വീരഃ പ്രതപനോ ഘോരോ രാക്ഷസോ രണദുര്ധരഃ। സമരേ തീക്ഷ്ണവേഗേന നലേന സമയുധ്യത
വീര്യശാലിയും ഭയങ്കരനുമായ പ്രതാപനൻ, യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവൻ, സമരഭൂമിയിൽ ശക്തിയായി നളനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
ധര്മസ്യ പുത്രോ ബലവാന് സുഷേണ ഇതി വിശ്രുതഃ। സ വിദ്യുന്മാലിനാ സാര്ധമയുധ്യത മഹാകപിഃ
ധർമ്മന്റെ പുത്രനായി പ്രശസ്തനായ ശക്തനായ സുഷേണൻ, മഹാകപിയായ വിദ്യുന്മാലിയുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
വാനരാശ്ചാപരേ ഘോരാ രാക്ഷസൈരപരൈഃ സഹ। ദ്വന്ദ്വം സമീയുഃ സഹസാ യുദ്ധ്വാ ച ബഹുഭിഃ സഹ
മറ്റു ഭയങ്കരമായ വാനരന്മാർ മറ്റു രാക്ഷസന്മാരുമായി പെട്ടെന്ന് ഇരട്ടയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; പലരുമായി ഒരുമിച്ച് യുദ്ധം നടത്തി.
തത്രാസീത് സുമഹദ് യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്। രക്ഷസാം വാനരാണാം ച വീരാണാം ജയമിച്ഛതാമ്
അവിടെ രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും തമ്മിൽ, വിജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച വീരന്മാർ തമ്മിൽ, അത്യന്തം വലിയ, ഉല്ലാസവും രോമാഞ്ചവും നിറഞ്ഞ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു.
ഹരിരാക്ഷസദേഹേഭ്യഃ പ്രഭൂതാഃ കേശശാദ്വലാഃ। ശരീരസംഘാടവഹാഃ പ്രസുസ്രുഃ ശോണതാപഗാഃ
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം രോമക്കൂമ്പാരങ്ങളും മാംസകൂറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ചോരപ്പുഴകളും ഒഴുകി.
ആജഘാനേന്ദ്രജിത് ക്രുദ്ധോ വജ്രേണേവ ശതക്രതുഃ। അങ്ഗദം ഗദയാ വീരം ശത്രുസൈന്യവിദാരണമ്
കോപം നിറഞ്ഞ ഇന്ദ്രജിത്ത്, ശതക്രതു വജ്രം പ്രഹരിക്കുന്നപോലെ, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ തകർക്കുന്ന വീരനായ അങ്കദനെ ഗദയാൽ പ്രഹരിച്ചു.
തസ്യ കാഞ്ചനചിത്രാങ്ഗം രഥം സാശ്വം സസാരഥിമ്। ജഘാന ഗദയാ ശ്രീമാനങ്ഗദോ വേഗവാന് ഹരിഃ
മഹാത്മാവും വേഗശാലിയുമായ അങ്കദൻ, സ്വർണ്ണം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ആ രഥത്തെയും അതിലെ കുതിരകളെയും സാരഥിയെയും ഗദയാൽ തകർത്തു.
സമ്പാതിസ്തു പ്രജങ്ഘേന ത്രിഭിര്ബാണൈഃ സമാഹതഃ। നിജഘാനാശ്വകര്ണേന പ്രജങ്ഘം രണമൂര്ധനി
സമ്പാതി, പ്രജംഗ്ഹനിൽ നിന്ന് മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ടു പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കുതിരയുടെ ചെവിയിൽ പ്രഹരിച്ച് പ്രജംഗ്ഹനെ വധിച്ചു.
ജമ്ബുമാലീ രഥസ്ഥസ്തു രഥശക്ത്യാ മഹാബലഃ। ബിഭേദ സമരേ ക്രുദ്ധോ ഹനൂമന്തം സ്തനാന്തരേ
ജംബുമാലി തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്നു വലിയ ശക്തിയോടെ കോപത്തോടെ രഥശക്തി കൊണ്ട് ഹനുമാന്റെ നെഞ്ചിൽ യുദ്ധത്തിൽ കുത്തി.
തസ്യ തം രഥമാസ്ഥായ ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ। പ്രമമാഥ തലേനാശു സഹ തേനൈവ രക്ഷസാ
അപ്പൊഴ് വായുവിന്റെ മകൻ ഹനുമാൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി, അതിനെയും ആ രാക്ഷസനെയും തന്റെ കൈയാൽ വേഗത്തിൽ തകർത്തു.
നദന് പ്രതപനോ ഘോരോ നലം സോഽഭ്യനുധാവത। നലഃ പ്രതപനസ്യാശു പാതയാമാസ ചക്ഷുഷീ
ഭയങ്കരനായ പ്രതാപനൻ ഗർജിച്ച് നളനെ പിന്തുടർന്നു; പക്ഷേ നളൻ വേഗത്തിൽ പ്രതാപന്റെ കണ്ണുകൾ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
ഭിന്നഗാത്രഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ ക്ഷിപ്രഹസ്തേന രക്ഷസാ। ഗ്രസന്തമിവ സൈന്യാനി പ്രഘസം വാനരാധിപഃ
വാനരാധിപൻ, അതിവേഗം അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ കുത്തിയിട്ടും, സൈന്യങ്ങളെ വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ വിഴുങ്ങിയിരുന്ന പ്രഘസനെ അടിച്ചു.
സുഗ്രീവഃ സപ്തപര്ണേന നിജഘാന ജവേന ച। പ്രപീഡ്യ ശരവര്ഷേണ രാക്ഷസം ഭീമദര്ശനമ്
സുഗ്രീവൻ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ പ്രഘസനെ കഠിനമായി അമർത്തി, വേഗത്തിൽ ഏഴിലച്ചെടി കൊണ്ടും അടിച്ചു.
നിജഘാന വിരൂപാക്ഷം ശരേണൈകേന ലക്ഷ്മണഃ। അഗ്നികേതുശ്ച ദുര്ധര്ഷോ രശ്മികേതുശ്ച രാക്ഷസഃ। സുപ്തഘ്നോ യജ്ഞകോപശ്ച രാമം നിര്ബിഭിദുഃ ശരൈഃ
ലക്ഷ്മണൻ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് വിരൂപാക്ഷനെ അടിച്ചു; അതേസമയം ഭയങ്കരനായ അഗ്നികേതു, രശ്മികേതു, സുപ്തഘ്നൻ, യജ്ഞകോപൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു രാക്ഷസന്മാർ രാമനെ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി.
തേഷാം ചതുര്ണാം രാമസ്തു ശിരാംസി സമരേ ശരൈഃ। ക്രുദ്ധശ്ചതുര്ഭിശ്ചിച്ഛേദ ഘോരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ
അപ്പോൾ രാമൻ കോപത്തോടെ ആ നാലുപേരുടെയും തലകൾ യുദ്ധത്തിൽ തീപൊള്ളുപോലെയുള്ള നാലു ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
വജ്രമുഷ്ടിസ്തു മൈന്ദേന മുഷ്ടിനാ നിഹതോ രണേ। പപാത സരഥഃ സാശ്വഃ പുരാട്ട ഇവ ഭൂതലേ
വജ്രമുഷ്ടിയെ മൈന്ദൻ തന്റെ മുഷ്ടിയാൽ യുദ്ധത്തിൽ അടിച്ചു, അങ്ങനെ ആ രഥവും കുതിരകളും സഹിതം ഭൂമിയിൽ പർവ്വതം വീഴുന്നതുപോലെ വീണു.
നികുമ്ഭസ്തു രണേ നീലം നീലാഞ്ജനചയപ്രഭമ്। നിര്ബിഭേദ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കരൈര്മേഘമിവാംശുമാന്
യുദ്ധത്തിൽ നികുംബൻ, കറുത്ത അഞ്ജനക്കൂട്ടംപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ള നീലയെ, സൂര്യൻ മേഘത്തിൽ കിരണങ്ങൾ കുത്തുന്നതുപോലെ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുത്തി.
പുനഃ ശരശതേനാഥ ക്ഷിപ്രഹസ്തോ നിശാചരഃ। ബിഭേദ സമരേ നീലം നികുമ്ഭഃ പ്രജഹാസ ച
പിന്നീട് ആ കിടിലൻ കൈകളുള്ള നിശാചരനായ നികുംബൻ, നൂറ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നീലയെ യുദ്ധത്തിൽ വീണ്ടും കുത്തി, ചിരിച്ചു.
തസ്യൈവ രഥചക്രേണ നീലോ വിഷ്ണുരിവാഹവേ। ശിരശ്ചിച്ഛേദ സമരേ നികുമ്ഭസ്യ ച സാരഥേഃ
അപ്പോൾ നീലൻ, യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ, നികുംബന്റെയും അവന്റെ രഥസാരഥിയുടെയും തല രഥചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
വജ്രാശനിസമസ്പര്ശോ ദ്വിവിദോഽപ്യശനിപ്രഭമ്। ജഘാന ഗിരിശൃങ്ഗേണ മിഷതാം സര്വരക്ഷസാമ്
വജ്രവും മിന്നലുംപോലെയുള്ള സ്പർശമുള്ള ദ്വിവിദൻ, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരുടെയും മുന്നിൽ ഒരു പർവ്വതശൃംഗം കൊണ്ട് അശനിപ്രഭനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
ദ്വിവിദം വാനരേന്ദ്രം തു ദ്രുമയോധിനമാഹവേ। ശരൈരശനിസംകാശൈഃ സ വിവ്യാധാശനിപ്രഭഃ
പക്ഷേ മിന്നലുപോലുള്ള അശനിപ്രഭൻ, വൃക്ഷങ്ങളാൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വാനരാധിപനായ ദ്വിവിദനെ, മിന്നലുപോലെയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി.
സ ശരൈരഭിവിദ്ധാങ്ഗോ ദ്വിവിദഃ ക്രോധര്മൂച്ഛിതഃ। സാലേന സരഥം സാശ്വം നിജഘാനാശനിപ്രഭമ്
അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശരീരം കുത്തിയ ദ്വിവിദൻ, കോപത്തിൽ കത്തിയവൻ, ഒരു സാലവൃക്ഷം കൊണ്ട് അശനിപ്രഭനും അവന്റെ രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയും അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
വിദ്യുന്മാലീ രഥസ്ഥസ്തു ശരൈഃ കാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ। സുഷേണം താഡയാമാസ നനാദ ച മുഹുര്മുഹുഃ
സുവർണ്ണാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച രഥത്തിൽ നിന്നു നിന്നു, വിദ്യുന്മാലി അമ്പുകൾകൊണ്ട് സുശേനനെ അടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജിച്ചു.
തം രഥസ്ഥമഥോ ദൃഷ്ട്വാ സുഷേണോ വാനരോത്തമഃ। ഗിരിശൃങ്ഗേണ മഹതാ രഥമാശു ന്യപാതയത്
അപ്പോൾ വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുശേനൻ, അവനെ രഥത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, വലിയൊരു പർവ്വതശൃംഗം കൊണ്ട് ആ രഥം വേഗത്തിൽ തകർത്തു.
ലാഘവേന തു സംയുക്തോ വിദ്യുന്മാലീ നിശാചരഃ। അപക്രമ്യ രഥാത് തൂര്ണം ഗദാപാണിഃ ക്ഷിതൌ സ്ഥിതഃ
വേഗവും ചാപല്യവും ഉള്ള വിദ്യുന്മാലി എന്ന നിശാചരൻ, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പുറത്ത്, ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് നില്ക്കുന്നു.
തതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടഃ സുഷേണോ ഹരിപുങ്ഗവഃ। ശിലാം സുമഹതീം ഗൃഹ്യ നിശാചരമഭിദ്രവത്
അപ്പോൾ കോപം നിറഞ്ഞ സുശേനൻ, വാനരന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ, വലിയൊരു പാറ എടുത്ത് ആ നിശാചരനെതിരെ ഓടിച്ചു.
തമാപതന്തം ഗദയാ വിദ്യുന്മാലീ നിശാചരഃ। വക്ഷസ്യഭിജഘാനാശു സുഷേണം ഹരിപുങ്ഗവമ്
വിദ്യുന്മാലി എന്ന നിശാചരൻ, മുന്നേറി വരുന്ന വാനരസേനാനിയായ സുഷേണനെ തന്റെ ഗദയാൽ വേഗത്തിൽ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു.
ഗദാപ്രഹാരം തം ഘോരമചിന്ത്യ പ്ലവഗോത്തമഃ। താം തൂഷ്ണീം പാതയാമാസ തസ്യോരസി മഹാമൃധേ
ആ ഭയങ്കരമായ ഗദാഘാതം പോലും ശ്രദ്ധിക്കാതെ, വാനരന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ സുഷേണൻ, വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് ഒരു കല്ല് മൗനത്തിൽ എറിഞ്ഞു.
ശിലാപ്രഹാരാഭിഹതോ വിദ്യുന്മാലീ നിശാചരഃ। നിഷ്പിഷ്ടഹൃദയോ ഭൂമൌ ഗതാസുര്നിപപാത ഹ
ആ കല്ല്Vidയാൽ അടിയേറ്റ വിദ്യുന്മാലി എന്ന നിശാചരൻ, ഹൃദയം തകർന്നു, ജീവൻ വിട്ട് നിലത്ത് വീണു.
ഏവം തൈര്വാനരൈഃ ശൂരൈഃ ശൂരാസ്തേ രജനീചരാഃ। ദ്വന്ദ്വേ വിമഥിതാസ്തത്ര ദൈത്യാ ഇവ ദിവൌകസൈഃ
അങ്ങനെ ആ ധൈര്യശാലികളായ വാനരന്മാർ, അവിടത്തെ നിശാചര വീരന്മാരെ ദ്വന്ദയുദ്ധത്തിൽ തകർത്തു, ദേവന്മാർ ദാനവരെ തോൽപ്പിച്ചതുപോലെ.