സാ തു ചിന്തയതേ നിത്യം സമാപ്തവ്രതമാഗതമ്। കദാ ദ്രക്ഷ്യാമി സീതാം ച ലക്ഷ്മണം ച സരാഘവമ്
വ്രതങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി മടങ്ങിവരാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന അവൾ എപ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നു: 'എപ്പോഴാണ് ഞാൻ സീതയെയും ലക്ഷ്മണനെയും രാമനോടൊപ്പം കാണുക?'
പരിദേവയമാനാം താം രാക്ഷസീ ത്രിജടാബ്രവീത്। മാ വിഷാദം കൃഥാ ദേവി ഭര്തായം തവ ജീവതി
അവൾ ദുഃഖത്തിൽ ആലപിക്കുമ്പോൾ, രാക്ഷസിയായ ത്രിജട അവളോടു പറഞ്ഞു: 'ദേവി, വിഷമിക്കേണ്ട; ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.'
കാരണനി ച വക്ഷ്യാമി മഹാന്തി സദൃശാനി ച। യഥേമൌ ജീവതോ ദേവി ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ
ഈ രണ്ട് സഹോദരന്മാർ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും, ജീവിച്ചിരിപ്പിന്റെ വലിയതും യുക്തിയുള്ളതുമായ കാരണങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയും, ദേവി.
നഹി കോപപരീതാനി ഹര്ഷപര്യുത്സുകാനി ച। ഭവന്തി യുധി യോധാനാം മുഖാനി നിഹതേ പതൌ
യുദ്ധത്തിൽ നായകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ, യോദ്ധാക്കളുടെ മുഖങ്ങൾ കോപത്താലോ അതിയായ സന്തോഷത്താലോ മാറാറില്ല.
ഇദം വിമാനം വൈദേഹി പുഷ്പകം നാമ നാമതഃ। ദിവ്യം ത്വാം ധാരയേന് നേദം യദ്യേതൌ ഗതജീവിതൌ
വൈദേഹി, ഈ ദിവ്യമായ പുഷ്പകവിമാനം, ഈ രണ്ട് പേർ മരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ നിന്നെ ചുമക്കുമായിരുന്നില്ല.
ഹതവീരപ്രധാനാ ഹി ഗതോത്സാഹാ നിരുദ്യമാ। സേനാ ഭ്രമതി സംഖ്യേഷു ഹതകര്ണേവ നൌര്ജലേ
വീരപ്രധാനന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ, ഉത്സാഹവും ശ്രമവും നഷ്ടപ്പെട്ട സൈന്യം, ജലത്തിൽ കുരു ഒടിഞ്ഞു പോയ नौകപോലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വഴിതെറ്റി അലഞ്ഞു നടക്കും.
ഇയം പുനരസമ്ഭ്രാന്താ നിരുദ്വിഗ്നാ തപസ്വിനി। സേനാ രക്ഷതി കാകുത്സ്ഥൌ മയാ പ്രീത്യാ നിവേദിതൌ
തപസ്സിനിയായ ദേവി, ഈ സൈന്യം ഭയമോ ആശങ്കയോ ഇല്ലാതെ കാകുത്സ്ഥരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും കാത്തു നിൽക്കുകയാണ്. ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇതു നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
സാ ത്വം ഭവ സുവിസ്രബ്ധാ അനുമാനൈഃ സുഖോദയൈഃ। അഹതൌ പശ്യ കാകുത്സ്ഥൌ സ്നേഹാദേതദ് ബ്രവീമി തേ
നീ ഈ നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾക്കു ആശ്രയം വച്ച് പൂർണ്ണമായി വിശ്വാസത്തോടെ ഇരിക്കണം. കാകുത്സ്ഥരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും അനർത്ഥമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു എന്ന് സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
അനൃതം നോക്തപൂര്വം മേ ന ച വക്ഷ്യാമി മൈഥിലി। ചാരിത്രസുഖശീലത്വാത് പ്രവിഷ്ടാസി മനോ മമ
മൈഥിലി, ഞാൻ ഒരിക്കലും അസത്യമൊന്നും പറഞ്ഞിട്ടില്ല, ഇനി പറയാനും ഇല്ല. നിന്റെ നല്ല സ്വഭാവത്താൽ നീ എന്റെ മനസ്സിൽ ഇടം നേടിയിരിക്കുന്നു.
നേമൌ ശക്യൌ രണേ ജേതും സേന്ദ്രൈരപി സുരാസുരൈഃ। താദൃശം ദര്ശനം ദൃഷ്ട്വാ മയാ ചോദീരിതം തവ
ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്നാലും ഈ ഇരുവരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. അത്തരമൊരു ദൃശ്യമാണ് ഞാൻ കണ്ടത്, അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
ഇദം തു സുമഹച്ചിത്രം ശരൈഃ പശ്യസ്വ മൈഥിലി। വിസംജ്ഞൌ പതിതാവേതൌ നൈവ ലക്ഷ്മീര്വിമുഞ്ചതി
മൈഥിലി, ഇതാ, ഏറ്റവും അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് കാണുന്നത്. ബാണങ്ങളിൽ വീണു ബോധംകെട്ടുവെങ്കിലും ഈ ഇരുവർക്കും തേജസ് വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
പ്രായേണ ഗതസത്ത്വാനാം പുരുഷാണാം ഗതായുഷാമ്। ദൃശ്യമാനേഷു വക്ത്രേഷു പരം ഭവതി വൈകൃതമ്
സാധാരണയായി, ജീവനും ശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ട പുരുഷന്മാരുടെ മുഖത്തിൽ വലിയ മാറ്റം കാണാറുണ്ട്.
ത്യജ ശോകം ച ദുഃഖം ച മോഹം ച ജനകാത്മജേ। രാമലക്ഷ്മണയോരര്ഥേ നാദ്യ ശക്യമജീവിതുമ്
ജനകപുത്രിയേ, നീ ദുഃഖവും ശോകവും മോഹവും വിട്ടുകളയണം. രാമനും ലക്ഷ്മണനും വേണ്ടി ഇന്ന് ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ശ്രുത്വാ തു വചനം തസ്യാഃ സീതാ സുരസുതോപമാ। കൃതാഞ്ജലിരുവാചേമാമേവമസ്ത്വിതി മൈഥിലീ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സീത, ദേവകന്യകയെപ്പോലെയുള്ളവൾ, കൈകൂപ്പി, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
വിമാനം പുഷ്പകം തത്തു സംനിവര്ത്യ മനോജവമ്। ദീനാ ത്രിജടയാ സീതാ ലങ്കാമേവ പ്രവേശിതാ
മനസ്സിൽ വേദനയോടെ സീത, മനോജവമായ പുഷ്പകവിമാനം തിരിച്ചു വിട്ട് ത്രിജടയുടെ കൂടെ ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തതസ്ത്രിജടയാ സാര്ധം പുഷ്പകാദവരുഹ്യ സാ। അശോകവനികാമേവ രാക്ഷസീഭിഃ പ്രവേശിതാ
ശേഷം ത്രിജടയോടൊപ്പം പുഷ്പകത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, സീതയെ രാക്ഷസസ്ത്രീയർ അശോകവനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
പ്രവിശ്യ സീതാ ബഹുവൃക്ഷഖണ്ഡാം താം രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ വിഹാരഭൂമിമ്। സമ്പ്രേക്ഷ്യ സംചിന്ത്യ ച രാജപുത്രൌ പരം വിഷാദം സമുപാജഗാമ
അനേകം വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ വിനോദഭൂമിയായ ആ വനം കടന്നപ്പോൾ, രാജപുത്രന്മാരെ ഓർത്ത് സീത വലിയ വിഷാദത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
thumb|നവചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നാൽപത്തൊൻപതാം സർഗ്ഗം.
ഘോരേണ ശരബന്ധേന ബദ്ധൌ ദശരഥാത്മജൌ। നിഃശ്വസന്തൌ യഥാ നാഗൌ ശയാനൌ രുധിരോക്ഷിതൌ
ഭയങ്കരമായ ബാണജാലത്തിൽ കുടുങ്ങി, രക്തത്തിൽ മുക്കി, ആനകളെപ്പോലെ കഠിനമായി ശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് ദശരഥപുത്രന്മാർ കിടക്കുകയായിരുന്നു.
സര്വേ തേ വാനരശ്രേഷ്ഠാഃ സസുഗ്രീവമഹാബലാഃ। പരിവാര്യ മഹാത്മാനൌ തസ്ഥുഃ ശോകപരിപ്ലുതാഃ
ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ വാനരന്മാർ, മഹാബലനായ സുഗ്രീവനും കൂടെ, മഹാത്മാക്കളായ ആ സഹോദരന്മാരെ ചുറ്റി, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി നിന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാമഃ പ്രത്യബുധ്യത വീര്യവാന്। സ്ഥിരത്വാത് സത്ത്വയോഗാച്ച ശരൈഃ സംദാനിതോഽപി സന്
അത്തവണ, ബാണങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിലും, ധൈര്യത്തിലും ആത്മബലത്തിലും ഉറപ്പുള്ള രാമൻ ബോധം പ്രാപിച്ചു.
തതോ ദൃഷ്ട്വാ സരുധിരം നിഷണ്ണം ഗാഢമര്പിതമ്। ഭ്രാതരം ദീനവദനം പര്യദേവയദാതുരഃ
ശേഷം, രക്തത്തിൽ മുക്കി, ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ്, ദുഃഖഭരിതമായ മുഖത്തോടു ഇരുന്ന സഹോദരനെ കണ്ട രാമൻ വേദനയോടെ വിലപിച്ചു.
കിം നു മേ സീതയാ കാര്യം ലബ്ധയാ ജീവിതേന വാ। ശയാനം യോഽദ്യ പശ്യാമി ഭ്രാതരം യുധി നിര്ജിതമ്
ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു കിടക്കുന്ന സഹോദരനെ ഞാൻ കാണുമ്പോൾ സീതയോ ജീവൻതന്നെയോ എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
ശക്യാ സീതാസമാ നാരീ മര്ത്യലോകേ വിചിന്വതാ। ന ലക്ഷ്മണസമോ ഭ്രാതാ സചിവഃ സാമ്പരായികഃ
സീതയെപ്പോലൊരു സ്ത്രീയെ ഈ ലോകത്ത് കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല, ലക്ഷ്മണനെപ്പോലൊരു സഹോദരനെയും സുഹൃത്തെയും കൂട്ടാളിയെയും കണ്ടെത്താനും കഴിയില്ല.
പരിത്യക്ഷ്യാമ്യഹം പ്രാണാന് വാനരാണാം തു പശ്യതാമ്। യദി പഞ്ചത്വമാപന്നഃ സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ
സുമിത്രയുടെ സന്തോഷമായ ലക്ഷ്മണൻ മരിച്ചുപോയാൽ, ഈ വാനരന്മാരുടെ കണ്ണിനു മുന്നിൽ ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
കിം നു വക്ഷ്യാമി കൌസല്യാം മാതരം കിം നു കൈകയീമ്। കഥമമ്ബാം സുമിത്രാം ച പുത്രദര്ശനലാലസാമ്
കൗസല്യയോട് ഞാൻ എന്ത് പറയും? എന്റെ അമ്മയായ കൈകേയിയോട് എന്ത് പറയും? മകനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുമിത്രയെ എങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിക്കും?
വിവത്സാം വേപമാനാം ച വേപന്തീം കുരരീമിവ। കഥമാശ്വാസയിഷ്യാമി യദി യാസ്യാമി തം വിനാ
കുഞ്ഞിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട പശുവിനെപ്പോലെ വിറയുന്ന ആ അമ്മയെ, ഞാൻ അവനെ കൂടാതെ മടങ്ങിയാൽ എങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിക്കും?
കഥം വക്ഷ്യാമി ശത്രുഘ്നം ഭരതം ച യശസ്വിനമ്। മയാ സഹ വനം യാതോ വിനാ തേനാഹമാഗതഃ
ശത്രുഘ്നനും പ്രശസ്തനായ ഭരതനും എനിക്ക് കൂടെ കാടിലേക്ക് പോയവർക്ക്, ഞാൻ അവനെ കൂടാതെ മടങ്ങിയപ്പോൾ എങ്ങനെ സംസാരിക്കും?
ഉപാലമ്ഭം ന ശക്ഷ്യാമി സോഢുമമ്ബാസുമിത്രയാ। ഇഹൈവ ദേഹം ത്യക്ഷ്യാമി നഹി ജീവിതുമുത്സഹേ
സുമിത്രയുടെ കുറ്റപ്പെടുത്തൽ ഞാൻ സഹിക്കാനാവില്ല; ഇവിടെ തന്നെ ഞാൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും, ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
ധിങ്മാം ദുഷ്കൃതകര്മാണമനാര്യം യത്കൃതേ ഹ്യസൌ। ലക്ഷ്മണഃ പതിതഃ ശേതേ ശരതല്പേ ഗതാസുവത്
എന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾക്കും അയോഗ്യതയ്ക്കുമാണ് ലജ്ജ; എന്റെ കാരണമാണ് ലക്ഷ്മണൻ ജീവൻ വിട്ട് ഈ അമ്പുകളുടെ കിടക്കയിൽ വീണു കിടക്കുന്നത്.