ത്വം നിത്യം സുവിഷണ്ണം മാമാശ്വാസയസി ലക്ഷ്മണ। ഗതാസുര്നാദ്യ ശക്തോഽസി മാമാര്തമഭിഭാഷിതുമ്
ലക്ഷ്മണാ, ഞാൻ ദുഃഖിതനാകുമ്പോൾ നീ എപ്പോഴും എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോൾ നീ ജീവൻ വിട്ടതുകൊണ്ട്, ദുഃഖിതനായ സഹോദരനോട് സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
യേനാദ്യ ബഹവോ യുദ്ധേ നിഹതാ രാക്ഷസാഃ ക്ഷിതൌ। തസ്യാമേവാദ്യ ശൂരസ്ത്വം ശേഷേ വിനിഹതഃ ശനൈഃ
ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ തോല്പിച്ച നീ, വീരനേ, ഇപ്പോൾ നീയോ സ്വയം ഭൂമിയിൽ പതിഞ്ഞ് ശാന്തമായി കിടക്കുന്നു.
ശയാനഃ ശരതല്പേഽസ്മിന് സശോണിതപരിസ്രുതഃ। ശരഭൂതസ്തതോ ഭാസി ഭാസ്കരോഽസ്തമിവ വ്രജന്
ഈ അമ്പുകളുടെ കിടക്കയിൽ രക്തം ചൊരിഞ്ഞ് കിടക്കുന്ന നീ, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മാറ്റം വന്ന സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ബാണാഭിഹതമര്മത്വാന്ന ശക്നോഷീഹ ഭാഷിതുമ്। രുജാ ചാബ്രുവതോ യസ്യ ദൃഷ്ടിരാഗേണ സൂച്യതേ
അമ്പുകൾ ശരീരത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ പറ്റിയതുകൊണ്ട്, ഇവിടെ സംസാരിക്കാൻ നിനക്ക് കഴിയുന്നില്ല; വേദനയാൽ നീ പറയാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും കണ്ണിൽ അതിന്റെ അടയാളം കാണാം.
യഥൈവ മാം വനം യാന്തമനുയാതോ മഹാദ്യുതിഃ। അഹമപ്യനുയാസ്യാമി തഥൈവൈനം യമക്ഷയമ്
നീ എങ്ങനെ എനിക്ക് കാടിലേക്ക് പിന്നാലെ വന്നുവോ, അതുപോലെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ അവനെ യമലോകത്തിലേക്ക് പിന്തുടരും.
ഇഷ്ടബന്ധുജനോ നിത്യം മാം ച നിത്യമനുവ്രതഃ। ഇമാമദ്യ ഗതോഽവസ്ഥാം മമാനാര്യസ്യ ദുര്നയൈഃ
സ്നേഹിതന്മാരോടും എനിക്കോടും എപ്പോഴും വിശ്വസ്തനായ അവൻ, എന്റെ അയോഗ്യമായ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയിലായത്.
സുരുഷ്ടേനാപി വീരേണ ലക്ഷ്മണേന ന സംസ്മരേ। പരുഷം വിപ്രിയം ചാപി ശ്രാവിതം തു കദാചന
കോപം വന്നാലും ധൈര്യശാലിയായ ലക്ഷ്മണൻ ഒരിക്കലും ആരെങ്കിലും പറഞ്ഞ കഠിനമായോ ദു:ഖകരമായോ വാക്കുകൾ ഓർത്തുപിടിച്ചിട്ടില്ല.
വിസസര്ജൈകവേഗേന പഞ്ചബാണശതാനി യഃ। ഇഷ്വസ്ത്രേഷ്വധികസ്തസ്മാത് കാര്തവീര്യാച്ച ലക്ഷ്മണഃ
ഒരേ സമയം നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ വിടുവിച്ച, ആയുധവിദ്യയിൽ കാർതവീര്യനെയും മറികടന്നവൻ ലക്ഷ്മണനാണ്.
അസ്ത്രൈരസ്ത്രാണി യോ ഹന്യാച്ഛക്രസ്യാപി മഹാത്മനഃ। സോഽയമുര്വ്യാം ഹതഃ ശേതേ മഹാര്ഹശയനോചിതഃ
മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രന്റെ ആയുധങ്ങൾ പോലും തൻറെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് തകർക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ, വിലയേറിയ കിടക്കയിൽ ശയിക്കാൻ അർഹനായവൻ, ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ വീണു കിടക്കുന്നു.
തത്തു മിഥ്യാ പ്രലപ്തം മാം പ്രധക്ഷ്യതി ന സംശയഃ। യന്മയാ ന കൃതോ രാജാ രാക്ഷസാനാം വിഭീഷണഃ
ഞാൻ പറഞ്ഞ അതു തെറ്റായ വാക്കുകൾ എന്നെ തീർത്തും ദഹിക്കും; ഞാൻ രാക്ഷസന്മാരുടെ രാജാവായി വിഭീഷണനെ നിയമിച്ചില്ലല്ലോ.
അസ്മിന് മുഹൂര്തേ സുഗ്രീവ പ്രതിയാതുമിതോഽര്ഹസി। മത്വാ ഹീനം മയാ രാജന് രാവണോഽഭിഭവിഷ്യതി
ഇപ്പോൾ തന്നെ, സുഖ്രീവാ, നീ ഇവിടെ നിന്ന് മടങ്ങണം; രാജാവേ, ഞാൻ ഇല്ലാതായി എന്നു കരുതി രാവണൻ നിന്നെ കീഴടക്കും.
അങ്ഗദം തു പുരസ്കൃത്യ സസൈന്യം സപരിച്ഛദമ്। സാഗരം തര സുഗ്രീവ നീലേന ച നലേന ച
അംഗദനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, സൈന്യത്തെയും അനുചരങ്ങളെയും കൂട്ടി, നീലനും നളനും കൂടെ, സമുദ്രം കടക്കണം, സുഖ്രീവാ.
കൃതം ഹി സുമഹത്കര്മ യദന്യൈര്ദുഷ്കരം രണേ। ഋക്ഷരാജേന തുഷ്യാമി ഗോലാങ്ഗൂലാധിപേന ച
യുദ്ധത്തിൽ മറ്റാര്ക്കും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത വലിയൊരു കാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനും കരടികളുടെ തലവനുമാണ് എന്റെ സന്തോഷം.
അങ്ഗദേന കൃതം കര്മ മൈന്ദേന ദ്വിവിദേന ച। യുദ്ധം കേസരിണാ സംഖ്യേ ഘോരം സമ്പാതിനാ കൃതമ്
അംഗദനും മൈണ്ടനും ദ്വിവിദനും ചെയ്ത കാര്യങ്ങളും, കേസരിയും സമ്പാതിയും നടത്തിയ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധവും പ്രശംസിക്കപ്പെടേണ്ടതാണു.
ഗവയേന ഗവാക്ഷേണ ശരഭേണ ഗജേന ച। അന്യൈശ്ച ഹരിഭിര്യുദ്ധം മദര്ഥേ ത്യക്തജീവിതൈഃ
ഗവയൻ, ഗവാക്ഷൻ, ശരഭൻ, ഗജൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവരും, എന്റെ خاطر ജീവൻ വിട്ട മറ്റു കുരങ്ങന്മാരും യുദ്ധം നടത്തി.
ന ചാതിക്രമിതും ശക്യം ദൈവം സുഗ്രീവ മാനുഷൈഃ। യത്തു ശക്യം വയസ്യേന സുഹൃദാ വാ പരം മമ
സുഗ്രീവാ, മനുഷ്യശക്തിക്ക് അതീതമായത് ദൈവവിധിയാണു; എന്നാലും സ്നേഹിതനും കൂട്ടുകാരനും എന്ന നിലയിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതെല്ലാം നിങ്ങൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
കൃതം സുഗ്രീവ തത് സര്വം ഭവതാ ധര്മഭീരുണാ। മിത്രകാര്യം കൃതമിദം ഭവദ്ഭിര്വാനരര്ഷഭാഃ
സുഗ്രീവാ, നീ ധർമ്മത്തിന് ഭയപ്പെട്ടവനായി ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്തു. ഈ സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ കടമ നിങ്ങൾക്കും ഈ കുരങ്ങന്മാർക്കും നിറവേറ്റാൻ കഴിഞ്ഞു.
അനുജ്ഞാതാ മയാ സര്വേ യഥേഷ്ടം ഗന്തുമര്ഹഥ। ശുശ്രുവുസ്തസ്യ യേ സര്വേ വാനരാഃ പരിദേവിതമ്
നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ അനുമതി നൽകി; നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകാം. അവന്റെ ദുഃഖം കേട്ട കുരങ്ങന്മാർ എല്ലാവരും കരയുകയായിരുന്നു.
വര്തയാംചക്രിരേഽശ്രൂണി നേത്രൈഃ കൃഷ്ണേതരേക്ഷണാഃ
കറുത്തും ചുവപ്പും കലർന്ന കണ്ണുകളിൽനിന്ന് അവർ കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ചു.
തതഃ സര്വാണ്യനീകാനി സ്ഥാപയിത്വാ വിഭീഷണഃ। ആജഗാമ ഗദാപാണിസ്ത്വരിതം യത്ര രാഘവഃ
അതിനുശേഷം, ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ചുള്ള വിപീഷണൻ എല്ലാ സൈന്യത്തെയും ക്രമീകരിച്ച് വേഗത്തിൽ രാഘവന്റെ അടുത്തെത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ ത്വരിതം യാന്തം നീലാഞ്ജനചയോപമമ്। വാനരാ ദുദ്രുവുഃ സര്വേ മന്യമാനാസ്തു രാവണിമ്
കറുത്ത മഞ്ഞളിന്റെ കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ വരുന്നതിനെ കണ്ടു, അവനെ രാവണനാണെന്ന് കരുതി കുരങ്ങന്മാർ എല്ലാം ഓടി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഇങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠമായ വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പത്തൊൻപതാം സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
thumb|പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമാൻ വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
അഥോവാച മഹാതേജാ ഹരിരാജോ മഹാബലഃ। കിമിയം വ്യഥിതാ സേനാ മൂഢവാതേവ നൌര്ജലേ
അപ്പോൾ മഹാശക്തിയുള്ള കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവ് ചോദിച്ചു: ഈ സൈന്യം സമുദ്രത്തിൽ വഴികെട്ടിയ കപ്പലുപോലെ ഇങ്ങനെ വിഷമിച്ചിരിക്കുന്നു എന്തുകൊണ്ടാണ്?
സുഗ്രീവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ വാലിപുത്രോഽങ്ഗദോഽബ്രവീത്। ന ത്വം പശ്യസി രാമം ച ലക്ഷ്മണം ച മഹാരഥമ്
സുഗ്രീവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വാലിയുടെ മകൻ അംഗദൻ പറഞ്ഞു: നീ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും കാണുന്നില്ലേ, മഹാരഥന്മാരെ?
ശരജാലാചിതൌ വീരാവുഭൌ ദശരഥാത്മജൌ। ശരതല്പേ മഹാത്മാനൌ ശയാനൌ രുധിരോക്ഷിതൌ
ദശരഥപുത്രന്മാരായ ആ രണ്ടു വീരന്മാർ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട്, രക്തം കലർന്ന അമ്പക്കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നു.
അഥാബ്രവീദ് വാനരേന്ദ്രഃ സുഗ്രീവഃ പുത്രമങ്ഗദമ്। നാനിമിത്തമിദം മന്യേ ഭവിതവ്യം ഭയേന തു
അപ്പോൾ കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവായ സുഗ്രീവൻ തന്റെ മകൻ അംഗദനോടു പറഞ്ഞു: ഇതിന് കാരണമില്ലെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; ഭയമാണ് ഇതിന് കാരണം.
വിഷണ്ണവദനാ ഹ്യേതേ ത്യക്തപ്രഹരണാ ദിശഃ। പലായന്തേഽത്ര ഹരയസ്ത്രാസാദുത്ഫുല്ലലോചനാഃ
ഈ കുരങ്ങന്മാർ മുഖം കുഴഞ്ഞ് ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഭയത്താൽ കണ്ണുകൾ വീർപ്പിച്ച് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടുന്നു.
അന്യോന്യസ്യ ന ലജ്ജന്തേ ന നിരീക്ഷന്തി പൃഷ്ഠതഃ। വിപ്രകര്ഷന്തി ചാന്യോന്യം പതിതം ലങ്ഘയന്തി ച
അവർ തമ്മിൽ ലജ്ജിക്കുകയുമില്ല, പിന്നോട്ട് നോക്കുകയുമില്ല; ഒരുവൻ മറ്റൊരാളെ വലിച്ചിഴക്കുകയും വീണവരെ ചാടിക്കടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ വീരോ ഗദാപാണിര്വിഭീഷണഃ। സുഗ്രീവം വര്ധയാമാസ രാഘവം ച ജയാശിഷാ
അത്തസമയം, ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ചുള്ള വീരനായ വിപീഷണൻ സുഗ്രീവനെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു, രാഘവനു വിജയാശംസയും പറഞ്ഞു.