ന വാദാന്നാപി സംഘര്ഷാന്നാധിക്യാന്ന ച കാമതഃ। വക്ഷ്യാമി വചനം രാജന് യഥാര്ഥം രാമ ഗൌരവാത്
രാജാവേ, വാദത്തിനോ തർക്കത്തിനോ അഭിമാനത്തിനോ ആഗ്രഹത്തിനോ വേണ്ടിയല്ല, രാമനോടുള്ള മാന്യത കൊണ്ടാണ് ഞാൻ സത്യമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നത്.
അര്ഥാനര്ഥനിമിത്തം ഹി യദുക്തം സചിവൈസ്തവ। തത്ര ദോഷം പ്രപശ്യാമി ക്രിയാ നഹ്യുപപദ്യതേ
നന്മയ്ക്കോ ദോഷം ഒഴിവാക്കാനോ വേണ്ടിയുള്ള മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞത് സംബന്ധിച്ച്, അവിടെയൊരു ദോഷം ഞാൻ കാണുന്നു—ആ പ്രവർത്തി ഉചിതമല്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.
ഋതേ നിയോഗാത് സാമര്ഥ്യമവബോദ്ധും ന ശക്യതേ। സഹസാ വിനിയോഗോഽപി ദോഷവാന് പ്രതിഭാതി മേ
ശരിയായ നിർദ്ദേശം ഇല്ലാതെ കഴിവ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ, അതിവേഗം ഏൽപ്പിക്കുന്നത് എനിക്ക് തെറ്റായതായി തോന്നുന്നു.
ചാരപ്രണിഹിതം യുക്തം യദുക്തം സചിവൈസ്തവ। അര്ഥസ്യാസമ്ഭവാത് തത്ര കാരണം നോപപദ്യതേ
ചാരനെ നിയോഗിക്കണമെന്ന് മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞത് ഉചിതമാണ്; പക്ഷേ, ലക്ഷ്യം സാധ്യമല്ലാത്തതിനാൽ അതിന് കാരണം നിലനിൽക്കില്ല.
അദേശകാലേ സമ്പ്രാപ്ത ഇത്യയം യദ് വിഭീഷണഃ। വിവക്ഷാ തത്ര മേഽസ്തീയം താം നിബോധ യഥാമതി
വിബീഷണൻ അന്യായമായ സമയത്തും സ്ഥലത്തും എത്തിച്ചേർന്നതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഒരു അഭിപ്രായമുണ്ട്. അതു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്ന വിധത്തിൽ കേൾക്കൂ.
ഏഷ ദേശശ്ച കാലശ്ച ഭവതീഹ യഥാ തഥാ। പുരുഷാത് പുരുഷം പ്രാപ്യ തഥാ ദോഷഗുണാവപി
ഈ സ്ഥലം, ഈ സമയം എല്ലാം സ്വഭാവപ്രകാരം തന്നെയാണ്. ഓരോ മനുഷ്യനിലും ഗുണവും ദോഷവും അവനനുസരിച്ച് കാണാം.
ദൌരാത്മ്യം രാവണേ ദൃഷ്ട്വാ വിക്രമം ച തഥാ ത്വയി। യുക്തമാഗമനം ഹ്യത്ര സദൃശം തസ്യ ബുദ്ധിതഃ
രാവണന്റെ ദുഷ്ടതയും നിന്റെ വീര്യവും കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ ഇവിടെ വന്നത് അവന്റെ ബുദ്ധിക്ക് യോജിച്ചും ശരിയുമാണ്.
അജ്ഞാതരൂപൈഃ പുരുഷൈഃ സ രാജന് പൃച്ഛ്യതാമിതി। യദുക്തമത്ര മേ പ്രേക്ഷാ കാചിദസ്തി സമീക്ഷിതാ
അറിയാത്ത ആളുകൾ അവനെ ചോദ്യം ചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞതിൽ, രാജാവേ, ഞാൻ ആലോചിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു അഭിപ്രായമുണ്ട്.
പൃച്ഛ്യമാനോ വിശങ്കേത സഹസാ ബുദ്ധിമാന് വചഃ। തത്ര മിത്രം പ്രദുഷ്യേത മിഥ്യാ പൃഷ്ടം സുഖാഗതമ്
പെട്ടെന്ന് ചോദ്യം ചെയ്താൽ, ബുദ്ധിമാനായവൻ സംശയത്തോടെ മാറാം; വിശ്വാസത്തോടെ വന്ന സുഹൃത്ത് തെറ്റായി ചോദ്യം ചെയ്താൽ അകന്നു പോകാം.
അശക്യം സഹസാ രാജന് ഭാവോ ബോദ്ധും പരസ്യ വൈ। അന്തരേണ സ്വരൈര്ഭിന്നൈര്നൈപുണ്യം പശ്യതാം ഭൃശമ്
രാജാവേ, മറ്റൊരാളുടെ മനസ്സ് ഉടൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; അവന്റെ സംസാരത്തിലെ സൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ മാത്രമേ അതിന് സാധിക്കൂ.
ന ത്വസ്യ ബ്രുവതോ ജാതു ലക്ഷ്യതേ ദുഷ്ടഭാവതാ। പ്രസന്നം വദനം ചാപി തസ്മാന്മേ നാസ്തി സംശയഃ
അവൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ദുഷ്ടതയുടെ ഒരു ലക്ഷണവും കാണുന്നില്ല; മുഖം തെളിഞ്ഞതും തുറന്നതുമാണ്, അതിനാൽ എനിക്ക് സംശയം ഇല്ല.
അശങ്കിതമതിഃ സ്വസ്ഥോ ന ശഠഃ പരിസര്പതി। ന ചാസ്യ ദുഷ്ടവാഗസ്തി തസ്മാന്മേ നാസ്തി സംശയഃ
അവന്റെ മനസ്സ് സംശയമില്ലാതെ ശാന്തമാണ്; അവൻ വഞ്ചനയോടെ പെരുമാറുന്നില്ല, ദുഷ്ടമായി സംസാരിക്കുന്നതുമില്ല. അതിനാൽ എനിക്ക് സംശയം ഇല്ല.
ദേശകാലോപപന്നം ച കാര്യം കാര്യവിദാം വര। സഫലം കുരുതേ ക്ഷിപ്രം പ്രയോഗേണാഭിസംഹിതമ്
ശ്രേഷ്ഠനായ കാര്യജ്ഞനേ, ശരിയായ സമയത്തും സ്ഥലത്തും ആരംഭിച്ച പ്രവൃത്തികൾ ശരിയായി നടത്തുമ്പോൾ വേഗത്തിൽ ഫലം കാണും.
ഉദ്യോഗം തവ സമ്പ്രേക്ഷ്യ മിഥ്യാവൃത്തം ച രാവണമ്। വാലിനം ച ഹതം ശ്രുത്വാ സുഗ്രീവം ചാഭിഷേചിതമ്
നിന്റെ ഒരുക്കവും, രാവണന്റെ കപടതയും, വാലിയുടെ മരണവും, സുഗ്രീവന്റെ അഭിഷേകവും കണ്ടു കേട്ടാണ്—
രാജ്യം പ്രാര്ഥയമാനസ്തു ബുദ്ധിപൂര്വമിഹാഗതഃ। ഏതാവത് തു പുരസ്കൃത്യ യുജ്യതേ തസ്യ സംഗ്രഹഃ
രാജ്യം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ബുദ്ധിപൂർവ്വം അവൻ ഇവിടെ എത്തിയതാണ്. ഇതെല്ലാം പരിഗണിച്ചാൽ അവനെ സ്വീകരിക്കുന്നത് യുക്തമാണ്.
യഥാശക്തി മയോക്തം തു രാക്ഷസസ്യാര്ജവം പ്രതി। പ്രമാണം ത്വം ഹി ശേഷസ്യ ശ്രുത്വാ ബുദ്ധിമതാം വര
രാക്ഷസന്റെ സത്യസന്ധതയെ കുറിച്ച് എനിക്ക് കഴിയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു. ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ കേട്ടശേഷം ശേഷിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണയമാണ്.
thumb|ഏകോനവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടാദശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ പതിനെട്ടാം സർഗ്ഗം കേൾക്കുവാൻ തയ്യാറാകൂ.
അഥ രാമഃ പ്രസന്നാത്മാ ശ്രുത്വാ വായുസുതസ്യ ഹ। പ്രത്യഭാഷത ദുര്ധര്ഷഃ ശ്രുതവാനാത്മനി സ്ഥിതമ്
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ രാമൻ, വായുസുതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ഉറപ്പോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
മമാപി ച വിവക്ഷാസ്തി കാചിത് പ്രതി വിഭീഷണമ്। ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത് സര്വം ഭവദ്ഭിഃ ശ്രേയസി സ്ഥിതൈഃ
വിബീഷണനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയാനുള്ളതുണ്ട്. നന്മയിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ എല്ലാവരിൽ നിന്നുമാണ് അതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
മിത്രഭാവേന സമ്പ്രാപ്തം ന ത്യജേയം കഥംചന। ദോഷോ യദ്യപി തസ്യ സ്യാത് സതാമേതദഗര്ഹിതമ്
സുഹൃത്ത് എന്ന നിലയിൽ വന്നവനെ ഒരിക്കലും തള്ളേണ്ടതില്ല; അവനിൽ കുറവുണ്ടെങ്കിലും, സത്പുരുഷന്മാർക്ക് അത് കുറ്റമല്ല.
സുഗ്രീവസ്ത്വഥ തദ്വാക്യമാഭാഷ്യ ച വിമൃശ്യ ച। തതഃ ശുഭതരം വാക്യമുവാച ഹരിപുങ്ഗവഃ
അപ്പോൾ സുഗ്രീവൻ ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു ആലോചിച്ചശേഷം, അതിനേക്കാൾ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ.
സ ദുഷ്ടോ വാപ്യദുഷ്ടോ വാ കിമേഷ രജനീചരഃ। ഈദൃശം വ്യസനം പ്രാപ്തം ഭ്രാതരം യഃ പരിത്യജേത്
ഈ രാവിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ദുഷ്ടനോ അല്ലയോ എന്നത് വകവയ്ക്കാതെ, ഇങ്ങനെയൊരു ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന സഹോദരനെ ആരാണ് ഉപേക്ഷിക്കുക?
കോ നാമ സ ഭവേത് തസ്യ യമേഷ ന പരിത്യജേത്। വാനരാധിപതേര്വാക്യം ശ്രുത്വാ സര്വാനുദീക്ഷ്യ തു
വാനരരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാവരും ആലോചിച്ചു. ആരാണ് അവനെ ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കാൻ തയ്യാറാവുക?
ഈഷദുത്സ്മയമാനസ്തു ലക്ഷ്മണം പുണ്യലക്ഷണമ്। ഇതി ഹോവാച കാകുത്സ്ഥോ വാക്യം സത്യപരാക്രമഃ
അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ, സത്യശീലനായ കാകുത്സ്ഥൻ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അനധീത്യ ച ശാസ്ത്രാണി വൃദ്ധാനനുപസേവ്യ ച। ന ശക്യമീദൃശം വക്തും യദുവാച ഹരീശ്വരഃ
ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിക്കാതെയും മൂപ്പന്മാരെ സേവിക്കാതെയും, വാനരനാഥൻ പറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ പറയാൻ കഴിയില്ല.
അസ്തി സൂക്ഷ്മതരം കിംചിദ് യഥാത്ര പ്രതിഭാതി മാ। പ്രത്യക്ഷം ലൌകികം ചാപി വര്തതേ സര്വരാജസു
ഇവിടെ എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, ഇതിൽ ഏതോ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യം ഉണ്ടാകാം. ലോകത്തിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം കാണാം.
അമിത്രാസ്തത്കുലീനാശ്ച പ്രാതിദേശ്യാശ്ച കീര്തിതാഃ। വ്യസനേഷു പ്രഹര്താരസ്തസ്മാദയമിഹാഗതഃ
ശത്രുക്കളും, ഉന്നത വംശജരും, അയൽക്കാരും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു; ദുരിതത്തിൽ അവർ ആക്രമിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഇവിടെ വന്നത്.
അപാപാസ്തത്കുലീനാശ്ച മാനയന്തി സ്വകാന് ഹിതാന്। ഏഷ പ്രായോ നരേന്ദ്രാണാം ശങ്കനീയസ്തു ശോഭനഃ
പാപമില്ലാത്ത ഉന്നത വംശജർ അവരുടെ സ്നേഹിതരെ ആദരിക്കും; ഇതാണ് സാധാരണ രാജാക്കന്മാരുടെ സ്വഭാവം. എങ്കിലും നല്ലവരോടും സൂക്ഷ്മത വേണം.
യസ്തു ദോഷസ്ത്വയാ പ്രോക്തോ ഹ്യാദാനേഽരിബലസ്യ ച। തത്ര തേ കീര്തയിഷ്യാമി യഥാശാസ്ത്രമിദം ശൃണു
നീ പറഞ്ഞ ശത്രുവിന്റെ ശക്തി സ്വീകരിക്കുന്നതിലെ പിഴവിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ശാസ്ത്രപ്രകാരം വിശദീകരിക്കാം; ഇത് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ന വയം തത്കുലീനാശ്ച രാജ്യകാങ്ക്ഷീ ച രാക്ഷസഃ। പണ്ഡിതാ ഹി ഭവിഷ്യന്തി തസ്മാദ് ഗ്രാഹ്യോ വിഭീഷണഃ
നാം അവന്റെ വംശത്തിൽപെട്ടവരും അല്ല, ആ രാക്ഷസനും രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമല്ല. ജ്ഞാനികൾ ഇതു മനസ്സിലാക്കും. അതുകൊണ്ട് വിഭീഷണനെ സ്വീകരിക്കണം.