അഗ്നിഷ്ടേഷ്വഗ്നിശാലാസു തഥാ ബ്രഹ്മസ്ഥലീഷു ച। സരീസൃപാണി ദൃശ്യന്തേ ഹവ്യേഷു ച പിപീലികാഃ
നിന്റെ ഹോമശാലകളിലും യാഗശാലകളിലും ബ്രഹ്മാസ്ഥലങ്ങളിലും, പാമ്പുകളും മറ്റും കാണപ്പെടുന്നു; ഹോമദ്രവ്യങ്ങളിൽ പുഴുക്കളും കാണുന്നു.
ഗവാം പയാംസി സ്കന്നാനി വിമദാ വരകുഞ്ജരാഃ। ദീനമശ്വാഃ പ്രഹേഷന്തേ നവഗ്രാസാഭിനന്ദിനഃ
പശുക്കളുടെ പാൽ ചോർന്നുപോകുന്നു, ഉത്തമമായ ആനകൾ മദത്തിൽ ആകുന്നു, കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ച് പുതിയ ചാരത്തിന് സന്തോഷിക്കുന്നു.
ഖരോഷ്ട്രാശ്വതരാ രാജന് ഭിന്നരോമാഃ സ്രവന്തി ച। ന സ്വഭാവേഽവതിഷ്ഠന്തേ വിധാനൈരപി ചിന്തിതാഃ
ഒട്ടകങ്ങൾ, ഉഷ്ട്രങ്ങൾ, കുതിരപ്പൂച്ചകൾ എന്നിവയുടെ രോമം വീഴുന്നു, ശരീരത്തിൽ പാടുകൾ കാണുന്നു; പതിവുപോലെ പരിചരിച്ചാലും അവ സ്വാഭാവികാവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
വായസാഃ സംഘശഃ ക്രൂരാ വ്യാഹരന്തി സമന്തതഃ। സമവേതാശ്ച ദൃശ്യന്തേ വിമാനാഗ്രേഷു സംഘശഃ
കാക്കകൾ കൂട്ടമായി ചുറ്റും കുരയ്ക്കുന്നു; കൊട്ടാരങ്ങളുടെ മുന്നിൽ കൂട്ടമായി അവയെ കാണാം.
ഗൃധ്രാശ്ച പരിലീയന്തേ പുരീമുപരി പിണ്ഡിതാഃ। ഉപപന്നാശ്ച സംധ്യേ ദ്വേ വ്യാഹരന്ത്യശിവം ശിവാഃ
ഗിധുകൾ കൂട്ടമായി നഗരത്തിന് മുകളിൽ കയറി ഇരിക്കുന്നു; രാവിലെ വൈകിട്ട് ഇരുവേളയിലും ശുഭപക്ഷികൾ അശുഭമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ക്രവ്യാദാനാം മൃഗാണാം ച പുരീദ്വാരേഷു സംഘശഃ। ശ്രൂയന്തേ വിപുലാ ഘോഷാഃ സവിസ്ഫൂര്ജിതനിഃസ്വനാഃ
നഗരദ്വാരങ്ങളിൽ മാംസംഭക്ഷിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളുടെയും വന്യമൃഗങ്ങളുടെയും വലിയ കൂട്ടങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ കുരയ്ക്കുന്നതും, ഉച്ചത്തിൽ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങളുമാണ് കേൾക്കുന്നത്.
തദേവം പ്രസ്തുതേ കാര്യേ പ്രായശ്ചിത്തമിദം ക്ഷമമ്। രോചയേ വീര വൈദേഹീ രാഘവായ പ്രദീയതാമ്
ഇങ്ങനെ കാര്യങ്ങൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഈ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നത് ഉചിതമാണ്; വീരനേ, വൈദേഹിയെ രാഘവനോട് തിരികെ നൽകണമെന്ന് ഞാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
ഇദം ച യദി വാ മോഹാല്ലോഭാദ് വാ വ്യാഹൃതം മയാ। തത്രാപി ച മഹാരാജ ന ദോഷം കര്തുമര്ഹസി
ഇത് ഞാൻ മായയാലോ, ആസക്തിയാലോ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, മഹാരാജാവേ, അതിനുവേണ്ടി എന്നോട് കുറ്റം കാണരുത്.
അയം ഹി ദോഷഃ സര്വസ്യ ജനസ്യാസ്യോപലക്ഷ്യതേ। രക്ഷസാം രാക്ഷസീനാം ച പുരസ്യാന്തഃപുരസ്യ ച
ഈ തെറ്റ് ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാവരിലും കാണാം — റാക്ഷസന്മാരിലും, റാക്ഷസീമാരിലും, നഗരത്തിലും, അകത്ത് രാജമഹലിലും.
പ്രാപണേ ചാസ്യ മന്ത്രസ്യ നിവൃത്താഃ സര്വമന്ത്രിണഃ। അവശ്യം ച മയാ വാച്യം യദ് ദൃഷ്ടമഥവാ ശ്രുതമ്। സമ്പ്രധാര്യ യഥാന്യായം തദ് ഭവാന് കര്തുമര്ഹതി
ഈ ആലോചന പറഞ്ഞതോടെ എല്ലാ മന്ത്രിമാരും പിന്മാറി; ഞാൻ കണ്ടതും കേട്ടതും ഞാൻ പറയേണ്ടതുണ്ട്. അതു ശരിയായി ആലോചിച്ച് നിങ്ങൾ അതനുസരിച്ച് ചെയ്യണം.
ഇതി സ്വമന്ത്രിണാം മധ്യേ ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമൂചിവാന്। രാവണം രക്ഷസാം ശ്രേഷ്ഠം പഥ്യമേതദ് വിഭീഷണഃ
അങ്ങനെ, തന്റെ മന്ത്രിമാരുടെ ഇടയിൽ, വിഭീഷണൻ തന്റെ സഹോദരനായ രാവണനോട്, റാക്ഷസന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനോട്, ഈ ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഹിതം മഹാര്ഥം മൃദു ഹേതുസംഹിതം വ്യതീതകാലായതിസമ്പ്രതിക്ഷമമ്। നിശമ്യ തദ്വാക്യമുപസ്ഥിതജ്വരഃ പ്രസങ്ഗവാനുത്തരമേതദബ്രവീത്
അത് കേട്ട രാവണൻ, മനസ്സിൽ കഠിനമായ വേദനയോടെ, ആ ദയയുള്ള, ഉചിതമായ, സമയോചിതമായ വാക്കുകൾക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭയം ന പശ്യാമി കുതശ്ചിദപ്യഹം ന രാഘവഃ പ്രാപ്സ്യതി ജാതു മൈഥിലീമ്। സുരൈഃ സഹേന്ദ്രൈരപി സംഗരേ കഥം മമാഗ്രതഃ സ്ഥാസ്യതി ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ
എനിക്ക് എവിടെയും ഭയം തോന്നുന്നില്ല; രാഘവൻ ഒരിക്കലും മൈഥിലിയെ നേടുകയില്ല. ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും കൂടെ യുദ്ധത്തിൽ വന്നാലും, ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ എങ്ങനെ എന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കും?
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സുരസൈന്യനാശനോ മഹാബലഃ സംയതി ചണ്ഡവിക്രമഃ। ദശാനനോ ഭ്രാതരമാപ്തവാദിനം വിസര്ജയാമാസ തദാ വിഭീഷണമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദശമുഖൻ, ദേവസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ച ശക്തനായ യോദ്ധാവ്, സത്യമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ വിഭീഷണനെ അന്ന് വിട്ടയച്ചു.
thumb|ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ പതിനൊന്നാം സർഗം കേൾക്കട്ടെ.
സ ബഭൂവ കൃശോ രാജാ മൈഥിലീകാമമോഹിതഃ। അസന്മാനാച്ച സുഹൃദാം പാപഃ പാപേന കര്മണാ
രാജാവ് ക്ഷീണിച്ചു, മൈഥിലിയോടുള്ള മോഹത്തിൽ മുഴുകി, സുഹൃത്തുക്കളാൽ അപമാനിതനായി, പാപകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു.
അതീവ കാമസമ്പന്നോ വൈദേഹീമനുചിന്തയന്। അതീതസമയേ കാലേ തസ്മിന് വൈ യുധി രാവണഃ। അമാത്യൈശ്ച സുഹൃദ്ഭിശ്ച പ്രാപ്തകാലമമന്യത
വൈദേഹിയെ നിരന്തരം ചിന്തിച്ച്, അത്യന്തം മോഹഭരിതനായി, യുദ്ധത്തിൽ അപ്രസക്തമായ സമയത്ത് രാവണൻ, മന്ത്രിമാരോടും സുഹൃത്തുക്കളോടും കൂടെ, സമയമെത്തിയെന്ന് കരുതി.
സ ഹേമജാലവിതതം മണിവിദ്രുമഭൂഷിതമ്। ഉപഗമ്യ വിനീതാശ്വമാരുരോഹ മഹാരഥമ്
സ്വർണ്ണജാലം കൊണ്ടും രത്നങ്ങളും പവഴയും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച മഹാരഥം സമീപിച്ച്, ശാസനപ്പെട്ട കുതിരകളോടൊപ്പം അതിൽ കയറി.
തമാസ്ഥായ രഥശ്രേഷ്ഠം മഹാമേഘസമസ്വനമ്। പ്രയയൌ രക്ഷസാം ശ്രേഷ്ഠോ ദശഗ്രീവഃ സഭാം പ്രതി
മേഘം പോലെ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന ആ ഉത്തമരഥത്തിൽ കയറി, ദശമുഖൻ, റാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, സഭയിലേക്കു പോയി.
അസിചര്മധരാ യോധാഃ സര്വായുധധരാസ്തതഃ। രാക്ഷസാ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ പുരസ്താത് സമ്പ്രതസ്ഥിരേ
വാളും കവചവും ധരിച്ച യോദ്ധാക്കളും എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമായും, റാക്ഷസരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ നിരന്നു.
നാനാവികൃതവേഷാശ്ച നാനാഭൂഷണഭൂഷിതാഃ। പാര്ശ്വതഃ പൃഷ്ഠതശ്ചൈനം പരിവാര്യ യയുസ്തദാ
വിവിധരീതിയിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, അവൻ്റെ ഇരുവശത്തും പിന്നിലും അവനെ ചുറ്റി അവരൊക്കെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
രഥൈശ്ചാതിരഥാഃ ശീഘ്രം മത്തൈശ്ച വരവാരണൈഃ। അനൂത്പേതുര്ദശഗ്രീവമാക്രീഡദ്ഭിശ്ച വാജിഭിഃ
ശക്തരായ മഹാരഥന്മാർ വേഗത്തിൽ രഥങ്ങളിൽ കയറി, ഉഗ്രശക്തിയുള്ള ആനകളും ഉല്ലാസത്തോടെ ചാടുന്ന കുതിരകളും ദശമുഖനെ പിന്തുടർന്നു.
ഗദാപരിഘഹസ്താശ്ച ശക്തിതോമരപാണയഃ। പരശ്വധധരാശ്ചാന്യേ തഥാന്യേ ശൂലപാണയഃ। തതസ്തൂര്യസഹസ്രാണം സംജജ്ഞേ നിഃസ്വനോ മഹാന്
ചിലർ കൈയിൽ ഗദയും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡും പിടിച്ചു, മറ്റുചിലർ കുന്തവും വാളും, ചിലർ പരശുവും മറ്റുചിലർ ത്രിശൂലവും കൈവശം വച്ചു. പിന്നെ ആയിരം വാദ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തുമുലഃ ശങ്ഖശബ്ദശ്ച സഭാം ഗച്ഛതി രാവണേ। സ നേമിഘോഷേണ മഹാന് സഹസാഭിനിനാദയന്
രാവണൻ സഭയിലേക്കു കടക്കുമ്പോൾ ശംഖങ്ങളുടെ ഉഗ്രമായ ശബ്ദം, മൃദംഗങ്ങളുടെ മുഴക്കത്തോടൊപ്പം മുഴങ്ങി.
രാജമാര്ഗം ശ്രിയാ ജുഷ്ടം പ്രതിപേദേ മഹാരഥഃ। വിമലം ചാതപത്രം ച പ്രഗൃഹീതമശോഭത
മഹാരഥൻ ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച രാജമാർഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; വെളുത്ത ചാമരക്കൊടി തലയിൽ പിടിച്ചിരുന്നതും അതി ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ചാമരവ്യജനേ തസ്യ രേജതുഃ സവ്യദക്ഷിണേ। തേ കൃതാഞ്ജലയഃ സര്വേ രഥസ്ഥം പൃഥിവീസ്ഥിതാഃ
അവന്റെ ഇടത്തും വലത്തും ചാമരങ്ങൾ ആലോലിതമായി വീശി; ഭൂമിയിൽ നിന്നു കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന എല്ലാവരും രഥത്തിൽ നിന്നു നിന്ന അവനോട് ആദരം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
രാക്ഷസാ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠം ശിരോഭിസ്തം വവന്ദിരേ। രാക്ഷസൈഃ സ്തൂയമാനഃ സഞ്ജയാശീര്ഭിരരിംദമഃ
രാക്ഷസന്മാർ അവരുടെ മദ്ധ്യേ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ രാക്ഷസനെ തലകുനിച്ച് വണങ്ങി. രാക്ഷസന്മാരും ഗായകർ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകിയും അവനെ പ്രശംസിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ അകത്തു കടന്നു.
ആസസാദ മഹാതേജാഃ സഭാം വിരചിതാം തദാ। സുവര്ണരജതാസ്തീര്ണാം വിശുദ്ധസ്ഫടികാന്തരാമ്
അവൻ അത്യന്തം തേജസ്സോടെ, പൊന്നും വെള്ളിയും വിതറിയ നിലവും ശുദ്ധമായ സ്ഫടികം പതിച്ചിരിക്കുന്ന മനോഹരമായ സഭാമന്ദപത്തിലേക്ക് അകത്തു കടന്നു.
വിരാജമാനോ വപുഷാ രുക്മപട്ടോത്തരച്ഛദാമ്। താം പിശാചശതൈഃ ഷഡ്ഭിരഭിഗുപ്താം സദാപ്രഭാമ്
സ്വർണ്ണക്കരിയുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് ദീപ്തിയോടെ അവൻ ആ സഭയിൽ തിളങ്ങി നിന്നു. പിശാചുകൾ നൂറുകണക്കിന് കാവൽനിൽക്കുന്ന, എപ്പോഴും പ്രകാശമുള്ള ആ മന്ദപം അവനെ അലങ്കരിച്ചു.
പ്രവിവേശ മഹാതേജാഃ സുകൃതാം വിശ്വകര്മണാ। തസ്യാം തു വൈദൂര്യമയം പ്രിയകാജിനസംവൃതമ്
വിശ്വകർമാവ് നിർമിച്ച ആ മനോഹരമായ മന്ദപത്തിലേക്ക് അത്യന്തം തേജസ്സുള്ളവൻ അകത്തു കടന്നു. അവിടെ, വൈഡൂര്യമണിയിൽ നിർമ്മിച്ച, ഇഷ്ടപ്പെട്ട കറുത്ത മാൻതോലിൽ മൂടിയിരുന്ന ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കിയിരുന്നു.