കദാ നു രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ നിധായോരസി സായകാന്। ശോകം പ്രത്യാഹരിഷ്യാമി ശോകമുത്സൃജ്യ മാനസമ്
രാക്ഷസാധിപന്റെ നെഞ്ചിൽ അമ്പുകൾ കുത്തി, എന്റെ മനസ്സിലുള്ള ദുഃഖം അകറ്റി, ആ ദുഃഖം അവനിലേക്ക് തിരിച്ചയക്കാൻ എപ്പോഴാണ് കഴിയുക?
കദാ നു ഖലു മേ സാധ്വീ സീതാമരസുതോപമാ। സോത്കണ്ഠാ കണ്ഠമാലമ്ബ്യ മോക്ഷ്യത്യാനന്ദജം ജലമ്
എന്റെ സദ്വൃത്തയുള്ള സീത, ദേവകന്യകയെപ്പോലെ, ആഗ്രഹത്തോടെ എന്റെ കഴുത്ത് ചേർത്ത് പിടിച്ച് ആനന്ദാശ്രു ചൊരിയുന്ന那个 നാൾ എപ്പോഴാണ് വരിക?
കദാ ശോകമിമം ഘോരം മൈഥിലീവിപ്രയോഗജമ്। സഹസാ വിപ്രമോക്ഷ്യാമി വാസഃ ശുക്ലേതരം യഥാ
മൈഥിലിയെ വിട്ടു ജീവിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഭയങ്കരമായ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന്, കറുത്ത വസ്ത്രം മാറ്റി വെളുത്തത് ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ എപ്പോഴാണ് പെട്ടെന്ന് മോചിതനാവുക?
ഏവം വിലപതസ്തസ്യ തത്ര രാമസ്യ ധീമതഃ। ദിനക്ഷയാന്മന്ദവപുര്ഭാസ്കരോഽസ്തമുപാഗമത്
അങ്ങോട്ട് രാമൻ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ബുദ്ധിമാൻ ആയ രാമന്റെ മുന്നിൽ, ദിവസം അവസാനിച്ച്, സൂര്യൻ മന്ദമായ പ്രകാശത്തോടെ അസ്തമിച്ചു.
ആശ്വാസിതോ ലക്ഷ്മണേന രാമഃ സംധ്യാമുപാസത। സ്മരന് കമലപത്രാക്ഷീം സീതാം ശോകാകുലീകൃതഃ
ലക്ഷ്മണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചപ്പോൾ, രാമൻ സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്തു; കമലദളപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള സീതയെ ഓർത്ത്, ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി.
thumb|ഷഷ്ഠഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ആറാം സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
ലങ്കായാം തു കൃതം കര്മ ഘോരം ദൃഷ്ട്വാ ഭയാവഹമ്। രാക്ഷസേന്ദ്രോ ഹനുമതാ ശക്രേണേവ മഹാത്മനാ। അബ്രവീദ് രാക്ഷസാന് സര്വാന് ഹ്രിയാ കിംചിദവാങ്മുഖഃ
ലങ്കയിൽ ഹനുമാൻ ചെയ്ത ഭയാനകവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടു, രാക്ഷസാധിപൻ ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി, മഹാത്മാവായ ഹനുമാനെ കണ്ട ഇന്ദ്രൻപോലെ, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
ധര്ഷിതാ ച പ്രവിഷ്ടാ ച ലങ്കാ ദുഷ്പ്രസഹാ പുരീ। തേന വാനരമാത്രേണ ദൃഷ്ടാ സീതാ ച ജാനകീ
അന്യർക്കു കീഴടങ്ങാനാവാത്ത ലങ്കാപുരി, ആ വാനരൻ ഒറ്റയ്ക്ക് കടന്നുകയറി അപമാനിക്കപ്പെട്ടു; ജനകിയുടെ മകൾ സീതയും അവൻ കണ്ടു.
പ്രാസാദോ ധര്ഷിതശ്ചൈത്യഃ പ്രവരാ രാക്ഷസാ ഹതാഃ। ആവിലാ ച പുരീ ലങ്കാ സര്വാ ഹനുമതാ കൃതാ
പ്രാസാദവും ക്ഷേത്രവും അപമാനിക്കപ്പെട്ടു, പ്രധാന രാക്ഷസന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഹനുമാന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ മുഴുവൻ ലങ്കാപുരിയും കലഹത്തിൽ ആക്കി.
കിം കരിഷ്യാമി ഭദ്രം വഃ കിം വോ യുക്തമനന്തരമ്। ഉച്യതാം നഃ സമര്ഥം യത് കൃതം ച സുകൃതം ഭവേത്
നിങ്ങളുടെ ഭദ്രത്തിനായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഇനി നിങ്ങൾക്ക് ഉചിതമായത് എന്താണ്? ചെയ്യാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ പറയുക, ചെയ്തതെല്ലാം നല്ലതാകാൻ.
മന്ത്രമൂലം ച വിജയം പ്രവദന്തി മനസ്വിനഃ। തസ്മാദ് വൈ രോചയേ മന്ത്രം രാമം പ്രതി മഹാബലാഃ
വിജയം നല്ല ആലോചനയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ, രാമനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, മഹാബലശാലികളേ.
മന്ത്രസ്ത്രിഭിര്ഹി സംയുക്തഃ സമര്ഥൈര്മന്ത്രനിര്ണയേ। മിത്രൈര്വാപി സമാനാര്ഥൈര്ബാന്ധവൈരപി വാധികൈഃ
മൂന്നു പേരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, കാര്യങ്ങൾ നിർണയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരും, ഒരേ ലക്ഷ്യമുള്ള സുഹൃത്തുക്കളോ ബന്ധുക്കളോ എതിരാളികളോ കൂടിയാലോചിച്ചാൽ —
സഹിതോ മന്ത്രയിത്വാ യഃ കര്മാരമ്ഭാന് പ്രവര്തയേത്। ദൈവേ ച കുരുതേ യത്നം തമാഹുഃ പുരുഷോത്തമമ്
അങ്ങനെ കൂട്ടമായി ആലോചിച്ച്, ദൈവത്തിന്റെ സഹായം തേടി, പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നവനെയാണ് മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
ഏകോഽര്ഥം വിമൃശേദേകോ ധര്മേ പ്രകുരുതേ മനഃ। ഏകഃ കാര്യാണി കുരുതേ തമാഹുര്മധ്യമം നരമ്
ഒറ്റയ്ക്ക് കാര്യങ്ങൾ ആലോചിക്കുന്നവനും, ഒരുവിധം മാത്രം ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് നിർത്തുന്നവനും, ഒറ്റയ്ക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നവനുമാണ് മധ്യസ്ഥനായ മനുഷ്യൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
ഗുണദോഷൌ ന നിശ്ചിത്യ ത്യക്ത്വാ ദൈവവ്യപാശ്രയമ്। കരിഷ്യാമീതി യഃ കാര്യമുപേക്ഷേത് സ നരാധമഃ
ഗുണവും ദോഷവും പരിശോധിക്കാതെ, ദൈവത്തിന്റെ സഹായം ഉപേക്ഷിച്ച്, 'ഞാൻ ചെയ്യും' എന്നു പറഞ്ഞ് കാര്യങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നവനെയാണ് ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മനുഷ്യൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
യഥേമേ പുരുഷാ നിത്യമുത്തമാധമമധ്യമാഃ। ഏവം മന്ത്രോഽപി വിജ്ഞേയ ഉത്തമാധമമധ്യമഃ
മനുഷ്യർ എപ്പോഴും ഉത്തമൻ, മധ്യസ്ഥൻ, അധമൻ എന്നിങ്ങനെ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആലോചനയും ഉത്തമം, മധ്യസ്ഥം, അധമം എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചറിയണം.
ഐകമത്യമുപാഗമ്യ ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന ചക്ഷുഷാ। മന്ത്രിണോ യത്ര നിരതാസ്തമാഹുര്മന്ത്രമുത്തമമ്
ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ, മന്ത്രികൾ ഐക്യമെത്തി, ആലോചനയിൽ മുഴുകുമ്പോൾ, അത്തരം ആലോചനയെ ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു.
ബഹ്വീരപി മതീര്ഗത്വാ മന്ത്രിണാമര്ഥനിര്ണയഃ। പുനര്യത്രൈകതാം പ്രാപ്തഃ സ മന്ത്രോ മധ്യമഃ സ്മൃതഃ
മന്ത്രിമാരുടെ പലവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, ഒടുവിൽ ഐക്യം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അത്തരം ആലോചന മധ്യസ്ഥം എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.
അന്യോന്യമതിമാസ്ഥായ യത്ര സമ്പ്രതിഭാഷ്യതേ। ന ചൈകമത്യേ ശ്രേയോഽസ്തി മന്ത്രഃ സോഽധമ ഉച്യതേ
ഒരുത്തരോടൊരുത്തർ അഭിപ്രായം പറയുകയും, ഐക്യം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും, യാതൊരു ഗുണവും ഉണ്ടാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആലോചനയെ അധമം എന്ന് പറയുന്നു.
തസ്മാത് സുമന്ത്രിതം സാധു ഭവന്തോ മതിസത്തമാഃ। കാര്യം സമ്പ്രതിപദ്യന്തമേതത് കൃത്യം മതം മമ
അതുകൊണ്ട്, ഉത്തമമായ മനസ്സുള്ളവർ നല്ലപോലെ ആലോചിക്കണം; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് തീരുമാനിക്കണം. ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
വാനരാണാം ഹി ധീരാണാം സഹസ്രൈഃ പരിവാരിതഃ। രാമോഽഭ്യേതി പുരീം ലങ്കാമസ്മാകമുപരോധകഃ
വാനരസേനാപതിമാരായ ധീരന്മാരുടെ ആയിരങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ രാമൻ ലങ്കാപുരിയിലേക്ക് വരികയാണ്; അവൻ നമ്മുക്ക് ഭീഷണിയാണ്.
തരിഷ്യതി ച സുവ്യക്തം രാഘവഃ സാഗരം സുഖമ്। തരസാ യുക്തരൂപേണ സാനുജഃ സബലാനുഗഃ
രാഘവൻ സഹോദരനോടും സൈന്യത്തോടുമൊപ്പം, ഉത്സാഹത്തോടും വേഗത്തോടും കൂടി, സമുദ്രം എളുപ്പത്തിൽ കടക്കും എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
സമുദ്രമുച്ഛോഷയതി വീര്യേണാന്യത്കരോതി വാ। തസ്മിന്നേവംവിധേ കാര്യേ വിരുദ്ധേ വാനരൈഃ സഹ। ഹിതം പുരേ ച സൈന്യേ ച സര്വം സമ്മന്ത്ര്യതാം മമ
അവൻ തന്റെ വീര്യത്തോടെ സമുദ്രം ഉണക്കാമോ, വേറെ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാമോ; അങ്ങനെ വാനരന്മാർ എതിരാകുമ്പോൾ, നഗരത്തിനും സൈന്യത്തിനും ഉത്തമമായത് എല്ലാം നിങ്ങൾ എന്നോടൊപ്പം ആലോചിക്കണം.
thumb|സപ്തമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഏഴാമത്തെ സർഗം കേൾക്കട്ടെ.
ഇത്യുക്താ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ രാക്ഷസാസ്തേ മഹാബലാഃ। ഊചുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സര്വേ രാവണം രാക്ഷസേശ്വരമ്
ഇങ്ങനെ രാക്ഷസരാജാവിനാൽ ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട മഹാബലശാലികളായ രാക്ഷസന്മാർ കൈകൂപ്പി രാക്ഷസേശ്വരനായ രാവണനോട് പറഞ്ഞു.
ദ്വിഷത്പക്ഷമവിജ്ഞായ നീതിബാഹ്യാസ്ത്വബുദ്ധയഃ। രാജന് പരിഘശക്ത്യൃഷ്ടിശൂലപട്ടിശകുന്തലമ്
ശത്രുവിന്റെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കാതെയും, നയവും ബുദ്ധിയും ഇല്ലാതെയും, രാജാവേ, ഞങ്ങൾക്ക് പരിഘം, ശക്തി, ഋഷ്ടി, ശൂലം, പട്ടിശ, ശകുന്തലം എന്നിവയുണ്ട്.
സുമഹന്നോ ബലം കസ്മാദ് വിഷാദം ഭജതേ ഭവാന്। ത്വയാ ഭോഗവതീം ഗത്വാ നിര്ജിതാഃ പന്നഗാ യുധി
ഇത്ര വലിയൊരു സൈന്യം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, ഭവാൻ എന്തുകൊണ്ട് വിഷാദത്തിൽ ആകുന്നു? ഭോഗവതിയിൽ ചെന്നു, യുദ്ധത്തിൽ പന്നഗന്മാരെ ജയിച്ചവനല്ലേ നിങ്ങൾ.
കൈലാസശിഖരാവാസീ യക്ഷൈര്ബഹുഭിരാവൃതഃ। സുമഹത്കദനം കൃത്വാ വശ്യസ്തേ ധനദഃ കൃതഃ
കൈലാസശിഖരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന അനേകം യക്ഷന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതിനുശേഷം, വലിയ യുദ്ധം നടത്തി, ധനദനെ ഭവാൻ കീഴടക്കി.
സ മഹേശ്വരസഖ്യേന ശ്ലാഘമാനസ്ത്വയാ വിഭോ। നിര്ജിതഃ സമരേ രോഷാല്ലോകപാലോ മഹാബലഃ
മഹേശ്വരനോടുള്ള സൗഹൃദം കൊണ്ടു നീ മഹത്വം പ്രാപിച്ചവനാണ്. മഹാബലശാലിയായ ലോകപാലനെ യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ നീ ജയിച്ചു.
വിനിപാത്യ ച യക്ഷൌഘാന് വിക്ഷോഭ്യ വിനിഗൃഹ്യ ച। ത്വയാ കൈലാസശിഖരാദ് വിമാനമിദമാഹൃതമ്
നീ യക്ഷന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ വീഴ്ത്തി അവരെ അകറ്റി കീഴടക്കി, കൈലാസശിഖരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ ആകാശരഥം കൊണ്ടുവന്നു.