നിഷ്പന്ദൌ തു തദാ ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। വസുധായാം നിരുച്ഛ്വാസൌ ഹതാവിത്യന്വമന്യത
അപ്പോൾ രാമനും ലക്ഷ്മണനും നിലത്തു ചലനമില്ലാതെ, ശ്വാസമില്ലാതെ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു, അവരെ മരിച്ചുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
ഹര്ഷേണ തു സമാവിഷ്ട ഇന്ദ്രജിത് സമിതിഞ്ജയഃ। പ്രവിവേശ പുരീം ലങ്കാം ഹര്ഷയന് സര്വനൈര്ഋതാന്
സമരത്തിൽ ജയിച്ച ഇന്ദ്രജിത്ത് അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ മുഴുകി, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും ആനന്ദിപ്പിച്ച് ലങ്കാപുരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
രാമലക്ഷ്മണയോര്ദൃഷ്ട്വാ ശരീരേ സായകൈശ്ചിതേ। സര്വാണി ചാങ്ഗോപാങ്ഗാനി സുഗ്രീവം ഭയമാവിശത്
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ശരീരം മുഴുവൻ അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചിരിക്കുന്നതും അവരുടേയും അവയവങ്ങളുടേയും അവസ്ഥയും കണ്ടപ്പോൾ, സുഖ്രീവനെ ഭയം പിടിച്ചു.
തമുവാച പരിത്രസ്തം വാനരേന്ദ്രം വിഭീഷണഃ। സബാഷ്പവദനം ദീനം ശോകവ്യാകുലലോചനമ്
അങ്ങനെ ഭയത്തോടെ കണ്ണുനിറഞ്ഞു കണ്ണീർ വീഴുന്ന, ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായ വാനരരാജാവിനോട് വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു.
അലം ത്രാസേന സുഗ്രീവ ബാഷ്പവേഗോ നിഗൃഹ്യതാമ്। ഏവംപ്രായാണി യുദ്ധാനി വിജയോ നാസ്തി നൈഷ്ഠികഃ
ഭയപ്പെടേണ്ട, സുഗ്രീവാ; കണ്ണുനീർ പിടിച്ചുവെക്കു. യുദ്ധങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കാറുണ്ട് — വിജയമെന്നത് ഉറപ്പുള്ളതല്ല.
സഭാഗ്യശേഷതാസ്മാകം യദി വീര ഭവിഷ്യതി। മോഹമേതൌ പ്രഹാസ്യേതേ മഹാത്മാനൌ മഹാബലൌ
നമ്മുടെ ഭാഗ്യത്തിൽ ഇനിയും ഒന്ന് ശേഷിച്ചാൽ, വീരാ, ഈ മഹാത്മാക്കളും മഹാബലന്മാരും ഈ മോഹം ഉപേക്ഷിക്കും.
പര്യവസ്ഥാപയാത്മാനമനാഥം മാം ച വാനര। സത്യധര്മാഭിരക്താനാം നാസ്തി മൃത്യുകൃതം ഭയമ്
നീ മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ, വാനരാ, ആശ്രയം ഇല്ലാത്ത എന്നെയും ആശ്വസിപ്പിക്കൂ; സത്യത്തിന്റെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും പാതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്ക് മരണത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭയം ഇല്ല.
ഏവമുക്ത്വാ തതസ്തസ്യ ജലക്ലിന്നേന പാണിനാ। സുഗ്രീവസ്യ ശുഭേ നേത്രേ പ്രമമാര്ജ വിഭീഷണഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ജലത്തിൽ നനച്ച കൈകൊണ്ട് സുഗ്രീവന്റെ മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ വിഭീഷണൻ തുടച്ചു.
തതഃ സലിലമാദായ വിദ്യയാ പരിജപ്യ ച। സുഗ്രീവനേത്രേ ധര്മാത്മാ പ്രമമാര്ജ വിഭീഷണഃ
ശുദ്ധജലം എടുത്ത് മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വിഭീഷണൻ സുഗ്രീവന്റെ കണ്ണുകൾ ശുചീകരിച്ചു.
വിമൃജ്യ വദനം തസ്യ കപിരാജസ്യ ധീമതഃ। അബ്രവീത് കാലസമ്പ്രാപ്തമസമ്ഭ്രാന്തമിദം വചഃ
ബുദ്ധിമാൻ കപിരാജാവിന്റെ മുഖം തുടച്ച ശേഷം, വിഭീഷണൻ സമയോചിതമായ ശാന്തമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ന കാലഃ കപിരാജേന്ദ്ര വൈക്ലവ്യമവലമ്ബിതുമ്। അതിസ്നേഹോഽപി കാലേഽസ്മിന് മരണായോപകല്പതേ
കപിരാജാവേ, ഇപ്പോൾ മനസ്സു തളരാൻ സമയമല്ല; അതിയായ സ്നേഹവും ഈ സമയത്ത് മരണത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
തസ്മാദുത്സൃജ്യ വൈക്ലവ്യം സര്വകാര്യവിനാശനമ്। ഹിതം രാമപുരോഗാണാം സൈന്യാനാമനുചിന്തയ
അതിനാൽ, എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്ന തളർച്ച ഉപേക്ഷിച്ച്, രാമന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈന്യങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഉത്തമമെന്ന് ആലോചിക്കൂ.
അഥ വാ രക്ഷ്യതാം രാമോ യാവത്സംജ്ഞാവിപര്യയഃ। ലബ്ധസംജ്ഞൌ ഹി കാകുത്സ്ഥൌ ഭയം നൌ വ്യപനേഷ്യതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, രാമനെ അവബോധം തിരിച്ചുവരുന്നതുവരെ സംരക്ഷിക്കൂ; കാകുത്സ്ഥരായ ആ ഇരുവരും ബോധം വീണ്ടെടുക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ഭയം മാറും.
നൈതത് കിംചന രാമസ്യ ന ച രാമോ മുമൂര്ഷതി। നഹ്യേനം ഹാസ്യതേ ലക്ഷ്മീര്ദുര്ലഭാ യാ ഗതായുഷാമ്
രാമന് ഇതിൽ ഒന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല, രാമനും മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ആയുസ്സ് തീർന്നവരെ ലക്ഷ്മി ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
തസ്മാദാശ്വാസയാത്മാനം ബലം ചാശ്വാസയ സ്വകമ്। യാവത് സൈന്യാനി സര്വാണി പുനഃ സംസ്ഥാപയാമ്യഹമ്
അതിനാൽ, നീയും നിന്റെ സൈന്യവും ആത്മവിശ്വാസം പുലർത്തൂ; ഞാൻ സൈന്യങ്ങളെ വീണ്ടും ഒത്തുചേർക്കുന്നതുവരെ.
ഏതേ ഹി ഫുല്ലനയനാസ്ത്രാസാദാഗതസാധ്വസാഃ। കര്ണേ കര്ണേ പ്രകഥിതാ ഹരയോ ഹരിസത്തമ
ഇവിടെ ഭയത്താൽ കണ്ണുകൾ വടിച്ചുപൊങ്ങിയും വിറയച്ചും, ഈ വാനരന്മാർ തമ്മിൽ കാതോരത്ത് ഭയം പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു, കപിശ്രേഷ്ഠാ.
മാം തു ദൃഷ്ട്വാ പ്രധാവന്തമനീകം സമ്പ്രഹര്ഷിതമ്। ത്യജന്തു ഹരയസ്ത്രാസം ഭുക്തപൂര്വാമിവ സ്രജമ്
എന്നെ സന്തോഷത്തോടെ മുന്നോട്ട് ഓടുന്നത് കണ്ടാൽ, ഈ വാനരന്മാർ ധരിച്ച പുഷ്പമാല പോലെ ഭയം എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കും.
സമാശ്വാസ്യ തു സുഗ്രീവം രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ। വിദ്രുതം വാനരാനീകം തത് സമാശ്വാസയത് പുനഃ
പിന്നീട്, രാക്ഷസാധിപനായ വിഭീഷണൻ സുഗ്രീവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, പിന്നെ ചിതറിപ്പോയ വാനരസൈന്യത്തെയും വീണ്ടും ധൈര്യപ്പെടുത്തി.
ഇന്ദ്രജിത് തു മഹാമായഃ സര്വസൈന്യസമാവൃതഃ। വിവേശ നഗരീം ലങ്കാം പിതരം ചാഭ്യുപാഗമത്
വഞ്ചനാശക്തിയുള്ള ഇന്ദ്രജിത്ത്, മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടുംകൂടെ ലങ്കാനഗരിയിൽ പ്രവേശിച്ച് തന്റെ പിതാവിനരികിലേക്ക് പോയി.
ഉത്പപാത തതോ ഹൃഷ്ടഃ പുത്രം ച പരിഷസ്വജേ। രാവണോ രക്ഷസാം മധ്യേ ശ്രുത്വാ ശത്രൂ നിപാതിതൌ
ശത്രുക്കൾ വീണുവെന്നറിഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ രാവണൻ എഴുന്നേറ്റ്, രാക്ഷസന്മാരുടെ നടുവിൽ തന്റെ മകനെ അണകയാക്കി.
ഉപാഘ്രായ ച തം മൂര്ധ്നി പപ്രച്ഛ പ്രീതമാനസഃ। പൃച്ഛതേ ച യഥാവൃത്തം പിത്രേ തസ്മൈ ന്യവേദയത്
അവന്റെ തലമുടി മണച്ച്, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ രാവണൻ മകനെ ചോദ്യം ചെയ്തു; അപ്പൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ ഇന്ദ്രജിത്ത് സംഭവിച്ചതു പോലെ എല്ലാം വിശദീകരിച്ചു.
യഥാ തൌ ശരബന്ധേന നിശ്ചേഷ്ടൌ നിഷ്പ്രഭൌ കൃതൌ
അവരെ എങ്ങനെ അമ്പുകൊണ്ടുള്ള ബന്ധനത്തിൽനിന്ന് അചഞ്ചലരാക്കിയും ശക്തിഹീനരാക്കിയും എന്നതും...
സ ഹര്ഷവേഗാനുഗതാന്തരാത്മാ ശ്രുത്വാ ഗിരം തസ്യ മഹാരഥസ്യ। ജഹൌ ജ്വരം ദാശരഥേഃ സമുത്ഥം പ്രഹൃഷ്ടവാചാഭിനനന്ദ പുത്രമ്
ആ മഹാരഥന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ മനസിൽ ആനന്ദത്തിന്റെ ശക്തി നിറഞ്ഞു. രാമനാൽ ഉണ്ടാക었던 ഉണങ്ങിയ വിഷമം അവൻ വിട്ടുകളഞ്ഞു. സന്തോഷം നിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ അവൻ തന്റെ മകനെ അഭിനന്ദിച്ചു.
thumb|സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തിയേഴാമത്തെ സർഗം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
തസ്മിന് പ്രവിഷ്ടേ ലങ്കായാം കൃതാര്ഥേ രാവണാത്മജേ। രാഘവം പരിവാര്യാഥ രരക്ഷുര്വാനരര്ഷഭാഃ
രാവണന്റെ മകൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, വാനരന്മാരിൽ പ്രധാനികൾ രാമനെ ചുറ്റി നന്നായി കാത്തു നിന്നു.
ഹനുമാനങ്ഗദോ നീലഃ സുഷേണഃ കുമുദോ നലഃ। ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയഃ ശരഭോ ഗന്ധമാദനഃ
ഹനുമാൻ, അങ്ങദൻ, നീലൻ, സുശേനൻ, കുമുദൻ, നളൻ, ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, ശരഭൻ, ഗന്ധമാദനൻ—
ജാമ്ബവാനൃഷഭഃ സ്കന്ധോ രമ്ഭഃ ശതബലിഃ പൃഥുഃ। വ്യൂഢാനീകാശ്ച യത്താശ്ച ദ്രുമാനാദായ സര്വതഃ
ജാംബവാൻ, ഋഷഭൻ, സ്കന്ധൻ, രംഭൻ, ശതബലി, പൃഥു, അണിയറയിൽ ഒരുക്കം ചെയ്ത മറ്റു നേതാക്കന്മാർ, എല്ലാവരും ചുറ്റും നിന്ന് വൃക്ഷങ്ങൾ എടുത്തു.
വീക്ഷമാണാ ദിശഃ സര്വാസ്തിര്യഗൂര്ധ്വം ച വാനരാഃ। തൃണേഷ്വപി ച ചേഷ്ടത്സു രാക്ഷസാ ഇതി മേനിരേ
വാനരന്മാർ എല്ലാ ദിശകളും, മുകളിൽ താഴെക്കൂടി നോക്കി, പുല്ലിൽ പോലും ചെറിയ ചലനം ഉണ്ടായാൽ അതു പോലും രാക്ഷസന്മാരാണെന്ന് കരുതുകയായിരുന്നു.
രാവണശ്ചാപി സംഹൃഷ്ടോ വിസൃജ്യേന്ദ്രജിതം സുതമ്। ആജുഹാവ തതഃ സീതാരക്ഷണീ രാക്ഷസീസ്തദാ
രാവണൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മകൻ ഇന്ദ്രജിത്തിനെ വിട്ടയച്ചു. പിന്നെ സീതയെ കാക്കാൻ നിയോഗിച്ചിരുന്ന രാക്ഷസികളെയും വിളിച്ചു.
രാക്ഷസ്യസ്ത്രിജടാ ചാപി ശാസനാത് തമുപസ്ഥിതാഃ। താ ഉവാച തതോ ഹൃഷ്ടോ രാക്ഷസീ രാക്ഷസാധിപഃ
രാക്ഷസികളും ത്രിജടയും അവന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവന്റെ മുന്നിൽ എത്തി. പിന്നെ രാക്ഷസാധിപൻ സന്തോഷത്തോടെ രാക്ഷസികളോട് പറഞ്ഞു.