തവ ഭാര്യാപഹര്താരം ദൃഷ്ട്വാ രാഘവ രാവണമ്। മര്ഷയാമി കഥം വീര ജാനന് വിക്രമമാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാമനോടു സുഗ്രീവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'രാഘവാ, നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ച രാവണനെ കണ്ടിട്ടും, എന്റെ വീര്യം അറിയുന്ന ഞാൻ എങ്ങനെ സഹിക്കാമായിരുന്നു?'
ഇത്യേവം വാദിനം വീരമഭിനന്ദ്യ ച രാഘവഃ। ലക്ഷ്മണം ലക്ഷ്മിസമ്പന്നമിദം വചനമബ്രവീത്
അങ്ങനെ ആ വീരൻ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, രാഘവൻ അവനെ ആദരിച്ച്, ഐശ്വര്യസമ്പന്നനായ ലക്ഷ്മണനോടു ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:
പരിഗൃഹ്യോദകം ശീതം വനാനി ഫലവന്തി ച। ബലൌഘം സംവിഭജ്യേമം വ്യൂഹ്യ തിഷ്ഠാമ ലക്ഷ്മണ
തണുത്ത വെള്ളവും കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള പഴങ്ങളും ശേഖരിച്ച്, ഈ സൈന്യത്തെ വിഭാഗീകരിച്ച്, അണിനിരത്തി നമുക്ക് നിലകൊള്ളാം, ലക്ഷ്മണാ.
ലോകക്ഷയകരം ഭീമം ഭയം പശ്യാമ്യുപസ്ഥിതമ്। നിബര്ഹണം പ്രവീരാണാമൃക്ഷവാനരരക്ഷസാമ്
ലോകം നശിപ്പിക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ ഒരു ഭീഷണി സമീപത്തേക്ക് വരുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നു; കരടികളും വാനരരും രാക്ഷസരും ഉള്ള വീരന്മാരുടെ സംഹാരമാണ് ഭീഷണി.
വാതാ ഹി പരുഷം വാന്തി കമ്പതേ ച വസുംധരാ। പര്വതാഗ്രാണി വേപന്തേ നദന്തി ധരണീധരാഃ
കാറ്റുകൾ കഠിനമായി വീശുന്നു, ഭൂമി നടുങ്ങുന്നു, പർവതശിഖരങ്ങൾ വിറയ്ക്കുന്നു, മലകൾ ഗർജ്ജിക്കുന്നു.
മേഘാഃ ക്രവ്യാദസംകാശാഃ പരുഷാഃ പരുഷസ്വരാഃ। ക്രൂരാഃ ക്രൂരം പ്രവര്ഷന്തേ മിശ്രം ശോണിതബിന്ദുഭിഃ
മാംസംഭോജികളെപ്പോലെയുള്ള മേഘങ്ങൾ കഠിനമായ ശബ്ദത്തോടെ, ക്രൂരമായി, രക്തബിന്ദുക്കളുമായി കലർന്ന മഴ പെയ്യുന്നു.
രക്തചന്ദനസംകാശാ സംധ്യാ പരമദാരുണാ। ജ്വലച്ച നിപതത്യേതദാദിത്യാദഗ്നിമണ്ഡലമ്
രക്തചന്ദനത്തിനെപ്പോലെ അസ്തമയാകാലം അത്യന്തം ചുവപ്പാണ്; ഈ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യമണ്ഡലം സൂര്യനിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീണുപോകുന്നു.
ആദിത്യമഭിവാശ്യന്തി ജനയന്തോ മഹദ്ഭയമ്। ദീനാ ദീനസ്വരാ ഘോരാ അപ്രശസ്താ മൃഗദ്വിജാഃ
മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും വിഷാദഭരിതരായി, ദു:ഖകരമായ ശബ്ദത്തോടെ സൂര്യനെ നോക്കി ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വിളികൾ ഉരുത്തിരിയുന്നു; അവ ശുഭമല്ല, ഭയാനകമാണ്.
രജന്യാമപ്രകാശശ്ച സംതാപയതി ചന്ദ്രമാഃ। കൃഷ്ണരക്താംശുപര്യന്തോ യഥാ ലോകസ്യ സംക്ഷയേ
രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിക്കാതെ, കറുത്തും ചുവപ്പും കലർന്ന കിരണങ്ങളോടെ ലോകം നശിക്കുന്ന സമയത്തെപ്പോലെ ദു:ഖം നൽകുന്നു.
ഹ്രസ്വോ രൂക്ഷോഽപ്രശസ്തശ്ച പരിവേഷഃ സുലോഹിതഃ। ആദിത്യമണ്ഡലേ നീലം ലക്ഷ്മ ലക്ഷ്മണ ദൃശ്യതേ
ചുരുങ്ങിയതും കഠിനവുമാണ് ആ ചുവപ്പുനിറമുള്ള, ശുഭമല്ലാത്ത വലയം സൂര്യന്റെ ചുറ്റും കാണപ്പെടുന്നത്, ലക്ഷ്മണാ; കൂടാതെ നീല പാടും കാണാം.
ദൃശ്യന്തേ ന യഥാവച്ച നക്ഷത്രാണ്യഭിവര്തതേ। യുഗാന്തമിവ ലോകസ്യ പശ്യ ലക്ഷ്മണ ശംസതി
നക്ഷത്രങ്ങൾ സാധാരണ പോലെ കാണുന്നില്ല; അവയുടെ ചലനം ലോകത്തിന്റെ അവസാനം വരുന്നു എന്ന സൂചനപോലെയാണ്, ലക്ഷ്മണാ.
കാകാഃ ശ്യേനാസ്തഥാ ഗൃധ്രാ നീചൈഃ പരിപതന്തി ച। ശിവാശ്ചാപ്യശുഭാ വാചഃ പ്രവദന്തി മഹാസ്വനാഃ
കാക്കകളും ശ്യേനകളും കഴുകനും താഴ്ന്ന് പറക്കുന്നു; വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ശുഭവും അശുഭവുമായ വാക്കുകൾ ഉരിയാടുന്നു.
ശൈലൈഃ ശൂലൈശ്ച ഖഡ്ഗൈശ്ച വിമുക്തൈഃ കപിരാക്ഷസൈഃ। ഭവിഷ്യത്യാവൃതാ ഭൂമിര്മാംസശോണിതകര്ദമാ
പർവതങ്ങളും കുന്തങ്ങളും വാളുകളും കൈവശമുള്ള വാനരരും രാക്ഷസരും ഭൂമിയെ ഉടൻ തന്നെ മാംസവും രക്തവും കലർന്ന ചളിയാൽ മൂടും.
ക്ഷിപ്രമദ്യ ദുരാധര്ഷാം പുരീം രാവണപാലിതാമ്। അഭിയാമ ജവേനൈവ സര്വതോ ഹരിഭിര്വൃതാഃ
ഇന്ന് തന്നെ നമുക്ക് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടാം; എല്ലാ ഭാഗത്തും വാനരങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, രാവണൻ ഭരിക്കുന്ന അതിജയിക്കാനാവാത്ത നഗരത്തെ ആക്രമിക്കാം.
ഇത്യേവം തു വദന് വീരോ ലക്ഷ്മണം ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ। തസ്മാദവാതരച്ഛീഘ്രം പര്വതാഗ്രാന്മഹാബലഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വീരനായ ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ അത്യന്തം ശക്തിയോടെ പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി.
അവതീര്യ തു ധര്മാത്മാ തസ്മാച്ഛൈലാത് സ രാഘവഃ। പരൈഃ പരമദുര്ധര്ഷം ദദര്ശ ബലമാത്മനഃ
അവിടെ നിന്ന് ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാഘവൻ പർവതത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ശത്രുക്കൾക്ക് അതിജീവിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള തന്റെ വലിയ സൈന്യത്തെ അവൻ കണ്ടു.
സംനഹ്യ തു സസുഗ്രീവഃ കപിരാജബലം മഹത്। കാലജ്ഞോ രാഘവഃ കാലേ സംയുഗായാഭ്യചോദയത്
ശുഗ്രീവനോടൊപ്പം, സമയത്തെ നന്നായി അറിയുന്ന രാഘവൻ വലിയ കുരങ്ങ് സൈന്യത്തെ ഒരുക്കി, യുദ്ധത്തിനായി ഉത്തേജിപ്പിച്ചു.
തതഃ കാലേ മഹാബാഹുര്ബലേന മഹതാ വൃതഃ। പ്രസ്ഥിതഃ പുരതോ ധന്വീ ലങ്കാമഭിമുഖഃ പുരീമ്
ശേഷം, ശരിയായ സമയത്ത്, വലിയ കരുത്തുള്ളവൻ വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച് മുന്നിൽ നിന്ന് ലങ്കാപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
തം വിഭീഷണസുഗ്രീവൌ ഹനൂമാഞ്ജാമ്ബവാന് നലഃ। ഋക്ഷരാജസ്തഥാ നീലോ ലക്ഷ്മണശ്ചാന്വയുസ്തദാ
അവനെ പിന്തുടർന്ന്, വിഭീഷണൻ, ശുഗ്രീവൻ, ഹനുമാൻ, ജാംബവാൻ, നലൻ, കരടികളുടെ രാജാവ്, നീലൻ, ലക്ഷ്മണൻ എന്നിവരും പോയി.
തതഃ പശ്ചാത് സുമഹതീ പൃതനര്ക്ഷവനൌകസാമ്। പ്രച്ഛാദ്യ മഹതീം ഭൂമിമനുയാതി സ്മ രാഘവമ്
അവരുടെ പിന്നാലെ, വലിയ കുരങ്ങുകളും കരടികളും അടങ്ങിയ മഹത്തായ സൈന്യം ഭൂമിയെ മുഴുവൻ മൂടി രാഘവനെ പിന്തുടർന്നു.
ശൈലശൃങ്ഗാണി ശതശഃ പ്രവൃദ്ധാംശ്ച മഹീരുഹാന്। ജഗൃഹുഃ കുഞ്ജരപ്രഖ്യാ വാനരാഃ പരവാരണാഃ
ആനകളെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ള കുരങ്ങുകൾ നൂറുകണക്കിന് പർവതശൃംഗങ്ങളും വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും ആയുധമായി എടുത്തു.
തൌ ത്വദീര്ഘേണ കാലേന ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। രാവണസ്യ പുരീം ലങ്കാമാസേദതുരരിംദമൌ
അങ്ങനെ, ദീർഘമായ സമയത്തിനുശേഷം, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന രാമനും ലക്ഷ്മണനും രാവണന്റെ നഗരം ആയ ലങ്കയിൽ എത്തി.
പതാകാമാലിനീം രമ്യാമുദ്യാനവനശോഭിതാമ്। ചിത്രവപ്രാം സുദുഷ്പ്രാപാമുച്ചൈഃ പ്രാകാരതോരണാമ്
പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മനോഹരമായ, ഉദ്യാനങ്ങളും കാടുകളും കൊണ്ട് ഭാസുരമായ, വർണ്ണാഭമായ മതിലുകളും ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങളും കൊണ്ട് സമീപിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള നഗരമായിരുന്നു അത്.
താം സുരൈരപി ദുര്ധര്ഷാം രാമവാക്യപ്രചോദിതാഃ। യഥാനിദേശം സമ്പീഡ്യ ന്യവിശന്ത വനൌകസഃ
ദേവന്മാർക്കുപോലും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ നഗരത്തെ, രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കാടിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ഉപരോധിച്ചു.
ലങ്കായാസ്തൂത്തരദ്വാരം ശൈലശൃങ്ഗമിവോന്നതമ്। രാമഃ സഹാനുജോ ധന്വീ ജുഗോപ ച രുരോധ ച
പർവതശൃംഗംപോലെ ഉയർന്ന ലങ്കയുടെ വടക്കേ കവാടം രാമനും സഹോദരനും വില്ലുമായ് കാത്തു തടഞ്ഞു.
ലങ്കാമുപനിവിഷ്ടസ്തു രാമോ ദശരഥാത്മജഃ। ലക്ഷ്മണാനുചരോ വീരഃ പുരീം രാവണപാലിതാമ്
ദശരഥന്റെ മകനായ രാമൻ, വീരനായ ലക്ഷ്മണനെ കൂട്ടായി എടുത്ത്, രാവണൻ ഭരിക്കുന്ന ലങ്കയുടെ സമീപം സൈന്യവുമായി കയറി പാർത്തി.
ഉത്തരദ്വാരമാസാദ്യ യത്ര തിഷ്ഠതി രാവണഃ। നാന്യോ രാമാദ്ധി തദ് ദ്വാരം സമര്ഥഃ പരിരക്ഷിതുമ്
വടക്കേ കവാടത്തിൽ, രാവണൻ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്ത്, രാമനെക്കാൾ അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ മറ്റാരും യോജിച്ചവരില്ല.
രാവണാധിഷ്ഠിതം ഭീമം വരുണേനേവ സാഗരമ്। സായുധൈ രാക്ഷസൈര്ഭീമൈരഭിഗുപ്തം സമന്തതഃ
രാവണൻ കാത്തിരുന്ന ആ ഭയങ്കരമായ കവാടം, വരുണൻ സമുദ്രത്തെ കാത്തതുപോലെ, ആയുധധാരികളായ ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസന്മാർ എല്ലാ ദിശകളിലും കാവൽ നിന്നിരുന്നു.
ലഘൂനാം ത്രാസജനനം പാതാലമിവ ദാനവൈഃ। വിന്യസ്താനി ച യോധാനാം ബഹൂനി വിവിധാനി ച
ദാനവന്മാർ നിറഞ്ഞ പാതാളംപോലെ, ഭയഭീതിയുണ്ടാക്കുന്ന ആ കവാടത്തിൽ, പലവിധങ്ങളായ അനേകം സൈന്യങ്ങൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ദദര്ശായുധജാലാനി തഥൈവ കവചാനി ച। പൂര്വം തു ദ്വാരമാസാദ്യ നീലോ ഹരിചമൂപതിഃ
അവിടെ ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും നിരത്തി വെച്ചതും, കുരങ്ങ് സൈന്യത്തിന്റെ നായകനായ നീലൻ കിഴക്കേ കവാടം സമീപിച്ചതും അവൻ കണ്ടു.