പ്രഹൃഷ്ടോ ന തു രുഷ്ടോഽസൌ വനം ശ്രുത്വാ പ്രധര്ഷിതമ്। പ്രഹൃഷ്ടോ മാം പിതൃവ്യസ്തേ സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ
വനം ഉപദ്രവിക്കപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ നിന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരനും വാനരരാജാവുമായ സുഖ്രീവൻ ദേഷ്യമല്ല, ആനന്ദം തന്നെയാണ് പ്രകടിപ്പിച്ചത്.
ശീഘ്രം പ്രേഷയ സര്വാംസ്താനിതി ഹോവാച പാര്ഥിവഃ। ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യൈതദ് വചനം ശ്ലക്ഷ്ണമങ്ഗദഃ
ദധിമുഖന്റെ ഈ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, 'വേഗത്തിൽ അവരെ എല്ലാവരെയും വിളിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
അബ്രവീത് താന് ഹരിശ്രേഷ്ഠോ വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ। ശങ്കേ ശ്രുതോഽയം വൃത്താന്തോ രാമേണ ഹരിയൂഥപാഃ
അംഗദൻ, വാക്കിൽ പാണ്ഡിത്യവും കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ, അവരോടു പറഞ്ഞു: 'സുഹൃത്തുക്കളേ, ഈ വാർത്ത രാമനിലേക്കു എത്തിച്ചേർന്നെന്നു ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു.'
അയം ച ഹര്ഷാദാഖ്യാതി തേന ജാനാമി ഹേതുനാ। തത് ക്ഷമം നേഹ നഃ സ്ഥാതും കൃതേ കാര്യേ പരംതപാഃ
ഇവൻ സന്തോഷത്തോടെ ഈ വാർത്ത പറയുന്നു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ കാരണമറിഞ്ഞു. അതിനാൽ, ദുശ്മന്മാരെ ജയിച്ചവരേ, ജോലി പൂർത്തിയായപ്പോൾ ഇനി ഇവിടെ നമുക്ക് നിൽക്കുന്നത് ശരിയല്ല.
പീത്വാ മധു യഥാകാമം വിക്രാന്താ വനചാരിണഃ। കിം ശേഷം ഗമനം തത്ര സുഗ്രീവോ യത്ര വാനരഃ
നാം ഇഷ്ടം പോലെ തേൻ കുടിച്ചു, ശക്തരായ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ ആയപ്പോൾ, ഇനി ബാക്കി എന്തുണ്ട്? സുഖ്രീവൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോകുന്നതു മാത്രമേ ഇനി വേണ്ടുള്ളൂ.
സര്വേ യഥാ മാം വക്ഷ്യന്തി സമേത്യ ഹരിപുങ്ഗവാഃ। തഥാസ്മി കര്താ കര്തവ്യേ ഭവദ്ഭിഃ പരവാനഹമ്
എല്ലാ കുരങ്ങന്മാരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് എനിക്ക് എന്ത് പറയുന്നുവോ, അതുപോലെയാകും ഞാൻ ചെയ്യുക; വേണ്ട കാര്യങ്ങളിൽ ഞാൻ നിങ്ങളിൽ ആശ്രിതനാണ്.
നാജ്ഞാപയിതുമീശോഽഹം യുവരാജോഽസ്മി യദ്യപി। അയുക്തം കൃതകര്മാണോ യൂയം ധര്ഷയിതും ബലാത്
ഞാൻ യുവരാജാവായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, നിർദ്ദേശം നൽകാൻ എനിക്ക് അധികാരം ഇല്ല; നിങ്ങൾ ജോലി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ബലാൽക്കാരം ചെയ്ത് നിങ്ങളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത് ശരിയല്ല.
ബ്രുവതശ്ചാങ്ഗദസ്യൈവം ശ്രുത്വാ വചനമുത്തമമ്। പ്രഹൃഷ്ടമനസോ വാക്യമിദമൂചുര്വനൌകസഃ
അംഗദൻ ഇങ്ങനെ ഉത്തമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന കുരങ്ങന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏവം വക്ഷ്യതി കോ രാജന് പ്രഭുഃ സന് വാനരര്ഷഭ। ഐശ്വര്യമദമത്തോ ഹി സര്വോഽഹമിതി മന്യതേ
രാജാവേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രഭുവായും കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമോ? അധികാരത്തിന്റെ മദത്തിൽ എല്ലാവരും 'ഞാനാണ് എല്ലാം' എന്നു തന്നെ കരുതാറുണ്ട്.
തവ ചേദം സുസദൃശം വാക്യം നാന്യസ്യ കസ്യചിത്। സന്നതിര്ഹി തവാഖ്യാതി ഭവിഷ്യച്ഛുഭയോഗ്യതാമ്
ഇത്തരമൊരു വാക്ക് നിനക്കു മാത്രമേ യോജിക്കൂ, മറ്റാര്ക്കും അല്ല; നിന്റെ വിനയം ഭാവിയിൽ നല്ല ഭാഗ്യത്തിന് അർഹതയുണ്ടെന്നു കാണിക്കുന്നു.
സര്വേ വയമപി പ്രാപ്താസ്തത്ര ഗന്തും കൃതക്ഷണാഃ। സ യത്ര ഹരിവീരാണാം സുഗ്രീവഃ പതിരവ്യയഃ
നാം എല്ലാവരും അവിടെ പോകാൻ തയ്യാറാണ്, കുരങ്ങവീരന്മാരുടെ ശാശ്വതനായ നായകൻ സുഖ്രീവൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക്.
ത്വയാ ഹ്യനുക്തൈര്ഹരിഭിര്നൈവ ശക്യം പദാത് പദമ്। ക്വചിദ് ഗന്തും ഹരിശ്രേഷ്ഠ ബ്രൂമഃ സത്യമിദം തു തേ
കുരങ്ങങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ അനുമതി കൂടാതെ ഇവർക്ക് എവിടെയും ഒരു അടിപോലും നീങ്ങാൻ കഴിയില്ല; ഞങ്ങൾ നിനക്കു സത്യമാണ് പറയുന്നത്.
ഏവം തു വദതാം തേഷാമങ്ഗദഃ പ്രത്യഭാഷത। സാധു ഗച്ഛാമ ഇത്യുക്ത്വാ ഖമുത്പേതുര്മഹാബലാഃ
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അംഗദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ശരി, നമുക്ക് പോകാം.' എന്നിട്ട് മഹാശക്തന്മാർ ആകാശത്തേക്ക് ചാടിത്തുടങ്ങി.
ഉത്പതന്തമനൂത്പേതുഃ സര്വേ തേ ഹരിയൂഥപാഃ। കൃത്വാഽഽകാശം നിരാകാശം യന്ത്രോത്ക്ഷിപ്താ ഇവോപലാഃ
അംഗദൻ ചാടുമ്പോൾ, എല്ലാ കുരങ്ങനായകന്മാരും ഒരുമിച്ച് ഉയർന്ന്, യന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് കല്ലുകൾ എറിഞ്ഞതുപോലെ ആകാശം ശൂന്യമാക്കി.
അങ്ഗദം പുരതഃ കൃത്വാ ഹനൂമന്തം ച വാനരമ്। തേഽമ്ബരം സഹസോത്പത്യ വേഗവന്തഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ
അംഗദനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ഹനുമാനെയും കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, ആ വേഗമുള്ള കുരങ്ങന്മാർ പെട്ടെന്ന് ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി.
വിനദന്തോ മഹാനാദം ഘനാ വാതേരിതാ യഥാ। അങ്ഗദേ സമനുപ്രാപ്തേ സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ
വായുവിൽ കയറിയ മേഘങ്ങൾ പോലെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഗർജിച്ച്, അംഗദൻ എത്തിയപ്പോൾ കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവായ സുഖ്രീവൻ—
ഉവാച ശോകസംതപ്തം രാമം കമലലോചനമ്। സമാശ്വസിഹി ഭദ്രം തേ ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സംശയഃ
—ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ട കമലനയനനായ രാമനോടു പറഞ്ഞു: 'ധൈര്യം കൈവിടരുത്, നിനക്കു ഭദ്രം നേരാകട്ടെ; ദേവിയെ കണ്ടു, സംശയമില്ല.'
നാഗന്തുമിഹ ശക്യം തൈരതീതസമയൈരിഹ। അങ്ഗദസ്യ പ്രഹര്ഷാച്ച ജാനാമി ശുഭദര്ശന
'നിശ്ചയിച്ച സമയത്തെ മറികടന്ന ശേഷം ഇവർക്ക് ഇവിടെ തിരിച്ചെത്താൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, ശുഭദർശനനേ; അംഗദന്റെ സന്തോഷത്തിൽ നിന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു, ദേവിയെ കണ്ടു.'
ന മത്സകാശമാഗച്ഛേത് കൃത്യേ ഹി വിനിപാതിതേ। യുവരാജോ മഹാബാഹുഃ പ്ലവതാമങ്ഗദോ വരഃ
'പ്രവൃത്തി പരാജയപ്പെട്ടാൽ, മഹാബലശാലിയായ യുവരാജാവും കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അംഗദൻ എന്റെ അടുത്ത് വന്നേനെ.'
യദ്യപ്യകൃതകൃത്യാനാമീദൃശഃ സ്യാദുപക്രമഃ। ഭവേത് തു ദീനവദനോ ഭ്രാന്തവിപ്ലുതമാനസഃ
'അവരുടെ ജോലി വിജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അവരുടെ സമീപനം ഇങ്ങനെയായിരിക്കും: മുഖം താഴ്ത്തിയതും മനസ്സ് ആശങ്കയിലും ഭ്രമത്തിലും ആകുന്നതും.'
പിതൃപൈതാമഹം ചൈതത് പൂര്വകൈരഭിരക്ഷിതമ്। ന മേ മധുവനം ഹന്യാദദൃഷ്ട്വാ ജനകാത്മജാമ്
എന്റെ പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന ഈ മധുവനം, ജനകയുടെ മകളെ കണ്ടില്ലെങ്കിൽ ഇവർ നശിപ്പിക്കുമായിരുന്നില്ല.
കൌസല്യാ സുപ്രജാ രാമ സമാശ്വസിഹി സുവ്രത। ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സംദേഹോ ന ചാന്യേന ഹനൂമതാ
കൗസല്യയുടെ മഹാനായ മകനേ, രാമാ, മനസ്സിലുറപ്പു വരുത്തൂ. ദേവിയെ കണ്ടിരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല, അതും മറ്റാരുമല്ല ഹനുമാൻ തന്നെയാണ് കണ്ടത്.
നഹ്യന്യഃ കര്മണോ ഹേതുഃ സാധനേഽസ്യ ഹനൂമതഃ। ഹനൂമതീഹ സിദ്ധിശ്ച മതിശ്ച മതിസത്തമ
ഈ പ്രവർത്തി വിജയിക്കാൻ ഹനുമാനെക്കാൾ മറ്റൊരു കാരണം ഇല്ല. വിജയവും ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയും ഹനുമാനിൽ തന്നെ ഉണ്ട്.
വ്യവസായശ്ച ശൌര്യം ച ശ്രുതം ചാപി പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ജാമ്ബവാന് യത്ര നേതാ സ്യാദങ്ഗദശ്ച ഹരീശ്വരഃ
ജാംബവാൻ നേതാവും, അങ്ങദൻ കുരങ്ങുകളുടെ പ്രഭുവും, ഹനുമാൻ പ്രധാനിയും ആയിടത്ത് ദൃഢനിശ്ചയവും ധൈര്യവും ഉറച്ച ജ്ഞാനവും ഉണ്ടാകും.
ഹനൂമാംശ്ചാപ്യധിഷ്ഠാതാ ന തത്ര ഗതിരന്യഥാ। മാ ഭൂശ്ചിന്താസമായുക്തഃ സമ്പ്രത്യമിതവിക്രമ
ഹനുമാൻ നേതൃത്വം നൽകുന്നിടത്ത് മറ്റൊരു ഫലമുണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല. ധൈര്യശാലിയായ നീ ഇനി വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല.
യദാ ഹി ദര്പിതോദഗ്രാഃ സംഗതാഃ കാനനൌകസഃ। നൈഷാമകൃതകാര്യാണാമീദൃശഃ സ്യാദുപക്രമഃ
ഈ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവർ അഭിമാനത്തിലും ഉല്ലാസത്തിലും ഒന്നിച്ചുകൂടുമ്പോൾ, അവരുടെ ജോലി പൂർത്തിയായില്ലെങ്കിൽ ഇങ്ങനെ മടങ്ങി വരാൻ കഴിയില്ല.
വനഭങ്ഗേന ജാനാമി മധൂനാം ഭക്ഷണേന ച। തതഃ കിലകിലാശബ്ദം ശുശ്രാവാസന്നമമ്ബരേ
വനം നശിപ്പിച്ചതിലും തേൻ കഴിച്ചതിലും ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി; അതിനുശേഷം ആകാശത്ത് അടുത്ത് വലിയ ശബ്ദം കേട്ടു.
ഹനൂമത്കര്മദൃപ്താനാം നദതാം കാനനൌകസാമ്। കിഷ്കിന്ധാമുപയാതാനാം സിദ്ധിം കഥയതാമിവ
ഹനുമാന്റെ പ്രവർത്തിയിൽ ഉല്ലസിച്ച്, കുരങ്ങുകൾ കിഷ്കിന്ദയിലേക്കു വരുമ്പോൾ, അവർ വിജയം അറിയിക്കുന്നതുപോലെ ഉരസിച്ചു.
തതഃ ശ്രുത്വാ നിനാദം തം കപീനാം കപിസത്തമഃ। ആയതാഞ്ചിതലാങ്ഗൂലഃ സോഽഭവദ്ഹൃഷ്ടമാനസഃ
കുരങ്ങുകളുടെ ആ ഗർജ്ജനം കേട്ടപ്പോൾ, നീണ്ട ഉയർന്ന വാലോടെ കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ മനസ്സിൽ ധൈര്യം നേടി.
ആജഗ്മുസ്തേഽപി ഹരയോ രാമദര്ശനകാങ്ക്ഷിണഃ। അങ്ഗദം പുരതഃ കൃത്വാ ഹനൂമന്തം ച വാനരമ്
അവർ അങ്ങദനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ഹനുമാനെയും കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, രാമനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടേക്ക് എത്തി.