യദി മാമഭിയുഞ്ജീരന് ദേവഗന്ധര്വദാനവാഃ। നൈവ സീതാമഹം ദദ്യാം സര്വലോകഭയാദപി
ദേവന്മാരോ ഗാന്ധർവന്മാരോ ദാനവന്മാരോ എന്നെ ആക്രമിച്ചാലും, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഭയപ്പെട്ടാലും ഞാൻ സീതയെ വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.
ത്വം തു സൌമ്യ പരിത്രസ്തോ ഹരിഭിഃ പീഡിതോ ഭൃശമ്। പ്രതിപ്രദാനമദ്യൈവ സീതായാഃ സാധു മന്യസേ
നീയോ, സൗമ്യനേ, കുരങ്ങന്മാരാൽ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവിച്ച്, ഇപ്പോൾ തന്നെ സീതയെ തിരികെ നൽകുന്നത് ഉത്തമം എന്നു കരുതുന്നു.
കോ ഹി നാമ സപത്നോ മാം സമരേ ജേതുമര്ഹതി। ഇത്യുക്ത്വാ പരുഷം വാക്യം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ
യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ ജയിക്കാൻ എനിക്ക് എതിരാളി ആരുണ്ടെന്നു? ഇങ്ങനെ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ—
ആരുരോഹ തതഃ ശ്രീമാന് പ്രാസാദം ഹിമപാണ്ഡുരമ്। ബഹുതാലസമുത്സേധം രാവണോഽഥ ദിദൃക്ഷയാ
ശോഭയുള്ള രാവണൻ, കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അനേകം താളവൃക്ഷങ്ങൾ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന, ഹിമപോല വെളുത്ത മഹാലയത്തിൽ കയറി.
താഭ്യാം ചരാഭ്യാം സഹിതോ രാവണഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ। പശ്യമാനഃ സമുദ്രം തം പര്വതാംശ്ച വനാനി ച
അവൻ ആ രണ്ടു ചാരന്മാരോടൊപ്പം, കോപത്തിൽ മുഴുകി, സമുദ്രവും പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും നോക്കി.
ദദര്ശ പൃഥിവീദേശം സുസമ്പൂര്ണം പ്ലവംഗമൈഃ। തദപാരമസഹ്യം ച വാനരാണാം മഹാബലമ്
അവൻ ഭൂമി കുരങ്ങന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും, വാനരന്മാരുടെ അതിരൂക്ഷമായ, അതിജയിക്കാനാകാത്ത ശക്തിയും കണ്ടു.
ആലോക്യ രാവണോ രാജാ പരിപപ്രച്ഛ സാരണമ്। ഏഷാം കേ വാനരാ മുഖ്യാഃ കേ ശൂരാഃ കേ മഹാബലാഃ
ഇത് കണ്ട രാവണൻ രാജാവു സാരണനോട് ചോദിച്ചു: ഇവരിൽ ആരാണ് പ്രധാന വാനരന്മാർ, ആരാണ് വീരന്മാർ, ആരാണ് ഏറ്റവും ശക്തരെന്ന്?
കേ പൂര്വമഭിവര്തന്തേ മഹോത്സാഹാഃ സമന്തതഃ। കേഷാം ശൃണോതി സുഗ്രീവഃ കേ വാ യൂഥപയൂഥപാഃ
ആശയത്തോടെ എല്ലാ ദിക്കിലും ആദ്യം മുന്നോട്ട് പോകുന്നവർ ആരാണ്? സുഗ്രീവൻ ആരുടെ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നു? ആരാണ് സൈന്യങ്ങളുടെ സേനാനായകർ?
സാരണാചക്ഷ്വ മേ സര്വം കിംപ്രഭാവാഃ പ്ലവംഗമാഃ। സാരണോ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ വചനം പരിപൃച്ഛതഃ
വാനരന്മാരുടെ ശക്തി മുഴുവനും എനിക്ക് പറയൂ, സാരണാ. രാക്ഷസരാജാവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ട് സാരണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആബഭാഷേഽഥ മുഖ്യജ്ഞോ മുഖ്യാംസ്തത്ര വനൌകസഃ। ഏഷ യോഽഭിമുഖോ ലങ്കാം നര്ദംസ്തിഷ്ഠതി വാനരഃ
അവിടെയുള്ള പ്രധാന വാനരന്മാരെ അറിയുന്നവൻ പിന്നെ പറഞ്ഞു: ലങ്കയെ നേരിട്ട് നില്ക്കുന്ന, ഗർജ്ജിച്ച് നില്ക്കുന്ന ആ വാനരൻ പ്രധാനിയാണ്.
യൂഥപാനാം സഹസ്രാണാം ശതേന പരിവാരിതഃ। യസ്യ ഘോഷേണ മഹതാ സപ്രാകാരാ സതോരണാ
അവനെ ചുറ്റി ആയിരക്കണക്കിന് സേനാനായകർ ഉണ്ട്; അവന്റെ വലിയ ഗർജ്ജനത്തിൽ കോട്ടയും ഗോപുരവും ഉള്ള നഗരം മുഴുവൻ മുഴങ്ങുന്നു.
ലങ്കാ പ്രതിഹതാ സര്വാ സശൈലവനകാനനാ। സര്വശാഖാമൃഗേന്ദ്രസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ
പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും കാനനങ്ങളും ഉള്ള ലങ്ക നഗരം മുഴുവൻ, എല്ലാ വാനരന്മാരുടെയും രാജാവായ മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവന്റെ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിറയുന്നു.
ബലാഗ്രേ തിഷ്ഠതേ വീരോ നീലോ നാമൈഷ യൂഥപഃ। ബാഹൂ പ്രഗൃഹ്യ യഃ പദ്ഭ്യാം മഹീം ഗച്ഛതി വീര്യവാന്
സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ വീരനായ നീല എന്ന സേനാനായകൻ നില്ക്കുന്നു; കൈകൾ പിടിച്ച്, ശക്തിയോടെ ഭൂമിയിൽ നടക്കുന്നു.
ലങ്കാമഭിമുഖഃ കോപാദഭീക്ഷ്ണം ച വിജൃമ്ഭതേ। ഗിരിശൃങ്ഗപ്രതീകാശഃ പദ്മകിംജല്കസംനിഭഃ
ലങ്കയെ നേരിട്ട്, കോപത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വലുതാവുന്നു; പർവ്വതശൃംഗംപോലയും താമരക്കൊമ്പ് പോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
സ്ഫോടയത്യതിസംരബ്ധോ ലാങ്ഗൂലം ച പുനഃ പുനഃ। യസ്യ ലാങ്ഗൂലശബ്ദേന സ്വനന്തി പ്രദിശോ ദശ
ഇവൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ തന്റെ വാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അടിച്ചു മുഴക്കുന്നു; ആ വാലിന്റെ ശബ്ദം പത്ത് ദിക്കുകളിലുമൊക്കെയും മുഴങ്ങുന്നു.
ഏഷ വാനരരാജേന സുഗ്രീവേണാഭിഷേചിതഃ। യുവരാജോഽങ്ഗദോ നാമ ത്വാമാഹ്വയതി സംയുഗേ
ഇവൻ വാനരരാജാവായ സുഖ്രീവൻ രാജകുമാരനായി നിയമിച്ച അങ്ങദൻ ആണ്; അവൻ നിന്നെ യുദ്ധത്തിനായി വിളിക്കുന്നു.
വാലിനഃ സദൃശഃ പുത്രഃ സുഗ്രീവസ്യ സദാ പ്രിയഃ। രാഘവാര്ഥേ പരാക്രാന്തഃ ശക്രാര്ഥേ വരുണോ യഥാ
വാലിയുടെ മകനായ ഈ അങ്ങദൻ സുഖ്രീവന് എപ്പോഴും പ്രിയങ്കരനാണ്; രാഘവന്റെ കാര്യംക്കായി അവൻ നിർഭയമായി മുന്നോട്ട് വരുന്നു, ഇന്ദ്രന്റെ കാര്യത്തിൽ വരുണൻ എങ്ങനെ ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുമോ അതുപോലെ.
ഏതസ്യ സാ മതിഃ സര്വാ യദ് ദൃഷ്ടാ ജനകാത്മജാ। ഹനൂമതാ വേഗവതാ രാഘവസ്യ ഹിതൈഷിണാ
ഹനുമാൻ, വേഗത്തിൽ നീങ്ങുന്നവനും രാഘവന്റെ ഭക്തനും ആയവൻ, ജനകയുടെ മകളെക്കുറിച്ച് കണ്ടതൊക്കെയും ഈ അങ്ങദന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
ബഹൂനി വാനരേന്ദ്രാണാമേഷ യൂഥാനി വീര്യവാന്। പരിഗൃഹ്യാഭിയാതി ത്വാം സ്വേനാനീകേന മര്ദിതുമ്
വാനരരാജാക്കന്മാരുടെ അനേകം സേനകളെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ഈ വീരൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം നിന്നെ കീഴടക്കാൻ മുന്നേറുന്നു.
അനുവാലിസുതസ്യാപി ബലേന മഹതാ വൃതഃ। വീരസ്തിഷ്ഠതി സംഗ്രാമേ സേതുഹേതുരയം നലഃ
അങ്ങദന്റെ മകന്റെ വലിയ ശക്തി ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്ന ഈ വീരൻ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, പാലം പണിത നലൻ തന്നെയാണ്.
യേ തു വിഷ്ടഭ്യ ഗാത്രാണി ക്ഷ്വേഡയന്തി നദന്തി ച। ഉത്ഥായ ച വിജൃമ്ഭന്തേ ക്രോധേന ഹരിപുങ്ഗവാഃ
തങ്ങളുടെ ശരീരം ഉറപ്പിച്ച്, മൂക്കിലൂടെ ശബ്ദം പുറത്ത് വിട്ട്, കോപത്തോടെ ഉയർന്ന് വലുതാവുന്നവരാണ് ഈ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ.
ഏതേ ദുഷ്പ്രസഹാ ഘോരാശ്ചണ്ഡാശ്ചണ്ഡപരാക്രമാഃ। അഷ്ടൌ ശതസഹസ്രാണി ദശകോടിശതാനി ച। യ ഏനമനുഗച്ഛന്തി വീരാശ്ചന്ദനവാസിനഃ
ഈ ഭയങ്കരവും ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായ ഉഗ്രശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ—എണ്ണം എട്ടുലക്ഷം, പത്തു കോടിയിലധികം—ചന്ദനവാസം ധരിച്ച് അവനെ പിന്തുടരുന്നു.
ഏഷൈവാശംസതേ ലങ്കാം സ്വേനാനീകേന മര്ദിതുമ്। ശ്വേതോ രജതസംകാശശ്ചപലോ ഭീമവിക്രമഃ
ഇവൻ ഒരുവൻ തന്നെ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; വെള്ള നിറം, വെള്ളി പോലെ തിളക്കം, ചഞ്ചലതയും ഭയങ്കര വീര്യവും ഉള്ളവൻ.
ബുദ്ധിമാന് വാനരഃ ശൂരസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതഃ। തൂര്ണം സുഗ്രീവമാഗമ്യ പുനര്ഗച്ഛതി വാനരഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായ ബുദ്ധിമാനായ ധീരവാനരൻ വേഗത്തിൽ സുഖ്രീവനെ സമീപിച്ച് പിന്നെ തിരികെ പോകുന്നു.
നാമ്നാ സംരോചനോ നാമ നാനാനഗയുതോ ഗിരിഃ। തത്ര രാജ്യം പ്രശാസ്ത്യേഷ കുമുദോ നാമ യൂഥപഃ
സമൃദ്ധമായ മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സമ്രോചന എന്ന പർവതത്തിൽ കുമുദൻ എന്ന വാനരസേനാനി രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു.
യോഽസൌ ശതസഹസ്രാണി സഹര്ഷം പരികര്ഷതി। യസ്യ വാലാ ബഹുവ്യാമാ ദീര്ഘലാങ്ഗൂലമാശ്രിതാഃ
സന്തോഷത്തോടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് കൂട്ടുകാരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് കൊണ്ടുപോകുന്നവൻ, ദീർഘവും കനത്തതുമായ വാലിൽ അനേകം വിരൽവീതിയോളം രോമങ്ങൾ നിറഞ്ഞവൻ—
താമ്രാഃ പീതാഃ സിതാഃ ശ്വേതാഃ പ്രകീര്ണാ ഘോരദര്ശനാഃ। അദീനോ വാനരശ്ചണ്ഡഃ സംഗ്രാമമഭികാങ്ക്ഷതി। ഏഷോഽപ്യാശംസതേ ലങ്കാം സ്വേനാനീകേന മര്ദിതുമ്
ചുവപ്പും മഞ്ഞയും വെളുപ്പും പാണ്ടു നിറമുള്ള രോമങ്ങൾ അവന്റെ ഭയങ്കരമായ വാലിൽ ചിതറുന്നുണ്ട്; ഈ ഉഗ്രനും ക്ഷീണമില്ലാത്തവനും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ലങ്കയെ തകർക്കാൻ താനും തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.
യസ്ത്വേഷ സിംഹസംകാശഃ കപിലോ ദീര്ഘകേസരഃ। നിഭൃതഃ പ്രേക്ഷതേ ലങ്കാം ദിധക്ഷന്നിവ ചക്ഷുഷാ
സിംഹത്തെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്ന, കപില വർണ്ണവും ദീർഘമായ കേശരവും ഉള്ളവൻ, നിശബ്ദമായി ഇരുന്നു കണ്ണുകൊണ്ട് ലങ്കയെ നോക്കുന്നു, അതിനെ കത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ.
വിന്ധ്യം കൃഷ്ണഗിരിം സഹ്യം പര്വതം ച സുദര്ശനമ്। രാജന് സതതമധ്യാസ്തേ സ രമ്ഭോ നാമ യൂഥപഃ। ശതം ശതസഹസ്രാണാം ത്രിംശച്ച ഹരിപുങ്ഗവാഃ
വിന്ദ്യ, കൃഷ്ണഗിരി, സഹ്യ, സുദർശനം എന്നീ പർവതങ്ങളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും വസിക്കുന്നവൻ, രാജാവേ, രംഭ എന്ന സേനാനിയാണ്; അവനോടൊപ്പം ഒരു ലക്ഷത്തി മുപ്പതിനായിരം വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഉണ്ട്.
യം യാന്തം വാനരാ ഘോരാശ്ചണ്ഡാശ്ചണ്ഡപരാക്രമാഃ। പരിവാര്യാനുഗച്ഛന്തി ലങ്കാം മര്ദിതുമോജസാ
അവൻ മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോൾ ഭയങ്കരവും ഉഗ്രശക്തിയുമുള്ള വാനരന്മാർ അവനെ ചുറ്റി പിന്തുടർന്ന്, ശക്തിയോടെ ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.