സമാന് ഭൂമിപ്രദേശാംശ്ച വനാനി ഫലവന്തി ച। മധ്യേന ച സമന്താച്ച തിര്യക് ചാധശ്ച സാവിശത്
അവരാണ് സമതലമായ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ, പഴം നിറഞ്ഞ കാടുകളിലൂടെ നടന്നു, ഇടയ്ക്കും ചുറ്റും അപ്പുറവും താഴെയും കടന്നു പോയി.
സമാവൃത്യ മഹീം കൃത്സ്നാം ജഗാമ മഹതീ ചമൂഃ। തേ ഹൃഷ്ടവദനാഃ സര്വേ ജഗ്മുര്മാരുതരംഹസഃ
മഹത്തായ ആ സൈന്യം മുഴുവൻ ഭൂമി മൂടി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ മുഖം തെളിഞ്ഞ് കാറ്റുപോലെയുള്ള വേഗത്തിൽ നടന്നു.
ഹരയോ രാഘവസ്യാര്ഥേ സമാരോപിതവിക്രമാഃ। ഹര്ഷം വീര്യം ബലോദ്രേകാന് ദര്ശയന്തഃ പരസ്പരമ്
രാഘവന്റെ വേണ്ടി ശക്തി നേടിയ വാനരന്മാർ പരസ്പരം സന്തോഷവും വീര്യവും ശക്തിയുടെ അധികത്വവും കാണിച്ചു.
യൌവനോത്സേകജാദ് ദര്പാദ് വിവിധാംശ്ചക്രുരധ്വനി। തത്ര കേചിദ് ദ്രുതം ജഗ്മുരുത്പേതുശ്ച തഥാപരേ
യൗവനത്തിന്റെ അഭിമാനത്തിൽ അവർ വഴിയിൽ പലവിധ കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തു; ചിലർ വേഗത്തിൽ ഓടി, മറ്റുള്ളവർ ചാടുകയും ചെയ്തു.
കേചിത് കിലകിലാം ചക്രുര്വാനരാ വനഗോചരാഃ। പ്രാസ്ഫോടയംശ്ച പുച്ഛാനി സംനിജഘ്നുഃ പദാന്യപി
കാടുകളിൽ താമസിക്കുന്ന ചില വാനരന്മാർ വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ചിലർ വാലുകൾ കുലുക്കി, മറ്റുള്ളവർ കാലുകൊണ്ട് നിലം അടിച്ചു.
ഭുജാന് വിക്ഷിപ്യ ശൈലാംശ്ച ദ്രുമാനന്യേ ബഭഞ്ജിരേ। ആരോഹന്തശ്ച ശൃങ്ഗാണി ഗിരീണാം ഗിരിഗോചരാഃ
ചിലർ കൈകൾ വീശി, മറ്റുള്ളവർ പർവ്വതങ്ങളും മരങ്ങളും പൊട്ടിച്ചു; പർവ്വതങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ അതിന്റെ കൊടുമുടികൾ കയറി.
മഹാനാദാന് പ്രമുഞ്ചന്തി ക്ഷ്വേഡാമന്യേ പ്രചക്രിരേ। ഊരുവേഗൈശ്ച മമൃദുര്ലതാജാലാന്യനേകശഃ
ചിലർ വലിയ ഗർജ്ജനങ്ങൾ മുഴക്കി, മറ്റുള്ളവർ കൂവൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; പലരും തങ്ങളുടെ തോളിന്റെ ശക്തിയിൽ വള്ളി കാടുകൾ തകർത്തു.
ജൃമ്ഭമാണാശ്ച വിക്രാന്താ വിചിക്രീഡുഃ ശിലാദ്രുമൈഃ। തതഃ ശതസഹസ്രൈശ്ച കോടിഭിശ്ച സഹസ്രശഃ
വലിയ ധൈര്യത്തോടെ അവർ കല്ലുകളും മരങ്ങളും കൊണ്ട് കളിച്ചു; പിന്നെ ലക്ഷക്കണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന് വാനരന്മാർ അങ്ങോട്ട് നീങ്ങി.
വാനരാണാം സുഘോരാണാം ശ്രീമത്പരിവൃതാ മഹീ। സാ സ്മ യാതി ദിവാരാത്രം മഹതീ ഹരിവാഹിനീ
ഭയങ്കരവും ഭംഗിയുള്ളവുമായ വാനരന്മാർ ഭൂമി മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു; ആ വലിയ വാനരസൈന്യം പകലും രാത്രിയും മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
പ്രഹൃഷ്ടമുദിതാഃ സര്വേ സുഗ്രീവേണാഭിപാലിതാഃ। വാനരാസ്ത്വരിതാ യാന്തി സര്വേ യുദ്ധാഭിനന്ദിനഃ। പ്രമോക്ഷയിഷവഃ സീതാം മുഹൂര്തം ക്വാപി നാവസന്
സുഗ്രീവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെയും ഉല്ലാസത്തോടെയും വാനരന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിനായി ആവേശത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോയി; സീതയെ രക്ഷിക്കാനായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം, ഒരു നിമിഷം പോലും എവിടെയും താമസിച്ചില്ല.
തതഃ പാദപസമ്ബാധം നാനാവനസമായുതമ്। സഹ്യപര്വതമാസാദ്യ വാനരാസ്തേ സമാരുഹന്
പലതരം കാടുകളും മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞും കിടക്കുന്ന സഹ്യപർവ്വതം എത്തിയപ്പോൾ, ആ വാനരന്മാർ അതിൽ കയറിത്തുടങ്ങി.
കാനനാനി വിചിത്രാണി നദീപ്രസ്രവണാനി ച। പശ്യന്നപി യയൌ രാമഃ സഹ്യസ്യ മലയസ്യ ച
രാമൻ അത്ഭുതകരമായ കാടുകളും ഒഴുകുന്ന നദികളും നോക്കി, സഹ്യയും മലയയും പർവ്വതങ്ങൾ കടന്നു മുന്നോട്ട് നടന്നു.
ചമ്പകാംസ്തിലകാംശ്ചൂതാനശോകാന് സിന്ദുവാരകാന്। തിനിശാന് കരവീരാംശ്ച ഭഞ്ജന്തി സ്മ പ്ലവംഗമാഃ
വാനരന്മാർ ചമ്പക, തിലക, മാവു, അശോക, സിന്ദുവാര, തിനിശ, അരളി മരങ്ങളുടെ ശാഖകൾ പൊട്ടിച്ചു.
അങ്കോലാംശ്ച കരഞ്ജാംശ്ച പ്ലക്ഷന്യഗ്രോധപാദപാന്। ജമ്ബൂകാമലകാന് നീപാന് ഭഞ്ജന്തി സ്മ പ്ലവംഗമാഃ
അവർ അങ്കോള, കരിഞ്ച, അത്തിമരം, ആൽമരം, ഞാവൽ, നെല്ലിക്ക, നീപ്പു മരങ്ങൾ എന്നിവയും പൊട്ടിച്ചു.
പ്രസ്തരേഷു ച രമ്യേഷു വിവിധാഃ കാനനദ്രുമാഃ। വായുവേഗപ്രചലിതാഃ പുഷ്പൈരവകിരന്തി താന്
സുന്ദരമായ പാറമലകളിൽ, പലതരം കാടുമരങ്ങൾ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ കുലുങ്ങി പൂക്കൾ അവരിൽ ചിതറിച്ചു.
മാരുതഃ സുഖസംസ്പര്ശോ വാതി ചന്ദനശീതലഃ। ഷട്പദൈരനുകൂജദ്ഭിര്വനേഷു മധുഗന്ധിഷു
ചന്ദനത്തണലുപോലെയുള്ള സുഖമായ കാറ്റ്, തേൻമണം നിറഞ്ഞ കാടുകളിൽ, തേൻചീറ്റകളുടെ ഗാനം കൂട്ടി വീശി.
അധികം ശൈലരാജസ്തു ധാതുഭിസ്തു വിഭൂഷിതഃ। ധാതുഭ്യഃ പ്രസൃതോ രേണുര്വായുവേഗേന ഘട്ടിതഃ
പർവ്വതരാജാവ് ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ആ ധാതുക്കളിൽ നിന്നുള്ള പൊടി കാറ്റ് ഉയർത്തി ചിതറിച്ചു.
സുമഹദ്വാനരാനീകം ഛാദയാമാസ സര്വതഃ। ഗിരിപ്രസ്ഥേഷു രമ്യേഷു സര്വതഃ സമ്പ്രപുഷ്പിതാഃ
വലിയ വാനരസൈന്യം ചുറ്റും മുഴുവൻ പുഷ്പിതമായ മരങ്ങൾ കൊണ്ട് പർവ്വതശിഖരങ്ങളിൽ മൂടപ്പെട്ടു.
കേതക്യഃ സിന്ദുവാരാശ്ച വാസന്ത്യശ്ച മനോരമാഃ। മാധവ്യോ ഗന്ധപൂര്ണാശ്ച കുന്ദഗുല്മാശ്ച പുഷ്പിതാഃ
കേതകി, സിന്ദുവാര, മനോഹരമായ വസന്തകാല പുഷ്പങ്ങൾ, സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ മാധവി, പൂത്ത കുണ്ടഗുല്മം എന്നിവ അവിടത്തെ ഭംഗിയെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ചിരിബില്വാ മധൂകാശ്ച വഞ്ജുലാ ബകുലാസ്തഥാ। രഞ്ജകാസ്തിലകാശ്ചൈവ നാഗവൃക്ഷാശ്ച പുഷ്പിതാഃ
ചിരിബിൽവം, മധൂകം, വഞ്ചുല, ബകുലം, രഞ്ജകം, തിലകം, നാഗവൃക്ഷം എന്നിവയും പൂത്തു നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ചൂതാഃ പാടലികാശ്ചൈവ കോവിദാരാശ്ച പുഷ്പിതാഃ। മുചുലിന്ദാര്ജുനാശ്ചൈവ ശിംശപാഃ കുടജാസ്തഥാ
മാവു, പാടലിക, കോവിദാര, മുചുലിന്ദ, അർജുന, ശിംശപ, കൂടജ എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഹിന്താലാസ്തിനിശാശ്ചൈവ ചൂര്ണകാ നീപകാസ്തഥാ। നീലാശോകാശ്ച സരലാ അങ്കോലാഃ പദ്മകാസ്തഥാ
ഹിന്താലം, തിനിശ, ചൂർണകം, നീപം, നീലാശോകം, സരലം, അങ്കോലം, പത്മകം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രീയമാണൈഃ പ്ലവംഗൈസ്തു സര്വേ പര്യാകുലീകൃതാഃ। വാപ്യസ്തസ്മിന് ഗിരൌ രമ്യാഃ പല്വലാനി തഥൈവ ച
ആ മനോഹരമായ പർവ്വതത്തിലെ എല്ലാ തടാകങ്ങളും പായലുകളും സന്തോഷത്തോടെ വാനരന്മാർ നിറച്ചു.
ചക്രവാകാനുചരിതാഃ കാരണ്ഡവനിഷേവിതാഃ। പ്ലവൈഃ ക്രൌഞ്ചൈശ്ച സംകീര്ണാ വരാഹമൃഗസേവിതാഃ
ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ ഇടയ്ക്കിടക്ക് സഞ്ചരിച്ചും, കാരണ്ടവക്കഴുക്കൾ താമസിച്ചും, പലതരം പക്ഷികളും കുരുവികളും നിറഞ്ഞും, കാട്ടുപന്നികളും മാൻമരങ്ങളും സന്ദർശിച്ചും ആ ജലാശയങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഋക്ഷൈസ്തരക്ഷുഭിഃ സിംഹൈഃ ശാര്ദൂലൈശ്ച ഭയാവഹൈഃ। വ്യാലൈശ്ച ബഹുഭിര്ഭീമൈഃ സേവ്യമാനാഃ സമന്തതഃ
കരടികൾ, കടുവകൾ, സിംഹങ്ങൾ, ഭയാനകമായ പുലികൾ, അനേകം ഭീകരമായ പാമ്പുകൾ എന്നിവ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു.
പദ്മൈഃ സൌഗന്ധികൈഃ ഫുല്ലൈഃ കുമുദൈശ്ചോത്പലൈസ്തഥാ। വാരിജൈര്വിവിധൈഃ പുഷ്പൈ രമ്യാസ്തത്ര ജലാശയാഃ
പൂത്ത താമരകളും സുഗന്ധമുള്ള സൗഗന്ധികപൂക്കളും കുമുദവും ഉത്പലവും മറ്റു പലതരം പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ടു ആ ജലാശയങ്ങൾ മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
തസ്യ സാനുഷു കൂജന്തി നാനാദ്വിജഗണാസ്തഥാ। സ്നാത്വാ പീത്വോദകാന്യത്ര ജലേ ക്രീഡന്തി വാനരാഃ
അവിടത്തെ മലശിഖരങ്ങളിൽ പലതരം പക്ഷികൾ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; വാനരന്മാർ അവിടെ കുളിച്ചും വെള്ളം കുടിച്ചും ജലത്തിൽ കളിച്ചും സന്തോഷിച്ചു.
അന്യോന്യം പ്ലാവയന്തി സ്മ ശൈലമാരുഹ്യ വാനരാഃ। ഫലാന്യമൃതഗന്ധീനി മൂലാനി കുസുമാനി ച
മലമേറി വാനരന്മാർ തമ്മിൽ വെള്ളം തളിച്ചും അമൃതസുഗന്ധമുള്ള പഴങ്ങൾ, മൂലങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചും സന്തോഷിച്ചു.
ബഭഞ്ജുര്വാനരാസ്തത്ര പാദപാനാം മദോത്കടാഃ। ദ്രോണമാത്രപ്രമാണാനി ലമ്ബമാനാനി വാനരാഃ
അവിടെ വാനരന്മാർ ഉല്ലാസത്തോടെ വൃക്ഷങ്ങൾ ഒടിച്ചുമുറിച്ചും, വലിയ കൂട്ടങ്ങളായി തൂങ്ങിയിരുന്ന വൃക്ഷശാഖകൾ തകർത്തുമാണ് കളിച്ചത്.
യയുഃ പിബന്തഃ സ്വസ്ഥാസ്തേ മധൂനി മധുപിങ്ഗലാഃ। പാദപാനവഭഞ്ജന്തോ വികര്ഷന്തസ്തഥാ ലതാഃ
മധുപിങ്കളമായ തേൻചിതകൾ സന്തോഷത്തോടെ തേൻ കുടിച്ചും, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകൾ ഒടിച്ചുമുറിച്ചും, ലതകൾ വലിച്ചുമാണ് സഞ്ചരിച്ചത്.