സുതഃ കില സ ശക്രസ്യ വായസഃ പതതാം വരഃ। ധരാന്തരഗതഃ ശീഘ്രം പവനസ്യ ഗതൌ സമഃ
ആ കാക്ക, പറക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഇന്ദ്രന്റെ മകനാണ് എന്ന് പറയുന്നു; വേഗത്തിൽ വായുവിനോട് തുല്യമായി ഭൂമിയിൽ എത്തി.
തതസ്തസ്മിന് മഹാബാഹോ കോപസംവര്തിതേക്ഷണഃ। വായസേ ത്വം വ്യധാഃ ക്രൂരാം മതിം മതിമതാം വര
മഹാബാഹുവേ, അതിനുശേഷം കോപം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ നീ ആ കാക്കയെതിരെ ക്രൂരമായ ഒരു തീരുമാനം എടുത്തു.
സ ദര്ഭസംസ്തരാദ് ഗൃഹ്യ ബ്രഹ്മാസ്ത്രേണ ന്യയോജയഃ। സ ദീപ്ത ഇവ കാലാഗ്നിര്ജജ്വാലാഭിമുഖം ഖഗമ്
അവൻ ദർഭം കൊണ്ടു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ചൈതന്യവാൻ ആക്കി, ആ ദർഭം പക്ഷിയുടെ മുന്നിൽ കാലാന്ത്യത്തിലെ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
സ ത്വം പ്രദീപ്തം ചിക്ഷേപ ദര്ഭം തം വായസം പ്രതി। തതസ്തു വായസം ദീപ്തഃ സ ദര്ഭോഽനുജഗാമ ഹ
അവൻ ആ കാക്കയെ നേരെ ദഹിക്കുന്ന ദർഭം എറിഞ്ഞു; അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച ആ ദർഭം കാക്കയെ പിന്തുടർന്നു.
ഭീതൈശ്ച സമ്പരിത്യക്തഃ സുരൈഃ സര്വൈശ്ച വായസഃ। ത്രീഁല്ലോകാന് സമ്പരിക്രമ്യ ത്രാതാരം നാധിഗച്ഛതി
ഭയപ്പെട്ട എല്ലാ ദേവതകളും കാക്കയെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അവൻ മൂന്നു ലോകവും ചുറ്റി രക്ഷിതാവിനെ അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും ആരെയും കണ്ടെത്തിയില്ല.
പുനരപ്യാഗതസ്തത്ര ത്വത്സകാശമരിംദമ। ത്വം തം നിപതിതം ഭൂമൌ ശരണ്യഃ ശരണാഗതമ്
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും നിന്നടുത്ത് വന്നു; നിലത്ത് വീണ അവനെ അഭയം തേടിയവനെപ്പോലെ നീ രക്ഷിച്ചു.
വധാര്ഹമപി കാകുത്സ്ഥ കൃപയാ പരിപാലയഃ। മോഘമസ്ത്രം ന ശക്യം തു കര്തുമിത്യേവ രാഘവ
കൊലയ്ക്ക് അർഹനായിരുന്നിട്ടും കാകുത്സ്ഥകുലജാതനായ രാഘവ, കരുണകൊണ്ട് നീ അവനെ രക്ഷിച്ചു; ഒരിക്കൽ വിട്ടുപോയ ആയുധം വെറുതെ ആക്കാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
ഭവാംസ്തസ്യാക്ഷി കാകസ്യ ഹിനസ്തി സ്മ സ ദക്ഷിണമ്। രാമ ത്വാം സ നമസ്കൃത്യ രാജ്ഞോ ദശരഥസ്യ ച
നീ ആ കാക്കയുടെ വലതുകണ്ണ് നശിപ്പിച്ചു; അവൻ നിന്നോടും ദശരഥരാജാവിനോടും നമസ്കരിച്ചു.
വിസൃഷ്ടസ്തു തദാ കാകഃ പ്രതിപേദേ സ്വമാലയമ്। ഏവമസ്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠഃ സത്ത്വവാഞ്ഛീലവാനപി
അപ്പോൾ വിട്ടയച്ച കാക്കൻ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി; ആയുധജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സത്വവും ശീലവും ഉള്ളവനുമായിരുന്നു നീ.
കിമര്ഥമസ്ത്രം രക്ഷഃസു ന യോജയസി രാഘവ। ന ദാനവാ ന ഗന്ധര്വാ നാസുരാ ന മരുദ്ഗണാഃ
രാഘവ, നീ എന്തുകൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെ നേരെ ആയുധം ഉപയോഗിക്കില്ല? ദാനവന്മാരോ, ഗന്ധർവന്മാരോ, അസുരന്മാരോ, മരുത്ഗണങ്ങളോ —
തവ രാമ രണേ ശക്താസ്തഥാ പ്രതിസമാസിതുമ്। തവ വീര്യവതഃ കശ്ചിന്മയി യദ്യസ്തി സമ്ഭ്രമഃ
രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ നേരിടാൻ ആരും കഴിയില്ല; ശക്തനായവനേ, എന്നെ കുറിച്ച് നിന്നിൽ സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ —
ക്ഷിപ്രം സുനിശിതൈര്ബാണൈര്ഹന്യതാം യുധി രാവണഃ। ഭ്രാതുരാദേശമാജ്ഞായ ലക്ഷ്മണോ വാ പരംതപഃ
ലക്ഷ്മണൻ, സഹോദരന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച്, കഠിനമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ ഉടൻ സംഹരിക്കട്ടെ.
സ കിമര്ഥം നരവരോ ന മാം രക്ഷതി രാഘവഃ। ശക്തൌ തൌ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ വായ്വഗ്നിസമതേജസൌ
നരശ്രേഷ്ഠനായ രാഘവൻ എന്നെ എന്തുകൊണ്ട് രക്ഷിക്കുന്നില്ല? വായുവിനെയും അഗ്നിയെയും പോലെ തേജസ്സുള്ള ആ ഇരുവരും അതിന് കഴിവുള്ളവരാണ്.
സുരാണാമപി ദുര്ധര്ഷൌ കിമര്ഥം മാമുപേക്ഷതഃ। മമൈവ ദുഷ്കൃതം കിംചിന്മഹദസ്തി ന സംശയഃ
ദേവന്മാർക്കു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണ് അവർ; എന്നിരുന്നിട്ടും എന്നെ അവഗണിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഞാൻ വലിയ ഒരു പാപം ചെയ്തിരിക്കണം, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സമര്ഥൌ സഹിതൌ യന്മാം ന രക്ഷേതേ പരംതപൌ। വൈദേഹ്യാ വചനം ശ്രുത്വാ കരുണം സാധുഭാഷിതമ്
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആ ഇരുവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്, വൈദേഹിയുടെ ദയയും സത്യം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളും കേട്ടിട്ടും?
പുനരപ്യഹമാര്യാം താമിദം വചനമബ്രുവമ്। ത്വച്ഛോകവിമുഖോ രാമോ ദേവി സത്യേന തേ ശപേ
പിന്നെയും ഞാൻ ആ മഹിളയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ദേവി, സത്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഞാൻ ഉറപ്പു നൽകുന്നു — നിന്റെ ദുഃഖം കൊണ്ടാണ് രാമൻ എല്ലാ സന്തോഷത്തെയും ഉപേക്ഷിച്ചത്.'
രാമേ ദുഃഖാഭിഭൂതേ ച ലക്ഷ്മണഃ പരിതപ്യതേ। കഥംചിദ് ഭവതീ ദൃഷ്ടാ ന കാലഃ പരിശോചിതുമ്
രാമൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയതുപോലെ ലക്ഷ്മണനും വേദനിക്കുന്നു; എങ്കിലും എങ്ങിനെയോ ഞാൻ നിന്നെ കണ്ടു, ഇപ്പോൾ ദുഃഖിക്കാൻ സമയം അല്ല.
അസ്മിന് മുഹൂര്തേ ദുഃഖാനാമന്തം ദ്രക്ഷ്യസി ഭാമിനി। താവുഭൌ നരശാര്ദൂലൌ രാജപുത്രൌ പരംതപൌ
ഭാമിനി, ഈ നേരത്തുതന്നെ നിന്റെ ദുഃഖങ്ങൾക്കു അവസാനം കാണും; ആ ഇരുവരും നരശാർദൂലന്മാരായ രാജപുത്രന്മാർ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവർ,
ത്വദ്ദര്ശനകൃതോത്സാഹൌ ലങ്കാം ഭസ്മീകരിഷ്യതഃ। ഹത്വാ ച സമരേ രൌദ്രം രാവണം സഹബാന്ധവമ്
നിന്നെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ഉത്സാഹം കൊണ്ടു, ലങ്കയെ ചിതലാക്കി, യുദ്ധത്തിൽ ക്രൂരനായ രാവണനെയും അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും സംഹരിക്കും.
രാഘവസ്ത്വാം വരാരോഹേ സ്വപുരീം നയിതാ ധ്രുവമ്। യത് തു രാമോ വിജാനീയാദഭിജ്ഞാനമനിന്ദിതേ
വരാരോഹിണിയായവളേ, രാഘവൻ നിന്നെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് നിർബന്ധമായും കൊണ്ടുപോകും; എന്നാൽ, അപരാധമില്ലാത്തവളേ, രാമൻ നിന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ ഒരു അടയാളം അവനു നൽകണം.
പ്രീതിസംജനനം തസ്യ പ്രദാതും തത് ത്വമര്ഹസി। സാഭിവീക്ഷ്യ ദിശഃ സര്വാ വേണ്യുദ്ഗ്രഥനമുത്തമമ്
അവനു സന്തോഷം നൽകാൻ എന്തെങ്കിലും കൊടുക്കണമെന്ന് നീ ചെയ്യണം. അപ്പോൾ അവൾ ചുറ്റും നോക്കി, തന്റെ മനോഹരമായ ചുരുള് അഴിച്ചു.
മുക്ത്വാ വസ്ത്രാദ് ദദൌ മഹ്യം മണിമേതം മഹാബല। പ്രതിഗൃഹ്യ മണിം ദോര്ഭ്യാം തവ ഹേതോ രഘുപ്രിയ
വസ്ത്രത്തിൽനിന്ന് ആ മാണിക്യം എടുത്ത് അവൾ എനിക്ക് നൽകി. രഘുവംശത്തിലെ പ്രിയനേ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ ആ മാണിക്യം ഇരുകൈയുംകൊണ്ട് സ്വീകരിച്ചു.
ശിരസാ സമ്പ്രണമ്യൈനാമഹമാഗമനേ ത്വരേ। ഗമനേ ച കൃതോത്സാഹമവേക്ഷ്യ വരവര്ണിനീ
അവളെ ആദരത്തോടെ തലകുനിച്ച് വന്ദിച്ചു, ഞാൻ തിരിച്ചു പോകാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ തയ്യാറായി. എന്റെ പോകാനുള്ള ആഗ്രഹം കണ്ടു, ആ മനോഹരിയായ ദേവി—
വിവര്ധമാനം ച ഹി മാമുവാച ജനകാത്മജാ। അശ്രുപൂര്ണമുഖീ ദീനാ ബാഷ്പഗദ്ഗദഭാഷിണീ
എനിക്ക് പോകാനുള്ള ഉത്സാഹം കൂടിയപ്പോൾ, ജനകിയുടെ മകൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു. കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, അവളുടെ വാക്കുകൾ കണ്ണീരാൽ തളർന്നിരുന്നു.
മമോത്പതനസമ്ഭ്രാന്താ ശോകവേഗസമാഹതാ। മാമുവാച തതഃ സീതാ സഭാഗ്യോഽസി മഹാകപേ
എന്റെ പറക്കാൻ പോകുന്ന ഉത്സാഹം കണ്ടു, ദുഃഖത്തിന്റെ ഭാരം കൊണ്ട് വേദനിച്ചു, സീത പിന്നെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാബലശാലിയായ കപിയെ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്.'
യദ് ദ്രക്ഷ്യസി മഹാബാഹും രാമം കമലലോചനമ്। ലക്ഷ്മണം ച മഹാബാഹും ദേവരം മേ യശസ്വിനമ്
'നീ മഹാബാഹുവായ രാമനെയും, കമലനയനനുമായ രാമനെയും, എന്റെ പ്രശസ്തനായ ദേവരായ ലക്ഷ്മണനെയും കാണാൻ പോകുന്നു.'
സീതയാപ്യേവമുക്തോഽഹമബ്രുവം മൈഥിലീം തഥാ। പൃഷ്ഠമാരോഹ മേ ദേവി ക്ഷിപ്രം ജനകനന്ദനി
സീത ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഞാൻ മൈഥിലിദേവിയോട് പറഞ്ഞു: 'ജനകനന്ദിനി, ദേവി, നീ വേഗം എന്റെ പിൻഭാഗത്ത് കയറി ഇരിക്കൂ.'
യാവത്തേ ദര്ശയാമ്യദ്യ സസുഗ്രീവം സലക്ഷ്മണമ്। രാഘവം ച മഹാഭാഗേ ഭര്താരമസിതേക്ഷണേ
'ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ നിന്നെ രാഘവനെയും സുഗ്രീവനെയും ലക്ഷ്മണനെയും കാണിച്ചുതരാം, കറുത്തകണ്ണുള്ള ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവി.'
സാബ്രവീന്മാം തതോ ദേവീ നൈഷ ധര്മോ മഹാകപേ। യത്തേ പൃഷ്ഠം സിഷേവേഽഹം സ്വവശാ ഹരിപുങ്ഗവ
അപ്പോൾ ദേവി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാകപിയെ, ഞാൻ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം നിന്റെ പിൻഭാഗത്ത് കയറുന്നത് ശരിയല്ല, കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.'
പുരാ ച യദഹം വീര സ്പൃഷ്ടാ ഗാത്രേഷു രക്ഷസാ। തത്രാഹം കിം കരിഷ്യാമി കാലേനോപനിപീഡിതാ
'വീരനേ, മുമ്പ് ആ ദാനവൻ എന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ, കാലത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു?'