തച്ചൈത്രരഥസംകാശം മനോജ്ഞം നന്ദനോപമമ്। വനം സര്വര്തുകം രമ്യം ശുശുഭേ ഷട്പദായുതമ്
ചൈത്രരഥത്തിനെപ്പോലും, മനോഹരമായ നന്ദനവനത്തിനെപ്പോലും, എല്ലാ കാലത്തും ആഹ്ലാദകരമായ, തേനീച്ചകളാൽ നിറഞ്ഞ കാടായിരുന്നു അതു.
ദാത്യൂഹകോയഷ്ടിബകൈര്നൃത്യമാനൈശ്ച ബര്ഹിണൈഃ। രുതം പരഭൃതാനാം ച ശുശ്രുവേ വനനിര്ഝരേ
ദാത്യൂഹ, കോയഷ്ടി, ബക എന്നിവയും, നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മയിലുകളും, കാടിനുള്ളിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്കരികിൽ പാടുന്ന പക്ഷികളുടെ ശബ്ദവും കേൾക്കാമായിരുന്നു.
നിത്യമത്തവിഹംഗാനി ഭ്രമരാചരിതാനി ച। കോകിലാകുലഖണ്ഡാനി വിഹംഗാഭിരുതാനി ച
എപ്പോഴും മദിരാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയ പക്ഷികൾ, ചുറ്റും പറക്കുന്ന തേനീച്ചകൾ, കുയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, പക്ഷികളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞ ആകാശം—ഇവയൊക്കെയാണ് അവിടെ.
ഭൃങ്ഗരാജാധിഗീതാനി കുരരസ്വനിതാനി ച। കോണാലകവിഘുഷ്ടാനി സാരസാഭിരുതാനി ച। വിവിശുസ്തേ തതസ്താനി വനാന്യുപവനാനി ച
ഭ്രിംഗരാജ് പക്ഷികളുടെ പാട്ടുകളും, കുരരപ്പക്ഷികളുടെ വിളികളും, കൊണാളകയുടെ ശബ്ദങ്ങളും, സാരസങ്ങളുടെ ഗീതങ്ങളും മുഴങ്ങുന്ന ആ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും അവർ അകത്തു കടന്നു.
ഹൃഷ്ടാഃ പ്രമുദിതാ വീരാ ഹരയഃ കാമരൂപിണഃ। തേഷാം പ്രവിശതാം തത്ര വാനരാണാം മഹൌജസാമ്
ഏതു രൂപവും എടുക്കാൻ കഴിയുന്ന വീര്യശാലികളായ വാനരന്മാർ ആ സ്ഥലത്ത് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെയും ഉല്ലാസത്തോടെയും കടന്നു.
പുഷ്പസംസര്ഗസുരഭിര്വവൌ ഘ്രാണസുഖോഽനിലഃ। അന്യേ തു ഹരിവീരാണാം യൂഥാന്നിഷ്ക്രമ്യ യൂഥപാഃ। സുഗ്രീവേണാഭ്യനുജ്ഞാതാ ലങ്കാം ജഗ്മുഃ പതാകിനീമ്
പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ, മൂക്കിന് ആനന്ദം പകരുന്ന മധുരവായു വീശി. അതേസമയം, മറ്റു വാനരനായകരും സ്വഗൃഹങ്ങൾ വിട്ട്, സുഗ്രീവന്റെ അനുമതിയോടെ പതാകകൾ ഉയർത്തി ലങ്കയിലേക്ക് പോയി.
വിത്രാസയന്തോ വിഹഗാന് ഗ്ലാപയന്തോ മൃഗദ്വിപാന്। കമ്പയന്തശ്ച താം ലങ്കാം നാദൈഃ സ്വൈര്നദതാം വരാഃ
പക്ഷികളെ ഭയപ്പെടുത്തിയും, മൃഗങ്ങളെയും ആനകളെയും ക്ഷീണിപ്പിച്ചും, തങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനത്തോടെ ലങ്കയെ നടുക്കിയും, ആ വീരന്മാർ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജ്ജിച്ചു.
കുര്വന്തസ്തേ മഹാവേഗാ മഹീം ചരണപീഡിതാമ്। രജശ്ച സഹസൈവോര്ധ്വം ജഗാമ ചരണോത്ഥിതമ്
അവരുടെ വേഗത്തിൽ നിലം കാൽകൊണ്ടു പിഴുതപ്പോൾ, പൊടി പെട്ടെന്ന് മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നു.
ഋക്ഷാഃ സിംഹാശ്ച മഹിഷാ വാരണാശ്ച മൃഗാഃ ഖഗാഃ। തേന ശബ്ദേന വിത്രസ്താ ജഗ്മുര്ഭീതാ ദിശോ ദശ
ആ ശബ്ദം കേട്ട് കരടികൾ, സിംഹങ്ങൾ, കാളകൾ, ആനകൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ—എല്ലാവരും ഭയന്ന് പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി.
ശിഖരം തു ത്രികൂടസ്യ പ്രാംശു ചൈകം ദിവിസ്പൃശമ്। സമന്താത് പുഷ്പസംഛന്നം മഹാരജതസംനിഭമ്
ആ ത്രികൂടപർവതത്തിന്റെ ആകാശം തൊടുന്ന ഉയർന്ന ശിഖരം, ചുറ്റും പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, വലിയ വെള്ളിയുടെ പോലെ തിളങ്ങി.
ശതയോജനവിസ്തീര്ണം വിമലം ചാരുദര്ശനമ്। ശ്ലക്ഷ്ണം ശ്രീമന്മഹച്ചൈവ ദുഷ്പ്രാപം ശകുനൈരപി
നൂറു യോജന വീതിയുള്ള, കറകറ്റവും മനോഹരവുമായ, മൃദുലവും മഹത്തായതുമായ ആ പർവതം പക്ഷികൾക്കുപോലും എത്താൻ പ്രയാസമായിരുന്നു.
മനസാപി ദുരാരോഹം കിം പുനഃ കര്മണാ ജനൈഃ। നിവിഷ്ടാ തസ്യ ശിഖരേ ലങ്കാ രാവണപാലിതാ
ചിന്തിച്ചാലും കയറാൻ കഴിയാത്ത, മനുഷ്യർക്ക് പ്രവർത്തിയാൽ എങ്കിലും അസാധ്യമായ ആ പർവതശിഖരത്തിൽ തന്നെയാണ് രാവണൻ ഭരിച്ചിരുന്ന ലങ്ക.
ദശയോജനവിസ്തീര്ണാ വിംശദ്യോജനമായതാ। സാ പുരീ ഗോപുരൈരുച്ചൈഃ പാണ്ഡുരാമ്ബുദസംനിഭൈഃ। കാഞ്ചനേന ച ശാലേന രാജതേന ച ശോഭതേ
പത്ത് യോജന വീതിയും ഇരുപത് യോജന നീളവും ഉള്ള ആ നഗരം, ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങൾ, വെളുത്ത മേഘങ്ങൾപോലെയുള്ളതും, പൊന്നും വെള്ളിയും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച മതിലുകളും കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചു.
പ്രാസാദൈശ്ച വിമാനൈശ്ച ലങ്കാ പരമഭൂഷിതാ। ഘനൈരിവാതപാപായേ മധ്യമം വൈഷ്ണവം പദമ്
പ്രാസാദങ്ങളും വിമാനങ്ങളും കൊണ്ട് ലങ്ക അതിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കനിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ സൂര്യനിറം തടഞ്ഞു, അത് വൈഷ്ണവലോകത്തിന്റെ മധ്യഭാഗംപോലെയായിരുന്നു.
യസ്യാം സ്തമ്ഭസഹസ്രേണ പ്രാസാദഃ സമലംകൃതഃ। കൈലാസശിഖരാകാരോ ദൃശ്യതേ ഖമിവോല്ലിഖന്
ആ നഗരത്തിൽ ആയിരം തൂണുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കൈലാസശിഖരത്തെപ്പോലെയുള്ള ഒരു മഹാപ്രാസാദം ആകാശം തൊടുന്നതുപോലെ തെളിഞ്ഞു.
ചൈത്യഃ സ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ ബഭൂവ പുരഭൂഷണമ്। ശതേന രക്ഷസാം നിത്യം യഃ സമഗ്രേണ രക്ഷ്യതേ
അത് രാക്ഷസരാജാവിന്റെ നഗരാഭരണമായ ചൈത്യമായിരുന്നു. ശതം രാക്ഷസന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ മുഴുവൻ കാത്തു നില്ക്കുന്നു.
മനോജ്ഞാം കാഞ്ചനവതീം പര്വതൈരുപശോഭിതാമ്। നാനാധാതുവിചിത്രൈശ്ച ഉദ്യാനൈരുപശോഭിതാമ്
അവൻ മനോഹരവും പൊന്നുപോലെയും വിവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പർവതങ്ങളാൽ ഭസുരമായതുമായ, വിവിധ ഉദ്യാനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഒരു നഗരം കണ്ടു.
നാനാവിഹഗസംഘുഷ്ടാം നാനാമൃഗനിഷേവിതാമ്। നാനാകുസുമസമ്പന്നാം നാനാരാക്ഷസസേവിതാമ്
വിവിധ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്ന, പലതരത്തിലുള്ള മൃഗങ്ങൾ വസിക്കുന്ന, പലതരത്തിലുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, പലതരത്തിലുള്ള രാക്ഷസന്മാർ സേവിക്കുന്ന നഗരം.
താം സമൃദ്ധാം സമൃദ്ധാര്ഥാം ലക്ഷ്മീവാഁല്ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ। രാവണസ്യ പുരീം രാമോ ദദര്ശ സഹ വാനരൈഃ
സമ്പന്നതയും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ രാവണന്റെ ആ നഗരത്തെ, ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ രാമൻ വാനരന്മാരോടൊപ്പം കണ്ടു.
താം മഹാഗൃഹസമ്ബാധാം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണപൂര്വജഃ। നഗരീം ത്രിദിവപ്രഖ്യാം വിസ്മയം പ്രാപ വീര്യവാന്
വലിയ ഭവനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ദേവലോകത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ആ നഗരത്തെ കണ്ടപ്പോൾ, വീരനായ ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
താം രത്നപൂര്ണാം ബഹുസംവിധാനാം പ്രാസാദമാലാഭിരലംകൃതാം ച। പുരീം മഹായന്ത്രകവാടമുഖ്യാം ദദര്ശ രാമോ മഹതാ ബലേന
രാമനും അവന്റെ വലിയ സൈന്യവും, രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, അത്യന്തം മനോഹരമായി ക്രമീകരിച്ചിട്ടുള്ള, കൊട്ടാരങ്ങളുടെ നിരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, വലിയ യന്ത്രവാതിലുകൾ ഉള്ള ആ നഗരം കണ്ടു.
thumb|ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നാല്പതാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തതോ രാമഃ സുവേലാഗ്രം യോജനദ്വയമണ്ഡലമ്। ഉപാരോഹത് സസുഗ്രീവോ ഹരിയൂഥൈഃ സമന്വിതഃ
അതിനുശേഷം, രാമൻ സുഗ്രീവനും വാനരസൈന്യവും കൂടെ, രണ്ട് യോജന വീതിയുള്ള സുവേലപർവതത്തിന്റെ മുകളിലേക്ക് കയറി.
സ്ഥിത്വാ മുഹൂര്തം തത്രൈവ ദിശോ ദശ വിലോകയന്। ത്രികൂടശിഖരേ രമ്യേ നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ
അവിടെ കുറച്ചു നേരം നിന്നു, പത്തു ദിശകളും നോക്കി, വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ ത്രികൂഠശിഖരത്തിൽ ഒരു നഗരം കണ്ടു.
ദദര്ശ ലങ്കാം സുന്യസ്താം രമ്യകാനനശോഭിതാമ്। തസ്യ ഗോപുരശൃങ്ഗസ്ഥം രാക്ഷസേന്ദ്രം ദുരാസദമ്
അവൻ മനോഹരമായ ഉദ്യാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, അത്യന്തം ഭംഗിയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലങ്കയും, അതിന്റെ ഗോപുരത്തിന്റെ മുകളിൽ നിൽക്കുന്ന സമീപിക്കാനാവാത്ത രാക്ഷസരാജാവിനെയും കണ്ടു.
ശ്വേതചാമരപര്യന്തം വിജയച്ഛത്രശോഭിതമ്। രക്തചന്ദനസംലിപ്തം രത്നാഭരണഭൂഷിതമ്
അവൻ വെള്ള നിറമുള്ള ചാമരികൾകൊണ്ടും വിജയച്ഛത്രംകൊണ്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ചുവന്ന ചന്ദനത്തിൽ പുരട്ടിയ, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച രാവണനെയും കണ്ടു.
നീലജീമൂതസംകാശം ഹേമസംഛാദിതാമ്ബരമ്। ഐരാവതവിഷാണാഗ്രൈരുത്കൃഷ്ടകിണവക്ഷസമ്
അവൻ കറുത്ത മേഘംപോലെയും പൊന്നുകുടഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവനായി, ഐരാവതത്തിന്റെ ദന്തം കൊണ്ടുള്ള അടയാളം ഉള്ള നെഞ്ചോടുകൂടിയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശശലോഹിതരാഗേണ സംവീതം രക്തവാസസാ। സംധ്യാതപേന സംഛന്നം മേഘരാശിമിവാമ്ബരേ
മൂഷികരക്തംപോലെയുള്ള ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചും, സന്ധ്യയുടെ പ്രകാശത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടും, ആകാശത്തിലെ മേഘക്കൂട്ടംപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
പശ്യതാം വാനരേന്ദ്രാണാം രാഘവസ്യാപി പശ്യതഃ। ദര്ശനാദ് രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ സുഗ്രീവഃ സഹസോത്ഥിതഃ
വാനരരാജാക്കന്മാരും രാഘവനും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, രാക്ഷസരാജാവിനെ കണ്ടതോടെ സുഗ്രീവൻ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
ക്രോധവേഗേന സംയുക്തഃ സത്ത്വേന ച ബലേന ച। അചലാഗ്രാദഥോത്ഥായ പുപ്ലുവേ ഗോപുരസ്ഥലേ
കോപവും ധൈര്യവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ്, അവൻ പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് ഗോപുരത്തിന്റെ മുകളിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി.