അര്ചിതം സതതം യത്നാദ് ഗന്ധമാല്യൈര്മയാ തവ। ഇദം തേ മത്പ്രിയം വീര ധനുഃ കാഞ്ചനഭൂഷിതമ്
സ്നേഹത്തോടെ സുഗന്ധവും പൂമാലകളും അർപ്പിച്ച് ഞാൻ എപ്പോഴും പൂജിച്ചിരുന്ന ഈ പൊന്നാലങ്കരിച്ച വില്ലാണ്, വീരാ, നിന്നെ പ്രിയപ്പെട്ടത്.
പിത്രാ ദശരഥേന ത്വം ശ്വശുരേണ മമാനഘ। സര്വൈശ്ച പിതൃഭിഃ സാര്ധം നൂനം സ്വര്ഗേ സമാഗതഃ
നിഷ്കളങ്കനായവാ, നീ എന്റെ അപ്പനായ ദശരഥനും മറ്റു പിതാക്കന്മാരുമൊക്കെ സ്വർഗത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ദിവി നക്ഷത്രഭൂതം ച മഹത്കര്മകൃതം തഥാ। പുണ്യം രാജര്ഷിവംശം ത്വമാത്മനഃ സമുപേക്ഷസേ
ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രംപോലും മഹത്തായ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടും പ്രശസ്തമായ രാജർഷിവംശത്തെ നീ അവഗണിക്കുന്നു.
കിം മാം ന പ്രേക്ഷസേ രാജന് കിം വാ ന പ്രതിഭാഷസേ। ബാലാം ബാലേന സമ്പ്രാപ്താം ഭാര്യാം മാം സഹചാരിണീമ്
രാജാവേ, നീ എനിക്ക് നോക്കാറില്ല, സംസാരിക്കാറുമില്ലേ? ബാല്യത്തിൽ നിന്നെ കൂടെ ചേർന്ന ഭാര്യയായ എന്നെ.
സംശ്രുതം ഗൃഹ്ണതാ പാണിം ചരിഷ്യാമീതി യത് ത്വയാ। സ്മര തന്നാമ കാകുത്സ്ഥ നയ മാമപി ദുഃഖിതാമ്
പാണി ഗ്രഹണത്തിൽ നീ ചെയ്ത വാഗ്ദാനം ഓർക്കൂ, കാകുത്സ്ഥാ—'ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം ജീവിക്കും' എന്ന് പറഞ്ഞത്. ദുഃഖിതയായ എന്നെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോവൂ.
കസ്മാന്മാമപഹായ ത്വം ഗതോ ഗതിമതാം വര। അസ്മാല്ലോകാദമും ലോകം ത്യക്ത്വാ മാമപി ദുഃഖിതാമ്
ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, നീ ഈ ലോകം ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്നെയും ദുഃഖത്തിൽ വിട്ട്, അപ്പുറം ലോകത്തേക്കു പോയത് എന്തിനാണ്?
കല്യാണൈ രുചിരം ഗാത്രം പരിഷ്വക്തം മയൈവ തു। ക്രവ്യാദൈസ്തച്ഛരീരം തേ നൂനം വിപരികൃഷ്യതേ
നിന്റെ ആ മനോഹരമായ ശരീരം, ഞാൻ മാത്രമാണ് സ്നേഹത്തോടെ അണങ്ങിയത്, ഇപ്പോൾ മൃഗങ്ങൾ അതിനെ കീറി നശിപ്പിക്കുകയാണെന്നു തീർച്ച.
അഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിര്യജ്ഞൈരിഷ്ടവാനാപ്തദക്ഷിണൈഃ। അഗ്നിഹോത്രേണ സംസ്കാരം കേന ത്വം ന തു ലപ്സ്യസേ
അഗ്നിഷ്ടോമം പോലെയുള്ള യാഗങ്ങൾ ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി നിർവഹിച്ചവർക്കു, ഇനി അഗ്നിഹോത്രം കൊണ്ടുള്ള അന്തിമകർമ്മം ആരാണ് നിനക്കു ചെയ്യുക?
പ്രവ്രജ്യാമുപപന്നാനാം ത്രയാണാമേകമാഗതമ്। പരിപ്രേക്ഷ്യതി കൌസല്യാ ലക്ഷ്മണം ശോകലാലസാ
വനവാസത്തിന് പോയ മൂവരിൽ ഒരാൾ മാത്രം മടങ്ങിവരുന്നതു കണ്ട്, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ കൗസല്യാ ലക്ഷ്മണനെ മാത്രം നോക്കും.
സ തസ്യാഃ പരിപൃച്ഛന്ത്യാ വധം മിത്രബലസ്യ തേ। തവ ചാഖ്യാസ്യതേ നൂനം നിശായാം രാക്ഷസൈര്വധമ്
അവൾ നിന്റെ സഖികളുടെ വധത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുമ്പോൾ, രാത്രിയിൽ നിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് അവൻ അവളോട് പറയും.
സാ ത്വാം സുപ്തം ഹതം ജ്ഞാത്വാ മാം ച രക്ഷോഗൃഹം ഗതാമ്। ഹൃദയേനാവദീര്ണേന ന ഭവിഷ്യതി രാഘവ
നീ ഉറങ്ങിയിരിക്കുമ്പോൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതും, ഞാൻ രാക്ഷസരുടെ വീട്ടിൽ കൊണ്ടുപോയതും അറിഞ്ഞാൽ, ഹൃദയം തകർന്ന അവൾ ജീവിച്ചിരിക്കാൻ കഴിയില്ല രാഘവ.
മമ ഹേതോരനാര്യായാ അനഘഃ പാര്ഥിവാത്മജഃ। രാമഃ സാഗരമുത്തീര്യ വീര്യവാന് ഗോഷ്പദേ ഹതഃ
എന്നെ പോലെ അയോഗ്യയാളുടെ കാരണത്താൽ, പാപരഹിതനായ രാജകുമാരൻ രാമൻ, തന്റെ വീര്യത്തോടെ സമുദ്രം കടന്നവൻ, ഒരു പശുവിന്റെ കുരുക്കളിൽപോലും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
അഹം ദാശരഥേനോഢാ മോഹാത് സ്വകുലപാംസനീ। ആര്യപുത്രസ്യ രാമസ്യ ഭാര്യാ മൃത്യുരജായത
ദശരഥന്റെ മകനുമായി വിവാഹം കഴിച്ച ഞാൻ, ഭ്രമത്തിൽ എന്റെ കുടുംബത്തിന് അപമാനമായിത്തീർന്നു; ആര്യപുത്രനായ രാമന്റെ ഭാര്യയായി, അവന്റെ മരണത്തിന് കാരണമായിരിക്കുന്നു.
നൂനമന്യാം മയാ ജാതിം വാരിതം ദാനമുത്തമമ്। യാഹമദ്യൈവ ശോചാമി ഭാര്യാ സര്വാതിഥേരിഹ
മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ ഏതെങ്കിലും ഉത്തമമായ ദാനം തടഞ്ഞിട്ടുണ്ടാവണം; അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്ന് സകലാതിഥികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവിന്റെ ഭാര്യയായി ദുഃഖിക്കുന്നത്.
സാധു ഘാതയ മാം ക്ഷിപ്രം രാമസ്യോപരി രാവണ। സമാനയ പതിം പത്ന്യാ കുരു കല്യാണമുത്തമമ്
രാവണാ, ദയവായി രാമന്റെ ശരീരത്തിനരികിൽ എന്നെ ഉടൻ കൊല്ലൂ; ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യയെയും ഒന്നിപ്പിച്ച് ഉത്തമമായ അനുഗ്രഹം നൽകൂ.
ഇതീവ ദുഃഖസംതപ്താ വിലലാപായതേക്ഷണാ। ഭര്തുഃ ശിരോ ധനുശ്ചൈവ ദദര്ശ ജനകാത്മജാ
ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയ സീത, വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ വിലപിച്ചു; ഭർത്താവിന്റെ തലയും വില്ലും അവൾ കണ്ടു.
ഏവം ലാലപ്യമാനായാം സീതായാം തത്ര രാക്ഷസഃ। അഭിചക്രാമ ഭര്താരമനീകസ്ഥഃ കൃതാഞ്ജലിഃ
അങ്ങനെ സീത വിലപിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, ഒരു രാക്ഷസൻ കയ്യുകൂപ്പി അവളുടെ ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
വിജയസ്വാര്യപുത്രേതി സോഽഭിവാദ്യ പ്രസാദ്യ ച। ന്യവേദയദനുപ്രാപ്തം പ്രഹസ്തം വാഹിനീപതിമ്
‘വിജയിക്കണം ആര്യപുത്രാ’ എന്ന് ആദരവോടെ പറഞ്ഞ്, അവൻ അനുകൂല്യം നേടി, സൈന്യാധിപനായ പ്രഹസ്തൻ എത്തിയതായി അറിയിച്ചു.
അമാത്യൈഃ സഹിതഃ സര്വൈഃ പ്രഹസ്തസ്ത്വാമുപസ്ഥിതഃ। തേന ദര്ശനകാമേന അഹം പ്രസ്ഥാപിതഃ പ്രഭോ
എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടും കൂടെ പ്രഹസ്തൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു; നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടാണ് അവൻ എന്നെ അയച്ചത്, പ്രഭോ.
നൂനമസ്തി മഹാരാജ രാജഭാവാത് ക്ഷമാന്വിത। കിംചിദാത്യയികം കാര്യം തേഷാം ത്വം ദര്ശനം കുരു
മഹാരാജാവേ, രാജാവിന് യോജിച്ച ക്ഷമയോടെ ചെയ്യേണ്ട അത്യാവശ്യമായ കാര്യം അവർക്കുണ്ടാവണം; നീ അവരെ കാണണം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ദശഗ്രീവോ രാക്ഷസപ്രതിവേദിതമ്। അശോകവനികാം ത്യക്ത്വാ മന്ത്രിണാം ദര്ശനം യയൌ
രാക്ഷസൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട ദശമുഖൻ അശോകവനിക വിട്ട് മന്ത്രിമാരെ കാണാൻ പോയി.
സ തു സര്വം സമര്ഥ്യൈവ മന്ത്രിഭിഃ കൃത്യമാത്മനഃ। സഭാം പ്രവിശ്യ വിദധേ വിദിത്വാ രാമവിക്രമമ്
തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ച്, രാമന്റെ വീര്യം മനസ്സിലാക്കി, അദ്ദേഹം സഭയിൽ പ്രവേശിച്ച് വേണ്ട ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്തു.
അന്തര്ധാനം തു തച്ഛീര്ഷം തച്ച കാര്മുകമുത്തമമ്। ജഗാമ രാവണസ്യൈവ നിര്യാണസമനന്തരമ്
രാവണൻ പുറപ്പെട്ട ഉടനെ, ആ തലയും അതി ഉത്തമമായ വില്ലും അപ്രത്യക്ഷമായി.
രാക്ഷസേന്ദ്രസ്തു തൈഃ സാര്ധം മന്ത്രിഭിര്ഭീമവിക്രമൈഃ। സമര്ഥയാമാസ തദാ രാമകാര്യവിനിശ്ചയമ്
ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം രാക്ഷസാധിപൻ അന്ന് രാമന്റെ കാര്യത്തിൽ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
അവിദൂരസ്ഥിതാന് സര്വാന് ബലാധ്യക്ഷാന് ഹിതൈഷിണഃ। അബ്രവീത് കാലസദൃശം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ
അടുത്ത് നിന്നിരുന്ന എല്ലാ സൈന്യാധിപന്മാരോടും, സ്വന്തം ഹിതചിന്തകരോടും, മരണത്തെപ്പോലെയുള്ള കടുപ്പത്തോടെ രാവണൻ, റാക്ഷസാധിപൻ, സംസാരിച്ചു.
ശീഘ്രം ഭേരീനിനാദേന സ്ഫുടം കോണാഹതേന മേ। സമാനയധ്വം സൈന്യാനി വക്തവ്യം ച ന കാരണമ്
വേഗത്തിൽ, കോണിൽ നിന്ന് ശക്തിയായി അടിച്ചുള്ള ഭേരിയുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദം ഉപയോഗിച്ച് സൈന്യങ്ങളെ കൂട്ടിച്ചേർക്കൂ; കാരണം പറയേണ്ടതില്ല.
തതസ്തഥേതി പ്രതിഗൃഹ്യ തദ്വച- സ്തദൈവ ദൂതാഃ സഹസാ മഹദ് ബലമ്। സമാനയംശ്ചൈവ സമാഗതം ച ന്യവേദയന് ഭര്തരി യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണി
അപ്പോൾ 'ശരി' എന്ന് സമ്മതിച്ച്, ദൂതന്മാർ ഉടൻ വലിയ സൈന്യത്തെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭർത്താവിനോടു്, എത്തിയവരെയും വരികയുള്ളവരെയും കുറിച്ച് അറിയിച്ചു.
thumb|ത്രയസ്ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രയസ്ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തിമൂന്നാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
സീതാം തു മോഹിതാം ദൃഷ്ട്വാ സരമാ നാമ രാക്ഷസീ। ആസസാദാഥ വൈദേഹീം പ്രിയാം പ്രണയിനീ സഖീമ്
സീതയെ മോഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടതായി കണ്ടപ്പോൾ, സരമാ എന്ന പേരുള്ള ഒരു റാക്ഷസി, പ്രിയപ്പെട്ടവളും സ്നേഹിതയും ആയ വൈദേഹിയോട് അടുത്തുചെന്നു.
മോഹിതാം രാക്ഷസേന്ദ്രേണ സീതാം പരമദുഃഖിതാമ്। ആശ്വാസയാമാസ തദാ സരമാ മൃദുഭാഷിണീ
റാക്ഷസരാജാവിനാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട് അതിയായി ദുഃഖിതയായ സീതയെ, മൃദുലമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സരമാ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.