യസ്യ പ്രസ്ഥം മഹാത്മാനോ ന ത്യജന്തി മഹര്ഷയഃ। സര്വകാമഫലാ വൃക്ഷാഃ സദാ ഫലസമന്വിതാഃ
ആ മലയുടെ മുകളിലായി മഹർഷിമാർ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും ഇഷ്ടംപോലെയുള്ള പഴം കായ്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്.
മധൂനി ച മഹാര്ഹാണി യസ്മിന് പര്വതസത്തമേ। തത്രൈഷ രമതേ രാജന് രമ്യേ കാഞ്ചനപര്വതേ
അവിടെയാണ്, മഹാരാജാവേ, അതിമൂല്യമായ തേൻ ലഭിക്കുന്ന അതിമനോഹരമായ കാഞ്ചനപർവതത്തിൽ ഇദ്ദേഹം സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു.
മുഖ്യോ വാനരമുഖ്യാനാം കേസരീ നാമ യൂഥപഃ। ഷഷ്ടിര്ഗിരിസഹസ്രാണി രമ്യാഃ കാഞ്ചനപര്വതാഃ
വാനരനായകരിൽ പ്രധാനനായ, കെസരി എന്ന കൂട്ടനായകൻ, അറുപതിനായിരം മനോഹരമായ കാഞ്ചനപർവതങ്ങൾക്ക് അധിപനാണ്.
തേഷാം മധ്യേ ഗിരിവരസ്ത്വമിവാനഘ രക്ഷസാമ്। തത്രൈകേ കപിലാഃ ശ്വേതാസ്താമ്രാസ്യാ മധുപിങ്ഗലാഃ
അവയുടെ ഇടയിൽ, പാപരഹിതനായവനേ, നീ രാക്ഷസന്മാരിൽ എങ്ങനെ ഉന്നതനോ, അങ്ങനെ അവിടെയുണ്ട് ഒരു ശ്രേഷ്ഠഗിരി; അവിടെയുള്ളവരിൽ ചിലർ കപ്പിളനിറം, ചിലർ വെള്ള, ചിലർ ചുവന്ന മുഖം, ചിലർ തേൻനിറം ഉള്ളവരാണ്.
നിവസന്ത്യന്തിമഗിരൌ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രാ നഖായുധാഃ। സിംഹാ ഇവ ചതുര്ദംഷ്ട്രാ വ്യാഘ്രാ ഇവ ദുരാസദാഃ
അവരൊക്കെയും അന്ത്യഗിരിയിൽ താമസിക്കുന്നു; മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും നഖവും ആയുധമായുള്ളവർ; സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ നാലു പല്ലും, കടുവയെപ്പോലെ സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരും.
സര്വേ വൈശ്വാനരസമാ ജ്വലദാശീവിഷോപമാഃ। സുദീര്ഘാഞ്ചിതലാങ്ഗൂലാ മത്തമാതങ്ഗസംനിഭാഃ
അവരൊക്കെയും അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്നവരും, തീപൊള്ളുന്ന പാമ്പുകളെപ്പോലെയും; വളരെ നീളമുള്ള ഉയർത്തിയ വാലും, മദംപൊങ്ങി നടക്കുന്ന ആനയെപ്പോലെയും.
മഹാപര്വതസംകാശാ മഹാജീമൂതനിഃസ്വനാഃ। വൃത്തപിങ്ഗലനേത്രാ ഹി മഹാഭീമഗതിസ്വനാഃ
വലിയ പർവതങ്ങളെപ്പോലെയും മഹാ മേഘങ്ങളുടെ ഗർജനപോലെയും, വട്ടംകറുപ്പും പിങ്ക് നിറമുള്ള കണ്ണുകളും, ഭയങ്കരമായ ചലനത്തിലും ശബ്ദത്തിലും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവരും ഇവരാണ്.
മര്ദയന്തീവ തേ സര്വേ തസ്ഥുര്ലങ്കാം സമീക്ഷ്യ തേ। ഏഷ ചൈഷാമധിപതിര്മധ്യേ തിഷ്ഠതി വീര്യവാന്
അവരൊക്കെയും ലങ്കയെ നോക്കി, തകർക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു. അവരുടെ നേതാവ്, ധൈര്യശാലിയായവൻ, അവരിടയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ജയാര്ഥീ നിത്യമാദിത്യമുപതിഷ്ഠതി വീര്യവാന്। നാമ്നാ പൃഥിവ്യാം വിഖ്യാതോ രാജന് ശതബലീതി യഃ
വിജയം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ എപ്പോഴും സൂര്യനേ ആരാധിക്കുന്നു. രാജാവേ, ശതബലി എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തനാണ് അവൻ.
ഏഷൈവാശംസതേ ലങ്കാം സ്വേനാനീകേന മര്ദിതുമ്। വിക്രാന്തോ ബലവാന് ശൂരഃ പൌരുഷേ സ്വേ വ്യവസ്ഥിതഃ
സ്വന്തം സൈന്യത്തോടൊപ്പം ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ഒരുപാട് പ്രതീക്ഷയുള്ളവനാണ് ഇദ്ദേഹം. ധൈര്യവും ശക്തിയും വീരതയും നിറഞ്ഞവൻ, തന്റെ ശക്തിയിൽ ഉറച്ചവൻ.
രാമപ്രിയാര്ഥം പ്രാണാനാം ദയാം ന കുരുതേ ഹരിഃ। ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയോ നലോ നീലശ്ച വാനരഃ
രാമനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ, ഈ വാനരൻ തന്റെ ജീവൻ പോലും കരുണ കാണിക്കുന്നില്ല. ഗജ, ഗവാക്ഷ, ഗവയ, നല, നീല എന്നിവരും വാനരന്മാരാണ്.
ഏകൈകമേവ യോധാനാം കോടിഭിര്ദശഭിര്വൃതഃ। തഥാന്യേ വാനരശ്രേഷ്ഠാ വിന്ധ്യപര്വതവാസിനഃ। ന ശക്യന്തേ ബഹുത്വാത് തു സംഖ്യാതും ലഘുവിക്രമാഃ
ഇവരിൽ ഓരോ യോദ്ധാവിനും പത്ത് കോടി വീതം സൈനികർ ചുറ്റുമുണ്ട്. അതുപോലെ, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്ന മറ്റു പ്രമുഖ വാനരന്മാരും ഉണ്ട്. അവരുടെ വലിയ എണ്ണം കൊണ്ടും വേഗതയുള്ള വീരത കൊണ്ടും, അവരെ എളുപ്പത്തിൽ എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
സര്വേ മഹാരാജ മഹാപ്രഭാവാഃ സര്വേ മഹാശൈലനികാശകായാഃ। സര്വേ സമര്ഥാഃ പൃഥിവീം ക്ഷണേന കര്തും പ്രവിധ്വസ്തവികീര്ണശൈലാമ്
മഹാരാജാവേ, ഇവർ എല്ലാവരും അതിശക്തരാണ്. എല്ലാവർക്കും വലിയ പർവതങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ശരീരമാണ്. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ തകർത്തു പർവതങ്ങൾ ചിതറിപ്പോകുന്ന പോലെ മാറ്റാൻ ഇവർക്കു കഴിയും.
thumb|അഷ്ടാവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടാവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയെട്ടാം സർഗം കേൾക്കൂ.
സാരണസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാവണം രാക്ഷസാധിപമ്। ബലമാദിശ്യ തത് സര്വം ശുകോ വാക്യമഥാബ്രവീത്
സാരണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ സൈന്യത്തെ മുഴുവനായി വിവരിച്ചുകൊണ്ട് ശുകൻ, രാക്ഷസാധിപനായ രാവണനോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥിതാന് പശ്യസി യാനേതാന് മത്താനിവ മഹാദ്വിപാന്। ന്യഗ്രോധാനിവ ഗാങ്ഗേയാന് സാലാന് ഹൈമവതാനിവ
നീ അവിടെ കാണുന്നവർ, മദ്യപിച്ച വലിയ ആനകളെപ്പോലെയും, ഗംഗയുടെ ആൽമരങ്ങളെപ്പോലെയും, സാലവൃക്ഷങ്ങളെയും, ഹിമാലയത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങളെയുംപ്പോലെയാണ്.
ഏതേ ദുഷ്പ്രസഹാ രാജന് ബലിനഃ കാമരൂപിണഃ। ദൈത്യദാനവസംകാശാ യുദ്ധേ ദേവപരാക്രമാഃ
രാജാവേ, ഇവരെ ജയിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്. ഇവർ ശക്തരും ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവരും, ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയുംപ്പോലെയും, യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ ധൈര്യം ഉള്ളവരുമാണ്.
ഏഷാം കോടിസഹസ്രാണി നവ പഞ്ച ച സപ്ത ച। തഥാ ശങ്കുസഹസ്രാണി തഥാ വൃന്ദശതാനി ച
ഇവരിൽ ഒമ്പത്, അഞ്ച്, ഏഴ് കോടി സഹസ്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതുപോലെ ആയിരക്കണക്കിന് കുന്തങ്ങളും, നൂറുകണക്കിന് കൂട്ടങ്ങളും ഉണ്ട്.
ഏതേ സുഗ്രീവസചിവാഃ കിഷ്കിന്ധാനിലയാഃ സദാ। ഹരയോ ദേവഗന്ധര്വൈരുത്പന്നാഃ കാമരൂപിണഃ
ഇവരാണ് സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിമാർ, എപ്പോഴും കിഷ്കിന്ദയിൽ താമസിക്കുന്നവർ. ഇവർ ദേവന്മാരിൽ നിന്നും ഗന്ധർവന്മാരിൽ നിന്നും ജനിച്ചവരും ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവരുമാണ്.
യൌ തൌ പശ്യസി തിഷ്ഠന്തൌ കുമാരൌ ദേവരൂപിണൌ। മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചൈവ താഭ്യാം നാസ്തി സമോ യുധി
നീ അവിടെ കാണുന്ന രണ്ടു ബാലന്മാർ, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള രൂപമുള്ളവരാണ് മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും. യുദ്ധത്തിൽ ഇവർക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല.
ബ്രഹ്മണാ സമനുജ്ഞാതാവമൃതപ്രാശിനാവുഭൌ। ആശംസേതേ യഥാ ലങ്കാമേതൌ മര്ദിതുമോജസാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അമൃതം കഴിച്ചവരാണ് ഇവർ. ഇവരുടെ ശക്തിയിൽ ലങ്കയെ തകർക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
യം തു പശ്യസി തിഷ്ഠന്തം പ്രഭിന്നമിവ കുഞ്ജരമ്। യോ ബലാത് ക്ഷോഭയേത് ക്രുദ്ധഃ സമുദ്രമപി വാനരഃ
നീ അവിടെ കാണുന്ന, തകർന്ന ആനയെപ്പോലെയുള്ളവൻ, കോപിച്ചാൽ ശക്തിയാൽ സമുദ്രത്തെയും ഉണർത്താൻ കഴിയുന്ന വാനരനാണ്.
ഏഷോഽഭിഗന്താ ലങ്കായാം വൈദേഹ്യാസ്തവ ച പ്രഭോ। ഏനം പശ്യ പുരാ ദൃഷ്ടം വാനരം പുനരാഗതമ്
വൈദേഹിയുടെയും നിന്റെതും വേണ്ടി ലങ്കയിലേക്ക് കടക്കാൻ പോകുന്നവൻ ഇവനാണ്, പ്രഭോ. മുമ്പ് നീ കണ്ട വാനരൻ, ഇപ്പോൾ തിരികെ വന്നിരിക്കുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠഃ കേസരിണഃ പുത്രോ വാതാത്മജ ഇതി ശ്രുതഃ। ഹനൂമാനിതി വിഖ്യാതോ ലങ്ഘിതോ യേന സാഗരഃ
ഇവൻ കേസരിയുടെ മൂത്തമകനാണ്, വായുവിന്റെ മകനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഹനുമാൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനും സമുദ്രം കടന്നവനുമാണ്.
കാമരൂപോ ഹരിശ്രേഷ്ഠോ ബലരൂപസമന്വിതഃ। അനിവാര്യഗതിശ്ചൈവ യഥാ സതതഗഃ പ്രഭുഃ
ആ കുരങ്ങുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയും, ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം സ്വീകരിക്കാനും, അത്യധികം ശക്തിയും ബലവും ഉള്ളവനും, ആരാലും തടയാനാവാത്തവനും, എപ്പോഴും സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമാണ്.
ഉദ്യന്തം ഭാസ്കരം ദൃഷ്ട്വാ ബാലഃ കില ബുഭുക്ഷിതഃ। ത്രിയോജനസഹസ്രം തു അധ്വാനമവതീര്യ ഹി
ഒരു ദിവസം ബാല്യത്തിൽ, ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ കണ്ടു വിശപ്പോടെ, ആ കുട്ടി മൂവായിരം യോജന ദൂരം താഴേക്ക് ചാടുകയായിരുന്നു.
ആദിത്യമാഹരിഷ്യാമി ന മേ ക്ഷുത് പ്രതിയാസ്യതി। ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ പുപ്ലുവേ ബലദര്പിതഃ
എന്റെ വിശപ്പ് തീരാൻ ഞാൻ ഈ സൂര്യനെ പിടിച്ചെടുക്കും എന്ന് മനസ്സിൽ ഉറച്ച്, തന്റെ ബലത്തിൽ അഭിമാനത്തോടെ അവൻ ഉയർന്ന് ചാടിയിരുന്നു.
അനാധൃഷ്യതമം ദേവമപി ദേവര്ഷിരാക്ഷസൈഃ। അനാസാദ്യൈവ പതിതോ ഭാസ്കരോദയനേ ഗിരൌ
ദേവന്മാരും മഹർഷികളും റാക്ഷസന്മാരും പോലും സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്ത ദൈവത്തേയും അവൻ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; സൂര്യോദയ സമയത്ത് പർവ്വതത്തിൽ വീണുപോയി.
പതിതസ്യ കപേരസ്യ ഹനുരേകാ ശിലാതലേ। കിംചിദ് ഭിന്നാ ദൃഢഹനുര്ഹനൂമാനേഷ തേന വൈ
കുരങ്ങൻ വീണപ്പോൾ, ഒരു വടംഭാഗം പാറയിൽ അല്പം പൊട്ടിപ്പോയി; അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദൃഢമായ വടംഭാഗമുള്ളവനെ ഹനുമാൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
സത്യമാഗമയോഗേന മമൈഷ വിദിതോ ഹരിഃ। നാസ്യ ശക്യം ബലം രൂപം പ്രഭാവോ വാനുഭാഷിതുമ്
എന്റെ സത്യമായ വരവുകൊണ്ടാണ് ഈ കുരങ്ങിനെ ഞാൻ അറിയുന്നത്; അവന്റെ ബലവും രൂപവും മഹത്വവും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.