സ ഹി തം പ്രതിജഗ്രാഹ ഭാര്യാഹര്താരമാഗതമ്। കപോതോ വാനരശ്രേഷ്ഠ കിം പുനര്മദ്വിധോ ജനഃ
കപോതന് തന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചവനെ പോലും സ്വീകരിച്ചു. അങ്ങനെയെങ്കില് എന്റെ പോലെയുള്ള ഒരാളില് നിന്നെന്ത് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല, വാനരശ്രേഷ്ഠ?
ഋഷേഃ കണ്വസ്യ പുത്രോണ കണ്ഡുനാ പരമര്ഷിണാ। ശൃണു ഗാഥാ പുരാ ഗീതാ ധര്മിഷ്ഠാ സത്യവാദിനാ
കണ്വമഹർഷിയുടെ മകനായ കണ്ഡ് എന്ന മഹാതപസ്സി, സത്യസന്ധനും ധാർമ്മികനും ആയവൻ, പഴയകാലത്ത് പാടിയ ഗാഥകൾ നീ കേൾക്കൂ.
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടം ദീനം യാചന്തം ശരണാഗതമ്। ന ഹന്യാദാനൃശംസ്യാര്ഥമപി ശത്രും പരംതപ
കൈകൂപ്പിയുള്ള ദു:ഖിതനും അഭയം തേടിയ ശത്രുവിനെയും, അപ്രിയങ്കരമായാലും, ദയക്കായി പോലും കൊല്ലരുത്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
ആര്തോ വാ യദി വാ ദൃപ്തഃ പരേഷാം ശരണം ഗതഃ। അരിഃ പ്രാണാന് പരിത്യജ്യ രക്ഷിതവ്യഃ കൃതാത്മനാ
ദു:ഖിതനോ അഹങ്കാരിയോ ആയ ശത്രു മറ്റൊരാളിൽ അഭയം തേടിയാൽ, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ അവനെ തന്റെ ജീവൻ പോലും ത്യജിച്ച് രക്ഷിക്കണം.
സ ചേദ് ഭയാദ് വാ മോഹാദ് വാ കാമാദ് വാപി ന രക്ഷതി। സ്വയാ ശക്ത്യാ യഥാന്യായം തത് പാപം ലോകഗര്ഹിതമ്
ഭയത്താലോ, ഭ്രമത്താലോ, ആശയാലോ, ഒരാൾ തന്റെ ശേഷിയോടെ യുക്തമായി രക്ഷിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതൊരു വലിയ പാപവും ലോകം കുറ്റം പറയുന്ന കാര്യവുമാണ്.
വിനഷ്ടഃ പശ്യതസ്തസ്യ രക്ഷിണഃ ശരണം ഗതഃ। ആനായ സുകൃതം തസ്യ സര്വം ഗച്ഛേദരക്ഷിതഃ
അഭയം തേടിയവൻ തന്റെ രക്ഷകന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ നശിച്ചാൽ, അവനെ രക്ഷിക്കാതിരുന്നാൽ രക്ഷകന്റെ എല്ലാ പുണ്യവും നഷ്ടപ്പെടും.
ഏവം ദോഷോ മഹാനത്ര പ്രപന്നാനാമരക്ഷണേ। അസ്വര്ഗ്യം ചായശസ്യം ച ബലവീര്യവിനാശനമ്
അഭയം തേടിയവരെ രക്ഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിൽ വലിയ പിഴവുണ്ട്; അതിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം നഷ്ടപ്പെടുകയും, അപകീർത്തിയും ശക്തിയും ധൈര്യവും നശിക്കുകയും ചെയ്യും.
കരിഷ്യാമി യഥാര്ഥം തു കണ്ഡോര്വചനമുത്തമമ്। ധര്മിഷ്ഠം ച യശസ്യം ച സ്വര്ഗ്യം സ്യാത് തു ഫലോദയേ
കണ്ടുവിന്റെ ഉത്തമമായ വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും; അതു ധാർമ്മികവും, കീർത്തികരവും, ഫലത്തിൽ സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നതുമാണ്.
സകൃദേവ പ്രപന്നായ തവാസ്മീതി ച യാചതേ। അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ ദദാമ്യേതദ് വ്രതം മമ
ഒരുവൻ ഒരിക്കൽ പോലും 'ഞാൻ നിന്റെതാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് അഭയം തേടിയാൽ, ഞാൻ അവനു എല്ലാ ജീവികളിൽ നിന്നും ഭയം ഇല്ലെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ.
ആനയൈനം ഹരിശ്രേഷ്ഠ ദത്തമസ്യാഭയം മയാ। വിഭീഷണോ വാ സുഗ്രീവ യദി വാ രാവണഃ സ്വയമ്
വാനരശ്രേഷ്ഠാ, അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ഞാൻ അവനു അഭയം നൽകിയിരിക്കുന്നു. അത് വിഭീഷണനോ, അല്ലെങ്കിൽ രാവണൻ തന്നെയോ ആയാലും, സുഗ്രീവാ.
രാമസ്യ തു വചഃ ശ്രുത്വാ സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗേശ്വരഃ। പ്രത്യഭാഷത കാകുത്സ്ഥം സൌഹാര്ദേനാഭിപൂരിതഃ
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട സുഗ്രീവൻ, വാനരരാജാവ്, ഹൃദയത്തിൽ സൗഹൃദം നിറഞ്ഞ് കാകുത്സ്ഥനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.
കിമത്ര ചിത്രം ധര്മജ്ഞ ലോകനാഥശിഖാമണേ। യത് ത്വമാര്യം പ്രഭാഷേഥാഃ സത്ത്വവാന് സത്പഥേ സ്ഥിതഃ
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ലോകനാഥന്മാരിൽ ഉത്തമനേ, നീ സത്പഥത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, ഉത്തമമായി സംസാരിക്കുന്നത് അതിൽ എന്താണ് അത്ഭുതം?
മമ ചാപ്യന്തരാത്മായം ശുദ്ധം വേത്തി വിഭീഷണമ്। അനുമാനാച്ച ഭാവാച്ച സര്വതഃ സുപരീക്ഷിതഃ
എന്റെ അന്തരാത്മാവും വിഭീഷണൻ ശുദ്ധനാണെന്ന് അറിയുന്നു; അവന്റെ പെരുമാറ്റത്തിലും നിരീക്ഷണത്തിലൂടെയും എല്ലാതരത്തിലും പരിശോധിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മാത് ക്ഷിപ്രം സഹാസ്മാഭിസ്തുല്യോ ഭവതു രാഘവ। വിഭീഷണോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ സഖിത്വം ചാഭ്യുപൈതു നഃ
അതിനാൽ, രാഘവാ, മഹാപണ്ഡിതനായ വിഭീഷണൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം തുല്യനായി ഉടൻ ചേർന്നിരിക്കട്ടെ; അവൻ ഞങ്ങളുടെ സൗഹൃദം സ്വീകരിക്കട്ടെ.
തതസ്തു സുഗ്രീവവചോ നിശമ്യ ത- ദ്ധരീശ്വരേണാഭിഹിതം നരേശ്വരഃ। വിഭീഷണേനാശു ജഗാമ സംഗമം പതത്ത്രിരാജേന യഥാ പുരംദരഃ
അതിനുശേഷം, വാനരാധിപൻ പറഞ്ഞ സുഖ്രീവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മനുഷ്യരാജാവ്, ഇന്ദ്രൻ പക്ഷിരാജാവിനെ കാണാൻ പോകുന്നതുപോലെ, വിഭീഷണനുമായി ഉടൻ സംഗമിച്ചു.
thumb|ഏകോനവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ പതിനൊന്നാം പതിപ്പു കേൾക്കൂ.
രാഘവേണാഭയേ ദത്തേ സംനതോ രാവണാനുജഃ। വിഭീഷണോ മഹാപ്രാജ്ഞോ ഭൂമിം സമവലോകയത്
രാഘവൻ അഭയം നൽകിയപ്പോൾ, രാവണന്റെ സഹോദരനും മഹാപണ്ഡിതനുമായ വിഭീഷണൻ വണങ്ങി ഭൂമിയെ നോക്കി.
ഖാത് പപാതാവനിം ഹൃഷ്ടോ ഭക്തൈരനുചരൈഃ സഹ। സ തു രാമസ്യ ധര്മാത്മാ നിപപാത വിഭീഷണഃ
ആനന്ദത്തോടെ, ഭക്തരായ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി; അവൻ, ധാർമ്മികനായ വിഭീഷണൻ, രാമന്റെ മുന്നിൽ വണങ്ങി.
പാദയോര്നിപപാതാഥ ചതുര്ഭിഃ സഹ രാക്ഷസൈഃ। അബ്രവീച്ച തദാ വാക്യം രാമം പ്രതി വിഭീഷണഃ
വിബീഷണനും കൂടെ നാലു രാക്ഷസന്മാരും രാമന്റെ കാലടിയിൽ വീണു. അതിനുശേഷം വിബീഷണൻ രാമനോടു പറഞ്ഞു.
ധര്മയുക്തം ച യുക്തം ച സാമ്പ്രതം സമ്പ്രഹര്ഷണമ്। അനുജോ രാവണസ്യാഹം തേന ചാസ്മ്യവമാനിതഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറയുന്നത് ന്യായവും ശരിയുമാണ്. ഞാൻ രാവണന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ; അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ എന്നെ അപമാനിച്ചത്.
ഭവന്തം സര്വഭൂതാനാം ശരണ്യം ശരണം ഗതഃ। പരിത്യക്താ മയാ ലങ്കാ മിത്രാണി ച ധനാനി ച
സകല ജീവികളും ആശ്രയിക്കുന്നവനായി നിന്നെ ഞാൻ അഭയം തേടി. ലങ്കയും എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും സമ്പത്തും എല്ലാം ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഭവദ്ഗതം ഹി മേ രാജ്യം ജീവിതം ച സുഖാനി ച। തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ രാമോ വചനമബ്രവീത്
എന്റെ രാജ്യം, ജീവൻ, സുഖം — എല്ലാം ഇപ്പോൾ നിന്നിൽ ആശ്രിതമാണ്. അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
വചസാ സാന്ത്വയിത്വൈനം ലോചനാഭ്യാം പിബന്നിവ। ആഖ്യാഹി മമ തത്ത്വേന രാക്ഷസാനാം ബലാബലമ്
സാന്ത്വനപൂർവ്വം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, കണ്ണുകൊണ്ട് ആഴത്തിൽ നോക്കി, രാമൻ പറഞ്ഞു: 'രാക്ഷസന്മാരുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും സത്യമായി എനിക്കു പറയൂ.'
ഏവമുക്തം തദാ രക്ഷോ രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ। രാവണസ്യ ബലം സര്വമാഖ്യാതുമുപചക്രമേ
അപ്രമാദിയായ രാമൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, ആ രാക്ഷസൻ രാവണന്റെ എല്ലാ ശക്തിയും വിശദമായി പറയാൻ തുടങ്ങി.
അവധ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ഗന്ധര്വോരഗപക്ഷിണാമ്। രാജപുത്ര ദശഗ്രീവോ വരദാനാത് സ്വയമ്ഭുവഃ
രാജകുമാരാ, സ്വയംഭുവിന്റെ വരപ്രസാദം കൊണ്ടാണ് പത്ത് തലയുള്ള രാവണൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും, ഗന്ധർവന്മാർക്കും, പാമ്പുകൾക്കും, പക്ഷികൾക്കും അജേയൻ ആയിരിക്കുന്നത്.
രാവണാനന്തരോ ഭ്രാതാ മമ ജ്യേഷ്ഠശ്ച വീര്യവാന്। കുമ്ഭകര്ണോ മഹാതേജാഃ ശക്രപ്രതിബലോ യുധി
രാവണന്റെ ശേഷം എന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ കുംഭകർണൻ ആണ്; അതീവ ശക്തിയും തേജസ്സുമുള്ളവൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനോട് തുല്യൻ.
രാമ സേനാപതിസ്തസ്യ പ്രഹസ്തോ യദി തേ ശ്രുതഃ। കൈലാസേ യേന സമരേ മണിഭദ്രഃ പരാജിതഃ
രാമാ, അവന്റെ സേനാനായകൻ പ്രഹസ്തൻ ആണെന്നു നീ കേട്ടിട്ടുണ്ടാവും. കൈലാസപർവ്വതത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ മണിഭദ്രനെ തോൽപ്പിച്ചവൻ.
ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രാണസ്ത്വവധ്യകവചോ യുധി। ധനുരാദായ യസ്തിഷ്ഠന്നദൃശ്യോ ഭവതീന്ദ്രജിത്
കൈകളിൽ കാവലും, യുദ്ധത്തിൽ അജേയമായ കവർച്ചയും ധരിച്ച്, വില്ലുമായി നിൽക്കുമ്പോൾ കാണാനാകാത്തവൻ — ഇന്ദ്രജിത് അജേയനാണ്.
സംഗ്രാമേ സുമഹദ്വ്യൂഹേ തര്പയിത്വാ ഹുതാശനമ്। അന്തര്ധാനഗതഃ ശ്രീമാനിന്ദ്രജിദ്ധന്തി രാഘവ
വലിയ യുദ്ധത്തിൽ, ഹോമം നടത്തി, അദൃശ്യനായി മാറി, മഹത്വമുള്ള ഇന്ദ്രജിത് ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്നു, രാഘവാ.
മഹോദരമഹാപാര്ശ്വൌ രാക്ഷസശ്ചാപ്യകമ്പനഃ। അനീകപാസ്തു തസ്യൈതേ ലോകപാലസമാ യുധി
മഹോദരനും മഹാപാർശ്വനും അകമ്പനൻ എന്ന രാക്ഷസനും അവന്റെ സേനാനായകരാണ്; യുദ്ധത്തിൽ ലോകപാലന്മാരോട് തുല്യർ.