സുഗ്രീവസ്ത്വഥ തദ്വാക്യമാഭാഷ്യ ച വിമൃശ്യ ച। തതഃ ശുഭതരം വാക്യമുവാച ഹരിപുങ്ഗവഃ
അപ്പോൾ സുഗ്രീവൻ ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു ആലോചിച്ചശേഷം, അതിനേക്കാൾ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ.
സ ദുഷ്ടോ വാപ്യദുഷ്ടോ വാ കിമേഷ രജനീചരഃ। ഈദൃശം വ്യസനം പ്രാപ്തം ഭ്രാതരം യഃ പരിത്യജേത്
ഈ രാവിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ദുഷ്ടനോ അല്ലയോ എന്നത് വകവയ്ക്കാതെ, ഇങ്ങനെയൊരു ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന സഹോദരനെ ആരാണ് ഉപേക്ഷിക്കുക?
കോ നാമ സ ഭവേത് തസ്യ യമേഷ ന പരിത്യജേത്। വാനരാധിപതേര്വാക്യം ശ്രുത്വാ സര്വാനുദീക്ഷ്യ തു
വാനരരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാവരും ആലോചിച്ചു. ആരാണ് അവനെ ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കാൻ തയ്യാറാവുക?
ഈഷദുത്സ്മയമാനസ്തു ലക്ഷ്മണം പുണ്യലക്ഷണമ്। ഇതി ഹോവാച കാകുത്സ്ഥോ വാക്യം സത്യപരാക്രമഃ
അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ, സത്യശീലനായ കാകുത്സ്ഥൻ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അനധീത്യ ച ശാസ്ത്രാണി വൃദ്ധാനനുപസേവ്യ ച। ന ശക്യമീദൃശം വക്തും യദുവാച ഹരീശ്വരഃ
ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിക്കാതെയും മൂപ്പന്മാരെ സേവിക്കാതെയും, വാനരനാഥൻ പറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ പറയാൻ കഴിയില്ല.
അസ്തി സൂക്ഷ്മതരം കിംചിദ് യഥാത്ര പ്രതിഭാതി മാ। പ്രത്യക്ഷം ലൌകികം ചാപി വര്തതേ സര്വരാജസു
ഇവിടെ എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, ഇതിൽ ഏതോ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യം ഉണ്ടാകാം. ലോകത്തിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം കാണാം.
അമിത്രാസ്തത്കുലീനാശ്ച പ്രാതിദേശ്യാശ്ച കീര്തിതാഃ। വ്യസനേഷു പ്രഹര്താരസ്തസ്മാദയമിഹാഗതഃ
ശത്രുക്കളും, ഉന്നത വംശജരും, അയൽക്കാരും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു; ദുരിതത്തിൽ അവർ ആക്രമിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഇവിടെ വന്നത്.
അപാപാസ്തത്കുലീനാശ്ച മാനയന്തി സ്വകാന് ഹിതാന്। ഏഷ പ്രായോ നരേന്ദ്രാണാം ശങ്കനീയസ്തു ശോഭനഃ
പാപമില്ലാത്ത ഉന്നത വംശജർ അവരുടെ സ്നേഹിതരെ ആദരിക്കും; ഇതാണ് സാധാരണ രാജാക്കന്മാരുടെ സ്വഭാവം. എങ്കിലും നല്ലവരോടും സൂക്ഷ്മത വേണം.
യസ്തു ദോഷസ്ത്വയാ പ്രോക്തോ ഹ്യാദാനേഽരിബലസ്യ ച। തത്ര തേ കീര്തയിഷ്യാമി യഥാശാസ്ത്രമിദം ശൃണു
നീ പറഞ്ഞ ശത്രുവിന്റെ ശക്തി സ്വീകരിക്കുന്നതിലെ പിഴവിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ശാസ്ത്രപ്രകാരം വിശദീകരിക്കാം; ഇത് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ന വയം തത്കുലീനാശ്ച രാജ്യകാങ്ക്ഷീ ച രാക്ഷസഃ। പണ്ഡിതാ ഹി ഭവിഷ്യന്തി തസ്മാദ് ഗ്രാഹ്യോ വിഭീഷണഃ
നാം അവന്റെ വംശത്തിൽപെട്ടവരും അല്ല, ആ രാക്ഷസനും രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമല്ല. ജ്ഞാനികൾ ഇതു മനസ്സിലാക്കും. അതുകൊണ്ട് വിഭീഷണനെ സ്വീകരിക്കണം.
അവ്യഗ്രാശ്ച പ്രഹൃഷ്ടാശ്ച തേ ഭവിഷ്യന്തി സംഗതാഃ। പ്രണാദശ്ച മഹാനേഷോഽന്യോന്യസ്യ ഭയമാഗതമ്। ഇതി ഭേദം ഗമിഷ്യന്തി തസ്മാദ് ഗ്രാഹ്യോ വിഭീഷണഃ
അവർ ഒരുമിച്ച് സന്തോഷത്തോടെയും ആശങ്കയില്ലാതെ ഇരിക്കും; വലിയ ശബ്ദം ഉയരും, പരസ്പര ഭയം ഉണ്ടാകും, അങ്ങനെ ഭേദം വരും. അതുകൊണ്ട് വിഭീഷണനെ സ്വീകരിക്കണം.
ന സര്വേ ഭ്രാതരസ്താത ഭവന്തി ഭരതോപമാഃ। മദ്വിധാ വാ പിതുഃ പുത്രാഃ സുഹൃദോ വാ ഭവദ്വിധാഃ
എന്റെ പ്രിയനേ, എല്ലാ സഹോദരന്മാരും ഭാരതനുപമരായിരിക്കില്ല. എല്ലാ മക്കളും എന്നെപ്പോലെയും എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളും നിന്നെപ്പോലെയും ആയിരിക്കില്ല.
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ സുഗ്രീവഃ സഹലക്ഷ്മണഃ। ഉത്ഥായേദം മഹാപ്രാജ്ഞഃ പ്രണതോ വാക്യമബ്രവീത്
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം സുഗ്രീവൻ എഴുന്നേറ്റ്, ആ മഹാപണ്ഡിതൻ നമസ്കരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാവണേന പ്രണിഹിതം തമവേഹി നിശാചരമ്। തസ്യാഹം നിഗ്രഹം മന്യേ ക്ഷമം ക്ഷമവതാം വര
രാവണൻ അയച്ചിരിക്കുന്ന ആ നിശാചരനാണിതെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം. ക്ഷമയുള്ളവരിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യമായത് അവനെ നിയന്ത്രിക്കലാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
രാക്ഷസോ ജിഹ്മയാ ബുദ്ധ്യാ സംദിഷ്ടോഽയമിഹാഗതഃ। പ്രഹര്തും ത്വയി വിശ്വസ്തേ വിശ്വസ്തേ മയി വാനഘ
ഈ രാക്ഷസൻ കപടബുദ്ധിയോടെ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു; നീയും ഞാനും വിശ്വസിക്കുന്ന സമയത്ത് ആക്രമിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ.
ഏവമുക്ത്വാ രഘുശ്രേഷ്ഠം സുഗ്രീവോ വാഹിനീപതിഃ। വാക്യജ്ഞോ വാക്യകുശലം തതോ മൌനമുപാഗമത്
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള സൈന്യാധിപനായ സുഗ്രീവൻ മൗനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ സുഗ്രീവസ്യ തദ് വാക്യം രാമഃ ശ്രുത്വാ വിമൃശ്യ ച। തതഃ ശുഭതരം വാക്യമുവാച ഹരിപുങ്ഗവമ്
സുഗ്രീവന്റെ വാക്കുകൾ രാമൻ കേട്ട് ആലോചിച്ചു; പിന്നെ വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോട് കൂടുതൽ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സ ദുഷ്ടോ വാപ്യദുഷ്ടോ വാ കിമേഷ രജനീചരഃ। സൂക്ഷ്മമപ്യഹിതം കര്തും മമ ശക്തഃ കഥംചന
ഈ നിശാചരൻ ദുഷ്ടനാണോ അല്ലയോ എന്നതെന്ത്, എനിക്കെതിരെ ഏതെങ്കിലും സൂക്ഷ്മമായ ദോഷം ചെയ്യാൻ അവന് എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നു പറയൂ.
പിശാചാന് ദാനവാന് യക്ഷാന് പൃഥിവ്യാം ചൈവ രാക്ഷസാന്। അങ്ഗുല്യഗ്രേണ താന് ഹന്യാമിച്ഛന് ഹരിഗണേശ്വര
വാനരസേനാപതിയേ, ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, പിശാചുകളും ദാനവരും യക്ഷരും ഭൂമിയിലെ രാക്ഷസന്മാരും എന്റെ വിരലിന്റെ അറ്റത്താൽ തന്നെ കൊല്ലാൻ കഴിയുമെന്ന് അറിയണം.
ശ്രൂയതേ ഹി കപോതേന ശത്രുഃ ശരണമാഗതഃ। അര്ചിതശ്ച യഥാന്യായം സ്വൈശ്ച മാംസൈര്നിമന്ത്രിതഃ
ഒരു ശത്രു കപോതനോട് അഭയം തേടിയപ്പോൾ, ആ കപോതൻ പതിവുപോലെ ആദരിക്കുകയും സ്വന്തം മാംസം നൽകി അതിഥിയായി ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തതായി കേൾക്കുന്നു.
സ ഹി തം പ്രതിജഗ്രാഹ ഭാര്യാഹര്താരമാഗതമ്। കപോതോ വാനരശ്രേഷ്ഠ കിം പുനര്മദ്വിധോ ജനഃ
കപോതന് തന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചവനെ പോലും സ്വീകരിച്ചു. അങ്ങനെയെങ്കില് എന്റെ പോലെയുള്ള ഒരാളില് നിന്നെന്ത് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല, വാനരശ്രേഷ്ഠ?
ഋഷേഃ കണ്വസ്യ പുത്രോണ കണ്ഡുനാ പരമര്ഷിണാ। ശൃണു ഗാഥാ പുരാ ഗീതാ ധര്മിഷ്ഠാ സത്യവാദിനാ
കണ്വമഹർഷിയുടെ മകനായ കണ്ഡ് എന്ന മഹാതപസ്സി, സത്യസന്ധനും ധാർമ്മികനും ആയവൻ, പഴയകാലത്ത് പാടിയ ഗാഥകൾ നീ കേൾക്കൂ.
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടം ദീനം യാചന്തം ശരണാഗതമ്। ന ഹന്യാദാനൃശംസ്യാര്ഥമപി ശത്രും പരംതപ
കൈകൂപ്പിയുള്ള ദു:ഖിതനും അഭയം തേടിയ ശത്രുവിനെയും, അപ്രിയങ്കരമായാലും, ദയക്കായി പോലും കൊല്ലരുത്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
ആര്തോ വാ യദി വാ ദൃപ്തഃ പരേഷാം ശരണം ഗതഃ। അരിഃ പ്രാണാന് പരിത്യജ്യ രക്ഷിതവ്യഃ കൃതാത്മനാ
ദു:ഖിതനോ അഹങ്കാരിയോ ആയ ശത്രു മറ്റൊരാളിൽ അഭയം തേടിയാൽ, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ അവനെ തന്റെ ജീവൻ പോലും ത്യജിച്ച് രക്ഷിക്കണം.
സ ചേദ് ഭയാദ് വാ മോഹാദ് വാ കാമാദ് വാപി ന രക്ഷതി। സ്വയാ ശക്ത്യാ യഥാന്യായം തത് പാപം ലോകഗര്ഹിതമ്
ഭയത്താലോ, ഭ്രമത്താലോ, ആശയാലോ, ഒരാൾ തന്റെ ശേഷിയോടെ യുക്തമായി രക്ഷിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതൊരു വലിയ പാപവും ലോകം കുറ്റം പറയുന്ന കാര്യവുമാണ്.
വിനഷ്ടഃ പശ്യതസ്തസ്യ രക്ഷിണഃ ശരണം ഗതഃ। ആനായ സുകൃതം തസ്യ സര്വം ഗച്ഛേദരക്ഷിതഃ
അഭയം തേടിയവൻ തന്റെ രക്ഷകന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ നശിച്ചാൽ, അവനെ രക്ഷിക്കാതിരുന്നാൽ രക്ഷകന്റെ എല്ലാ പുണ്യവും നഷ്ടപ്പെടും.
ഏവം ദോഷോ മഹാനത്ര പ്രപന്നാനാമരക്ഷണേ। അസ്വര്ഗ്യം ചായശസ്യം ച ബലവീര്യവിനാശനമ്
അഭയം തേടിയവരെ രക്ഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിൽ വലിയ പിഴവുണ്ട്; അതിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം നഷ്ടപ്പെടുകയും, അപകീർത്തിയും ശക്തിയും ധൈര്യവും നശിക്കുകയും ചെയ്യും.
കരിഷ്യാമി യഥാര്ഥം തു കണ്ഡോര്വചനമുത്തമമ്। ധര്മിഷ്ഠം ച യശസ്യം ച സ്വര്ഗ്യം സ്യാത് തു ഫലോദയേ
കണ്ടുവിന്റെ ഉത്തമമായ വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും; അതു ധാർമ്മികവും, കീർത്തികരവും, ഫലത്തിൽ സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നതുമാണ്.
സകൃദേവ പ്രപന്നായ തവാസ്മീതി ച യാചതേ। അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ ദദാമ്യേതദ് വ്രതം മമ
ഒരുവൻ ഒരിക്കൽ പോലും 'ഞാൻ നിന്റെതാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് അഭയം തേടിയാൽ, ഞാൻ അവനു എല്ലാ ജീവികളിൽ നിന്നും ഭയം ഇല്ലെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ.
ആനയൈനം ഹരിശ്രേഷ്ഠ ദത്തമസ്യാഭയം മയാ। വിഭീഷണോ വാ സുഗ്രീവ യദി വാ രാവണഃ സ്വയമ്
വാനരശ്രേഷ്ഠാ, അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ഞാൻ അവനു അഭയം നൽകിയിരിക്കുന്നു. അത് വിഭീഷണനോ, അല്ലെങ്കിൽ രാവണൻ തന്നെയോ ആയാലും, സുഗ്രീവാ.