രാമപ്രിയാര്ഥം പ്രാണാനാം ദയാം ന കുരുതേ ഹരിഃ। ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയോ നലോ നീലശ്ച വാനരഃ
രാമനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ, ഈ വാനരൻ തന്റെ ജീവൻ പോലും കരുണ കാണിക്കുന്നില്ല. ഗജ, ഗവാക്ഷ, ഗവയ, നല, നീല എന്നിവരും വാനരന്മാരാണ്.
ഏകൈകമേവ യോധാനാം കോടിഭിര്ദശഭിര്വൃതഃ। തഥാന്യേ വാനരശ്രേഷ്ഠാ വിന്ധ്യപര്വതവാസിനഃ। ന ശക്യന്തേ ബഹുത്വാത് തു സംഖ്യാതും ലഘുവിക്രമാഃ
ഇവരിൽ ഓരോ യോദ്ധാവിനും പത്ത് കോടി വീതം സൈനികർ ചുറ്റുമുണ്ട്. അതുപോലെ, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്ന മറ്റു പ്രമുഖ വാനരന്മാരും ഉണ്ട്. അവരുടെ വലിയ എണ്ണം കൊണ്ടും വേഗതയുള്ള വീരത കൊണ്ടും, അവരെ എളുപ്പത്തിൽ എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
സര്വേ മഹാരാജ മഹാപ്രഭാവാഃ സര്വേ മഹാശൈലനികാശകായാഃ। സര്വേ സമര്ഥാഃ പൃഥിവീം ക്ഷണേന കര്തും പ്രവിധ്വസ്തവികീര്ണശൈലാമ്
മഹാരാജാവേ, ഇവർ എല്ലാവരും അതിശക്തരാണ്. എല്ലാവർക്കും വലിയ പർവതങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ശരീരമാണ്. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ തകർത്തു പർവതങ്ങൾ ചിതറിപ്പോകുന്ന പോലെ മാറ്റാൻ ഇവർക്കു കഴിയും.
thumb|അഷ്ടാവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടാവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയെട്ടാം സർഗം കേൾക്കൂ.
സാരണസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാവണം രാക്ഷസാധിപമ്। ബലമാദിശ്യ തത് സര്വം ശുകോ വാക്യമഥാബ്രവീത്
സാരണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ സൈന്യത്തെ മുഴുവനായി വിവരിച്ചുകൊണ്ട് ശുകൻ, രാക്ഷസാധിപനായ രാവണനോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥിതാന് പശ്യസി യാനേതാന് മത്താനിവ മഹാദ്വിപാന്। ന്യഗ്രോധാനിവ ഗാങ്ഗേയാന് സാലാന് ഹൈമവതാനിവ
നീ അവിടെ കാണുന്നവർ, മദ്യപിച്ച വലിയ ആനകളെപ്പോലെയും, ഗംഗയുടെ ആൽമരങ്ങളെപ്പോലെയും, സാലവൃക്ഷങ്ങളെയും, ഹിമാലയത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങളെയുംപ്പോലെയാണ്.
ഏതേ ദുഷ്പ്രസഹാ രാജന് ബലിനഃ കാമരൂപിണഃ। ദൈത്യദാനവസംകാശാ യുദ്ധേ ദേവപരാക്രമാഃ
രാജാവേ, ഇവരെ ജയിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്. ഇവർ ശക്തരും ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവരും, ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയുംപ്പോലെയും, യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ ധൈര്യം ഉള്ളവരുമാണ്.
ഏഷാം കോടിസഹസ്രാണി നവ പഞ്ച ച സപ്ത ച। തഥാ ശങ്കുസഹസ്രാണി തഥാ വൃന്ദശതാനി ച
ഇവരിൽ ഒമ്പത്, അഞ്ച്, ഏഴ് കോടി സഹസ്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതുപോലെ ആയിരക്കണക്കിന് കുന്തങ്ങളും, നൂറുകണക്കിന് കൂട്ടങ്ങളും ഉണ്ട്.
ഏതേ സുഗ്രീവസചിവാഃ കിഷ്കിന്ധാനിലയാഃ സദാ। ഹരയോ ദേവഗന്ധര്വൈരുത്പന്നാഃ കാമരൂപിണഃ
ഇവരാണ് സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിമാർ, എപ്പോഴും കിഷ്കിന്ദയിൽ താമസിക്കുന്നവർ. ഇവർ ദേവന്മാരിൽ നിന്നും ഗന്ധർവന്മാരിൽ നിന്നും ജനിച്ചവരും ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവരുമാണ്.
യൌ തൌ പശ്യസി തിഷ്ഠന്തൌ കുമാരൌ ദേവരൂപിണൌ। മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചൈവ താഭ്യാം നാസ്തി സമോ യുധി
നീ അവിടെ കാണുന്ന രണ്ടു ബാലന്മാർ, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള രൂപമുള്ളവരാണ് മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും. യുദ്ധത്തിൽ ഇവർക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല.
ബ്രഹ്മണാ സമനുജ്ഞാതാവമൃതപ്രാശിനാവുഭൌ। ആശംസേതേ യഥാ ലങ്കാമേതൌ മര്ദിതുമോജസാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അമൃതം കഴിച്ചവരാണ് ഇവർ. ഇവരുടെ ശക്തിയിൽ ലങ്കയെ തകർക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
യം തു പശ്യസി തിഷ്ഠന്തം പ്രഭിന്നമിവ കുഞ്ജരമ്। യോ ബലാത് ക്ഷോഭയേത് ക്രുദ്ധഃ സമുദ്രമപി വാനരഃ
നീ അവിടെ കാണുന്ന, തകർന്ന ആനയെപ്പോലെയുള്ളവൻ, കോപിച്ചാൽ ശക്തിയാൽ സമുദ്രത്തെയും ഉണർത്താൻ കഴിയുന്ന വാനരനാണ്.
ഏഷോഽഭിഗന്താ ലങ്കായാം വൈദേഹ്യാസ്തവ ച പ്രഭോ। ഏനം പശ്യ പുരാ ദൃഷ്ടം വാനരം പുനരാഗതമ്
വൈദേഹിയുടെയും നിന്റെതും വേണ്ടി ലങ്കയിലേക്ക് കടക്കാൻ പോകുന്നവൻ ഇവനാണ്, പ്രഭോ. മുമ്പ് നീ കണ്ട വാനരൻ, ഇപ്പോൾ തിരികെ വന്നിരിക്കുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠഃ കേസരിണഃ പുത്രോ വാതാത്മജ ഇതി ശ്രുതഃ। ഹനൂമാനിതി വിഖ്യാതോ ലങ്ഘിതോ യേന സാഗരഃ
ഇവൻ കേസരിയുടെ മൂത്തമകനാണ്, വായുവിന്റെ മകനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഹനുമാൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനും സമുദ്രം കടന്നവനുമാണ്.
കാമരൂപോ ഹരിശ്രേഷ്ഠോ ബലരൂപസമന്വിതഃ। അനിവാര്യഗതിശ്ചൈവ യഥാ സതതഗഃ പ്രഭുഃ
ആ കുരങ്ങുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയും, ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം സ്വീകരിക്കാനും, അത്യധികം ശക്തിയും ബലവും ഉള്ളവനും, ആരാലും തടയാനാവാത്തവനും, എപ്പോഴും സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമാണ്.
ഉദ്യന്തം ഭാസ്കരം ദൃഷ്ട്വാ ബാലഃ കില ബുഭുക്ഷിതഃ। ത്രിയോജനസഹസ്രം തു അധ്വാനമവതീര്യ ഹി
ഒരു ദിവസം ബാല്യത്തിൽ, ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ കണ്ടു വിശപ്പോടെ, ആ കുട്ടി മൂവായിരം യോജന ദൂരം താഴേക്ക് ചാടുകയായിരുന്നു.
ആദിത്യമാഹരിഷ്യാമി ന മേ ക്ഷുത് പ്രതിയാസ്യതി। ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ പുപ്ലുവേ ബലദര്പിതഃ
എന്റെ വിശപ്പ് തീരാൻ ഞാൻ ഈ സൂര്യനെ പിടിച്ചെടുക്കും എന്ന് മനസ്സിൽ ഉറച്ച്, തന്റെ ബലത്തിൽ അഭിമാനത്തോടെ അവൻ ഉയർന്ന് ചാടിയിരുന്നു.
അനാധൃഷ്യതമം ദേവമപി ദേവര്ഷിരാക്ഷസൈഃ। അനാസാദ്യൈവ പതിതോ ഭാസ്കരോദയനേ ഗിരൌ
ദേവന്മാരും മഹർഷികളും റാക്ഷസന്മാരും പോലും സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്ത ദൈവത്തേയും അവൻ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; സൂര്യോദയ സമയത്ത് പർവ്വതത്തിൽ വീണുപോയി.
പതിതസ്യ കപേരസ്യ ഹനുരേകാ ശിലാതലേ। കിംചിദ് ഭിന്നാ ദൃഢഹനുര്ഹനൂമാനേഷ തേന വൈ
കുരങ്ങൻ വീണപ്പോൾ, ഒരു വടംഭാഗം പാറയിൽ അല്പം പൊട്ടിപ്പോയി; അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദൃഢമായ വടംഭാഗമുള്ളവനെ ഹനുമാൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
സത്യമാഗമയോഗേന മമൈഷ വിദിതോ ഹരിഃ। നാസ്യ ശക്യം ബലം രൂപം പ്രഭാവോ വാനുഭാഷിതുമ്
എന്റെ സത്യമായ വരവുകൊണ്ടാണ് ഈ കുരങ്ങിനെ ഞാൻ അറിയുന്നത്; അവന്റെ ബലവും രൂപവും മഹത്വവും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഏഷ ആശംസതേ ലങ്കാമേകോ മഥിതുമോജസാ। യേന ജാജ്വല്യതേഽസൌ വൈ ധൂമകേതുസ്തവാദ്യ വൈ। ലങ്കായാം നിഹിതശ്ചാപി കഥം വിസ്മരസേ കപിമ്
ഇവൻ ഒരുവൻ തന്നെ തന്റെ ശക്തിയാൽ ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; ഇന്നവൻകൊണ്ടാണ് നിന്റെ പതാക ജ്വലിക്കുന്നത്, ലങ്കയിൽ അവൻ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു — ഇങ്ങനെയുള്ള കുരങ്ങനെ നീ എങ്ങനെ മറക്കുന്നു?
യശ്ചൈഷോഽനന്തരഃ ശൂരഃ ശ്യാമഃ പദ്മനിഭേക്ഷണഃ। ഇക്ഷ്വാകൂണാമതിരഥോ ലോകേ വിശ്രുതപൌരുഷഃ
ഇതാ അടുത്ത് നിൽക്കുന്ന ഈ വീരൻ, കറുത്ത നിറവും താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ളവൻ, ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ മഹാരഥിയും ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ധൈര്യശാലിയുമാണ്.
യസ്മിന് ന ചലതേ ധര്മോ യോ ധര്മം നാതിവര്തതേ। യോ ബ്രാഹ്മമസ്ത്രം വേദാംശ്ച വേദ വേദവിദാം വരഃ
അവനിൽ നീതി ഒരിക്കലും ചലിക്കില്ല, അവൻ ധർമ്മം ലംഘിക്കാറില്ല; ബ്രഹ്മാസ്ത്രവും വേദങ്ങളും അറിയുന്നവൻ, വേദപണ്ഡിതന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
യോ ഭിന്ദ്യാദ് ഗഗനം ബാണൈര്മേദിനീം വാപി ദാരയേത്। യസ്യ മൃത്യോരിവ ക്രോധഃ ശക്രസ്യേവ പരാക്രമഃ
അവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആകാശം തുളയ്ക്കാനും ഭൂമി പിളർക്കാനും കഴിവുള്ളവൻ; അവന്റെ കോപം മരണത്തിൻറെതുപോലെയും, വീര്യം ഇന്ദ്രനുപോലെയും ആണ്.
യസ്യ ഭാര്യാ ജനസ്ഥാനാത് സീതാ ചാപി ഹൃതാ ത്വയാ। സ ഏഷ രാമസ്ത്വാം രാജന് യോദ്ധും സമഭിവര്തതേ
ജനസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു നീ അവന്റെ ഭാര്യ സീതയെ അപഹരിച്ചവൻ; ഈ രാമനാണ് രാജാവേ, ഇപ്പോൾ നിന്നെ നേരിടാൻ വരുന്നത്.
യസ്യൈഷ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ ശുദ്ധജാമ്ബൂനദപ്രഭഃ। വിശാലവക്ഷാസ്താമ്രാക്ഷോ നീലകുഞ്ചിതമൂര്ധജഃ
അവന്റെ വലതുവശത്ത് നില്ക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധമായ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നവൻ, വിശാലമായ നെഞ്ചും ചുവപ്പുനിറമുള്ള കണ്ണുകളും കറുത്ത ചുരുണ്ട മുടിയും ഉള്ളവനാണ്.
ഏഷോ ഹി ലക്ഷ്മണോ നാമ ഭ്രാതുഃ പ്രിയഹിതേ രതഃ। നയേ യുദ്ധേ ച കുശലഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
ഇവനാണ് ലക്ഷ്മണൻ എന്ന് പേരുള്ളവൻ, സഹോദരന്റെ സന്തോഷത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും സമർപ്പിതനും, ഭരണത്തിലും യുദ്ധത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
അമര്ഷീ ദുര്ജയോ ജേതാ വിക്രാന്തശ്ച ജയീ ബലീ। രാമസ്യ ദക്ഷിണോ ബാഹുര്നിത്യം പ്രാണോ ബഹിശ്ചരഃ
അവൻ ദുർജയനും ജയശീലിയും അതിവീരനുമാണ്, ശക്തിയിലും അത്യുത്തമൻ; രാമന്റെ വലതുകൈപോലെയും, അവന്റെ ജീവശക്തി പുറത്തേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നതുപോലെയും ആണ്.
നഹ്യേഷ രാഘവസ്യാര്ഥേ ജീവിതം പരിരക്ഷതി। ഏഷൈവാശംസതേ യുദ്ധേ നിഹന്തും സര്വരാക്ഷസാന്
രാഘവന്റെ കാര്യത്തിൽ, ഈയാൾക്ക് സ്വന്തം ജീവൻ പോലും പ്രിയമല്ല; യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ റാക്ഷസന്മാരെയും നശിപ്പിക്കാൻ ഒരുവൻ തന്നെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
യസ്തു സവ്യമസൌ പക്ഷം രാമസ്യാശ്രിത്യ തിഷ്ഠതി। രക്ഷോഗണപരിക്ഷിപ്തോ രാജാ ഹ്യേഷ വിഭീഷണഃ
രാമന്റെ ഇടതുവശത്ത് നില്ക്കുന്നവൻ, റാക്ഷസരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രാജാവാണ് — ഇവൻ വിഭീഷണൻ.