അഥ തേഷു ബ്രുവാണേഷു രാവണാവരജോഽബ്രവീത്। വാക്യമഗ്രാമ്യപദവത് പുഷ്കലാര്ഥം വിഭീഷണഃ
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, രാവണന്റെ ഇളയച്ഛനായ വിഭീഷണൻ, വ്യക്തവും അർത്ഥവത്തുമായ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു.
അനലഃ പനസശ്ചൈവ സമ്പാതിഃ പ്രമതിസ്തഥാ। ഗത്വാ ലങ്കാം മമാമാത്യാഃ പുരീം പുനരിഹാഗതാഃ
അനലൻ, പനസൻ, സമ്പാതി, പ്രമതി—എന്റെ മന്ത്രിമാർ—ലങ്കയിൽ ചെന്നു, നഗരത്തിൽ കടന്ന്, വീണ്ടും ഇവിടെ തിരിച്ചെത്തി.
ഭൂത്വാ ശകുനയഃ സര്വേ പ്രവിഷ്ടാശ്ച രിപോര്ബലമ്। വിധാനം വിഹിതം യച്ച തദ് ദൃഷ്ട്വാ സമുപസ്ഥിതാഃ
അവരൊക്കെയും പക്ഷികളുടെ രൂപം ധരിച്ച് ശത്രുവിന്റെ സൈന്യത്തിൽ കടന്നു, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ക്രമീകരണങ്ങൾ കണ്ടു, എല്ലാം നിരീക്ഷിച്ച് തിരികെ വന്നു.
സംവിധാനം യഥാഹുസ്തേ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ। രാമ തദ് ബ്രുവതഃ സര്വം യാഥാതഥ്യേന മേ ശൃണു
രാമാ, അവർ എങ്ങനെ വിവരിച്ചുവോ അതുപോലെ, ദുഷ്ടനായ രാവണന്റെ സൈന്യക്രമീകരണം ഞാൻ മുഴുവനും പറഞ്ഞുതരാം, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
പൂര്വം പ്രഹസ്തഃ സബലോ ദ്വാരമാസാദ്യ തിഷ്ഠതി। ദക്ഷിണം ച മഹാവീര്യൌ മഹാപാര്ശ്വമഹോദരൌ
ആദ്യം, പ്രഹസ്തൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം കിഴക്കേ വാതിലിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; തെക്കേ വാതിലിൽ മഹാവീര്യശാലികളായ മഹാപാർശ്വനും മഹോദരനും ഉണ്ട്.
ഇന്ദ്രജിത് പശ്ചിമം ദ്വാരം രാക്ഷസൈര്ബഹുഭിര്വൃതഃ। പട്ടിശാസിധനുഷ്മദ്ഭിഃ ശൂലമുദ്ഗരപാണിഭിഃ
പടയാളികളും വാളും വില്ലും കുന്തവും മൂർച്ഛനകളും കൈവശമുള്ള അനേകം റാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രജിത് പടിഞ്ഞാറേ വാതിൽ കാത്തു നിൽക്കുന്നു.
നാനാപ്രഹരണൈഃ ശൂരൈരാവൃതോ രാവണാത്മജഃ। രാക്ഷസാനാം സഹസ്രൈസ്തു ബഹുഭിഃ ശസ്ത്രപാണിഭിഃ
രാവണന്റെ മകൻ ആയിരക്കണക്കിന് റാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവരിൽ പലരും ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വഹിക്കുന്ന വീരന്മാരാണ്.
യുക്തഃ പരമസംവിഗ്നോ രാക്ഷസൈഃ സഹ മന്ത്രവിത്। ഉത്തരം നഗരദ്വാരം രാവണഃ സ്വയമാസ്ഥിതഃ
ഉയർന്ന ജാഗ്രതയോടെയും മന്ത്രജ്ഞനുമായ റാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, രാവണൻ തന്നെ വടക്കേ നഗരവാതിലിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
വിരൂപാക്ഷസ്തു മഹതാ ശൂലഖഡ്ഗധനുഷ്മതാ। ബലേന രാക്ഷസൈഃ സാര്ധം മധ്യമം ഗുല്മമാശ്രിതഃ
വിരൂപാക്ഷൻ വലിയ രാക്ഷസസേനയുമായി, കുന്തം, വാൾ, വില്ല് എന്നിവയുമായി ആയുധധാരികളായ രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, നടുവിലെ വിഭാഗം ഏറ്റെടുത്തു.
ഏതാനേവം വിധാന് ഗുല്മാഁല്ലങ്കായാം സമുദീക്ഷ്യ തേ। മാമകാ മന്ത്രിണഃ സര്വേ ശീഘ്രം പുനരിഹാഗതാഃ
ലങ്കയിൽ ഇങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന സേനാവിഭാഗങ്ങൾ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം കണ്ടശേഷം, എന്റെ എല്ലാ മന്ത്രിമാരും വേഗത്തിൽ തിരികെ ഇവിടെ എത്തി.
ഗജാനാം ദശസാഹസ്രം രഥാനാമയുതം തഥാ। ഹയാനാമയുതേ ദ്വേ ച സാഗ്രകോടിശ്ച രക്ഷസാമ്
അവിടെ പത്ത് ആയിരം ആനകളും, ഒരു ലക്ഷം രഥങ്ങളും, രണ്ട് ലക്ഷം കുതിരകളും, ഒരു കോടി കവിഞ്ഞ രാക്ഷസന്മാരുമുണ്ട്.
വിക്രാന്താ ബലവന്തശ്ച സംയുഗേഷ്വാതതായിനഃ। ഇഷ്ടാ രാക്ഷസരാജസ്യ നിത്യമേതേ നിശാചരാഃ
ഈ രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ, രാക്ഷസരാജാവിന് എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവരും, ധൈര്യശാലികളും ശക്തരുമായി യുദ്ധത്തിൽ നിപുണരുമാണ്.
ഏകൈകസ്യാത്ര യുദ്ധാര്ഥേ രാക്ഷസസ്യ വിശാമ്പതേ। പരീവാരഃ സഹസ്രാണാം സഹസ്രമുപതിഷ്ഠതേ
ഇവിടെ ഓരോ രാക്ഷസനും വേണ്ടി, ആയിരം ആയിരം പേരടങ്ങുന്ന കൂട്ടം യുദ്ധത്തിനായി ഒരുക്കമായിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.
ഏതാം പ്രവൃത്തിം ലങ്കായാം മന്ത്രിപ്രോക്താം വിഭീഷണഃ। ഏവമുക്ത്വാ മഹാബാഹൂ രാക്ഷസാംസ്താനദര്ശയത്
ലങ്കയിലെ ഈ വിവരങ്ങൾ മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞതുപോലെ വിവീഷണൻ പറഞ്ഞു തീർന്ന ശേഷം, അവൻ ആ രാക്ഷസന്മാരെയും കാണിച്ചു.
ലങ്കായാം സചിവൈഃ സര്വം രാമായ പ്രത്യവേദയത്। രാമം കമലപത്രാക്ഷമിദമുത്തരമബ്രവീത്
ലങ്കയെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാം മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം രാമനോട് വിവീഷണൻ അറിയിച്ചു. അതിനുശേഷം, കമലദളനയനായ രാമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാവണാവരജഃ ശ്രീമാന് രാമപ്രിയചികീര്ഷയാ। കുബേരം തു യദാ രാമ രാവണഃ പ്രതിയുദ്ധ്യതി
രാവണന്റെ ഇളയസഹോദരൻ, മഹത്വശാലിയും നിന്റെ മനസ്സിന് പ്രിയമാകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചവനും, രാമാ, രാവണൻ കുബേരനോടു യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഷഷ്ടിഃ ശതസഹസ്രാണി തദാ നിര്യാന്തി രാക്ഷസാഃ। പരാക്രമേണ വീര്യേണ തേജസാ സത്ത്വഗൌരവാത്। സദൃശാ ഹ്യത്ര ദര്പേണ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ
അപ്പോൾ അറുപത് ലക്ഷം രാക്ഷസന്മാർ, വീര്യത്തിലും ശക്തിയിലും തേജസ്സിലും അഭിമാനത്തിലും രാവണനോട് തുല്യരായി, പുറത്ത് പോന്നു.
അത്ര മന്യുര്ന കര്തവ്യഃ കോപയേ ത്വാം ന ഭീഷയേ। സമര്ഥോ ഹ്യസി വീര്യേണ സുരാണാമപി നിഗ്രഹേ
ഇതുകൊണ്ട് നീ കോപിക്കേണ്ടതില്ല, ഭയപ്പെടേണ്ടതുമില്ല; നിന്നെ ഭയപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ പറയുന്നില്ല. നീ ശക്തിയാൽ ദേവന്മാരെയും കീഴടക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്.
തദ്ഭവാംശ്ചതുരങ്ഗേണ ബലേന മഹതാ വൃതമ്। വ്യൂഹ്യേദം വാനരാനീകം നിര്മഥിഷ്യസി രാവണമ്
അതുകൊണ്ട്, നീ വലിയ ചതുരംഗസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഈ വാനരസേനയെ ക്രമീകരിച്ച്, രാവണനെ നശിപ്പിക്കും.
രാവണാവരജേ വാക്യമേവം ബ്രുവതി രാഘവഃ। ശത്രൂണാം പ്രതിഘാതാര്ഥമിദം വചനമബ്രവീത്
രാവണന്റെ ഇളയസഹോദരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ തോല്പിക്കാനായി രാഘവൻ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
പൂര്വദ്വാരം തു ലങ്കായാ നീലോ വാനരപുങ്ഗവഃ। പ്രഹസ്തം പ്രതിയോദ്ധാ സ്യാദ് വാനരൈര്ബഹുഭിര്വൃതഃ
ലങ്കയുടെ കിഴക്കേ വാതിലിൽ, വാനരസേനാപതിയായ നീലൻ, അനേകം വാനരന്മാരോടൊപ്പം പ്രഹസ്തനെ നേരിടണം.
അങ്ഗദോ വാലിപുത്രസ്തു ബലേന മഹതാ വൃതഃ। ദക്ഷിണേ ബാധതാം ദ്വാരേ മഹാപാര്ശ്വമഹോദരൌ
വാലിയുടെ പുത്രനായ അങ്ങദൻ, വലിയ സേനയുമായി, തെക്കേ വാതിലിൽ മഹാപാർശ്വനും മഹോദരനും എതിരേ ആക്രമണം നടത്തണം.
ഹനൂമാന് പശ്ചിമദ്വാരം നിഷ്പീഡ്യ പവനാത്മജഃ। പ്രവിശത്വപ്രമേയാത്മാ ബഹുഭിഃ കപിഭിര്വൃതഃ
വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ, അതിരൂപ്പമായ ശക്തിയോടെ, അനേകം വാനരന്മാരോടൊപ്പം പടിഞ്ഞാറേ വാതിൽ തകർത്തു കടക്കണം.
ദൈത്യദാനവസങ്ഘാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്। വിപ്രകാരപ്രിയഃ ക്ഷുദ്രോ വരദാനബലാന്വിതഃ
ദൈത്യരും ദാനവരും മഹാത്മാക്കളായ ഋഷികളും അടങ്ങിയ കൂട്ടങ്ങളെ ഉപദ്രവിക്കാൻ ആസ്വദിക്കുന്നവനും, വരദാനങ്ങളുടെ ശക്തിയുണ്ടെങ്കിലും ഹീനനും ആയവനാണ് അവൻ.
പരിക്രമതി യഃ സര്വാന് ലോകാന് സംതാപയന് പ്രജാഃ। തസ്യാഹം രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ സ്വയമേവ വധേ ധൃതഃ
ലോകങ്ങളൊക്കെയും ചുറ്റി, ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ആ രാക്ഷസരാജാവിനെ ഞാൻ തന്നെ നേരിട്ട് സംഹരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ഉത്തരം നഗരദ്വാരമഹം സൌമിത്രിണാ സഹ। നിപീഡ്യാഭിപ്രവേക്ഷ്യാമി സബലോ യത്ര രാവണഃ
ഞാനും സൗമിത്രിയും ചേർന്ന്, എന്റെ സേനയുമായി, രാവണൻ ഇരിക്കുന്ന വടക്കേ നഗരവാതിൽ ആക്രമിച്ച് അകത്തേക്ക് കടക്കും.
വാനരേന്ദ്രശ്ച ബലവാനൃക്ഷരാജശ്ച വീര്യവാന്। രാക്ഷസേന്ദ്രാനുജശ്ചൈവ ഗുല്മേ ഭവതു മധ്യമേ
ശക്തനായ വാനരരാജാവും ധൈര്യശാലിയായ കരടികളുടെ രാജാവും, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ ഇളയ സഹോദരനും നടുവിലുള്ള വിഭാഗത്തിൽ നിലകൊള്ളട്ടെ.
ന ചൈവ മാനുഷം രൂപം കാര്യം ഹരിഭിരാഹവേ। ഏഷാ ഭവതു നഃ സംജ്ഞാ യുദ്ധേഽസ്മിന് വാനരേ ബലേ
യുദ്ധത്തിനിടയിൽ വാനരന്മാർ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിക്കരുത്; ഈ യുദ്ധത്തിൽ നമ്മുടെ സൈന്യത്തിന് ഇതാണ് അടയാളം.
വാനരാ ഏവ നശ്ചിഹ്നം സ്വജനേഽസ്മിന് ഭവിഷ്യതി। വയം തു മാനുഷേണൈവ സപ്ത യോത്സ്യാമഹേ പരാന്
ഈ യുദ്ധത്തിൽ നമ്മുടെ കൂട്ടത്തിൽ വാനരരൂപം മാത്രമേ അടയാളമായിരിക്കൂ; എന്നാൽ ഞങ്ങൾ ഏഴുപേർ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നേരിടും.
അഹമേവ സഹ ഭ്രാത്രാ ലക്ഷ്മണേന മഹൌജസാ। ആത്മനാ പഞ്ചമശ്ചായം സഖാ മമ വിഭീഷണഃ
ഞാനും എന്റെ ശക്തിയുള്ള സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനും, എന്റെ സുഹൃത്ത് വിഭീഷണനും അഞ്ചാമനായി ഇവിടെ ഉണ്ടാകും.