ദൃശ്യന്തേ ന യഥാവച്ച നക്ഷത്രാണ്യഭിവര്തതേ। യുഗാന്തമിവ ലോകസ്യ പശ്യ ലക്ഷ്മണ ശംസതി
നക്ഷത്രങ്ങൾ സാധാരണ പോലെ കാണുന്നില്ല; അവയുടെ ചലനം ലോകത്തിന്റെ അവസാനം വരുന്നു എന്ന സൂചനപോലെയാണ്, ലക്ഷ്മണാ.
കാകാഃ ശ്യേനാസ്തഥാ ഗൃധ്രാ നീചൈഃ പരിപതന്തി ച। ശിവാശ്ചാപ്യശുഭാ വാചഃ പ്രവദന്തി മഹാസ്വനാഃ
കാക്കകളും ശ്യേനകളും കഴുകനും താഴ്ന്ന് പറക്കുന്നു; വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ശുഭവും അശുഭവുമായ വാക്കുകൾ ഉരിയാടുന്നു.
ശൈലൈഃ ശൂലൈശ്ച ഖഡ്ഗൈശ്ച വിമുക്തൈഃ കപിരാക്ഷസൈഃ। ഭവിഷ്യത്യാവൃതാ ഭൂമിര്മാംസശോണിതകര്ദമാ
പർവതങ്ങളും കുന്തങ്ങളും വാളുകളും കൈവശമുള്ള വാനരരും രാക്ഷസരും ഭൂമിയെ ഉടൻ തന്നെ മാംസവും രക്തവും കലർന്ന ചളിയാൽ മൂടും.
ക്ഷിപ്രമദ്യ ദുരാധര്ഷാം പുരീം രാവണപാലിതാമ്। അഭിയാമ ജവേനൈവ സര്വതോ ഹരിഭിര്വൃതാഃ
ഇന്ന് തന്നെ നമുക്ക് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടാം; എല്ലാ ഭാഗത്തും വാനരങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, രാവണൻ ഭരിക്കുന്ന അതിജയിക്കാനാവാത്ത നഗരത്തെ ആക്രമിക്കാം.
ഇത്യേവം തു വദന് വീരോ ലക്ഷ്മണം ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ। തസ്മാദവാതരച്ഛീഘ്രം പര്വതാഗ്രാന്മഹാബലഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വീരനായ ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ അത്യന്തം ശക്തിയോടെ പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി.
അവതീര്യ തു ധര്മാത്മാ തസ്മാച്ഛൈലാത് സ രാഘവഃ। പരൈഃ പരമദുര്ധര്ഷം ദദര്ശ ബലമാത്മനഃ
അവിടെ നിന്ന് ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാഘവൻ പർവതത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ശത്രുക്കൾക്ക് അതിജീവിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള തന്റെ വലിയ സൈന്യത്തെ അവൻ കണ്ടു.
സംനഹ്യ തു സസുഗ്രീവഃ കപിരാജബലം മഹത്। കാലജ്ഞോ രാഘവഃ കാലേ സംയുഗായാഭ്യചോദയത്
ശുഗ്രീവനോടൊപ്പം, സമയത്തെ നന്നായി അറിയുന്ന രാഘവൻ വലിയ കുരങ്ങ് സൈന്യത്തെ ഒരുക്കി, യുദ്ധത്തിനായി ഉത്തേജിപ്പിച്ചു.
തതഃ കാലേ മഹാബാഹുര്ബലേന മഹതാ വൃതഃ। പ്രസ്ഥിതഃ പുരതോ ധന്വീ ലങ്കാമഭിമുഖഃ പുരീമ്
ശേഷം, ശരിയായ സമയത്ത്, വലിയ കരുത്തുള്ളവൻ വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച് മുന്നിൽ നിന്ന് ലങ്കാപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
തം വിഭീഷണസുഗ്രീവൌ ഹനൂമാഞ്ജാമ്ബവാന് നലഃ। ഋക്ഷരാജസ്തഥാ നീലോ ലക്ഷ്മണശ്ചാന്വയുസ്തദാ
അവനെ പിന്തുടർന്ന്, വിഭീഷണൻ, ശുഗ്രീവൻ, ഹനുമാൻ, ജാംബവാൻ, നലൻ, കരടികളുടെ രാജാവ്, നീലൻ, ലക്ഷ്മണൻ എന്നിവരും പോയി.
തതഃ പശ്ചാത് സുമഹതീ പൃതനര്ക്ഷവനൌകസാമ്। പ്രച്ഛാദ്യ മഹതീം ഭൂമിമനുയാതി സ്മ രാഘവമ്
അവരുടെ പിന്നാലെ, വലിയ കുരങ്ങുകളും കരടികളും അടങ്ങിയ മഹത്തായ സൈന്യം ഭൂമിയെ മുഴുവൻ മൂടി രാഘവനെ പിന്തുടർന്നു.
ശൈലശൃങ്ഗാണി ശതശഃ പ്രവൃദ്ധാംശ്ച മഹീരുഹാന്। ജഗൃഹുഃ കുഞ്ജരപ്രഖ്യാ വാനരാഃ പരവാരണാഃ
ആനകളെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ള കുരങ്ങുകൾ നൂറുകണക്കിന് പർവതശൃംഗങ്ങളും വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും ആയുധമായി എടുത്തു.
തൌ ത്വദീര്ഘേണ കാലേന ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। രാവണസ്യ പുരീം ലങ്കാമാസേദതുരരിംദമൌ
അങ്ങനെ, ദീർഘമായ സമയത്തിനുശേഷം, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന രാമനും ലക്ഷ്മണനും രാവണന്റെ നഗരം ആയ ലങ്കയിൽ എത്തി.
പതാകാമാലിനീം രമ്യാമുദ്യാനവനശോഭിതാമ്। ചിത്രവപ്രാം സുദുഷ്പ്രാപാമുച്ചൈഃ പ്രാകാരതോരണാമ്
പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മനോഹരമായ, ഉദ്യാനങ്ങളും കാടുകളും കൊണ്ട് ഭാസുരമായ, വർണ്ണാഭമായ മതിലുകളും ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങളും കൊണ്ട് സമീപിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള നഗരമായിരുന്നു അത്.
താം സുരൈരപി ദുര്ധര്ഷാം രാമവാക്യപ്രചോദിതാഃ। യഥാനിദേശം സമ്പീഡ്യ ന്യവിശന്ത വനൌകസഃ
ദേവന്മാർക്കുപോലും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ നഗരത്തെ, രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കാടിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ഉപരോധിച്ചു.
ലങ്കായാസ്തൂത്തരദ്വാരം ശൈലശൃങ്ഗമിവോന്നതമ്। രാമഃ സഹാനുജോ ധന്വീ ജുഗോപ ച രുരോധ ച
പർവതശൃംഗംപോലെ ഉയർന്ന ലങ്കയുടെ വടക്കേ കവാടം രാമനും സഹോദരനും വില്ലുമായ് കാത്തു തടഞ്ഞു.
ലങ്കാമുപനിവിഷ്ടസ്തു രാമോ ദശരഥാത്മജഃ। ലക്ഷ്മണാനുചരോ വീരഃ പുരീം രാവണപാലിതാമ്
ദശരഥന്റെ മകനായ രാമൻ, വീരനായ ലക്ഷ്മണനെ കൂട്ടായി എടുത്ത്, രാവണൻ ഭരിക്കുന്ന ലങ്കയുടെ സമീപം സൈന്യവുമായി കയറി പാർത്തി.
ഉത്തരദ്വാരമാസാദ്യ യത്ര തിഷ്ഠതി രാവണഃ। നാന്യോ രാമാദ്ധി തദ് ദ്വാരം സമര്ഥഃ പരിരക്ഷിതുമ്
വടക്കേ കവാടത്തിൽ, രാവണൻ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്ത്, രാമനെക്കാൾ അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ മറ്റാരും യോജിച്ചവരില്ല.
രാവണാധിഷ്ഠിതം ഭീമം വരുണേനേവ സാഗരമ്। സായുധൈ രാക്ഷസൈര്ഭീമൈരഭിഗുപ്തം സമന്തതഃ
രാവണൻ കാത്തിരുന്ന ആ ഭയങ്കരമായ കവാടം, വരുണൻ സമുദ്രത്തെ കാത്തതുപോലെ, ആയുധധാരികളായ ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസന്മാർ എല്ലാ ദിശകളിലും കാവൽ നിന്നിരുന്നു.
ലഘൂനാം ത്രാസജനനം പാതാലമിവ ദാനവൈഃ। വിന്യസ്താനി ച യോധാനാം ബഹൂനി വിവിധാനി ച
ദാനവന്മാർ നിറഞ്ഞ പാതാളംപോലെ, ഭയഭീതിയുണ്ടാക്കുന്ന ആ കവാടത്തിൽ, പലവിധങ്ങളായ അനേകം സൈന്യങ്ങൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ദദര്ശായുധജാലാനി തഥൈവ കവചാനി ച। പൂര്വം തു ദ്വാരമാസാദ്യ നീലോ ഹരിചമൂപതിഃ
അവിടെ ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും നിരത്തി വെച്ചതും, കുരങ്ങ് സൈന്യത്തിന്റെ നായകനായ നീലൻ കിഴക്കേ കവാടം സമീപിച്ചതും അവൻ കണ്ടു.
അതിഷ്ഠത് സഹ മൈന്ദേന ദ്വിവിദേന ച വീര്യവാന്। അങ്ഗദോ ദക്ഷിണദ്വാരം ജഗ്രാഹ സുമഹാബലഃ
മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും കൂടെ നിന്ന നീലൻ അവിടെ നിലകൊണ്ടു; അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള അങ്ങദൻ തെക്കേ കവാടം ഏറ്റെടുത്തു.
ഋഷഭേണ ഗവാക്ഷേണ ഗജേന ഗവയേന ച। ഹനൂമാന് പശ്ചിമദ്വാരം രരക്ഷ ബലവാന് കപിഃ
ഋഷഭൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗജൻ, ഗവയൻ എന്നിവരോടൊപ്പം ശക്തനായ ഹനുമാൻ പടിഞ്ഞാറേ കവാടം കാത്തു നിന്നു.
പ്രമാഥിപ്രഘസാഭ്യാം ച വീരൈരന്യൈശ്ച സംഗതഃ। മധ്യമേ ച സ്വയം ഗുല്മേ സുഗ്രീവഃ സമതിഷ്ഠത
പ്രമാഥിയും പ്രഘാസനും മറ്റു വീരന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന്, സുഗ്രീവൻ തന്നെ നടുവിലുള്ള കൂട്ടത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
സഹ സര്വൈര്ഹരിശ്രേഷ്ഠൈഃ സുപര്ണപവനോപമൈഃ। വാനരാണാം തു ഷട്ത്രിംശത്കോട്യഃ പ്രഖ്യാതയൂഥപാഃ
ഗരുഡനും കാറ്റുപോലെയും വേഗമുള്ള ഹരിശ്രേഷ്ഠന്മാരോടൊപ്പം, അറുപത്താറു കോടി പ്രശസ്തനായ വാനരനായകന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നിപീഡ്യോപനിവിഷ്ടാശ്ച സുഗ്രീവോ യത്ര വാനരഃ। ശാസനേന തു രാമസ്യ ലക്ഷ്മണഃ സവിഭീഷണഃ
വാനരനായകൻ സുഗ്രീവൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്ത് അവർ ഒത്തുചേർന്ന് പാളയമിട്ടു; രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലക്ഷ്മണനും വിഭീഷണനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദ്വാരേ ദ്വാരേ ഹരീണാം തു കോടിം കോടീര്ന്യവേശയത്। പശ്ചിമേന തു രാമസ്യ സുഷേണഃ സഹജാമ്ബവാന്
ഓരോ കവാടത്തിലും ലക്ഷ്മൺ ഒരു കോടി വാനരന്മാരെ നിയോഗിച്ചു; രാമന്റെ പടിഞ്ഞാറ് സുശേനനും ജാംബവാനും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു.
അദൂരാന്മധ്യമേ ഗുല്മേ തസ്ഥൌ ബഹുബലാനുഗഃ। തേ തു വാനരശാര്ദൂലാഃ ശാര്ദൂലാ ഇവ ദംഷ്ട്രിണഃ। ഗൃഹീത്വാ ദ്രുമശൈലാഗ്രാന് ഹൃഷ്ടാ യുദ്ധായ തസ്ഥിരേ
നടുവിലുള്ള കൂട്ടത്തിന് അടുത്ത്, ശക്തരായ അനുചിതരോടൊപ്പം അവർ നിലകൊണ്ടു; ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ, പല്ലുള്ള കടുവകളെപ്പോലെ, മരംപിടികളും മലമുകളുകളും പിടിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിന്നു.
സര്വേ വികൃതലാങ്ഗൂലാഃ സര്വേ ദംഷ്ട്രാനഖായുധാഃ। സര്വേ വികൃതചിത്രാങ്ഗാഃ സര്വേ ച വികൃതാനനാഃ
അവർക്കെല്ലാവർക്കും വിചിത്രമായ വാലുകളും ആയുധമായ പല്ലുകളും നഖങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർക്കെല്ലാവർക്കും വ്യത്യസ്തമായ രൂപവും ഭയാനകമായ മുഖവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദശനാഗബലാഃ കേചിത് കേചിദ് ദശഗുണോത്തരാഃ। കേചിന്നാഗസഹസ്രസ്യ ബഭൂവുസ്തുല്യവിക്രമാഃ
ചിലർക്കു പത്തു ആനകളുടെ ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു, ചിലർക്ക് അതിനേക്കാൾ പത്തു മടങ്ങ് അധികം ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു; ചിലർക്ക് ആയിരം ആനകളുടെ സമാനമായ വീര്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സന്തി ചൌഘബലാഃ കേചിത് കേചിച്ഛതഗുണോത്തരാഃ। അപ്രമേയബലാശ്ചാന്യേ തത്രാസന് ഹരിയൂഥപാഃ
ചിലർക്കു വലിയ പ്രളയത്തിന്റെ ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു, ചിലർക്ക് അതിനേക്കാൾ നൂറു മടങ്ങ് അധികം ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ അളവുകിട്ടാത്ത ശക്തിയുള്ള വാനരനായകന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.