തതഃ പാദപസമ്ബാധം നാനാവനസമായുതമ്। സഹ്യപര്വതമാസാദ്യ വാനരാസ്തേ സമാരുഹന്
പലതരം കാടുകളും മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞും കിടക്കുന്ന സഹ്യപർവ്വതം എത്തിയപ്പോൾ, ആ വാനരന്മാർ അതിൽ കയറിത്തുടങ്ങി.
കാനനാനി വിചിത്രാണി നദീപ്രസ്രവണാനി ച। പശ്യന്നപി യയൌ രാമഃ സഹ്യസ്യ മലയസ്യ ച
രാമൻ അത്ഭുതകരമായ കാടുകളും ഒഴുകുന്ന നദികളും നോക്കി, സഹ്യയും മലയയും പർവ്വതങ്ങൾ കടന്നു മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ചമ്പകാംസ്തിലകാംശ്ചൂതാനശോകാന് സിന്ദുവാരകാന്। തിനിശാന് കരവീരാംശ്ച ഭഞ്ജന്തി സ്മ പ്ലവംഗമാഃ
വാനരന്മാർ ചമ്പക, തിലക, മാവു, അശോക, സിന്ദുവാര, തിനിശ, അരളി മരങ്ങളുടെ ശാഖകൾ പൊട്ടിച്ചു.
അങ്കോലാംശ്ച കരഞ്ജാംശ്ച പ്ലക്ഷന്യഗ്രോധപാദപാന്। ജമ്ബൂകാമലകാന് നീപാന് ഭഞ്ജന്തി സ്മ പ്ലവംഗമാഃ
അവർ അങ്കോള, കരിഞ്ച, അത്തിമരം, ആൽമരം, ഞാവൽ, നെല്ലിക്ക, നീപ്പു മരങ്ങൾ എന്നിവയും പൊട്ടിച്ചു.
പ്രസ്തരേഷു ച രമ്യേഷു വിവിധാഃ കാനനദ്രുമാഃ। വായുവേഗപ്രചലിതാഃ പുഷ്പൈരവകിരന്തി താന്
സുന്ദരമായ പാറമലകളിൽ, പലതരം കാടുമരങ്ങൾ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ കുലുങ്ങി പൂക്കൾ അവരിൽ ചിതറിച്ചു.
മാരുതഃ സുഖസംസ്പര്ശോ വാതി ചന്ദനശീതലഃ। ഷട്പദൈരനുകൂജദ്ഭിര്വനേഷു മധുഗന്ധിഷു
ചന്ദനത്തണലുപോലെയുള്ള സുഖമായ കാറ്റ്, തേൻമണം നിറഞ്ഞ കാടുകളിൽ, തേൻചീറ്റകളുടെ ഗാനം കൂട്ടി വീശി.
അധികം ശൈലരാജസ്തു ധാതുഭിസ്തു വിഭൂഷിതഃ। ധാതുഭ്യഃ പ്രസൃതോ രേണുര്വായുവേഗേന ഘട്ടിതഃ
പർവ്വതരാജാവ് ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ആ ധാതുക്കളിൽ നിന്നുള്ള പൊടി കാറ്റ് ഉയർത്തി ചിതറിച്ചു.
സുമഹദ്വാനരാനീകം ഛാദയാമാസ സര്വതഃ। ഗിരിപ്രസ്ഥേഷു രമ്യേഷു സര്വതഃ സമ്പ്രപുഷ്പിതാഃ
വലിയ വാനരസൈന്യം ചുറ്റും മുഴുവൻ പുഷ്പിതമായ മരങ്ങൾ കൊണ്ട് പർവ്വതശിഖരങ്ങളിൽ മൂടപ്പെട്ടു.
കേതക്യഃ സിന്ദുവാരാശ്ച വാസന്ത്യശ്ച മനോരമാഃ। മാധവ്യോ ഗന്ധപൂര്ണാശ്ച കുന്ദഗുല്മാശ്ച പുഷ്പിതാഃ
കേതകി, സിന്ദുവാര, മനോഹരമായ വസന്തകാല പുഷ്പങ്ങൾ, സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ മാധവി, പൂത്ത കുണ്ടഗുല്മം എന്നിവ അവിടത്തെ ഭംഗിയെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ചിരിബില്വാ മധൂകാശ്ച വഞ്ജുലാ ബകുലാസ്തഥാ। രഞ്ജകാസ്തിലകാശ്ചൈവ നാഗവൃക്ഷാശ്ച പുഷ്പിതാഃ
ചിരിബിൽവം, മധൂകം, വഞ്ചുല, ബകുലം, രഞ്ജകം, തിലകം, നാഗവൃക്ഷം എന്നിവയും പൂത്തു നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ചൂതാഃ പാടലികാശ്ചൈവ കോവിദാരാശ്ച പുഷ്പിതാഃ। മുചുലിന്ദാര്ജുനാശ്ചൈവ ശിംശപാഃ കുടജാസ്തഥാ
മാവു, പാടലിക, കോവിദാര, മുചുലിന്ദ, അർജുന, ശിംശപ, കൂടജ എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഹിന്താലാസ്തിനിശാശ്ചൈവ ചൂര്ണകാ നീപകാസ്തഥാ। നീലാശോകാശ്ച സരലാ അങ്കോലാഃ പദ്മകാസ്തഥാ
ഹിന്താലം, തിനിശ, ചൂർണകം, നീപം, നീലാശോകം, സരലം, അങ്കോലം, പത്മകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രീയമാണൈഃ പ്ലവംഗൈസ്തു സര്വേ പര്യാകുലീകൃതാഃ। വാപ്യസ്തസ്മിന് ഗിരൌ രമ്യാഃ പല്വലാനി തഥൈവ ച
ആ മനോഹരമായ പർവ്വതത്തിലെ എല്ലാ തടാകങ്ങളും പായലുകളും സന്തോഷത്തോടെ വാനരന്മാർ നിറച്ചു.
ചക്രവാകാനുചരിതാഃ കാരണ്ഡവനിഷേവിതാഃ। പ്ലവൈഃ ക്രൌഞ്ചൈശ്ച സംകീര്ണാ വരാഹമൃഗസേവിതാഃ
ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ ഇടയ്ക്കിടക്ക് സഞ്ചരിച്ചും, കാരണ്ടവക്കഴുക്കൾ താമസിച്ചും, പലതരം പക്ഷികളും കുരുവികളും നിറഞ്ഞും, കാട്ടുപന്നികളും മാൻമരങ്ങളും സന്ദർശിച്ചും ആ ജലാശയങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഋക്ഷൈസ്തരക്ഷുഭിഃ സിംഹൈഃ ശാര്ദൂലൈശ്ച ഭയാവഹൈഃ। വ്യാലൈശ്ച ബഹുഭിര്ഭീമൈഃ സേവ്യമാനാഃ സമന്തതഃ
കരടികൾ, കടുവകൾ, സിംഹങ്ങൾ, ഭയാനകമായ പുലികൾ, അനേകം ഭീകരമായ പാമ്പുകൾ എന്നിവ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു.
പദ്മൈഃ സൌഗന്ധികൈഃ ഫുല്ലൈഃ കുമുദൈശ്ചോത്പലൈസ്തഥാ। വാരിജൈര്വിവിധൈഃ പുഷ്പൈ രമ്യാസ്തത്ര ജലാശയാഃ
പൂത്ത താമരകളും സുഗന്ധമുള്ള സൗഗന്ധികപൂക്കളും കുമുദവും ഉത്പലവും മറ്റു പലതരം പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ടു ആ ജലാശയങ്ങൾ മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
തസ്യ സാനുഷു കൂജന്തി നാനാദ്വിജഗണാസ്തഥാ। സ്നാത്വാ പീത്വോദകാന്യത്ര ജലേ ക്രീഡന്തി വാനരാഃ
അവിടത്തെ മലശിഖരങ്ങളിൽ പലതരം പക്ഷികൾ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; വാനരന്മാർ അവിടെ കുളിച്ചും വെള്ളം കുടിച്ചും ജലത്തിൽ കളിച്ചും സന്തോഷിച്ചു.
അന്യോന്യം പ്ലാവയന്തി സ്മ ശൈലമാരുഹ്യ വാനരാഃ। ഫലാന്യമൃതഗന്ധീനി മൂലാനി കുസുമാനി ച
മലമേറി വാനരന്മാർ തമ്മിൽ വെള്ളം തളിച്ചും അമൃതസുഗന്ധമുള്ള പഴങ്ങൾ, മൂലങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചും സന്തോഷിച്ചു.
ബഭഞ്ജുര്വാനരാസ്തത്ര പാദപാനാം മദോത്കടാഃ। ദ്രോണമാത്രപ്രമാണാനി ലമ്ബമാനാനി വാനരാഃ
അവിടെ വാനരന്മാർ ഉല്ലാസത്തോടെ വൃക്ഷങ്ങൾ ഒടിച്ചുമുറിച്ചും, വലിയ കൂട്ടങ്ങളായി തൂങ്ങിയിരുന്ന വൃക്ഷശാഖകൾ തകർത്തുമാണ് കളിച്ചത്.
യയുഃ പിബന്തഃ സ്വസ്ഥാസ്തേ മധൂനി മധുപിങ്ഗലാഃ। പാദപാനവഭഞ്ജന്തോ വികര്ഷന്തസ്തഥാ ലതാഃ
മധുപിങ്കളമായ തേൻചിതകൾ സന്തോഷത്തോടെ തേൻ കുടിച്ചും, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകൾ ഒടിച്ചുമുറിച്ചും, ലതകൾ വലിച്ചുമാണ് സഞ്ചരിച്ചത്.
വിധമന്തോ ഗിരിവരാന് പ്രയയുഃ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ। വൃക്ഷേഭ്യോഽന്യേ തു കപയോ നദന്തോ മധു ദര്പിതാഃ
പ്രധാന വാനരന്മാർ മലശിഖരങ്ങൾ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; മറ്റുള്ളവർ തേനിൽ മദിച്ചു വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വൃക്ഷത്തിലേക്ക് ചാടിക്കൊണ്ട് ഗർജിച്ചു.
അന്യേ വൃക്ഷാന് പ്രപദ്യന്തേ പ്രപിബന്ത്യപി ചാപരേ। ബഭൂവ വസുധാ തൈസ്തു സമ്പൂര്ണാ ഹരിപുങ്ഗവൈഃ। യഥാ കമലകേദാരൈഃ പക്വൈരിവ വസുംധരാ
ചിലർ വൃക്ഷങ്ങൾ സമീപിച്ചും, മറ്റുള്ളവർ കുടിച്ചും, ആ വാനരപ്രമുഖന്മാർ കൊണ്ട് ഭൂമി പൂത്ത താമരക്കെടാരങ്ങൾ പോലെ നിറഞ്ഞു.
മഹേന്ദ്രമഥ സമ്പ്രാപ്യ രാമോ രാജീവലോചനഃ। ആരുരോഹ മഹാബാഹുഃ ശിഖരം ദ്രുമഭൂഷിതമ്
അപ്പോൾ കമലനയനായും ബലവാനുമായ രാമൻ മഹേന്ദ്രപർവ്വതത്തിലെത്തിച്ച് വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശിഖരത്തിലേക്ക് കയറി.
തതഃ ശിഖരമാരുഹ്യ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ। കൂര്മമീനസമാകീര്ണമപശ്യത് സലിലാശയമ്
ശിഖരത്തിൽ കയറി ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ, ആ മലയുടെ താഴെ ആമകളും മീനുകളും നിറഞ്ഞ ജലാശയം കണ്ടു.
തേ സഹ്യം സമതിക്രമ്യ മലയം ച മഹാഗിരിമ്। ആസേദുരാനുപൂര്വ്യേണ സമുദ്രം ഭീമനിഃസ്വനമ്
ശഖ്യപർവ്വതവും മഹാഗിരിയായ മലയും കടന്ന് അവർ ക്രമമായി ഭയാനകമായ ശബ്ദമുള്ള സമുദ്രത്തേയ്ക്ക് എത്തി.
അവരുഹ്യ ജഗാമാശു വേലാവനമനുത്തമമ്। രാമോ രമയതാം ശ്രേഷ്ഠഃ സസുഗ്രീവഃ സലക്ഷ്മണഃ
അവിടുന്ന് ഇറങ്ങി, സന്തോഷകരരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ സുഗ്രീവനും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ അതുല്യമായ തീരവനം വേഗത്തിൽ എത്തി.
അഥ ധൌതോപലതലാം തോയൌഘൈഃ സഹസോത്ഥിതൈഃ। വേലാമാസാദ്യ വിപുലാം രാമോ വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ, ആകസ്മികമായ തിരകളാൽ കഴുകി വൃത്തിയാക്കിയ വിശാലമായ തീരം എത്തിച്ചേർന്ന രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏതേ വയമനുപ്രാപ്താഃ സുഗ്രീവ വരുണാലയമ്। ഇഹേദാനീം വിചിന്താ സാ യാ നഃ പൂര്വമുപസ്ഥിതാ
സുഗ്രീവാ, നാം ഇപ്പോൾ വരുണന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് എത്തി. ഇനി മുമ്പ് നമ്മെ നേരിട്ട ആ പ്രശ്നം പരിഗണിക്കാം.
അതഃ പരമതീരോഽയം സാഗരഃ സരിതാം പതിഃ। ന ചായമനുപായേന ശക്യസ്തരിതുമര്ണവഃ
ഇതിനു അപ്പുറം തീരം കിടക്കുന്നു; ഇവിടെ നദികളുടെ അധിപതിയായ സമുദ്രം. യാതൊരു മാർഗ്ഗവുമില്ലാതെ ഈ കടൽ കടക്കാൻ കഴിയില്ല.
തദിഹൈവ നിവേശോഽസ്തു മന്ത്രഃ പ്രസ്തൂയതാമിഹ। യഥേദം വാനരബലം പരം പാരമവാപ്നുയാത്
നമുക്ക് ഇവിടെയായി തങ്ങാം; ഈ വാനരസേനക്ക് അപ്പുറം തീരം എത്താൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചന നടത്താം.