ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ രാവണഃ പുനരബ്രവീത്। ചരിതാ ഭവതാ സേനാ കേഽത്ര ശൂരാഃ പ്ലവംഗമാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മഹാശക്തനായ രാവണൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: നീ ഈ സൈന്യം കണ്ടു; ഇവരിൽ ആരാണ് ധൈര്യശാലികൾ എന്ന് പറയൂ.
കിംപ്രഭാഃ കീദൃശാഃ സൌമ്യ വാനരാ യേ ദുരാസദാഃ। കസ്യ പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച തത്ത്വമാഖ്യാഹി രാക്ഷസ
ഇവരുടെ പ്രകാശം എങ്ങനെയാണ്? ഇവർ എങ്ങനെയുള്ളവരാണ്? ദയാവാനേ, നേരിടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായ ഈ വാനരന്മാർ ആരുടെ മക്കളാണ്, ആരുടെ മക്കളുടെയും മക്കളാണ്? സത്യമായി പറയൂ രാക്ഷസാ.
തഥാത്ര പ്രതിപത്സ്യാമി ജ്ഞാത്വാ തേഷാം ബലാബലമ്। അവശ്യം ഖലു സംഖ്യാനം കര്തവ്യം യുദ്ധമിച്ഛതാ
അവരുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും അറിഞ്ഞ് ഞാൻ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും. യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവരുടെയെണ്ണം കണക്കാക്കേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്.
അഥൈവമുക്തഃ ശാര്ദൂലോ രാവണേനോത്തമശ്ചരഃ। ഇദം വചനമാരേഭേ വക്തും രാവണസംനിധൌ
ഇങ്ങനെ രാവണൻ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം, അതിശയകരനായ ചാരനായ ശാർദൂലൻ, രാവണന്റെ സന്നിധിയിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഥര്ക്ഷരജസഃ പുത്രോ യുധി രാജന് സുദുര്ജയഃ। ഗദ്ഗദസ്യാഥ പുത്രോഽത്ര ജാമ്ബവാനിതി വിശ്രുതഃ
ഇവിടെയാണ് അർക്കനും രജസും മകനായ, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ; രാജാവേ, ഇവിടെയാണ് ഗദ്ഗദന്റെ മകനായി പ്രശസ്തനായ ജാംബവാനും.
ഗദ്ഗദസ്യാഥ പുത്രോഽന്യോ ഗുരുപുത്രഃ ശതക്രതോഃ। കദനം യസ്യ പുത്രേണ കൃതമേകേന രക്ഷസാമ്
ഇവിടെയും ഗദ്ഗദന്റെ മറ്റൊരു മകനും, ശതക്രതുവിന്റെ ഗുരുപുത്രനും ഉണ്ട്; അവന്റെ മകൻ മാത്രം രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചതായി അറിയപ്പെടുന്നു.
സുഷേണശ്ചാത്ര ധര്മാത്മാ പുത്രോ ധര്മസ്യ വീര്യവാന്। സൌമ്യഃ സോമാത്മജശ്ചാത്ര രാജന് ദധിമുഖഃ കപിഃ
ഇവിടെയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ മകനായ ധർമ്മാത്മാവും വീര്യശാലിയുമായ സുഷേണൻ; രാജാവേ, ഇവിടെയാണ് സോമന്റെ മകനായ, സൗമ്യനായ ദധിമുഖൻ എന്ന കപിയും.
സുമുഖോ ദുര്മുഖശ്ചാത്ര വേഗദര്ശീ ച വാനരഃ। മൃത്യുര്വാനരരൂപേണ നൂനം സൃഷ്ടഃ സ്വയംഭുവാ
ഇവിടെയാണ് സുമുഖനും ദുര്മുഖനും, വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന വാനരനായ വേഗദർശിയും; സ്വയംഭുവായ ദൈവം, വാനരരൂപത്തിൽ തന്നെ മരണനെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പാണ്.
പുത്രോ ഹുതവഹസ്യാത്ര നീലഃ സേനാപതിഃ സ്വയമ്। അനിലസ്യ തു പുത്രോഽത്ര ഹനൂമാനിതി വിശ്രുതഃ
ഇവിടെയാണ് ഹുതവാഹന്റെ മകനായ നീലൻ, സൈന്യാധിപതിയായി; ഇവിടെയാണ് അനിലന്റെ മകനായി പ്രശസ്തനായ ഹനുമാനും.
നപ്താ ശക്രസ്യ ദുര്ധര്ഷോ ബലവാനങ്ഗദോ യുവാ। മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചോഭൌ ബലിനാവശ്വിസമ്ഭവൌ
ഇവിടെയാണ് ഇന്ദ്രന്റെ മകൻ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, ബലവാനായ യുവാവായ അങ്കദൻ; അശ്വിനിദേവന്മാരുടെ മക്കളായ ശക്തശാലികളായ മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും ഉണ്ട്.
പുത്രാ വൈവസ്വതസ്യാഥ പഞ്ച കാലാന്തകോപമാഃ। ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയഃ ശരഭോ ഗന്ധമാദനഃ
അവശേഷിച്ച്, വൈവസ്വതന്റെ അഞ്ചു മക്കൾ, കാലാന്തകനെപ്പോലെ ഭയങ്കരന്മാർ: ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, ശരഭൻ, ഗന്ധമാദനൻ.
ദശ വാനരകോട്യശ്ച ശൂരാണാം യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണാമ്। ശ്രീമതാം ദേവപുത്രാണാം ശേഷം നാഖ്യാതുമുത്സഹേ
പതിനായിരം കോടിയോളം ധൈര്യശാലികളും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും ഉള്ള വാനരന്മാർ; ബാക്കിയുള്ള ദേവപുത്രന്മാരെ ഞാൻ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
പുത്രോ ദശരഥസ്യൈഷ സിംഹസംഹനനോ യുവാ। ദൂഷണോ നിഹതോ യേന ഖരശ്ച ത്രിശിരാസ്തഥാ
ഇവൻ ദശരഥന്റെ മകനാണ്, യുവാവും സിംഹസമാനമായ രൂപവുമുള്ളവൻ; ദൂഷണനെയും ഖരനെയും ത്രിശിരസ്സിനെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തവൻ.
നാസ്തി രാമസ്യ സദൃശേ വിക്രമേ ഭുവി കശ്ചന। വിരാധോ നിഹതോ യേന കബന്ധശ്ചാന്തകോപമഃ
ഭൂമിയിൽ ധൈര്യത്തിൽ രാമനോട് തുല്യൻ ആരുമില്ല; അവൻ വിരാധനെയും, മരണത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരനായ കബന്ദനെയും സംഹരിച്ചു.
ലക്ഷ്മണശ്ചാത്ര ധര്മാത്മാ മാതംഗാനാമിവര്ഷഭഃ। യസ്യ ബാണപഥം പ്രാപ്യ ന ജീവേദപി വാസവഃ
ഇവിടെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ലക്ഷ്മണൻ ഉണ്ട്, ആനകളിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ കാളപോലെയാണ് അവൻ. അവന്റെ അമ്പിന്റെ വഴി തൊട്ടാൽ പോലും ഇന്ദ്രനും രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല.
വിശ്വകര്മസുതോ വീരോ നലഃ പ്ലവഗസത്തമഃ। വിക്രാന്തോ വേഗവാനത്ര വസുപുത്രഃ സ ദുര്ധരഃ
ഇവിടെ വിശ്വകർമ്മയുടെ പുത്രനായ വീരനായ നളനും, കുരങ്ങുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും വേഗശാലിയുമായ വസുവിന്റെ പുത്രനായ ദുര്ധരനും ഉണ്ട്.
രാക്ഷസാനാം വരിഷ്ഠശ്ച തവ ഭ്രാതാ വിഭീഷണഃ। പ്രതിഗൃഹ്യ പുരീം ലങ്കാം രാഘവസ്യ ഹിതേ രതഃ
നിന്റെ സഹോദരനും രാക്ഷസന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനുമായ വിഭീഷണൻ ലങ്കാപുരി ഏറ്റുവാങ്ങി രാഘവന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഇതി സര്വം സമാഖ്യാതം തഥാ വൈ വാനരം ബലമ്। സുവേലേഽധിഷ്ഠിതം ശൈലേ ശേഷകാര്യേ ഭവാന് ഗതിഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സുവേലപർവ്വതത്തിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കുരങ്ങുസൈന്യവും ഉൾപ്പെടെ. ഇനി ശേഷിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കായി നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ആശ്രയം.
thumb|ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തൊന്നാമത്തെ സർഗ്ഗം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
തതസ്തമക്ഷോഭ്യബലം ലങ്കായാം നൃപതേശ്ചരാഃ। സുവേലേ രാഘവം ശൈലേ നിവിഷ്ടം പ്രത്യവേദയന്
അതിനുശേഷം ലങ്കയിലെ ചാരന്മാർ അക്ഷോഭ്യമായ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രാഘവൻ സുവേലപർവ്വതത്തിൽ താവളം ഇറക്കിയെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
ചാരാണാം രാവണഃ ശ്രുത്വാ പ്രാപ്തം രാമം മഹാബലമ്। ജാതോദ്വേഗോഽഭവത് കിംചിത് സചിവാനിദമബ്രവീത്
രാമൻ എന്ന മഹാബലവാനെത്തിയതായി ചാരന്മാരിൽ നിന്ന് കേട്ട രാവണൻ അല്പം ഉത്കണ്ഠയോടെ തന്റെ മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു.
മന്ത്രിണഃ ശീഘ്രമായാന്തു സര്വേ വൈ സുസമാഹിതാഃ। അയം നോ മന്ത്രകാലോ ഹി സമ്പ്രാപ്ത ഇതി രാക്ഷസാഃ
എല്ലാ മന്ത്രിമാരും ഉടൻ ശ്രദ്ധയോടെ വരിക. രാക്ഷസന്മാരേ, ഇപ്പോൾ തന്നെയാണ് ആലോചനയ്ക്കുള്ള സമയം.
തസ്യ തച്ഛാസനം ശ്രുത്വാ മന്ത്രിണോഽഭ്യാഗമന് ദ്രുതമ്। തതഃ സ മന്ത്രയാമാസ രാക്ഷസൈഃ സചിവൈഃ സഹ
അവന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട് മന്ത്രിമാർ വേഗത്തിൽ എത്തി; പിന്നെ രാക്ഷസസഹചാരികളോടൊപ്പം അവൻ ആലോചന നടത്തി.
മന്ത്രയിത്വാ തു ദുര്ധര്ഷഃ ക്ഷമം യത് തദനന്തരമ്। വിസര്ജയിത്വാ സചിവാന് പ്രവിവേശ സ്വമാലയമ്
ആലോചിച്ച ശേഷം ദുർജയനായ അവൻ ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്തു; ശേഷം മന്ത്രിമാരെ വിട്ടയച്ച് തന്റെ അരമനയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തതോ രാക്ഷസമാദായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വം മഹാബലമ്। മായാവിനം മഹാമായം പ്രാവിശദ് യത്ര മൈഥിലീ
അതിനുശേഷം മഹാബലശാലിയായ, മഹാമായാവിയായ രാക്ഷസനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വയെ കൂട്ടി, അവൻ മൈഥിലി എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
വിദ്യുജ്ജിഹ്വം ച മായാജ്ഞമബ്രവീദ് രാക്ഷസാധിപഃ। മോഹയിഷ്യാവഹേ സീതാം മായയാ ജനകാത്മജാമ്
മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിദ്യുജ്ജിഹ്വയോട് രാക്ഷസാധിപൻ പറഞ്ഞു: 'ജനകപുത്രിയായ സീതയെ നമ്മൾ മായാവിദ്യകൊണ്ട് ഭ്രമിപ്പിക്കാം.'
ശിരോ മായാമയം ഗൃഹ്യ രാഘവസ്യ നിശാചര। മാം ത്വം സമുപതിഷ്ഠസ്വ മഹച്ച സശരം ധനുഃ
നിശാചരാ, രാഘവന്റെ ഈ മായാമയമായ തലയും വലിയ വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്ത് എന്നോടൊപ്പം വരിക.
ഏവമുക്തസ്തഥേത്യാഹ വിദ്യുജ്ജിഹ്വോ നിശാചരഃ। ദര്ശയാമാസ താം മായാം സുപ്രയുക്താം സ രാവണേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിദ്യുജ്ജിഹ്വ എന്ന നിശാചരൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു; പിന്നെ രാവണന്റെ മുമ്പിൽ അതി പ്രാവീണ്യത്തോടെ ആ മായാജാലം കാണിച്ചു.
തസ്യ തുഷ്ടോഽഭവദ് രാജാ പ്രദദൌ ച വിഭൂഷണമ്। അശോകവനികായാം ച സീതാദര്ശനലാലസഃ
അവനോട് രാജാവ് സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു, അവനെ സമ്മാനവും നൽകി; അശോകവനത്തിൽ സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ.
നൈര്ഋതാനാമധിപതിഃ സംവിവേശ മഹാബലഃ। തതോ ദീനാമദൈന്യാര്ഹാം ദദര്ശ ധനദാനുജഃ
നൈരൃതന്മാരുടെ അധിപനായ മഹാബലൻ അകത്തു കടന്നു; ധനദയുടെ സഹോദരൻ ദു:ഖവും നിരാശയും അനുഭവിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടു.