ഗജാനാം ബൃംഹിതൈഃ സാര്ധം ഹയാനാം ഹ്രേഷിതൈരപി। രഥാനാം നേമിനിര്ഘോഷൈ രക്ഷസാം വദനസ്വനൈഃ
ആനകളുടെ കൂക്കളും കുതിരകളുടെ കുരുത്തുകളും, രഥചക്രങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനവും, റാക്ഷസന്മാരുടെ വിളികളും അതിനോടൊപ്പം ചേർന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ഘോരഃ സംഗ്രാമഃ സമപദ്യത। രക്ഷസാം വാനരാണാം ച യഥാ ദേവാസുരേ പുരാ
ഇതെല്ലാം നടക്കുമ്പോൾ, റാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും തമ്മിൽ, പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ നടന്നത് പോലെ, ഒരു ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
തേ ഗദാഭിഃ പ്രദീപ്താഭിഃ ശക്തിശൂലപരശ്വധൈഃ। നിജഘ്നുര്വാനരാന് സര്വാന് കഥയന്തഃ സ്വവിക്രമാന്
അവർ ജ്വലിക്കുന്ന ഗദകളും ശൂലങ്ങളും കുന്തങ്ങളും പരശുവും ഉപയോഗിച്ച്, തങ്ങളുടെ വീരത്വം വിളിച്ചുപറഞ്ഞുകൊണ്ട്, എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ആക്രമിച്ചു.
തഥാ വൃക്ഷൈര്മഹാകായാഃ പര്വതാഗ്രൈശ്ച വാനരാഃ। നിജഘ്നുസ്താനി രക്ഷാംസി നഖൈര്ദന്തൈശ്ച വേഗിനഃ
അതുപോലെ, വാനരന്മാർ വലിയ ശരീരമുള്ളവർ, മരങ്ങളും പർവതശിഖരങ്ങളും കൊണ്ട് അതിവേഗം റാക്ഷസന്മാരെ തല്ലി, തങ്ങളുടെ നഖങ്ങളും പല്ലുകളും ഉപയോഗിച്ചു.
രാജാ ജയതി സുഗ്രീവ ഇതി ശബ്ദോ മഹാനഭൂത്। രാജഞ്ജയജയേത്യുക്ത്വാ സ്വസ്വനാമകഥാം തതഃ
'രാജാവായ സുഗ്രീവന് ജയം' എന്ന വലിയ വിളി മുഴങ്ങി. 'രാജാവിന് ജയജയ' എന്നു വിളിച്ചശേഷം, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ പേരുകൾ വിളിച്ചു.
രാക്ഷസാസ്ത്വപരേ ഭീമാഃ പ്രാകാരസ്ഥാ മഹീം ഗതാന്। വാനരാന് ഭിന്ദിപാലൈശ്ച ശൂലൈശ്ചൈവ വ്യദാരയന്
മറ്റൊരു ഭാഗത്ത്, ഭീകരരായ ചില റാക്ഷസന്മാർ മതിലിന്മേൽ നിന്ന് നിലത്തെത്തിയ വാനരന്മാരെ കല്ലെറിയും ശൂലങ്ങൾകൊണ്ടും പരിക്കേൽപ്പിച്ചു.
വാനരാശ്ചാപി സംക്രുദ്ധാഃ പ്രാകാരസ്ഥാന് മഹീം ഗതാഃ। രാക്ഷസാന് പാതയാമാസുഃ ഖമാപ്ലുത്യ സ്വബാഹുഭിഃ
അതേ സമയം, കോപം നിറഞ്ഞ വാനരന്മാർ നിലത്തെത്തി, സ്വബാഹുവുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടി, മതിലിൽ നിന്നുള്ള റാക്ഷസന്മാരെ താഴേക്ക് വീഴ്ത്തി.
സ സമ്പ്രഹാരസ്തുമുലോ മാംസശോണിതകര്ദമഃ। രക്ഷസാം വാനരാണാം ച സമ്ബഭൂവാദ്ഭുതോപമഃ
അവിടെ, മാംസവും രക്തവും നിറഞ്ഞ അതിശയകരമായ ഒരു ഉഗ്രമായ യുദ്ധം റാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും തമ്മിൽ നടന്നു.
thumb|ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center യുധ്യതാം തു തതസ്തേഷാം വാനരാണാം മഹാത്മനാമ്। രക്ഷസാം സമ്ബഭൂവാഥ ബലരോഷഃ സുദാരുണഃ
അവ വലിയ മനസ്സുള്ള വാനരന്മാർ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, റാക്ഷസന്മാരിൽ അത്യന്തം ഭീകരമായ ശക്തിയും കോപവും ഉയർന്നു.
തേ ഹയൈഃ കാഞ്ചനാപീഡൈര്ഗജൈശ്ചാഗ്നിശിഖോപമൈഃ। രഥൈശ്ചാദിത്യസംകാശൈഃ കവചൈശ്ച മനോരമൈഃ
അവർ സ്വർണ്ണമാലകൾ അണിഞ്ഞ കുതിരകളുമായി, അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെയുള്ള ആനകളുമായി, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള രഥങ്ങളുമായി, മനോഹരമായ കവചങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് വന്നു.
നിര്യയൂ രാക്ഷസാ വീരാ നാദയന്തോ ദിശോ ദശ। രാക്ഷസാ ഭീമകര്മാണോ രാവണസ്യ ജയൈഷിണഃ
വീര്യശാലിയായ രാക്ഷസന്മാർ, ദിശകളെ മുഴുവൻ മുഴങ്ങിച്ച്, ഭയാനകമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരായി, രാവണന് വിജയമുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
വാനരാണാമപി ചമൂര്ബൃഹതീ ജയമിച്ഛതാമ്। അഭ്യധാവത താം സേനാം രക്ഷസാം ഘോരകര്മണാമ്
വിജയം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച വലിയ വാനരസൈന്യം, ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ആ രാക്ഷസസൈന്യത്തെ നേരെ ഓടിച്ചേർന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തേഷാമന്യോന്യമഭിധാവതാമ്। രക്ഷസാം വാനരാണാം ച ദ്വന്ദ്വയുദ്ധമവര്തത
ഇതിനിടയിൽ, പരസ്പരം ആക്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും തമ്മിൽ ഇരട്ടയുദ്ധങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
അങ്ഗദേനേന്ദ്രജിത്സാര്ധം വാലിപുത്രേണ രാക്ഷസഃ। അയുധ്യത മഹാതേജാസ്ത്ര്യമ്ബകേണ യഥാന്ധകഃ
വാലിയുടെ പുത്രനായ അങ്കദനും ഇന്ദ്രജിത്തും ചേർന്ന്, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള ഒരു രാക്ഷസനെ, അന്ധകനെ ത്രയംബകനെ നേരിടുന്നപോലെ, യുദ്ധം ചെയ്തു.
പ്രജങ്ഘേന ച സമ്പാതിര്നിത്യം ദുര്ധര്ഷണോ രണേ। ജമ്ബുമാലിനമാരബ്ധോ ഹനൂമാനപി വാനരഃ
യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും ഭയങ്കരനായ പ്രജംഗ്ഹനുമായി സമ്പാതി ഏറ്റുമുട്ടി; ഹനുമാൻ ജംബുമാലിയെ ആക്രമിച്ചു.
സംഗതസ്തു മഹാക്രോധോ രാക്ഷസോ രാവണാനുജഃ। സമരേ തീക്ഷ്ണവേഗേന ശത്രുഘ്നേന വിഭീഷണഃ
രാവണന്റെ സഹോദരനായ മഹാക്രോധം നിറഞ്ഞ രാക്ഷസൻ, യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയായി പ്രഹരിച്ച ശത്രുഘ്നനെപ്പോലെ വിഭീഷണനെ നേരിട്ടു.
തപനേന ഗജഃ സാര്ധം രാക്ഷസേന മഹാബലഃ। നികുമ്ഭേന മഹാതേജാ നീലോഽപി സമയുധ്യത
മഹാബലശാലിയായ ഗജൻ, ശക്തിയുള്ള രാക്ഷസനായ തപനനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു; മഹാതേജസ്സുള്ള നീലനും നികുംബനുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.
വാനരേന്ദ്രസ്തു സുഗ്രീവഃ പ്രഘസേന സുസംഗതഃ। സംഗതഃ സമരേ ശ്രീമാന് വിരൂപാക്ഷേണ ലക്ഷ്മണഃ
വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവൻ പ്രഘാസനുമായി യുദ്ധത്തിൽ ചേർന്നു; മഹാത്മാവായ ലക്ഷ്മണൻ സമരഭൂമിയിൽ വിരൂപാക്ഷനെ നേരിട്ടു.
അഗ്നികേതുഃ സുദുര്ധര്ഷോ രശ്മികേതുശ്ച രാക്ഷസഃ। സുപ്തഘ്നോ യജ്ഞകോപശ്ച രാമേണ സഹ സംഗതാഃ
അഗ്നികേതു, അത്യന്തം ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, രശ്മികേതു എന്ന രാക്ഷസനും, സുപ്തഘ്നനും യജ്ഞകോപനും ചേർന്ന് രാമനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.
വജ്രമുഷ്ടിശ്ച മൈന്ദേന ദ്വിവിദേനാശനിപ്രഭഃ। രാക്ഷസാഭ്യാം സുഘോരാഭ്യാം കപിമുഖ്യൌ സമാഗതൌ
വജ്രമുഷ്ടിയും മൈന്ദനും, അശനിപ്രഭയായ ദ്വിവിദനും, രണ്ടു ഭയങ്കരരാക്ഷസന്മാരെ നേരിടാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു; വാനരപ്രമുഖന്മാർ അവരെ നേരിട്ടു.
വീരഃ പ്രതപനോ ഘോരോ രാക്ഷസോ രണദുര്ധരഃ। സമരേ തീക്ഷ്ണവേഗേന നലേന സമയുധ്യത
വീര്യശാലിയും ഭയങ്കരനുമായ പ്രതാപനൻ, യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവൻ, സമരഭൂമിയിൽ ശക്തിയായി നളനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
ധര്മസ്യ പുത്രോ ബലവാന് സുഷേണ ഇതി വിശ്രുതഃ। സ വിദ്യുന്മാലിനാ സാര്ധമയുധ്യത മഹാകപിഃ
ധർമ്മന്റെ പുത്രനായി പ്രശസ്തനായ ശക്തനായ സുഷേണൻ, മഹാകപിയായ വിദ്യുന്മാലിയുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
വാനരാശ്ചാപരേ ഘോരാ രാക്ഷസൈരപരൈഃ സഹ। ദ്വന്ദ്വം സമീയുഃ സഹസാ യുദ്ധ്വാ ച ബഹുഭിഃ സഹ
മറ്റു ഭയങ്കരമായ വാനരന്മാർ മറ്റു രാക്ഷസന്മാരുമായി പെട്ടെന്ന് ഇരട്ടയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; പലരുമായി ഒരുമിച്ച് യുദ്ധം നടത്തി.
തത്രാസീത് സുമഹദ് യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്। രക്ഷസാം വാനരാണാം ച വീരാണാം ജയമിച്ഛതാമ്
അവിടെ രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും തമ്മിൽ, വിജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച വീരന്മാർ തമ്മിൽ, അത്യന്തം വലിയ, ഉല്ലാസവും രോമാഞ്ചവും നിറഞ്ഞ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു.
ഹരിരാക്ഷസദേഹേഭ്യഃ പ്രഭൂതാഃ കേശശാദ്വലാഃ। ശരീരസംഘാടവഹാഃ പ്രസുസ്രുഃ ശോണതാപഗാഃ
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം രോമക്കൂമ്പാരങ്ങളും മാംസകൂറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ചോരപ്പുഴകളും ഒഴുകി.
ആജഘാനേന്ദ്രജിത് ക്രുദ്ധോ വജ്രേണേവ ശതക്രതുഃ। അങ്ഗദം ഗദയാ വീരം ശത്രുസൈന്യവിദാരണമ്
കോപം നിറഞ്ഞ ഇന്ദ്രജിത്ത്, ശതക്രതു വജ്രം പ്രഹരിക്കുന്നപോലെ, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ തകർക്കുന്ന വീരനായ അങ്കദനെ ഗദയാൽ പ്രഹരിച്ചു.
തസ്യ കാഞ്ചനചിത്രാങ്ഗം രഥം സാശ്വം സസാരഥിമ്। ജഘാന ഗദയാ ശ്രീമാനങ്ഗദോ വേഗവാന് ഹരിഃ
മഹാത്മാവും വേഗശാലിയുമായ അങ്കദൻ, സ്വർണ്ണം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ആ രഥത്തെയും അതിലെ കുതിരകളെയും സാരഥിയെയും ഗദയാൽ തകർത്തു.
സമ്പാതിസ്തു പ്രജങ്ഘേന ത്രിഭിര്ബാണൈഃ സമാഹതഃ। നിജഘാനാശ്വകര്ണേന പ്രജങ്ഘം രണമൂര്ധനി
സമ്പാതി, പ്രജംഗ്ഹനിൽ നിന്ന് മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ടു പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കുതിരയുടെ ചെവിയിൽ പ്രഹരിച്ച് പ്രജംഗ്ഹനെ വധിച്ചു.
ജമ്ബുമാലീ രഥസ്ഥസ്തു രഥശക്ത്യാ മഹാബലഃ। ബിഭേദ സമരേ ക്രുദ്ധോ ഹനൂമന്തം സ്തനാന്തരേ
ജംബുമാലി തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്നു വലിയ ശക്തിയോടെ കോപത്തോടെ രഥശക്തി കൊണ്ട് ഹനുമാന്റെ നെഞ്ചിൽ യുദ്ധത്തിൽ കുത്തി.
തസ്യ തം രഥമാസ്ഥായ ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ। പ്രമമാഥ തലേനാശു സഹ തേനൈവ രക്ഷസാ
അപ്പൊഴ് വായുവിന്റെ മകൻ ഹനുമാൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി, അതിനെയും ആ രാക്ഷസനെയും തന്റെ കൈയാൽ വേഗത്തിൽ തകർത്തു.