ന മോക്ഷ്യസേ രാവണ രാഘവസ്യ സുരൈഃ സഹേന്ദ്രൈരപി മൂഢ ഗുപ്തഃ। അന്തര്ഹിതഃ സൂര്യപഥം ഗതോഽപി തഥൈവ പാതാലമനുപ്രവിഷ്ടഃ। ഗിരീശപാദാമ്ബുജസംഗതോ വാ ഹതോഽസി രാമേണ സഹാനുജസ്ത്വമ്
രാവണാ, രാഘവനിൽ നിന്ന് നീ രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല, ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും പോലും നിന്നെ രക്ഷിക്കില്ല; സൂര്യന്റെ പാതയിലേക്ക് പോയാലും, പാതാളത്തിൽ ഒളിച്ചാലും, ശിവന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ അഭയം തേടിയാലും, നീയും നിന്റെ സഹോദരനും രാമനാൽ കൊല്ലപ്പെടും.
തസ്യ തേ ത്രിഷു ലോകേഷു ന പിശാചം ന രാക്ഷസമ്। ത്രാതാരം നാനുപശ്യാമി ന ഗന്ധര്വം ന ചാസുരമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നെ രക്ഷിക്കാൻ പിശാചോ, രാക്ഷസനോ, ഗന്ധർവനോ, അസുരനോ ആരും ഇല്ലെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.
അവധീസ്ത്വം ജരാവൃദ്ധം ഗൃധ്രരാജം ജടായുഷമ്। കിം നു തേ രാമസാംനിധ്യേ സകാശേ ലക്ഷ്മണസ്യ ച। ഹൃതാ സീതാ വിശാലാക്ഷീ യാം ത്വം ഗൃഹ്യ ന ബുധ്യസേ
നീ വയസ്സായ ഗൃധ്രരാജാവായ ജടായുവിനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു; എന്നാൽ രാമനും ലക്ഷ്മണനും സന്നിധിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ നീ എന്ത് ചെയ്യും? നീ വിശാലമായ കണ്ണുള്ള സീതയെ അപഹരിച്ചു, പക്ഷേ ആരെയാണ് കൊണ്ടുപോയതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
മഹാബലം മഹാത്മാനം ദുരാധര്ഷം സുരൈരപി। ന ബുധ്യസേ രഘുശ്രേഷ്ഠം യസ്തേ പ്രാണാന് ഹരിഷ്യതി
ദേവന്മാർക്കും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത മഹാബലനും മഹാത്മാവുമായ രഘുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനാണ് നിന്റെ ജീവൻ എടുത്തു കളയാൻ പോകുന്നത്; നീ ഇതുവരെ അതറിയുന്നില്ല.
തതോഽബ്രവീദ് വാലിസുതോഽപ്യങ്ഗദോ ഹരിസത്തമഃ। നായം ദൂതോ മഹാരാജ ചാരകഃ പ്രതിഭാതി മേ
അപ്പോൾ വാലിയുടെ മകനും വാനരങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അങ്കദൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഇദ്ദേഹം ദൂതനോ ചാരനോ ആണെന്നു എനിക്ക് തോന്നുന്നില്ല.
തുലിതം ഹി ബലം സര്വമനേന തവ തിഷ്ഠതാ। ഗൃഹ്യതാം മാഗമല്ലങ്കാമേതദ്ധി മമ രോചതേ
ഇവൻ നിന്നെ നേരിട്ട് നേരിടുമ്പോൾ അവന്റെ മുഴുവൻ ശക്തിയും പരിശോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മഹാബലശാലിയേ, ഇദ്ദേഹത്തെ പിടിക്കണം, അതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം.
തതോ രാജ്ഞാ സമാദിഷ്ടാഃ സമുത്പത്യ വലീമുഖാഃ। ജഗൃഹുശ്ച ബബന്ധുശ്ച വിലപന്തമനാഥവത്
അതിനുശേഷം രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സൈന്യത്തിലെ നേതാക്കൾ ഉയർന്ന് ചെന്നു, അവനെ പിടിച്ച് ബന്ധിച്ചു; അവൻ ആശ്രയമില്ലാത്തവനായി വിലപിച്ചു.
ശുകസ്തു വാനരൈശ്ചണ്ഡൈസ്തത്ര തൈഃ സമ്പ്രപീഡിതഃ। വ്യാചുക്രോശ മഹാത്മാനം രാമം ദശരഥാത്മജമ്। ലുപ്യേതേ മേ ബലാത് പക്ഷൌ ഭിദ്യേതേ മേ തഥാക്ഷിണീ
ശുകൻ അവിടെ ക്രൂരമായ വാനരന്മാരാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ടു; ദശരഥപുത്രനായ മഹാത്മാവായ രാമനോട് അവൻ നിലവിളിച്ചു: 'എന്റെ ചിറകുകൾ ബലമായി പറിച്ചെടുക്കുന്നു, കണ്ണുകളും തകർക്കുന്നു'.
യാം ച രാത്രിം മരിഷ്യാമി ജായേ രാത്രിം ച യാമഹമ്। ഏതസ്മിന്നന്തരേ കാലേ യന്മയാ ഹ്യശുഭം കൃതമ്। സര്വം തദുപപദ്യേഥാ ജഹ്യാം ചേദ് യദി ജീവിതമ്
ഞാൻ മരിക്കുന്ന രാത്രിയും ജനിച്ച രാത്രിയും തമ്മിലുള്ള സമയത്ത് ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും എനിക്ക് സംഭവിക്കട്ടെ; ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടേണ്ടി വന്നാൽ അതെല്ലാം ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
നാഘാതയത് തദാ രാമഃ ശ്രുത്വാ തത്പരിദേവിതമ്। വാനരാനബ്രവീദ് രാമോ മുച്യതാം ദൂത ആഗതഃ
അവന്റെ വിലാപം കേട്ട രാമൻ അവനെ അടിക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല; വാനരങ്ങളോട്, 'വന്ന ദൂതനെ വിട്ടയക്കൂ,' എന്നു പറഞ്ഞു.
thumb|ഏകവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തൊന്നാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തതഃ സാഗരവേലായാം ദര്ഭാനാസ്തീര്യ രാഘവഃ। അഞ്ജലിം പ്രാങ്മുഖഃ കൃത്വാ പ്രതിശിശ്യേ മഹോദധേഃ
അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിൻ്റെ തീരത്ത് രാഘവൻ ദർഭ പുള്ള് വിരിച്ച്, കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, കൈകൾ കൂട്ടി, മഹാസമുദ്രത്തിൻ മുമ്പിൽ കിടന്നു.
ബാഹും ഭുജങ്ഗഭോഗാഭമുപധായാരിസൂദനഃ। ജാതരൂപമയൈശ്ചൈവ ഭൂഷണൈര്ഭൂഷിതം പുരാ
ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, പാമ്പിൻ ചുരുളിനെപ്പോലെയുള്ള കൈയെ തലയണയാക്കി, ശുദ്ധമായ പൊന്നിൻ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച് കിടന്നു.
മണികാഞ്ചനകേയൂരമുക്താപ്രവരഭൂഷണൈഃ। ഭുജൈഃ പരമനാരീണാമഭിമൃഷ്ടമനേകധാ
മണികളും പൊന്നും മുത്ത് അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച കൈകൾ, ഉത്തമ സ്ത്രീകളുടെ സ്പർശം പലതവണ അനുഭവിച്ചവയായിരുന്നു.
ചന്ദനാഗുരുഭിശ്ചൈവ പുരസ്താദഭിസേവിതമ്। ബാലസൂര്യപ്രകാശൈശ്ച ചന്ദനൈരുപശോഭിതമ്
സന്ദനവും അഗറുവും പുരാതനകാലത്ത് പുരണ്ടതും, ഉദയസൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ചന്ദനത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നുവത്.
ശയനേ ചോത്തമാങ്ഗേന സീതായാഃ ശോഭിതം പുരാ। തക്ഷകസ്യേവ സമ്ഭോഗം ഗങ്ഗാജലനിഷേവിതമ്
സീതയുടെ ഉത്തമമായ രൂപം അണിഞ്ഞു കിടന്നിരുന്ന ആ കിടക്ക, ടക്ഷകന്റെ ആനന്ദം പോലെ ഗംഗാജലത്തിൽ നനഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
സംയുഗേ യുഗസംകാശം ശത്രൂണാം ശോകവര്ധനമ്। സുഹൃദാം നന്ദനം ദീര്ഘം സാഗരാന്തവ്യപാശ്രയമ്
യുദ്ധത്തിൽ കാലാന്ത്യത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായത്, ശത്രുക്കളുടെ ദുഃഖം വർദ്ധിപ്പിച്ചും സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് സന്തോഷം നൽകിയും, ദീർഘമായും സമുദ്രത്തിൻ്റെ അറ്റത്ത് വിശ്രമിച്ചുമാണ്.
അസ്യതാ ച പുനഃ സവ്യം ജ്യാഘാതവിഹതത്വചമ്। ദക്ഷിണോ ദക്ഷിണം ബാഹും മഹാപരിഘസംനിഭമ്
വലത് കൈ വലിയ ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയും ഇടത് കൈ വില്ലിൻ ദാരുണമായ പാടുകളോടെയും വീണ്ടും തലയണയാക്കി കിടന്നു.
ഗോസഹസ്രപ്രദാതാരം ഹ്യുപധായ ഭുജം മഹത്। അദ്യ മേ തരണം വാഥ മരണം സാഗരസ്യ വാ
ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത ശക്തമായ കൈ തലയണയാക്കി, 'ഇന്ന് ഞാൻ ഈ സമുദ്രം കടക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യും' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇതി രാമോ ധൃതിം കൃത്വാ മഹാബാഹുര്മഹോദധിമ്। അധിശിഷ്യേ ച വിധിവത് പ്രയതോ നിയതോ മുനിഃ
ഇങ്ങനെ മഹാബാഹുവായ രാമൻ, ഉറച്ച മനസ്സോടെ, യുക്തമായ രീതിയിൽ, ഭക്തിയോടും നിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി, മഹാസമുദ്രത്തിൻ മുമ്പിൽ മുനിവനുപോലെ കിടന്നു.
തസ്യ രാമസ്യ സുപ്തസ്യ കുശാസ്തീര്ണേ മഹീതലേ। നിയമാദപ്രമത്തസ്യ നിശാസ്തിസ്രോഽഭിജഗ്മതുഃ
കുശ പുള്ള് വിരിച്ച നിലത്താണ് രാമൻ ഉറങ്ങിയത്; നിയന്ത്രണത്തോടെയും ജാഗ്രതയോടെയും കൂടിയാണ് അവിടെ മൂന്ന് രാത്രികൾ കടന്നുപോയത്.
സ ത്രിരാത്രോഷിതസ്തത്ര നയജ്ഞോ ധര്മവത്സലഃ। ഉപാസത തദാ രാമഃ സാഗരം സരിതാം പതിമ്
അവിടെ, ധർമ്മത്തോട് പ്രിയമുള്ള രാമൻ, മൂന്നു രാത്രികൾ വ്രതം പാലിച്ച്, നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രത്തെ ആരാധിച്ചു.
ന ച ദര്ശയതേ രൂപം മന്ദോ രാമസ്യ സാഗരഃ। പ്രയതേനാപി രാമേണ യഥാര്ഹമഭിപൂജിതഃ
എന്നാൽ, രാമൻ എല്ലാ ഭക്തിയോടും യോഗ്യതയോടും കൂടി ആരാധിച്ചിട്ടും, ആലസ്യത്താൽ സമുദ്രം തന്റെ രൂപം കാണിച്ചില്ല.
സമുദ്രസ്യ തതഃ ക്രുദ്ധോ രാമോ രക്താന്തലോചനഃ। സമീപസ്ഥമുവാചേദം ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ്
അപ്പോൾ, രാമൻ കോപത്തോടെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, അടുത്ത് നിന്നിരുന്ന ശുഭലക്ഷണനായ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
അവലേപഃ സമുദ്രസ്യ ന ദര്ശയതി യഃ സ്വയമ്। പ്രശമശ്ച ക്ഷമാ ചൈവ ആര്ജവം പ്രിയവാദിതാ
അഹങ്കാരമാണ് സമുദ്രം സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെടാതിരിക്കാൻ കാരണം; ശാന്തത, ക്ഷമ, നേരായ മനസ്സ്, മൃദുവായ വാക്കുകൾ—
അസാമര്ഥ്യഫലാ ഹ്യേതേ നിര്ഗുണേഷു സതാം ഗുണാഃ। ആത്മപ്രശംസിനം ദുഷ്ടം ധൃഷ്ടം വിപരിധാവകമ്
—ഇവ നല്ലവരുടെ ഗുണങ്ങൾ ആണെങ്കിലും, യോഗ്യരായവരിൽ മാത്രമേ ഫലം കാണൂ; സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നവനും ദുഷ്ടനും ധാർഷ്ട്യവാനുമാണ് അവൻ.
സര്വത്രോത്സൃഷ്ടദണ്ഡം ച ലോകഃ സത്കുരുതേ നരമ്। ന സാമ്നാ ശക്യതേ കീര്തിര്ന സാമ്നാ ശക്യതേ യശഃ
എവിടെയും ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നവനെയാണ് ലോകം ആദരിക്കുന്നത്; സാന്ത്വനത്തിലൂടെ മാത്രം പ്രശസ്തിയും മഹത്വവും നേടാനാവില്ല.
പ്രാപ്തും ലക്ഷ്മണ ലോകേഽസ്മിഞ്ജയോ വാ രണമൂര്ധനി। അദ്യ മദ്ബാണനിര്ഭഗ്നൈര്മകരൈര്മകരാലയമ്
ലക്ഷ്മണേ, ഈ ലോകത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ സാന്ത്വനമോ മൃദുത്വമോ പോരാ; ഇന്ന് എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മകരാലയവും അതിലെ ജീവികളും തകർക്കും.
നിരുദ്ധതോയം സൌമിത്രേ പ്ലവദ്ഭിഃ പശ്യ സര്വതഃ। ഭോഗിനാം പശ്യ ഭോഗാനി മയാ ഭിന്നാനി ലക്ഷ്മണ
സൗമിത്രേ, നീ കാണൂ, എവിടെയും ഈ ചാടുന്ന ജീവികൾ വെള്ളം തടയുന്നു. ലക്ഷ്മണ, ഞാൻ തകർത്ത പാമ്പുകളുടെ ശരീരങ്ങൾ കാണൂ.
മഹാഭോഗാനി മത്സ്യാനാം കരിണാം ച കരാനിഹ। സശങ്ഖശുക്തികാജാലം സമീനമകരം തഥാ
ഇവിടെ വലിയ മീനുകളുടെ ശരീരങ്ങളും ആനകളുടെ തുമ്പുകളും, കൂടെ ശംഖുകളും ചിപ്പികളും, വിവിധതരം മീനുകളും മകരങ്ങളും കാണാം.