ചാരാണാം രാവണഃ ശ്രുത്വാ പ്രാപ്തം രാമം മഹാബലമ്। ജാതോദ്വേഗോഽഭവത് കിംചിത് സചിവാനിദമബ്രവീത്
രാമൻ എന്ന മഹാബലവാനെത്തിയതായി ചാരന്മാരിൽ നിന്ന് കേട്ട രാവണൻ അല്പം ഉത്കണ്ഠയോടെ തന്റെ മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു.
മന്ത്രിണഃ ശീഘ്രമായാന്തു സര്വേ വൈ സുസമാഹിതാഃ। അയം നോ മന്ത്രകാലോ ഹി സമ്പ്രാപ്ത ഇതി രാക്ഷസാഃ
എല്ലാ മന്ത്രിമാരും ഉടൻ ശ്രദ്ധയോടെ വരിക. രാക്ഷസന്മാരേ, ഇപ്പോൾ തന്നെയാണ് ആലോചനയ്ക്കുള്ള സമയം.
തസ്യ തച്ഛാസനം ശ്രുത്വാ മന്ത്രിണോഽഭ്യാഗമന് ദ്രുതമ്। തതഃ സ മന്ത്രയാമാസ രാക്ഷസൈഃ സചിവൈഃ സഹ
അവന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട് മന്ത്രിമാർ വേഗത്തിൽ എത്തി; പിന്നെ രാക്ഷസസഹചാരികളോടൊപ്പം അവൻ ആലോചന നടത്തി.
മന്ത്രയിത്വാ തു ദുര്ധര്ഷഃ ക്ഷമം യത് തദനന്തരമ്। വിസര്ജയിത്വാ സചിവാന് പ്രവിവേശ സ്വമാലയമ്
ആലോചിച്ച ശേഷം ദുർജയനായ അവൻ ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്തു; ശേഷം മന്ത്രിമാരെ വിട്ടയച്ച് തന്റെ അരമനയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തതോ രാക്ഷസമാദായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വം മഹാബലമ്। മായാവിനം മഹാമായം പ്രാവിശദ് യത്ര മൈഥിലീ
അതിനുശേഷം മഹാബലശാലിയായ, മഹാമായാവിയായ രാക്ഷസനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വയെ കൂട്ടി, അവൻ മൈഥിലി എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
വിദ്യുജ്ജിഹ്വം ച മായാജ്ഞമബ്രവീദ് രാക്ഷസാധിപഃ। മോഹയിഷ്യാവഹേ സീതാം മായയാ ജനകാത്മജാമ്
മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിദ്യുജ്ജിഹ്വയോട് രാക്ഷസാധിപൻ പറഞ്ഞു: 'ജനകപുത്രിയായ സീതയെ നമ്മൾ മായാവിദ്യകൊണ്ട് ഭ്രമിപ്പിക്കാം.'
ശിരോ മായാമയം ഗൃഹ്യ രാഘവസ്യ നിശാചര। മാം ത്വം സമുപതിഷ്ഠസ്വ മഹച്ച സശരം ധനുഃ
നിശാചരാ, രാഘവന്റെ ഈ മായാമയമായ തലയും വലിയ വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്ത് എന്നോടൊപ്പം വരിക.
ഏവമുക്തസ്തഥേത്യാഹ വിദ്യുജ്ജിഹ്വോ നിശാചരഃ। ദര്ശയാമാസ താം മായാം സുപ്രയുക്താം സ രാവണേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിദ്യുജ്ജിഹ്വ എന്ന നിശാചരൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു; പിന്നെ രാവണന്റെ മുമ്പിൽ അതി പ്രാവീണ്യത്തോടെ ആ മായാജാലം കാണിച്ചു.
തസ്യ തുഷ്ടോഽഭവദ് രാജാ പ്രദദൌ ച വിഭൂഷണമ്। അശോകവനികായാം ച സീതാദര്ശനലാലസഃ
അവനോട് രാജാവ് സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു, അവനെ സമ്മാനവും നൽകി; അശോകവനത്തിൽ സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ.
നൈര്ഋതാനാമധിപതിഃ സംവിവേശ മഹാബലഃ। തതോ ദീനാമദൈന്യാര്ഹാം ദദര്ശ ധനദാനുജഃ
നൈരൃതന്മാരുടെ അധിപനായ മഹാബലൻ അകത്തു കടന്നു; ധനദയുടെ സഹോദരൻ ദു:ഖവും നിരാശയും അനുഭവിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടു.
അധോമുഖീം ശോകപരാമുപവിഷ്ടാം മഹീതലേ। ഭര്താരം സമനുധ്യാന്തീമശോകവനികാം ഗതാമ്
ഭൂമിയിൽ ഇരുന്ന് മുഖം താഴ്ത്തി, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി, ഭർത്താവിനെ നിരന്തരം ഓർക്കുന്ന, അശോകവനത്തിലിരുന്ന സീതയെ അവൻ കണ്ടു.
ഉപാസ്യമാനാം ഘോരാഭീ രാക്ഷസീഭിരദൂരതഃ। ഉപസൃത്യ തതഃ സീതാം പ്രഹര്ഷം നാമ കീര്തയന്
ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അടുത്ത് ഇരുന്ന സീതയോട് അവൻ സമീപിച്ചു; സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ച് അവളുടെ പേര് വിളിച്ചു.
ഇദം ച വചനം ധൃഷ്ടമുവാച ജനകാത്മജാമ്। സാന്ത്വ്യമാനാ മയാ ഭദ്രേ യമാശ്രിത്യ വിമന്യസേ
അവൻ ജനകന്റെ മകളോടു ധൈര്യത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ആശ്വസിപ്പിക്കുമ്പോൾ നീ ആരെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ ധൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കുന്നത്?'
ഖരഹന്താ സ തേ ഭര്താ രാഘവഃ സമരേ ഹതഃ। ഛിന്നം തേ സര്വഥാ മൂലം ദര്പശ്ച നിഹതോ മയാ
നിന്റെ ഭർത്താവായ ഖരനെ കൊല്ലുന്ന രാഘവൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; നിന്റെ എല്ലാ അടിസ്ഥാനവും തകർന്നുപോയി, നിന്റെ അഭിമാനവും ഞാൻ നശിപ്പിച്ചു.
വ്യസനേനാത്മനഃ സീതേ മമ ഭാര്യാ ഭവിഷ്യസി। വിസൃജൈതാം മതിം മൂഢേ കിം മൃതേന കരിഷ്യസി
നിന്റെ ദുർഭാഗ്യത്താൽ, സീതേ, നീ ഇനി എന്റെ ഭാര്യയാകും; ഈ വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിക്കൂ — മരിച്ചവനുമായി നീ എന്ത് ചെയ്യും?
ഭവസ്വ ഭദ്രേ ഭാര്യാണാം സര്വാസാമീശ്വരീ മമ। അല്പപുണ്യേ നിവൃത്താര്ഥേ മൂഢേ പണ്ഡിതമാനിനി। ശൃണു ഭര്തൃവധം സീതേ ഘോരം വൃത്രവധം യഥാ
സുന്ദരിയേ, നീ എന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരിലും പ്രധാനിയായിരിക്കുക; കുറച്ച് പുണ്യമുള്ളവളും, ലക്ഷ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവളും, അജ്ഞയാണെന്നും ജ്ഞാനിയാണെന്നു കരുതുന്നവളും, സീതേ, ഭയങ്കരമായ ഭർത്താവിന്റെ മരണവാർത്ത കേൾക്കൂ, അത് വൃത്രനെ കൊല്ലുന്നതുപോലെയാണ്.
സമായാതഃ സമുദ്രാന്തം ഹന്തും മാം കില രാഘവഃ। വാനരേന്ദ്രപ്രണീതേന ബലേന മഹതാ വൃതഃ
രാഘവൻ എന്നെ കൊല്ലാൻ വാനരരാജാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വലിയ സൈന്യവുമായി സമുദ്രത്തോടു ചേർന്നെത്തിയെന്നു പറയുന്നു.
സംനിവിഷ്ടഃ സമുദ്രസ്യ പീഡ്യ തീരമഥോത്തരമ്। ബലേന മഹതാ രാമോ വ്രജത്യസ്തം ദിവാകരേ
അവൻ വലിയ സൈന്യത്തോടെ സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേ കരയിൽ കാവലിരുത്തി; സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ രാമൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
അഥാധ്വനി പരിശ്രാന്തമര്ധരാത്രേ സ്ഥിതം ബലമ്। സുഖസുപ്തം സമാസാദ്യ ചരിതം പ്രഥമം ചരൈഃ
പാതയിൽ ക്ഷീണിച്ച സൈന്യം അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ചാരന്മാർ അവരെ എല്ലാവരെയും നന്നായി ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു.
തത്പ്രഹസ്തപ്രണീതേന ബലേന മഹതാ മമ। ബലമസ്യ ഹതം രാത്രൌ യത്ര രാമഃ സലക്ഷ്മണഃ
പറഹസ്തൻ നയിച്ച എന്റെ വലിയ സൈന്യത്തോടെ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഉണ്ടായിരുന്നിടത്ത് അവരുടെ സൈന്യം രാത്രിയിൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
പട്ടിശാന് പരിഘാംശ്ചക്രാനൃഷ്ടീന് ദണ്ഡാന് മഹായുധാന്। ബാണജാലാനി ശൂലാനി ഭാസ്വരാന് കൂടമുദ്ഗരാന്
വാളുകളും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകളും ചക്രങ്ങളും കുന്തങ്ങളും വലിയ ആയുധങ്ങളും അമ്പുകളുടെ മഴയും തിളങ്ങുന്ന കുന്തങ്ങളും കൂറ്റൻ മുള്ളുള്ള ദണ്ഡങ്ങളും കൊണ്ട്,
യഷ്ടീശ്ച തോമരാന് പ്രാസാംശ്ചക്രാണി മുസലാനി ച। ഉദ്യമ്യോദ്യമ്യ രക്ഷോഭിര്വാനരേഷു നിപാതിതാഃ
കഴുങ്ങുകളും കുന്തങ്ങളും ഉഗ്രായുധങ്ങളും ചക്രങ്ങളും ഉരുളൻ ദണ്ഡങ്ങളും ഉയർത്തി ഉയർത്തി, രാക്ഷസന്മാർ അവയെ വാനരന്മാരുടെ മേൽ വീഴ്ത്തി.
അഥ സുപ്തസ്യ രാമസ്യ പ്രഹസ്തേന പ്രമാഥിനാ। അസക്തം കൃതഹസ്തേന ശിരശ്ഛിന്നം മഹാസിനാ
അപ്പോൾ രാമൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, പ്രഹസ്തൻ എന്ന നാശം വിതയ്ക്കുന്നവൻ, ഉറച്ച കൈകൊണ്ടും വലിയ വാളുകൊണ്ടും എതിര്പ്പില്ലാതെ അവന്റെ തല വെട്ടി മാറ്റി.
വിഭീഷണഃ സമുത്പത്യ നിഗൃഹീതോ യദൃച്ഛയാ। ദിശഃ പ്രവ്രാജിതഃ സൈന്യൈര്ലക്ഷ്മണഃ പ്ലവഗൈഃ സഹ
വിഭീഷണൻ പെട്ടെന്ന് ഉയർന്ന് വന്നപ്പോൾ, അവൻ അനായാസം പിടിക്കപ്പെട്ടു; സൈന്യങ്ങൾ അവനെ ലക്ഷ്മണനെയും വാനരന്മാരെയും കൂടെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
സുഗ്രീവോ ഗ്രീവയാ സീതേ ഭഗ്നയാ പ്ലവഗാധിപഃ। നിരസ്തഹനുകഃ സീതേ ഹനൂമാന് രാക്ഷസൈര്ഹതഃ
സീതേ, വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവന്റെ കഴുത്ത് തകർന്നു; ഹനുമാൻ്റെ താടികൾ രാക്ഷസന്മാർ തകർത്തു, അവനും കൊല്ലപ്പെട്ടു, സീതേ.
ജാമ്ബവാനഥ ജാനുഭ്യാമുത്പതന് നിഹതോ യുധി। പട്ടിശൈര്ബഹുഭിശ്ഛിന്നോ നികൃത്തഃ പാദപോ യഥാ
അപ്പോൾ ജാംബവാൻ മുട്ടുകളിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് യുദ്ധത്തിൽ വീണു; അനേകം കുന്തങ്ങൾകൊണ്ട് വെട്ടിക്കളഞ്ഞു, ഒരു വൃക്ഷം മുറിച്ചിടുന്നതുപോലെ.
മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചോഭൌ തൌ വാനരവരര്ഷഭൌ। നിഃശ്വസന്തൌ രുദന്തൌ ച രുധിരേണ പരിപ്ലുതൌ
വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും അവിടെ കിടക്കുന്നു, ആഴമായി ശ്വാസം വലിച്ചും കരഞ്ഞും, രക്തത്തിൽ മുഴുകി.
അസിനാ വ്യായതൌ ഛിന്നൌ മധ്യേ ഹ്യരിനിഷൂദനൌ। അനുശ്വസിതി മേദിന്യാം പനസഃ പനസോ യഥാ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ആ ഇരുവരും, വാളുകൊണ്ട് നടുവിൽ നിന്ന് വെട്ടിക്കളഞ്ഞു, നിലത്ത് പടർന്നു കിടക്കുന്നു, പനസമരങ്ങൾ മുറിച്ചിടുന്നതുപോലെ ശ്വാസം വലിച്ചുകൊണ്ട്.
നാരാചൈര്ബഹുഭിശ്ഛിന്നഃ ശേതേ ദര്യാം ദരീമുഖഃ। കുമുദസ്തു മഹാതേജാ നിഷ്കൂജന് സായകൈര്ഹതഃ
ദരീമുഖൻ പല ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടിക്കളഞ്ഞ് ഒരു കുഴിയിൽ കിടക്കുന്നു; വലിയ തേജസ്സുള്ള കുമുദൻ അമ്പുകളുടെ പ്രഹരത്തിൽ നിശ്ശബ്ദനായി വീണു.
ഹരയോ മഥിതാ നാഗൈ രഥജാലൈസ്തഥാപരേ। ശയാനാ മൃദിതാസ്തത്ര വായുവേഗൈരിവാമ്ബുദാഃ
വാനരന്മാർ ആനകളാൽ ചതച്ചുപോയി, മറ്റുള്ളവർ രഥങ്ങൾകൊണ്ടും; അവർ അവിടെ കിടക്കുന്നു, കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ പടർന്നു പോകുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ.