യദുക്തം കപിരാജേന രാവണാവരജം പ്രതി। വാക്യം ഹേതുമദത്യര്ഥം ഭവദ്ഭിരപി ച ശ്രുതമ്
കപിരാജാവായ സുഗ്രീവൻ രാവണന്റെ ഇളയ സഹോദരനെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ, കാരണം നിറഞ്ഞതും അർത്ഥവത്തുമായതും, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
സുഹൃദാമര്ഥകൃച്ഛ്രേഷു യുക്തം ബുദ്ധിമതാ സദാ। സമര്ഥേനോപസംദേഷ്ടും ശാശ്വതീം ഭൂതിമിച്ഛതാ
സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് വേണ്ടി ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ വന്നപ്പോൾ, സ്ഥിരമായ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാനായവൻ, കഴിവുള്ളവരോട് ഉപദേശം തേടുന്നത് എപ്പോഴും ഉചിതമാണ്.
ഇത്യേവം പരിപൃഷ്ടാസ്തേ സ്വം സ്വം മതമതന്ദ്രിതാഃ। സോപചാരം തദാ രാമമൂചുഃ പ്രിയചികീര്ഷവഃ
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഓരോരുത്തരും ശ്രദ്ധയോടെ, രാമനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ആദരവോടെ തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു.
അജ്ഞാതം നാസ്തി തേ കിംചിത് ത്രിഷു ലോകേഷു രാഘവ। ആത്മാനം പൂജയന് രാമ പൃച്ഛസ്യസ്മാന് സുഹൃത്തയാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്ക് അറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല, രാഘവ. എന്നിരുന്നാലും, സുഹൃത്തുക്കളെ ആദരിച്ച്, സൗഹൃദം കൊണ്ടാണ് നീ ഞങ്ങളോട് ചോദിക്കുന്നത്.
ത്വം ഹി സത്യവ്രതഃ ശൂരോ ധാര്മികോ ദൃഢവിക്രമഃ। പരീക്ഷ്യകാരീ സ്മൃതിമാന് നിസൃഷ്ടാത്മാ സുഹൃത്സു ച
നീ സത്യവ്രതനും ധൈര്യശാലിയും ധാർമ്മികനും ഉറച്ച വീര്യശാലിയും, കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് ചെയ്യുന്നവനും, ഓർമ്മശക്തിയുള്ളവനും, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, സുഹൃത്തുക്കളോട് സൗഹൃദമുള്ളവനും ആണല്ലോ.
തസ്മാദേകൈകശസ്താവദ് ബ്രുവന്തു സചിവാസ്തവ। ഹേതുതോ മതിസമ്പന്നാഃ സമര്ഥാശ്ച പുനഃ പുനഃ
അതിനാൽ, നിന്റെ ഉപദേഷ്ടാക്കൾ ഓരോരുത്തരും, കാരണം വിശദീകരിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പറയട്ടെ. അവർ ബുദ്ധിയിലും കഴിവിലും സമ്പന്നരാണ്.
ഇത്യുക്തേ രാഘവായാഥ മതിമാനങ്ഗദോഽഗ്രതഃ। വിഭീഷണപരീക്ഷാര്ഥമുവാച വചനം ഹരിഃ
ഇത് രാഘവനോടു പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ആലോചനാശക്തിയുള്ള അങ്ങദൻ മുന്നിൽ നിന്ന്, വിഭീഷണനെ പരീക്ഷിക്കാനായി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശത്രോഃ സകാശാത് സമ്പ്രാപ്തഃ സര്വഥാ തര്ക്യ ഏവ ഹി। വിശ്വാസനീയഃ സഹസാ ന കര്തവ്യോ വിഭീഷണഃ
വൈരികളുടെ പക്ഷത്തുനിന്ന് വന്നതുകൊണ്ട്, വിഭീഷണനെ സംശയത്തോടെ കാണേണ്ടതാണ്; ഉടൻ വിശ്വസിക്കരുത്.
ഛാദയിത്വാഽഽത്മഭാവം ഹി ചരന്തി ശഠബുദ്ധയഃ। പ്രഹരന്തി ച രന്ധ്രേഷു സോഽനര്ഥഃ സുമഹാന് ഭവേത്
വഞ്ചനാഭാവമുള്ളവർ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മറച്ചു വച്ച് രഹസ്യമായി പ്രവർത്തിക്കും; അവർ ദൗർബല്യങ്ങൾ കണ്ടു ആക്രമിക്കും, അങ്ങനെ വലിയ അനർത്ഥം സംഭവിക്കാം.
അര്ഥാനര്ഥൌ വിനിശ്ചിത്യ വ്യവസായം ഭജേത ഹ। ഗുണതഃ സംഗ്രഹം കുര്യാദ് ദോഷതസ്തു വിസര്ജയേത്
ലാഭവും നഷ്ടവും മനസ്സിലാക്കി തീരുമാനമെടുക്കണം; ഗുണമുള്ളവയെ സ്വീകരിക്കണം, ദോഷമുള്ളവയെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
യദി ദോഷോ മഹാംസ്തസ്മിംസ്ത്യജ്യതാമവിശങ്കിതമ്। ഗുണാന് വാപി ബഹൂന് ജ്ഞാത്വാ സംഗ്രഹഃ ക്രിയതാം നൃപ
അവനിൽ വലിയ ദോഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ, സംശയമില്ലാതെ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ അറിയുമ്പോൾ അവനെ സ്വീകരിക്കണം രാജാവേ.
ശരഭസ്ത്വഥ നിശ്ചിത്യ സാര്ഥം വചനമബ്രവീത്। ക്ഷിപ്രമസ്മിന് നരവ്യാഘ്ര ചാരഃ പ്രതിവിധീയതാമ്
ശരഭൻ ആലോചിച്ച്, ഉചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യസിംഹനേ, ഉടൻ അവനിൽ ഒരു ചാരനെ നിയോഗിക്കണം.
പ്രണിധായ ഹി ചാരേണ യഥാവത് സൂക്ഷ്മബുദ്ധിനാ। പരീക്ഷ്യ ച തതഃ കാര്യോ യഥാന്യായം പരിഗ്രഹഃ
ചാരന്റെ സഹായത്തോടെ സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയോടെ പരിശോധിച്ച്, ശരിയായി പരിശോധിച്ചതിന് ശേഷം, നീതിപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കണം.
ജാമ്ബവാംസ്ത്വഥ സമ്പ്രേക്ഷ്യ ശാസ്ത്രബുദ്ധ്യാ വിചക്ഷണഃ। വാക്യം വിജ്ഞാപയാമാസ ഗുണവദ് ദോഷവര്ജിതമ്
ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജാംബവാൻ ആലോചിച്ച്, ഗുണപൂർണ്ണവും ദോഷരഹിതവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ബദ്ധവൈരാച്ച പാപാച്ച രാക്ഷസേന്ദ്രാദ് വിഭീഷണഃ। അദേശകാലേ സമ്പ്രാപ്തഃ സര്വഥാ ശംക്യതാമയമ്
വൈരവും ദുഷ്ടതയും ഉള്ള രാക്ഷസാധിപനിൽനിന്ന്, വിഭീഷണൻ അനുചിതമായ സമയത്തും സ്ഥലത്തും വന്നതുകൊണ്ട്, അവനെ എല്ലാതരത്തിലും സംശയിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
തതോ മൈന്ദസ്തു സമ്പ്രേക്ഷ്യ നയാപനയകോവിദഃ। വാക്യം വചനസമ്പന്നോ ബഭാഷേ ഹേതുമത്തരമ്
നയവും പ്രതിനയവും അറിയുന്ന മൈന്ദൻ ആലോചിച്ച്, ഉചിതവും കാരണമുള്ളതുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അനുജോ നാമ തസ്യൈഷ രാവണസ്യ വിഭീഷണഃ। പൃച്ഛ്യതാം മധുരേണായം ശനൈര്നരപതീശ്വര
ഇവൻ രാവണന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ വിഭീഷണനാണ് എന്നു പറയുന്നു; രാജാവേ, ഇദ്ദേഹത്തോട് മൃദുവായും ശാന്തമായും ചോദിക്കണം.
ഭാവമസ്യ തു വിജ്ഞായ തത്ത്വതസ്തം കരിഷ്യസി। യദി ദുഷ്ടോ ന ദുഷ്ടോ വാ ബുദ്ധിപൂര്വം നരര്ഷഭ
ആദ്യം അവന്റെ യഥാർത്ഥ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ദുഷ്ടനാണോ അല്ലയോ ബുദ്ധിപൂർവ്വം തീരുമാനിച്ച്, അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനേ.
അഥ സംസ്കാരസമ്പന്നോ ഹനൂമാന് സചിവോത്തമഃ। ഉവാച വചനം ശ്ലക്ഷ്ണമര്ഥവന്മധുരം ലഘു
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ, സുഖകരവും അർത്ഥപൂർണ്ണവും മധുരവും ലഘുവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ന ഭവന്തം മതിശ്രേഷ്ഠം സമര്ഥം വദതാം വരമ്। അതിശായയിതും ശക്തോ ബൃഹസ്പതിരപി ബ്രുവന്
മതിശ്രേഷ്ഠനും വാഗ്മികളിൽ ഏറ്റവും കഴിവുള്ളവനുമായ നിങ്ങളെ പോലും, ബ്രഹസ്പതി പോലും മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല.
ന വാദാന്നാപി സംഘര്ഷാന്നാധിക്യാന്ന ച കാമതഃ। വക്ഷ്യാമി വചനം രാജന് യഥാര്ഥം രാമ ഗൌരവാത്
രാജാവേ, വാദത്തിനോ തർക്കത്തിനോ അഭിമാനത്തിനോ ആഗ്രഹത്തിനോ വേണ്ടിയല്ല, രാമനോടുള്ള മാന്യത കൊണ്ടാണ് ഞാൻ സത്യമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നത്.
അര്ഥാനര്ഥനിമിത്തം ഹി യദുക്തം സചിവൈസ്തവ। തത്ര ദോഷം പ്രപശ്യാമി ക്രിയാ നഹ്യുപപദ്യതേ
നന്മയ്ക്കോ ദോഷം ഒഴിവാക്കാനോ വേണ്ടിയുള്ള മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞത് സംബന്ധിച്ച്, അവിടെയൊരു ദോഷം ഞാൻ കാണുന്നു—ആ പ്രവർത്തി ഉചിതമല്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.
ഋതേ നിയോഗാത് സാമര്ഥ്യമവബോദ്ധും ന ശക്യതേ। സഹസാ വിനിയോഗോഽപി ദോഷവാന് പ്രതിഭാതി മേ
ശരിയായ നിർദ്ദേശം ഇല്ലാതെ കഴിവ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ, അതിവേഗം ഏൽപ്പിക്കുന്നത് എനിക്ക് തെറ്റായതായി തോന്നുന്നു.
ചാരപ്രണിഹിതം യുക്തം യദുക്തം സചിവൈസ്തവ। അര്ഥസ്യാസമ്ഭവാത് തത്ര കാരണം നോപപദ്യതേ
ചാരനെ നിയോഗിക്കണമെന്ന് മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞത് ഉചിതമാണ്; പക്ഷേ, ലക്ഷ്യം സാധ്യമല്ലാത്തതിനാൽ അതിന് കാരണം നിലനിൽക്കില്ല.
അദേശകാലേ സമ്പ്രാപ്ത ഇത്യയം യദ് വിഭീഷണഃ। വിവക്ഷാ തത്ര മേഽസ്തീയം താം നിബോധ യഥാമതി
വിബീഷണൻ അന്യായമായ സമയത്തും സ്ഥലത്തും എത്തിച്ചേർന്നതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഒരു അഭിപ്രായമുണ്ട്. അതു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്ന വിധത്തിൽ കേൾക്കൂ.
ഏഷ ദേശശ്ച കാലശ്ച ഭവതീഹ യഥാ തഥാ। പുരുഷാത് പുരുഷം പ്രാപ്യ തഥാ ദോഷഗുണാവപി
ഈ സ്ഥലം, ഈ സമയം എല്ലാം സ്വഭാവപ്രകാരം തന്നെയാണ്. ഓരോ മനുഷ്യനിലും ഗുണവും ദോഷവും അവനനുസരിച്ച് കാണാം.
ദൌരാത്മ്യം രാവണേ ദൃഷ്ട്വാ വിക്രമം ച തഥാ ത്വയി। യുക്തമാഗമനം ഹ്യത്ര സദൃശം തസ്യ ബുദ്ധിതഃ
രാവണന്റെ ദുഷ്ടതയും നിന്റെ വീര്യവും കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ ഇവിടെ വന്നത് അവന്റെ ബുദ്ധിക്ക് യോജിച്ചും ശരിയുമാണ്.
അജ്ഞാതരൂപൈഃ പുരുഷൈഃ സ രാജന് പൃച്ഛ്യതാമിതി। യദുക്തമത്ര മേ പ്രേക്ഷാ കാചിദസ്തി സമീക്ഷിതാ
അറിയാത്ത ആളുകൾ അവനെ ചോദ്യം ചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞതിൽ, രാജാവേ, ഞാൻ ആലോചിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു അഭിപ്രായമുണ്ട്.
പൃച്ഛ്യമാനോ വിശങ്കേത സഹസാ ബുദ്ധിമാന് വചഃ। തത്ര മിത്രം പ്രദുഷ്യേത മിഥ്യാ പൃഷ്ടം സുഖാഗതമ്
പെട്ടെന്ന് ചോദ്യം ചെയ്താൽ, ബുദ്ധിമാനായവൻ സംശയത്തോടെ മാറാം; വിശ്വാസത്തോടെ വന്ന സുഹൃത്ത് തെറ്റായി ചോദ്യം ചെയ്താൽ അകന്നു പോകാം.
അശക്യം സഹസാ രാജന് ഭാവോ ബോദ്ധും പരസ്യ വൈ। അന്തരേണ സ്വരൈര്ഭിന്നൈര്നൈപുണ്യം പശ്യതാം ഭൃശമ്
രാജാവേ, മറ്റൊരാളുടെ മനസ്സ് ഉടൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; അവന്റെ സംസാരത്തിലെ സൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ മാത്രമേ അതിന് സാധിക്കൂ.