ ഖരനിഃസ്വനഃ
നരിക്കളും സിംഹങ്ങളുമുള്ള മുഖങ്ങളുള്ള പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കസേരകളിൽ കെട്ടിയ, കസേരകളുടെ മുഴക്കം മുഴങ്ങുന്ന ദിവ്യരഥത്തിൽ ധൂമ്രാക്ഷൻ കയറി.
സ നിര്യാതോ മഹാവീര്യോ ധൂമ്രാക്ഷോ രാക്ഷസൈര്വൃതഃ। ഹസന് വൈ പശ്ചിമദ്വാരാദ്ധനൂമാന് യത്ര തിഷ്ഠതി
മഹാശക്തിയുള്ള ധൂമ്രാക്ഷൻ രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പടിഞ്ഞാറ് വാതിലിലൂടെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഹനുമാൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
രഥപ്രവരമാസ്ഥായ ഖരയുക്തം ഖരസ്വനമ്। പ്രയാന്തം തു മഹാഘോരം രാക്ഷസം ഭീമദര്ശനമ്
കസേരകളുടെ മുഴക്കം മുഴങ്ങുന്ന, കസേരകളിൽ കെട്ടിയ പ്രധാന രഥത്തിൽ കയറി, ആ ഭയങ്കരരൂപിയായ രാക്ഷസൻ മുന്നോട്ട് പോന്നു.
അന്തരിക്ഷഗതാഃ ക്രൂരാഃ ശകുനാഃ പ്രത്യഷേധയന്। രഥശീര്ഷേ മഹാഭീമോ ഗൃധ്രശ്ച നിപപാത ഹ
ആകാശത്ത് സഞ്ചരിച്ച ക്രൂരമായ പക്ഷികൾ അവനെ തടഞ്ഞു; രഥത്തിന്റെ മുകളിൽ വലിയൊരു ഭയങ്കരമായ കഴുകൻ വീണു.
ധ്വജാഗ്രേ ഗ്രഥിതാശ്ചൈവ നിപേതുഃ കുണപാശനാഃ। രുധിരാര്ദ്രോ മഹാന് ശ്വേതഃ കബന്ധഃ പതിതോ ഭുവി
പതാകയുടെ അഗ്രത്തിൽ കെട്ടിയ ചതുപ്പുകളും കല്ലുകളും വീണു; രക്തത്തിൽ ചൊരിഞ്ഞ വലിയ വെള്ള നിറമുള്ള ഒരു തലകെട്ടില്ലാത്ത ശരീരം നിലത്ത് വീണു.
വിസ്വരം ചോത്സൃജന്നാദാന് ധൂമ്രാക്ഷസ്യ നിപാതിതഃ। വവര്ഷ രുധിരം ദേവഃ സംചചാല ച മേദിനീ
വ്യാകുലമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ആകാശത്തിൽ നിന്ന് രക്തം മഴപെയ്തു; ഭൂമി നടുങ്ങി.
പ്രതിലോമം വവൌ വായുര്നിര്ഘാതസമനിഃസ്വനഃ। തിമിരൌഘാവൃതാസ്തത്ര ദിശശ്ച ന ചകാശിരേ
കാറ്റ് സ്വാഭാവികതയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി, ഇടിമുഴക്കത്തോട് സമാനമായ ശബ്ദത്തോടെ വീശി; ദിശകൾ കനിഞ്ഞ ഇരുണ്ടതാൽ ഒന്നും കാണാനാകാതെ പോയി.
സ തൂത്പാതാംസ്തതോ ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസാനാം ഭയാവഹാന്। പ്രാദുര്ഭൂതാന് സുഘോരാംശ്ച ധൂമ്രാക്ഷോ വ്യഥിതോഽഭവത്। മുമുഹൂ രാക്ഷസാഃ സര്വേ ധൂമ്രാക്ഷസ്യ പുരഃസരാഃ
രാക്ഷസന്മാർക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭയങ്കരമായ അശുഭസൂചനകൾ കണ്ടപ്പോൾ, ധൂമ്രാക്ഷൻ അതീവ വിഷമിച്ചു; ധൂമ്രാക്ഷന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും മനസ്സു കുഴഞ്ഞുപോയി.
തതഃ സുഭീമോ ബഹുഭിര്നിശാചരൈ- ര്വൃതോഽഭിനിഷ്ക്രമ്യ രണോത്സുകോ ബലീ। ദദര്ശ താം രാഘവബാഹുപാലിതാം മഹൌഘകല്പാം ബഹു വാനരീം ചമൂമ്
അതിനുശേഷം അത്യന്തം ഭയാനകനും ശക്തനും ആയ ആ രാത്രിചാരിയും, അനേകം രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹത്തോടെ പുറത്ത് വന്നു; രാഘവന്റെ കൈകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന, വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള വാനരസേനയെ അവൻ കണ്ടു.
thumb|ദ്വിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ദ്വിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിമൂന്നാം സര്ഗം കേൾക്കട്ടെ.
ധൂമ്രാക്ഷം പ്രേക്ഷ്യ നിര്യാന്തം രാക്ഷസം ഭീമവിക്രമമ്। വിനേദുര്വാനരാഃ സര്വേ പ്രഹൃഷ്ടാ യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണഃ
ഭയങ്കരമായ വീരത്വമുള്ള രാക്ഷസനായ ധൂമ്രാക്ഷൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള സന്തോഷഭരിതരായ എല്ലാ വാനരങ്ങളും ഗർജിച്ചു.
തേഷാം സുതുമുലം യുദ്ധം സംജജ്ഞേ കപിരക്ഷസാമ്। അന്യോന്യം പാദപൈര്ഘോരൈര്നിഘ്നതാം ശൂലമുദ്ഗരൈഃ
വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; അവർ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും കുന്തങ്ങളും വടികളും ഉപയോഗിച്ച് പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.
രാക്ഷസൈര്വാനരാ ഘോരാ വിനികൃത്താഃ സമന്തതഃ। വാനരൈ രാക്ഷസാശ്ചാപി ദ്രുമൈര്ഭൂമിസമീകൃതാഃ
ഭയാനകമായ രാക്ഷസന്മാർ എല്ലാ ദിക്കിലും വാനരന്മാരെ വെട്ടിക്കൊന്നു; മറുവശത്ത് വാനരന്മാർ വൃക്ഷങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് രാക്ഷസന്മാരെ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
രാക്ഷസാസ്ത്വഭിസംക്രുദ്ധാ വാനരാന് നിശിതൈഃ ശരൈഃ। വിവ്യധുര്ഘോരസംകാശൈഃ കങ്കപത്രൈരജിഹ്മഗൈഃ
കോപഭരിതരായ രാക്ഷസന്മാർ മൂർഖരൂപമുള്ള, നേരേ പറക്കുന്ന, കാക്കപ്പൊക്കമുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വാനരന്മാരെ തുളച്ചു.
തേ ഗദാഭിശ്ച ഭീമാഭിഃ പട്ടിശൈഃ കൂടമുദ്ഗരൈഃ। ഘോരൈശ്ച പരിഘൈശ്ചിത്രൈസ്ത്രിശൂലൈശ്ചാപി സംശ്രിതൈഃ
അവർ ഭയാനകമായ ഗദകൾ, വാളുകൾ, കൂറ്റൻ വടികൾ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ, വിവിധ അലങ്കരിച്ച ത്രിശൂലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും ആക്രമിച്ചു.