ഹതാവിന്ദ്രജിതാഖ്യാത വൈദേഹ്യാ രാമലക്ഷ്മണൌ। പുഷ്പകം തത്സമാരോപ്യ ദര്ശയധ്വം രണേ ഹതൌ
“വൈദേഹിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഇന്ദ്രജിത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന്. അവളെ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഇരുത്തി യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണിരിക്കുന്ന അവരുടെ ശരീരം കാണിക്കൂ.”
യദാശ്രയാദവഷ്ടബ്ധാ നേയം മാമുപതിഷ്ഠതേ। സോഽസ്യാ ഭര്താ സഹ ഭ്രാത്രാ നിഹതോ രണമൂര്ധനി
“അവൾ അവരെ ആശ്രയിച്ച് ധൈര്യത്തോടെ എന്നെ നിരസിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവളുടെ ഭർത്താവും സഹോദരനും യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.”
നിര്വിശങ്കാ നിരുദ്വിഗ്നാ നിരപേക്ഷാ ച മൈഥിലീ। മാമുപസ്ഥാസ്യതേ സീതാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ
“സീത, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ഭയമോ ആശങ്കയോ കൂടാതെ, സംശയമില്ലാതെ എന്നെ സമീപിക്കും.”
അദ്യ കാലവശം പ്രാപ്തം രണേ രാമം സലക്ഷ്മണമ്। അവേക്ഷ്യ വിനിവൃത്താ സാ ചാന്യാം ഗതിമപശ്യതീ
“ഇന്ന് രാമനും ലക്ഷ്മണനും യുദ്ധത്തിൽ വിധിയുടെ അധീനരായി വീണതായി കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ പിന്നേറാൻ തീരുമാനിച്ചു, മറ്റൊരു വഴിയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.”
അനപേക്ഷാ വിശാലാക്ഷീ മാമുപസ്ഥാസ്യതേ സ്വയമ്। തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ
“വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൾ ഇനി ഒരു ആശങ്കയുമില്ലാതെ സ്വയം എന്നെ സമീപിക്കും.” രാവണന്റെ ഈ ദുഷ്ടവാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ,
രാക്ഷസ്യസ്താസ്തഥേത്യുക്ത്വാ ജഗ്മുര്വൈ യത്ര പുഷ്പകമ്। തതഃ പുഷ്പകമാദായ രാക്ഷസ്യോ രാവണാജ്ഞയാ
രാക്ഷസികൾ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് പുഷ്പകവിമാനത്തേക്കു പോയി. പിന്നെ രാവണന്റെ കല്പനപ്രകാരം,
അശോകവനികാസ്ഥാം താം മൈഥിലീം സമുപാനയന്। താമാദായ തു രാക്ഷസ്യോ ഭര്തൃശോകപരാജിതാമ്
അശോകവനത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന മൈഥിലിയെ അവർ കൊണ്ടുവന്നു. ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ തളർന്ന സീതയെ അവർ കൈപിടിച്ചു.
സീതാമാരോപയാമാസുര്വിമാനം പുഷ്പകം തദാ। തതഃ പുഷ്പകമാരോപ്യ സീതാം ത്രിജടയാ സഹ
രാക്ഷസികൾ സീതയെ ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ തളർന്ന അവസ്ഥയിൽ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഇരുത്തി.
ജഗ്മുര്ദര്ശയിതും തസ്യൈ രാക്ഷസ്യോ രാമലക്ഷ്മണൌ। രാവണശ്ചാരയാമാസ പതാകാധ്വജമാലിനീമ്
പിന്നീട് ത്രിജടയോടൊപ്പം സീതയെ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഇരുത്തി, രാക്ഷസികൾ അവളെ രാമനും ലക്ഷ്മണനും കാണിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാഘോഷയത ഹൃഷ്ടശ്ച ലങ്കായാം രാക്ഷസേശ്വരഃ। രാഘവോ ലക്ഷ്മണശ്ചൈവ ഹതാവിന്ദ്രജിതാ രണേ
പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിച്ച രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ സന്തോഷത്തോടെ ലങ്കയിൽ മുഴുവൻ പ്രഖ്യാപിപ്പിച്ചു: രാഘവനും ലക്ഷ്മണനും യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രജിത്ത് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
വിമാനേനാപി ഗത്വാ തു സീതാ ത്രിജടയാ സഹ। ദദര്ശ വാനരാണാം തു സര്വം സൈന്യം നിപാതിതമ്
സീതയും ത്രിജടയുമായി കൂടെ വിമാനത്തിൽ കയറി പോയപ്പോൾ, വാനരസേന മുഴുവൻ നിലംപതിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
പ്രഹൃഷ്ടമനസശ്ചാപി ദദര്ശ പിശിതാശനാന്। വാനരാംശ്ചാതിദുഃഖാര്താന് രാമലക്ഷ്മണപാര്ശ്വതഃ
അവൾ സന്തോഷത്തോടെ ഉള്ള രാക്ഷസന്മാരെയും, രാമനും ലക്ഷ്മണനും സമീപം വലിച്ചുവീണു വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആയ വാനരന്മാരെയും കണ്ടു.
തതഃ സീതാ ദദര്ശോഭൌ ശയാനൌ ശരതല്പഗൌ। ലക്ഷ്മണം ചൈവ രാമം ച വിസംജ്ഞൌ ശരപീഡിതൌ
അതിനുശേഷം സീത, രാമനും ലക്ഷ്മണനും അശരപ്പള്ളിയിൽ അന്ധരായും ബാണങ്ങളാൽ വേദനിച്ചും കിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
വിധ്വസ്തകവചൌ വീരൌ വിപ്രവിദ്ധശരാസനൌ। സായകൈശ്ഛിന്നസര്വാങ്ഗൌ ശരസ്തമ്ബമയൌ ക്ഷിതൌ
അവരുടെ കവചം തകർന്നിരിക്കുന്നു, വില്ലുകളും അകറ്റി വച്ചിരിക്കുന്നു, ശരങ്ങൾ കൊണ്ട് ശരീരം മുഴുവൻ മുറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ശരസ്തംഭങ്ങളായി നിലത്ത് കിടക്കുന്നു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരൌ തത്ര പ്രവീരൌ പുരുഷര്ഷഭൌ। ശയാനൌ പുണ്ഡരീകാക്ഷൌ കുമാരാവിവ പാവകീ
ആ രണ്ട് സഹോദരന്മാരെയും, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരെയും, കമലനയനന്മാരെയും, അഗ്നിയുടെ മക്കളെപ്പോലെ അശരപ്പള്ളിയിൽ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
ശരതല്പഗതൌ വീരൌ തഥാഭൂതൌ നരര്ഷഭൌ। ദുഃഖാര്താ കരുണം സീതാ സുഭൃശം വിലലാപ ഹ
അങ്ങനെ അശരപ്പള്ളിയിൽ കിടക്കുന്ന പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ആ വീരന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, സീത വലിയ ദു:ഖത്തിൽ കരുണയോടെ ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു.
ഭര്താരമനവദ്യാങ്ഗീ ലക്ഷ്മണം ചാസിതേക്ഷണാ। പ്രേക്ഷ്യ പാംസുഷു ചേഷ്ടന്തൌ രുരോദ ജനകാത്മജാ
അകൃത്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത ഭർത്താവിനെയും, കറുത്ത കണ്ണുള്ള ലക്ഷ്മണനെയും, മണ്ണിൽ വലിച്ചുപിടഞ്ഞു കിടക്കുന്നത് കണ്ടു ജനകപുത്രി സീത കരഞ്ഞു.
സബാഷ്പശോകാഭിഹതാ സമീക്ഷ്യ തൌ ഭ്രാതരൌ ദേവസുതപ്രഭാവൌ। വിതര്കയന്തീ നിധനം തയോഃ സാ ദുഃഖാന്വിതാ വാക്യമിദം ജഗാദ
കണ്ണീരും ദു:ഖവും കൊണ്ട് തളർന്ന അവൾ, ദൈവപുത്രന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ആ സഹോദരന്മാരെ നോക്കി, അവരുടെ മരണത്തെ ചിന്തിച്ചു, ദു:ഖഭാരത്തിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാൽമീകി രചിച്ച ശ്രീരാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തിയേഴാമത്തെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
thumb|അഷ്ടചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഇപ്പോൾ ശ്രവിക്കുവിൻ, ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തിയെട്ടാമത്തെ സർഗം.
ഭര്താരം നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ്। വിലലാപ ഭൃശം സീതാ കരുണം ശോകകര്ശിതാ
ഭർത്താവും മഹാബലശാലിയായ ലക്ഷ്മണനും കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കണ്ട സീത, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു.
ഊചുര്ലാക്ഷണികാ യേ മാം പുത്രിണ്യവിധവേതി ച। തേഽദ്യ സര്വേ ഹതേ രാമേ ജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ
എനിക്ക് വിധവയാകേണ്ടതില്ല, എപ്പോഴും പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും എന്ന് പറഞ്ഞവർ, ഇന്ന് രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ആ ജ്ഞാനികൾ എല്ലാം പൊള്ളയായിപ്പോയി.
യജ്വനോ മഹിഷീം യേ മാമൂചുഃ പത്നീം ച സത്രിണഃ। തേഽദ്യ സര്വേ ഹതേ രാമേ ജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ
യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് എന്നെ വിളിച്ചവർ, ഇന്ന് രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ആ ജ്ഞാനികൾ എല്ലാം പൊള്ളയായിപ്പോയി.
വീരപാര്ഥിവപത്നീനാം യേ വിദുര്ഭര്തൃപൂജിതാമ്। തേഽദ്യ സര്വേ ഹതേ രാമേ ജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ
വീരനായ രാജാവിന്റെ ആദരിക്കപ്പെട്ട ഭാര്യയാണെന്ന് എന്നെ അറിയുന്നവർ, ഇന്ന് രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ആ ജ്ഞാനികൾ എല്ലാം പൊള്ളയായിപ്പോയി.
ഊചുഃ സംശ്രവണേ യേ മാം ദ്വിജാഃ കാര്താന്തികാഃ ശുഭാമ്। തേഽദ്യ സര്വേ ഹതേ രാമേ ജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ
ശുഭമായ ചടങ്ങുകളിൽ, ദ്വിജന്മാർ എന്നെ ഭാഗ്യശാലിയെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചവർ, ഇന്ന് രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ആ ജ്ഞാനികൾ എല്ലാം പൊള്ളയായിപ്പോയി.
ഇമാനി ഖലു പദ്മാനി പാദയോര്വൈ കുലസ്ത്രിയഃ। ആധിരാജ്യേഽഭിഷിച്യന്തേ നരേന്ദ്രൈഃ പതിഭിഃ സഹ
നല്ല കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് പാദങ്ങളിൽ ഉള്ള ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ, ഭർത്താവിനൊപ്പം രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, പാദങ്ങളിൽ പുഷ്പങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു.
വൈധവ്യം യാന്തി യൈര്നാര്യോഽലക്ഷണൈര്ഭാഗ്യദുര്ലഭാഃ। നാത്മനസ്താനി പശ്യാമി പശ്യന്തീ ഹതലക്ഷണാ
ഭാഗ്യരഹിതരായ സ്ത്രീകൾക്ക്, വിധവയാകുന്ന ചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ എന്റെ ഭാഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, അത്തരം ദോഷചിഹ്നങ്ങൾ ഞാൻ എനിക്കു കാണുന്നില്ല.
സത്യനാമാനി പദ്മാനി സ്ത്രീണാമുക്താനി ലക്ഷണൈഃ। താന്യദ്യ നിഹതേ രാമേ വിതഥാനി ഭവന്തി മേ
സ്ത്രീകൾക്ക് സത്യമുള്ള പദ്മചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, അവയെല്ലാം എനിക്ക് വെറുതെ വാക്കുകളായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
കേശാഃ സൂക്ഷ്മാഃ സമാ നീലാ ഭ്രുവൌ ചാസംഹതേ മമ। വൃത്തേ ചാരോമകേ ജങ്ഘേ ദന്താശ്ചാവിരലാ മമ
എന്റെ മുടി നന്നായി നനുത്തും കറുത്തും ഒറ്റയടിയിലും ഉണ്ട്; എന്റെ കണ്പിറുക്കൾ തമ്മിൽ ചേരുന്നില്ല; എന്റെ കാലുകൾ വൃത്താകൃതിയിലും മൃദുവായതുമാണ്; പല്ലുകൾ എല്ലാം ഒരുപോലെയും ഒടിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്തതുമാണ്.
ശങ്ഖേ നേത്രേ കരൌ പാദൌ ഗുല്ഫാവൂരൂ സമൌ ചിതൌ। അനുവൃത്തനഖാഃ സ്നിഗ്ധാഃ സമാശ്ചാങ്ഗുലയോ മമ
എന്റെ കണ്ണുകൾ ശംഖാകൃതിയിലാണ്; കൈകളും കാലുകളും നന്നായി രൂപപ്പെട്ടതും, കണങ്കാൽക്കും തുണ്ടുകളും ഒരുപോലെയും വ്യക്തമായ അടയാളങ്ങളോടെയും ഉണ്ട്; നഖങ്ങൾ മൃദുവും തുല്യവുമാണ്; വിരലുകൾ നേരായതുമാണ്.