പാദുകാഗ്ര്യാഭിഷേകം ച നന്ദിഗ്രാമനിവാസനമ് । ദണ്ഡകാരണ്യഗമനം വിരാധസ്യ വധം തഥാ ॥൧-൩-
പാദുകകളുടെ അഭിഷേകം, നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ താമസം, ദണ്ടകാരണ്യത്തിലേക്ക് യാത്ര, വിരാധനെ വധിച്ചതും—
ദര്ശനം ശരഭങ്ഗസ്യ സുതീക്ഷ്ണേന സമാഗമമ് അനസൂയാസമാഖ്യാം ച അങ്ഗരാഗസ്യ ചാര്പണമ് ॥൧-൩-
ശരഭംഗനെ കണ്ടതും, സുതീക്ഷ്ണനുമായി കൂടിച്ചേർന്നതും, അനസൂയയുടെ കഥയും, സുഗന്ധദ്രവ്യം നൽകിയതും—
ദര്ശനം ചാപ്യഗസ്ത്യസ്യ ധനുഷോ ഗ്രഹണം തഥാ । ശൂര്പണഖ്യാശ്ച സംവാദം വിരൂപകരണം തഥാ ॥൧-൩-
അഗസ്ത്യനെ കണ്ടതും, ധനുസ് ലഭിച്ചതും, ശൂർപ്പണഖയുമായി സംസാരിച്ചതും, അവളുടെ രൂപഭംഗം സംഭവിച്ചതും—
വധം ഖരത്രിശിരസോരുത്ഥാനം രാവണസ്യ ച । മാരീചസ്യ വധം ചൈവ വൈദേഹ്യാ ഹരണം തഥാ ॥൧-൩-
ഖരനും ത്രിശിരസ്സും കൊല്ലപ്പെട്ടത്, രാവണന്റെ ഉയർച്ച, മാരീചന്റെ വധം, വൈദേഹിയെ അപഹരിച്ചത് — ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചു.
രാഘവസ്യ വിലാപം ച ഗൃധ്രരാജനിബര്ഹണമ് । കബന്ധദര്ശനം ചൈവ പമ്പായാശ്ചാപി ദര്ശനമ് ॥൧-൩-
രാഘവന്റെ ദുഃഖം, ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ മരണവും, കബന്ധനുമായി കണ്ടുമുട്ടിയതും, പമ്പാ തടാകം കണ്ടതും ഉണ്ടായി.
ശബരീദര്ശനം ചൈവ ഫലമൂലാശനം തഥാ । പ്രലാപം ചൈവ പമ്പായാം ഹനൂമദ്ദര്ശനം തഥാ ॥൧-൩-
ശബരിയെ കണ്ടതും, പഴവും കിഴങ്ങും ഭക്ഷിച്ചതും, പമ്പായിൽ ദുഃഖിച്ചതും, ഹനുമാനെ കണ്ടതും സംഭവിച്ചു.
ഋഷ്യമൂകസ്യ ഗമനം സുഗ്രീവേണ സമാഗമമ് । പ്രത്യയോത്പാദനം സഖ്യം വാലിസുഗ്രീവവിഗ്രഹമ് ॥൧-൩-
ഋശ്യമൂകപർവതത്തിലേക്ക് യാത്ര, സുഗ്രീവനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച, വിശ്വാസവും സൗഹൃദവും സ്ഥാപിച്ചത്, വാലിയും സുഗ്രീവനും തമ്മിലുള്ള കലഹം — ഇവയൊക്കെയും ഉണ്ടായി.
വാലിപ്രമഥനം ചൈവ സുഗ്രീവപ്രതിപാദനമ് താരാവിലാപം സമയം വര്ഷരാത്രനിവാസനമ് ॥൧-൩-
വാലിയെ തോൽപ്പിച്ചതും, സുഗ്രീവനെ തിരികെ രാജാവാക്കിയതും, താരയുടെ ദുഃഖം, ഉടമ്പടി, മഴക്കാലം മുഴുവൻ താമസിച്ചതും സംഭവിച്ചു.
കോപം രാഘവസിംഹസ്യ ബലാനാമുപസംഗ്രഹമ് ദിശഃ പ്രസ്ഥാപനം ചൈവ പൃഥിവ്യാശ്ച നിവേദനമ് ॥൧-൩-
സിംഹംപോലെയുള്ള രാഘവന്റെ കോപം, സൈന്യങ്ങളെ കൂട്ടിച്ചേർത്തത്, ദിക്കുകളിലേക്കു അയച്ചത്, ഭൂമിയിലേക്കു റിപ്പോർട്ട് നൽകിയതും ഉണ്ടായി.
അങ്ഗുലീയകദാനം ച ഋക്ഷസ്യ ബിലദര്ശനമ് പ്രായോപവേശനം ചൈവ സംപാതേശ്ചാപി ദര്ശനമ് ॥൧-൩-
വളയത്തെ നൽകിയതും, കുരങ്ങിന്റെ ഗുഹ കണ്ടതും, മരണം വരെ ഉപവാസം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചതും, സമ്പതിയെ കണ്ടതും സംഭവിച്ചു.
പര്വതാരോഹണം ചൈവ സാഗരസ്യാപി ലങ്ഘനമ് സമുദ്രവചനാച്ചൈവ മൈനാകസ്യ ച ദര്ശനമ് ॥൧-൩-
പർവതം കയറിയതും, സമുദ്രം കടന്നതും, സമുദ്രദേവന്റെ വാക്കുകൾ, മൈനാകപർവതം കണ്ടതും ഉണ്ടായി.
രാക്ഷസീതര്ജനം ചൈവ ച്ഛായാഗ്രാഹസ്യ ദര്ശനമ് സിംഹികായാശ്ച നിധനം ലങ്കാമലയദര്ശനമ് ॥൧-൩-
രാക്ഷസിയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയത്, ഛായാഗ്രാഹിയെ കണ്ടത്, സിംഹികയെ നശിപ്പിച്ചത്, ലങ്കയും മലയപർവതവും കണ്ടതും സംഭവിച്ചു.
രാത്രൌ ലങ്കാപ്രവേശം ച ഏകസ്യാപി വിചിന്തനമ് ആപാനഭൂമിഗമനമവരോധസ്യ ദര്ശനമ് ॥൧-൩-
രാത്രിയിൽ ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ചതും, ഒറ്റയ്ക്ക് ആലോചിച്ചതും, പാനഭൂമിയിലേക്കു പോയതും, കാവലുള്ള പ്രാകാരത്തെ കണ്ടതും ഉണ്ടായി.
ദര്ശനം രാവണസ്യാപി പുഷ്പകസ്യ ച ദര്ശനമ് അശോകവനികായാനം സീതായാശ്ചാപി ദര്ശനമ് ॥൧-൩-
രാവണനെ കണ്ടതും, പുഷ്പകവിമാനം കണ്ടതും, അശോകവനികയിലേക്കു കടന്നതും, സീതയെ കണ്ടതും സംഭവിച്ചു.
അഭിജ്ഞാനപ്രദാനം ച സീതായാശ്ചാപി ഭാഷണമ് രാക്ഷസീതര്ജനം ചൈവ ത്രിജടാസ്വപ്നദര്ശനമ് ॥൧-൩-
അറിയിപ്പിന്റെ അടയാളം നൽകിയതും, സീതയുമായി സംസാരിച്ചതും, രാക്ഷസികളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയത്, ത്രിജടയുടെ സ്വപ്നം കണ്ടതും ഉണ്ടായി.
മണിപ്രദാനം സീതായാ വൃക്ഷഭങ്ഗം തഥൈവ ച രാക്ഷസീവിദ്രവം ചൈവ കിംകരാണാം നിബര്ഹണമ് ॥൧-൩-
മണിയെ സീതയ്ക്ക് നൽകിയതും, വൃക്ഷം പൊട്ടിച്ചതും, രാക്ഷസികൾ ഓടിപ്പോയതും, കിംകരന്മാരെ സംഹരിച്ചതും സംഭവിച്ചു.
ഗ്രഹണം വായുസൂനോശ്ച ലങ്കാദാഹാഭിഗര്ജനമ് പ്രതിപ്ലവനമേവാഥ മധൂനാം ഹരണം തഥാ ॥൧-൩-
വായുപുത്രനെ പിടിച്ചെടുത്തതും, ലങ്കയെ കത്തിച്ചപ്പോൾ ഗർജിച്ചതും, തിരിച്ചു യാത്ര ചെയ്തതും, തേൻ എടുത്തതും ഉണ്ടായി.
രാഘവാശ്വാസനം ചൈവ മണിനിര്യാതനം തഥാ സംഗമം ച സമുദ്രേണ നലസേതോശ്ച ബന്ധനമ് ॥൧-൩-
രാഘവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചതും, മണി കൈമാറിയത്, സമുദ്രത്തോടു കൂടിക്കാഴ്ച, നലയുടെ പാലം പണിതതും സംഭവിച്ചു.
പ്രതാരം ച സമുദ്രസ്യ രാത്രൌ ലങ്കാവരോധനമ് വിഭീഷണേന സംസര്ഗം വധോപായനിവേദനമ് ॥൧-൩-
സമുദ്രം കടന്നതും, രാത്രിയിൽ ലങ്കയെ വളഞ്ഞതും, വിഭീഷണനുമായി സഖ്യം, വധത്തിനുള്ള മാർഗം നിർദ്ദേശിച്ചതും ഉണ്ടായി.
കുമ്ഭകര്ണസ്യ നിധനം മേഘനാദനിബര്ഹണമ് രാവണസ്യ വിനാശം ച സീതാവാപ്തിമരേഃ പുരേ ॥൧-൩-
കുംബകർണ്ണനെ സംഹരിച്ചതും, മേഘനാദനെ തോൽപ്പിച്ചതും, രാവണനെ നശിപ്പിച്ചതും, സമുദ്രനഗരിയിൽ സീതയെ വീണ്ടെടുത്തതും സംഭവിച്ചു.
ബിഭീഷണാഭിഷേകം ച പുഷ്പകസ്യ ച ദര്ശനമ് അയോധ്യായാശ്ച ഗമനം ഭരദ്വാജസമാഗമമ് ॥൧-൩-
വിഭീഷണന്റെ അഭിഷേകം, പുഷ്പകവിമാനം കണ്ടത്, അയോധ്യയിലേക്കുള്ള യാത്ര, ഭരദ്വാജനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച — ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായി.
പ്രേഷണം വായുപുത്രസ്യ ഭരതേന സമാഗമമ് രാമാഭിഷേകാഭ്യുദയം സര്വസൈന്യവിസര്ജനമ് സ്വരാഷ്ട്രരഞ്ജനം ചൈവ വൈദേഹ്യാശ്ച വിസര്ജനമ് ॥൧-൩-
വായുവിന്റെ പുത്രനെ അയച്ചത്, ഭരതനുമായി കൂടിച്ചേർന്നത്, രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന്റെ മഹോത്സവം, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും വിട്ടയച്ചത്, സ്വന്തം രാജ്യത്തെ സന്തോഷിപ്പിച്ചത്, വൈദേഹിയെ വിടവാങ്ങിച്ചത് — ഇവയൊക്കെയും
അനാഗതം ച യത് കിംചിദ് രാമസ്യ വസുധാതലേ തച്ചകാരോത്തരേ കാവ്യേ വാല്മീകിര്ഭഗവാനൃഷിഃ ॥൧-൩-
ഭൂമിയിൽ രാമനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിന്നെയും സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നതെന്തും മഹർഷി വാൽമീകി തന്റെ കാവ്യത്തിന്റെ ഉത്തരം ഭാഗത്തും ഉൾപ്പെടുത്തി.
thumb|ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമാൻ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ നാലാമത്തെ സർഗം ഇതാണ്.
പ്രാപ്തരാജ്യസ്യ രാമസ്യ വാല്മീകിര്ഭഗവാനൃഷിഃ । ചകാര ചരിതം കൃത്സ്നം വിചിത്രപദമര്ഥവത് ॥൧-൪-
രാജ്യം ലഭിച്ച രാമന്റെ മുഴുവൻ കഥയും അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകളിലും അർത്ഥത്തിലും മഹർഷി വാൽമീകി രചിച്ചു.
ചതുര്വിംശത്സഹസ്രാണി ശ്ലോകാനാമുക്തവാനൃഷിഃ । തഥാ സര്ഗശതാന് പഞ്ച ഷട്കാണ്ഡാനി തഥോത്തരമ് ॥൧-൪-
ആ മഹർഷി ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളും, അഞ്ഞൂറ് സർഗങ്ങളും, ആറു കാണ്ഡങ്ങളും, ഉത്തരം ഭാഗവും പറഞ്ഞുവെച്ചു.
കൃത്വാ തു തന്മഹാപ്രാജ്ഞഃ സഭവിഷ്യം സഹോത്തരമ് । ചിന്തയാമാസ കോ ന്വേതത് പ്രയുഞ്ജീയാദിതി പ്രഭുഃ ॥൧-൪-
അവൻ അതെല്ലാം, ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതും ഉൾപ്പെടുത്തി, പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം, 'ഇതെല്ലാം ആരാണ് പാടുന്നത്?' എന്ന് ആ മഹാപണ്ഡിതൻ ആലോചിച്ചു.
കുശീലവൌ തു ധര്മജ്ഞൌ രാജപുത്രൌ യശസ്വിനൌ । ഭ്രാതരൌ സ്വരസംപന്നൌ ദദര്ശാശ്രമവാസിനൌ ॥൧-൪-
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന, പ്രശസ്തരായ രാജകുമാരന്മാരായ കുശനും ലവനും, സ്വരസമ്പന്നരായ സഹോദരന്മാർ, ആശ്രമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവരായി മഹർഷി കണ്ടു.
സ തു മേധാവിനൌ ദൃഷ്ട്വാ വേദേഷു പരിനിഷ്ഠിതൌ । വേദോപബൃംഹ്മണാര്ഥായ താവഗ്രാഹയത പ്രഭുഃ ॥൧-൪-
അവർ ബുദ്ധിമാന്മാരും വേദങ്ങളിൽ നിപുണരുമാണെന്ന് കണ്ട മഹർഷി, വേദങ്ങളെ കൂടുതൽ ഉജ്ജ്വലമാക്കാൻ അവരെ ആ കാവ്യം പഠിപ്പിച്ചു.
കാവ്യം രാമായണം കൃത്സ്നം സീതായാശ്ചരിതം മഹത് । പൌലസ്ത്യവധമിത്യേവം ചകാര ചരിതവ്രതഃ ॥൧-൪-
വ്രതശീലനായ മഹർഷി, രാമായണകാവ്യവും, സീതയുടെ മഹത്തായ കഥയും, പുലസ്ത്യപുത്രന്റെ നാശവും മുഴുവൻ രചിച്ചു.