അഗ്നേസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ പിതൃദേവാഃ സമാഗതാഃ। ഉത്പാട്യ മേഷവൃഷണൌ സഹസ്രാക്ഷേ ന്യവേശയന്
അഗ്നിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കൂടിയിരുന്ന പിതൃദേവന്മാർ ആടിന്റെ വൃശ്യങ്ങൾ എടുത്ത് ആയിരം കണ്ണുള്ളവനിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
തദാപ്രഭൃതി കാകുത്സ്ഥ പിതൃദേവാഃ സമാഗതാഃ। അഫലാന് ഭുഞ്ജതേ മേഷാന് ഫലൈസ്തേഷാമയോജയന്
അത് മുതൽ, കാകുത്ഥസന്തതിയായവനേ, കൂടിയിരുന്ന പിതൃദേവന്മാർ ഫലമില്ലാത്ത ആടുകൾ ഭക്ഷിക്കുന്നു, ഫലം അവർക്കായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രസ്തു മേഷവൃഷണസ്തദാപ്രഭൃതി രാഘവ। ഗൌതമസ്യ പ്രഭാവേണ തപസാ ച മഹാത്മനഃ
അത് മുതൽ, രാഘവ, ഗൗതമന്റെ ശക്തിയാൽ, മഹാത്മാവിന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി, ഇന്ദ്രന് ആടിന്റെ വൃശ്യങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
തദാഗച്ഛ മഹാതേജ ആശ്രമം പുണ്യകര്മണഃ। താരയൈനാം മഹാഭാഗാമഹല്യാം ദേവരൂപിണീമ്
അപ്പോള് മഹാതേജസ്വിയായവനേ, നീ ആ പുണ്യകര്മ്മിയായവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകൂ. ദേവതാസമാനമായ രൂപമുള്ള, അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയായ അഹല്യയെ മോചിപ്പിക്കൂ.
വിശ്വാമിത്രവചഃ ശ്രുത്വാ രാഘവഃ സഹലക്ഷ്മണഃ। വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ ആശ്രമം പ്രവിവേശ ഹ
വിശ്വാമിത്രന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, രാഘവനും ലക്ഷ്മണനും വിശ്വാമിത്രന് മുന്നില് നിന്ന് ആ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കയറി.
ദദര്ശ ച മഹാഭാഗാം തപസാ ദ്യോതിതപ്രഭാമ്। ലോകൈരപി സമാഗമ്യ ദുര്നിരീക്ഷ്യാം സുരാസുരൈഃ
അവന് അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയായ, തപസ്സിലൂടെ പ്രകാശം വര്ധിച്ച, ലോകങ്ങള്ക്കുപോലും ദുർദർശയായ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും കൂടി വന്നാലും നോക്കാനാവാത്തവളെ കണ്ടു.
പ്രയത്നാന്നിര്മിതാം ധാത്രാ ദിവ്യാം മായാമയീമിവ। ധൂമേനാഭിപരീതാംഗീം ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ
സൃഷ്ടാവന് പരിശ്രമത്തോടെ സൃഷ്ടിച്ച, ദിവ്യമായ മായാമയമായതുപോലെയുള്ള, പുകകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട ശരീരമുള്ള, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെയുള്ളവളെ കണ്ടു.
സതുഷാരാവൃതാം സാഭ്രാം പൂര്ണചന്ദ്രപ്രഭാമിവ। മധ്യേഽമ്ഭസോ ദുരാധര്ഷാം ദീപ്താം സൂര്യപ്രഭാമിവ
തുഷാരവും മേഘങ്ങളും മൂടിയ പൂർണ്ണചന്ദ്രപ്രഭയെപ്പോലെയും, ജലത്തിനുള്ളിൽ മദ്ധ്യേ ദുഷ്പ്രാപ്യമായ സൂര്യപ്രഭയെപ്പോലെയും അവള് ദീപ്തിയായി തെളിഞ്ഞു.
സാ ഹി ഗൌതമവാക്യേന ദുര്നിരീക്ഷ്യാ ബഭൂവ ഹ। ത്രയാണാമപി ലോകാനാം യാവദ് രാമസ്യ ദര്ശനമ്। ശാപസ്യാന്തമുപാഗമ്യ തേഷാം ദര്ശനമാഗതാ
ഗൗതമന്റെ വാക്കുകൾ കാരണം അവൾ മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ദുർദർശയായിരുന്നു; രാമന്റെ ദർശനം ശാപം അവസാനിപ്പിച്ചപ്പോൾ അവൾ എല്ലാവർക്കും ദൃശ്യയായി.
രാഘവൌ തു തദാ തസ്യാഃ പാദൌ ജഗൃഹതുര്മുദാ। സ്മരന്തീ ഗൌതമവചഃ പ്രതിജഗ്രാഹ സാ ഹി തൌ
അപ്പോള് രഘുവംശജന്മാരായ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ അവളുടെ കാലുകൾ സ്പർശിച്ചു; ഗൗതമന്റെ വാക്കുകൾ ഓർത്തു അവൾ അവരെ സ്വീകരിച്ചു.
പാദ്യമര്ഘ്യം തഥാഽഽതിഥ്യം ചകാര സുസമാഹിതാ। പ്രതിജഗ്രാഹ കാകുത്സ്ഥോ വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അവൾ മനസ്സോടെ പാദ്യവും അർഘ്യവും അതിഥിസ്വാഗതവും ചെയ്തു; കാകുത്സ്ഥന് ആ കർമ്മങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം സ്വീകരിച്ചു.
പുഷ്പവൃഷ്ടിര്മഹത്യാസീദ് ദേവദുന്ദുഭിനിഃസ്വനൈഃ। ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ചൈവ മഹാനാസീത് സമുത്സവഃ
വലിയ പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ദേവദുന്ദുഭികളുടെ ശബ്ദവും ഉണ്ടായി; ഗന്ധർവന്മാരുടെയും അപ്സരസ്സുമാരുടെയും വലിയ ഉത്സവം നടന്നു.
സാധു സാധ്വിതി ദേവാസ്താമഹല്യാം സമപൂജയന്। തപോബലവിശുദ്ധാങ്ഗീം ഗൌതമസ്യ വശാനുഗാമ്
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ശുദ്ധമായ ശരീരവും ഗൗതമന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ചവളുമായ അഹല്യയെ ദേവന്മാർ 'ശ്രേഷ്ഠം, ശ്രേഷ്ഠം' എന്ന് പ്രശംസിച്ചു.
ഗൌതമോഽപി മഹാതേജാ അഹല്യാസഹിതഃ സുഖീ। രാമം സമ്പൂജ്യ വിധിവത് തപസ്തേപേ മഹാതപാഃ
മഹാതേജസ്വിയായ ഗൗതമനും അഹല്യയും സന്തോഷത്തോടെ, രാമനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച്, മഹാതപസ്സുകാരനായവൻ വീണ്ടും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
രാമോഽപി പരമാം പൂജാം ഗൌതമസ്യ മഹാമുനേഃ। സകാശാദ് വിധിവത് പ്രാപ്യ ജഗാമ മിഥിലാം തതഃ
രാമനും ഗൗതമ മഹാമുനിയുടെ അടുത്ത് പരമോന്നതമായ ആദരം യഥാവിധി സ്വീകരിച്ച്, അവിടെ നിന്ന് മിഥിലയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
thumb|പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ പഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതാം സര്ഗം കേൾക്കപ്പെടട്ടെ.
തതഃ പ്രാഗുത്തരാം ഗത്വാ രാമഃ സൌമിത്രിണാ സഹ। വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ യജ്ഞവാടമുപാഗമത്
അതിനുശേഷം വടക്കുകിഴക്കോട്ട് പോയി, രാമനും സൗമിത്രിയും വിശ്വാമിത്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് യജ്ഞവാടിയിലേക്ക് എത്തി.
രാമസ്തു മുനിശാര്ദൂലമുവാച സഹലക്ഷ്മണഃ। സാധ്വീ യജ്ഞസമൃദ്ധിര്ഹി ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ
രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ആ മഹർഷിയെ പറഞ്ഞു: 'ജനക മഹാത്മാവിന്റെ യജ്ഞസമൃദ്ധി വാസ്തവത്തിൽ പ്രശംസനീയമാണ്.'
ബഹൂനീഹ സഹസ്രാണി നാനാദേശനിവാസിനാമ്। ബ്രാഹ്മണാനാം മഹാഭാഗ വേദാധ്യയനശാലിനാമ്
ഇവിടെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള, വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ഭാഗ്യശാലി ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉണ്ട്.
ഋഷിവാടാശ്ച ദൃശ്യന്തേ ശകടീശതസംകുലാഃ। ദേശോ വിധീയതാം ബ്രഹ്മന് യത്ര വത്സ്യാമഹേ വയമ്
അനേകം ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങൾ, നൂറുകണക്കിന് കാറുകൾ നിറഞ്ഞത് കാണാം; ബ്രാഹ്മണനേ, നമുക്ക് താമസിക്കാനായി ഒരു സ്ഥലം നിർദ്ദേശിക്കൂ.
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। നിവാസമകരോദ് ദേശേ വിവിക്തേ സലിലാന്വിതേ
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വിശ്വാമിത്ര മഹർഷി, വെള്ളം ഉള്ള ഒരു ശാന്തമായ സ്ഥലത്ത് താമസത്തിന് ഒരുക്കം ചെയ്തു.
വിശ്വാമിത്രമനുപ്രാപ്തം ശ്രുത്വാ നൃപവരസ്തദാ। ശതാനന്ദം പുരസ്കൃത്യ പുരോഹിതമനിന്ദിതഃ
വിശ്വാമിത്രൻ എത്തിച്ചെന്നുവെന്നു കേട്ട രാജാവ്, അന്നേരം ശതാനന്ദൻ എന്ന മുഖ്യപുരോഹിതനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, അപരാധമില്ലാത്തവനായി, അവരെ സ്വീകരിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഋത്വിജോഽപി മഹാത്മാനസ്ത്വര്ഘ്യമാദായ സത്വരമ്। പ്രത്യുജ്ജഗാമ സഹസാ വിനയേന സമന്വിതഃ
മഹാത്മാക്കളായ യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ നടത്തുന്ന പുരോഹിതന്മാരും, വേഗത്തിൽ അർഘ്യം എടുത്ത്, വിനയപൂർവ്വം, ഉടൻ തന്നെ വിശ്വാമിത്രനെ അഭിവാദ്യിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
വിശ്വാമിത്രായ ധര്മേണ ദദൌ ധര്മപുരസ്കൃതമ്। പ്രതിഗൃഹ്യ തു താം പൂജാം ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ
ജനകൻ, ധർമ്മം മുൻനിർത്തി, വിശ്വാമിത്രന് ആദരപൂർവ്വം അർഘ്യം നൽകി; മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ ആ ആദരം വിശ്വാമിത്രൻ സ്വീകരിച്ചു.
പപ്രച്ഛ കുശലം രാജ്ഞോ യജ്ഞസ്യ ച നിരാമയമ്। സ താംശ്ചാഥ മുനീന് പൃഷ്ട്വാ സോപാധ്യായപുരോധസഃ
അവൻ രാജാവിന്റെ ക്ഷേമവും യജ്ഞം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കുന്നതും ചോദിച്ചു; പിന്നെ ഉപാധ്യായന്മാരും പുരോഹിതന്മാരുമൊക്കെയും ചേർന്നിരുന്ന മുനിമാരോടും അവൻ അനുഭവം ചോദിച്ചു.
യഥാര്ഹമൃഷിഭിഃ സര്വൈഃ സമാഗച്ഛത് പ്രഹൃഷ്ടവത്। അഥ രാജാ മുനിശ്രേഷ്ഠം കൃതാഞ്ജലിരഭാഷത
എല്ലാ മുനിമാരോടും യഥോചിതമായി സന്തോഷത്തോടെ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി; പിന്നെ രാജാവ് കൈകൂപ്പി, മഹാമുനിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ആസനേ ഭഗവാനാസ്താം സഹൈഭിര്മുനിപുംഗവൈഃ। ജനകസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നിഷസാദ മഹാമുനിഃ
ജനകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാമുനി, മറ്റ് പ്രമുഖ മുനിമാരോടൊപ്പം, അർഹമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു.
പുരോധാ ഋത്വിജശ്ചൈവ രാജാ ച സഹമന്ത്രിഭിഃ। ആസനേഷു യഥാന്യായമുപവിഷ്ടാഃ സമന്തതഃ
പുരോഹിതന്മാരും യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, രാജാവും മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം, യഥാക്രമം ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ചുറ്റും ഇരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ സ നൃപതിസ്തത്ര വിശ്വാമിത്രമഥാബ്രവീത്। അദ്യ യജ്ഞസമൃദ്ധിര്മേ സഫലാ ദൈവതൈഃ കൃതാ
വിശ്വാമിത്രനെ അവിടെ കണ്ട രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ദേവന്മാർ കൊണ്ട് എന്റെ യജ്ഞം വിജയകരമായി പൂർത്തിയായി.'
അദ്യ യജ്ഞഫലം പ്രാപ്തം ഭഗവദ്ദര്ശനാന്മയാ। ധന്യോഽസ്മ്യനുഗൃഹീതോഽസ്മി യസ്യ മേ മുനിപുംഗവഃ
ഇന്ന് ഭഗവാന്റെ ദർശനത്തിലൂടെ ഞാൻ യജ്ഞഫലം ലഭിച്ചു; മഹാമുനി എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.